02:08
رفتن به کانال در Telegram
854
مشترکین
-124 ساعت
-17 روز
+730 روز
آرشیو پست ها
855
+1
Iranian-Ottoman Architecture
Shafei Mosque - Kermanshah
#Shirin Series | #Apasa_Collection
Apr 25
855
۲۵ اردی بهشت روز بزرگداشت منصور بن حسن توسی، بزرگترین چکامه سرا و حماسه سرای پارسیگو
همه ما اسم جناب فردوسی فرزانه رو شنیدیم. فردوسی یک دهقان و دهقان زاده بود که در حکومت سامانیها جایگاه مالی و اجتماعی خوبی داشتن و توی دوران پیش از اسلام به داشتن زمین ها و اموال زیاد معروف بودن که ظاهراً بخاطر اینکه این جایگاه رو از دست ندن، اسلام آوردن اما با وجود پذیرش دین جدید به رسوم و سنتهای نیاکانی قبلیشون پایبند بودن.
• شاهنامه
فردوسی توی شاهنامه، فرهنگ ایران پیشا اسلام رو با فرهنگ ایران پسا اسلام پیوند داده که به وضوح میشه اینو از اشعارش فهمید. ایشون با نبوغی که داشته از آیینهای ایران مثل زروانی، مهرپرستی و مزدیسنا آگاه بوده و توی اشعارش بن مایه های زیادی از این آیین هارو میبینیم.
از طرفی فردوسی بخاطر اتمسفر زندگی دهقانی ای که داشته، با فرهنگ ایرانی هم خیلی آشنا بوده و ترکیب این اطلاعات و آگاهی ها، جهانبینی شعریاش رو شکل داد.
این شاعر بزرگ همه این اطلاعات دینی و فرهنگی رو با اون چیزایی که توی باورها و افسانه ها و تاریخچه شفاهی سرزمینش وجود داشتن ترکیب کرد و شاهنامه رو آفرید.
فردوسی در واقع افسانه ننوشت. بلکه درسهای زیادی رو توی اشعارش ریخت و سعی کرد نه تنها زبان پارسی؛ بلکه فرهنگ و پیشینه تاریخی کشورش رو هم حفظ کنه که موفق هم شد.
جناب فردوسی توی شاهنامه به زیبایی از ایران صحبت کرده و به همین خاطر در قرن های پس از فوتش، از سمت درباری ها (حکومت های غزنوی، سلجوقی و ایلخانی که ترک و مغول بودن) و همچنین مُلّاها، نظر مثبتی بهش وجود نداشت چون اینا دوست نداشتن که از ایران به این گستردگی و زیبایی یاد بشه و در ذهنها بمونه.
اما ایشون خیلی خوب تونست یه چکیده از بین تموم دانستههای زیادش و داده های اطرافش رو جمع کنه و در نهایت کاری کرد که توی ذهن و یاد ایرانیان، ترکان و هندیان زنده بمونه.
معمولا بین مورخین و پژوهشگرا این باور وجود داره که شروع سرودنِ شاهنامه رو برپایهٔ شاهنامهٔ ابومنصوری؛ از زمان سی سالگیِ فردوسی میدونن، اما این رو هم میگن که فردوسی اونقد توانایی در شاعری داشته که توی جوونی هم شعر میگفته و احتمالا سرودنِ بخشهایی از شاهنامه رو در همون زمان و برپایهٔ داستانهای کهنی که در داستانهای گفتاریِ مردم وجود داشته، شروع کرده و بین ۳۰ الی ۴۰ سال زمان برده تا شاهنامه رو تموم کنه.
• یک باور اشتباه درباره شاهنامه و یک نکته مغفول
یه باور اشتباه که درباره شاهنامه وجود داره اینه که این کتاب هیچ کلمه عربی ای نداره اما این درست نیست. اما یه نکته ای که خیلی مهمتر از این مسأله نژادیه و کمتر بهش توجه میشه اینه که در این کتاب حتی یک کلمه هجو و سخن ناروا و زشت وجود نداره و همونطور که فردوسی خِرَد رو مادر همه خوبیها میدونه؛ بشدت هم روی اصول اخلاقی و اخلاقمداری استوار بود و این مسأله، ایشون رو از شاعرای بزرگ دیگه مثل حافظ و سعدی، چندین پله جلو میندازه و خیلی متفاوت ترش میکنه.
• چرا بهش میگن فردوسی؟
انگار سلطان محمود غزنوی این لقب رو به فردوسی داده و منظورش این بوده که فردوسی بزرگ، مردیه که از بهشت (یا همون فردوس در فارسی) اومده و این اسم ارتباطی به شهری که امروزه بهش فردوس نداره.
فردوسی عزیز، توی سن هشتاد سالگی از دنیا رفت و بدلیل عقاید مذهبیاش -که بعضیا میگن شیعه بوده و بعضیا میگن زرتشتی بوده- از دفنش توی قبرستون مسلمونها جلوگیری کردن و خب چون خودش دهقان و زمیندار بود، توی باغ شخصی خودش به خاک سپردنش و ما که میریم مزارش، در واقع توی باغ شخصی فردوسی قدم میزنیم.
قبلا در اینجا از #خراسان_بزرگ و شخصیت هایی که در این خطه متولد شدن و اثرشون توی فرهنگ و ادب و تاریخ ایران نوشته بودم. لازم به ذکره که سبک شعری فردوسی سبک خراسانی بود که اولین سبک و شیوهٔ شعر کهن پارسی بود و اولین اشعار زبان فارسی نو به این سبک سروده شدن.
توی کپشن عکسی که ریپلای کردم؛ شعری از فردوسی رو میبینید که در تمجید از خودش گفته و حقیقتا هم همونطور که گفته لایق اینه که بهش آفرین بگیم 🔥
📌 منابع من برای این مطلب:
• کتاب «از شاهنامه تا خداینامه: جستاری دربارهٔ مآخذ مستقیم و غیرمستقیم شاهنامه» نوشته جلال خالقی مطلق
• کتاب «فردوسی: زندگی، اندیشه و شعر او» نوشته محمدامین ریاحی
• گفته های «کلمان امبو اوار» (Clement imbaut Huart) مستشرق فرانسوی درباره فردوسی؛ موجود در دایرةالمعارف اسلام
• مجله انگلیسی ایرانیکا
• گفتگوی شخصی با یک پژوهشگر شاهنامه و بررسی های شخصی
#دونستن
855
منصور بن حسن توسی، بزرگترین چکامه سرا و حماسه سرای پارسی گو
همه ما اسم حکیم ابوالقاسم فردوسی رو شنیدیم. اما درصد خیلی کمی از ما تا به حال شاهنامه رو خونده.
فردوسی یک دهقان و دهقان زاده بود که در حکومت سامانیها جایگاه مالی و اجتماعی خوبی داشتن و توی دوران پیش از اسلام به داشتن زمین ها و اموال زیاد معروف بودن که ظاهراً بخاطر اینکه این جایگاه رو از دست ندن، اسلام آوردن اما با وجود پذیرش دین جدید به رسوم و سنتهای نیاکانی قبلیشون پایبند بودن.
• شاهنامه
فردوسی توی شاهنامه، فرهنگ ایران پیشا اسلام رو با فرهنگ ایران پسا اسلام پیوند داده که به وضوح میشه اینو از اشعارش فهمید. فردوسی با نبوغی که داشته از آیینهای ایران مثل زروانی، مهرپرستی و مزدیسنا آگاه بوده و توی اشعارش بن مایه های زیادی از این آیین هارو میبینیم.
از طرفی فردوسی بخاطر اتمسفر زندگی دهقانی ای که داشته، با فرهنگ ایرانی هم خیلی آشنا بوده و ترکیب این اطلاعات و آگاهی ها، جهانبینی شعریاش رو شکل داد.
این شاعر بزرگ همه این اطلاعات دینی و فرهنگی رو با اون چیزایی که توی باورها و افسانه ها و تاریخچه شفاهی سرزمینش وجود داشتن ترکیب کرد و شاهنامه رو آفرید.
فردوسی در واقع افسانه ننوشت. بلکه درسهای زیادی رو توی اشعارش ریخت و سعی کرد نه تنها زبان پارسی؛ بلکه فرهنگ و پیشینه تاریخی کشورش رو هم حفظ کنه که موفق هم شد.
ایشون خیلی خوب تونست یه چکیده از بین تموم دانستههای زیادش و داده های اطرافش رو جمع کنه و در نهایت کاری کرد که توی ذهن و یاد ایرانیها، ترکان و هندیان زنده موند.
معمولا بین مورخین و پژوهشگرا این باور وجود داره که شروع سرودنِ شاهنامه رو برپایهٔ شاهنامهٔ ابومنصوری؛ از زمان سی سالگیِ فردوسی میدونن، اما این رو هم میگن که فردوسی اونقد توانایی در شاعری داشته که توی جوونی هم شعر میگفته و احتمالا سرودنِ بخشهایی از شاهنامه رو در همون زمان و برپایهٔ داستانهای کهنی که در داستانهای گفتاریِ مردم وجود داشته، شروع کرده و بین ۳۰ الی ۴۰ سال زمان برده تا شاهنامه رو تموم کنه.
• یک باور اشتباه درباره شاهنامه و یک نکته مغفول
یه باور اشتباه که درباره شاهنامه وجود داره اینه که این کتاب هیچ کلمه عربی ای نداره اما این درست نیست. اما یه نکته ای که خیلی مهمتر از این مسأله نژادیه، اینه که در این کتاب حتی یک کلمه هجو و سخن ناروا و زشت وجود نداره و همونطور که فردوسی خرد رو مادر همه خوبیها میدونه؛ بشدت هم روی اصول اخلاقی و اخلاقمداری استوار بود و این مسأله، ایشون رو از شاعرای بزرگ دیگه مثل حافظ و سعدی، چندین پله جلو میندازه و خیلی متفاوت ترش میکنه.
• چرا بهش میگن فردوسی؟
انگار سلطان محمود غزنوی این لقب رو به فردوسی داده و منظورش این بوده که فردوسی مردیه که از بهشت (یا همون فردوس در فارسی) اومده و این اسم ارتباطی به شهری که امروزه بهش فردوس نداره.
قبلا در #دونستن ِ دیگه ای از اثر #خراسان_بزرگ در فرهنگ و ادب و تاریخ ایران نوشته بودم. لازم به ذکره که سبک شعری فردوسی سبک خراسانی بود که اولین سبک و شیوهٔ شعر کهن پارسی بود و اولین اشعار زبان فارسی نو به این سبک سروده شدن.
📌 منابع من برای این مطلب:
• «از شاهنامه تا خداینامه: جستاری دربارهٔ مآخذ مستقیم و غیرمستقیم شاهنامه» نوشته جلال خالقی مطلق
• کتاب «فردوسی: زندگی، اندیشه و شعر او» نوشته محمدامین ریاحی
• گفتگوی شخصی با یک پژوهشگر شاهنامه
• گفته های کلمان اوار موجود در دایرةالمعارف اسلام
اکنون در دسترس! پژوهش تلگرام ۲۰۲۵ — مهمترین بینشهای سال 
