دبیان فارسی

نگارش لینوکس در دبیان پایدار از ۷٫۱ به ۷٫۲ ارتقا یافت

نگارش فایرفاکس پایدار در دبیان پایدار از ۱۴۰ به ۱۵۳ ارتقا یافت

اگه کار هنری انجام می‌دید تا ۵ آبان ۱۴۰۵ فرصت دارید پیشنهادتون رو برای کارهای هنری دبیان ۱۴ با نام رمز فورکی ارائه بدید. اطلاعات بیش‌تر و ثبت پیشنهاد: https://wiki.debian.org/DebianDesktop/Artwork/Forky

کوالکام پیش‌نمایش زودهنگام گنو/لینوکس برای لپ‌تاپ‌های مجهز به Snapdragon X2 رو منتشر کرد و محیط مرجع این پروژه دبیانه! تمرکز اصلی این پیش‌نمایش، آماده‌سازی و ادغام پشتیبانی سخت‌افزاری به صورت بالادست در لینوکسه. پشتیبانی اولیه شامل راه‌اندازی، USB و PCIe، گرافیک و محاسبات با راه‌اندازهای نرم‌افزار آزادی Freedreno‏، Turnip و Rusticl و همچنین دسترسی به NPUهای Hexagon برای اجرای محلی مدل‌های هوش مصنوعی از طریق FastRPC است. کار روی مدیریت توان، حرارت و پایداری هم ادامه داره. این نگارش هنوز برای کاربران نهایی در نظر گرفته نشده و مخاطبش توسعه‌دهندگان لینوکس، نگه‌دارندگان توزیع‌ها و تیم‌های سخت‌افزاریشونه. کوالکام اعلام کرده که پشتیبانی Snapdragon X2 رو گام به گام و با تمرکز بر ادغام شدن اجزای اصلی در بالادست پیش خواهد برد. https://www.qualcomm.com/developer/blog/2026/09/announcing-linux-on-snapdragon-x2-series-early-developer-preview

پشتیبانی طولانی مدّت دبیان ۱۱ با نام رمز بولزآی امروز ۹ شهریور، بیش‌تر از ۵ سال پس از انتشارش به پایان می‌رسه و دیگه هیچ به‌روز رسانی امنیتی‌ای از سوی دبیان براش منتشر نخواهد شد. مجموعه‌ای از بسته‌های بولزآی در قالب برنامهٔ پشتیبانی توسعه‌یافته از سوی موجودیت‌های سوم‌شخص پشتیبانی خواهند شد که افراد و شرکت‌ها در صورت تمایل به ادامهٔ استفاده از دبیان ۱۱ می‌تونن با اون‌ها قرارداد بسته و بسته‌های موردنیازشون رو به این مجموعه بیفزاین. فرایند ارتقا به دبیان ۱۲ که تا تیرماه ۱۴۰۷ پشتیبانی طولانی مدّت داره برای همهٔ استفاده کنندگان از دبیان ۱۱ رایگانه.

بعد از بحث‌های بسیار در جمع توسعه‌دهندگان دبیان، بالاخره پیشهاد E در رابطه با هوش مصنوعی تصویب شد. خلاصهٔ این مصوبه که «استفادهٔ مسئولانه از هوشواره» رو ترویج می‌کنه: دبیان نه استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی مولد را ممنوع می‌کند و نه رسما آن را تایید می‌کند. استفاده از این ابزارها در توسعه، نگه‌داری، بسته‌بندی و مستندسازی مجاز است، به شرطی که خروجی نهایی همان استانداردهای همیشگی دبیان را از نظر کیفیت، صحت، نگه‌داری‌پذیری و مسائل حقوقی داشته باشد. نکات اصلی: مسئولیت کاملا با مشارکت‌کننده است. استفاده از هوشواره مسئولیت فرد را کم نمی‌کند و باید خروجی را بفهمد، بررسی کند، آزمایش کند و در صورت نیاز تغییر دهد. بارگذاری یا پذیرفتن کورکورانهٔ خروجی هوشواره قابل قبول نیست. اعلام استفاده از هوشواره توصیه می‌شود ولی اجباری نیست. دبیان درباره مسائل حل‌نشده‌ای مثل حق رونوشت، مالکیت، پروانه و استفاده از آثار در آموزش مدل‌ها موضع جدیدی تعیین نمی‌کند و همان قوانین و سیاست‌های قبلی دبیان همچنان برقرارند. مشارکت‌کنندگان باید هنگام استفاده از هوشواره به منشأ و پروانهٔ محتوا توجه کنند و چیزی را وارد پروژه نکنند که نتوانند وضعیت حقوقیش را توجیه کنند. اطلاعات محرمانه یا حساس نباید در اختیار خدمات هوشی سوم‌شخص قرار گیرد، از جمله کلیدها، اعتبارنامه‌ها، ارتباطات خصوصی و اطلاعات منتش نشده دربارهٔ آسیب‌پذیری‌های امنیتی؛ مگر با اجازهٔ صریح و مطابق الزامات امنیتی و محرمانگی دبیان. برای اقدامات گسترده و خودکار، مثل ثبت انبوه مشکل، فرستادن وصله‌های زیاد یا تغییرات گسترده در بسته‌ها، باید از پیش هماهنگی و اجماع شده و همچنان انسانی مسئول نظارت بر خروجی فرایند باشد. نتیجهٔ کلی: دبیان قانون ویژه‌ای جدا از استانداردهای موجود برای هوشواره وضع نمی‌کند. معیار اصلی این است که ابزار مهم نیست، مسئولیت با مشارکت‌کننده است. متن کامل: https://www.debian.org/vote/2026/vote_002#texte

توزیع گنو/لینوکس دبیان ۳۳ ساله شد! 🎂 🎈 🎉 🥳 🎊

کی‌دی‌ای #پلاسما در #دبیان آزمون ۱۴ (فورکی) به نگارش ۶.۷ به‌روز شد.

کنفرانس ۲۰۲۶ #دبیان از امروز شروع شده و تا شنبه ادامه داره. برای دیدین ویدیوی ارائه‌ها می‌تونید به پایگاه وب این کنفرانس سر بزنید: https://debconf26.debconf.org/

نگارش پایتون در دبیان ۱۴ به ۳٫۱۴ ارتقا یافت.

در هسته لینوکس آسیب‌پذیری جدیدی از خانواده dirty frag به نام pedit COW با شماره CVE-2026-46331 پیدا شده. این آسیب‌پذیری در به‌روزرسانی 6.12.94 هسته لینوکس در مخزن Trixie Security رفع شده؛ حتماً کارسازهای حساس و مهم خودتون رو به‌روزرسانی کنید. https://security-tracker.debian.org/tracker/CVE-2026-46331

واپسین نگارش دبیان بوک‌ورم (۱۲٫۱۵) روز شنبه ۲۰ تیر ۱۴۰۵ منتشر خواهد شد. پس از این تاریخ دیگر هیچ بسته‌ای جز در مخازن امنیتی به‌روز نخواهد شد.

از امروز همهٔ بسته‌های دبیان آزمون (و به طبعش دبیان پایدار بعدی) بازتولیدپذیر هستن و و ورود بسته‌های جدید به کانال آزمون به شرط بازتولیدپذیر بودن امکان‌پذیره. این کار این اطمینان رو به کاربران می‌ده که بستهٔ دودویی موجود در مخازن دبیان کاملاً از روی کد مبدأ موجود ساخته شده و هیچ تغییری در فرایند ساخت روش صورت نگرفته.

پایگاه https://debian.org و مخازن https://ftp.debian.org/debian روی تعداد زیادی از خدمات‌دهندگان اینترنتی در ایران باز شده‌ان.

فراخوان پیشکارهای دونه‌برفی #تور در حال حاضر شبکهٔ دونه‌برفی تور زیر فشار شدیدی از سمت کاربران ایرانیه. در صورتی که کارسازی دارید که به اینترنت آزاد بدون NAT دسترسی داره (اکثر VPSها) می‌تونید با این دستورها در دبیان به گسترش این شبکه کمک کنید:

sudo apt install snowflake-proxy
sudo systemctl enable snowflake-proxy --now

اجرای پیشکار دونه‌برفی نه فشاری روی کارساز می‌اره و نه اینترنت زیادی مصرف می‌کنه، ولی به کلی از کاربران ایرانی کمک می‌کنه که بتونن به اینترنت آزاد وصل بشن. در صورتی که پشت NAT هستید (اکثر کاربران خانگی) کافیه با فایرفاکس برید توی این صفحه، پیشکار دونه‌برفی رو فعّال کنید و بذارید زبونه باز بمونه: https://embed-snowflake.torproject.org

معماری #لونگ‌آرچ در دبیان رسمی شد. این یعنی پورت لونگ‌آرچ به آینه‌های مخازن پورت‌های دبیان افزوده شد و در سامانهٔ ساخت خودکار قرار گرفت. https://lists.debian.org/debian-devel-announce/2023/08/msg00000.html

دبیان قصد داره تمام توسعه‌اش رو #گیت محور کنه و شما هم می‌تونید کمکش کنید: https://diziet.dreamwidth.org/20436.html ممکنه براتون سوال بشه که «مگه تا الآن روی گیت نبودن؟» پاسخ اینه که نه به‌صورت رسمی، کامل و قابل اتکا. خیلی از بسته‌های دبیان مخزن گیت داشتن، ولی این به معنی «منتشر شدن رسمی کد مبدأ روی گیت» نبود. داشتن مخزن روی فورجی مثل سالسا به این معنی نیست که همون سورسِ دقیقِ متناظر با دودویی‌های منتشر شده رو می‌شه به طور خودکار گرفت و ساخت. هیچ ساختار شاخهٔ استانداردی الزام‌آور نیست؛ پس ابزارها نمی‌تونن به شکل قابل اعتماد ازشون استفاده کنن. محتوای مخزن گیت خیلی وقت‌ها دقیقاً برابر با کد مبدأ بستهٔ بار گذاشته نیست. تاریخچهٔ واقعی کد بالادست معمولاً به‌شکل رسمی و قابل ردگیری منتشر نمی‌شه. مرجع نهایی هم همچنان پرونده‌های dsc و tarball در مخازن دبیان بوده‌ان، نه گیت. این تغییر به این معنیه که: گیت شکل canonical کد مبدأ باشه؛ نه یک رونوشت جانبی. بشه دقیقاً از روی گیت همون دودویی‌ها رو ساخت. تاریخچهٔ بالادست و تغییرات دبیان به صورت رسمی و امضا شده منتشر بشه. ابزارهای خود دبیان مستقیماً از گیت استفاده کنن؛ نه از tarball.

نگارش ffmpeg در دبیان به ۸ ارتقا یافت. این نگارش بهبودهای خیلی زیادی داشته که بعضی‌هاشون با گذشته سازگار نیست. اگه از این برنامه و کتابخونه‌هاش برای کارهاتون استفاده می‌کنید؛ پیش از ارتقا بررسی کنید که گردش کارتون تحت تأثیر قرار می‌گیره یا نه و تغییرات لازم رو توشون اعمال کنید.

کارساز نامهٔ exim از نگارش ۴٫۹۹ برای hint و dbm به جای پایگاه دادهٔ برکلی از sqlite استفاده می‌کنه. پایگاه داده‌های موجود hint موقع ارتقا حذف خواهند شد. پایگاه داده‌های موجود dbm هم باید از قالب برکلی به sqlite تبدیل بشن.

دبیان ۱۳٫۲ منتشر شد 🎉 مثل همیشه می‌تونید از https://debian.ir بگیریدش