کانال آموزشی انجمن داروسازان ایران

🌙 بی‌خوابی: دیگر صرفاً یک علامت نیست؛ یک تشخیص مستقل است مقاله‌ای از مجموعه Nature Reviews Disease Primers که توسط گروهی از متخصصان برجسته این حوزه تهیه شده است، با انتقادی به آموزش پزشکی ما آغاز می‌شود: بی‌خوابی اغلب نادیده گرفته می‌شود، چون آموخته‌ایم آن را صرفاً یک ناراحتی یا مشکل ثانویه بدانیم اما این دیدگاه تغییر کرده است. در DSM-5، ICD-11 و ICSD-3، تمایز میان بی‌خوابی اولیه و ثانویه کنار گذاشته شده است؛ امروزه بی‌خوابی یک اختلال مستقل محسوب می‌شود دلیل این تغییر مشخص است: بی‌خوابی‌ای که «ثانویه» تلقی می‌شود، حتی پس از درمان علت «اولیه» نیز ممکن است ادامه پیدا کند 📊 ابعاد مشکل ۱۰ تا ۱۶ درصد بزرگسالان معیارهای تشخیصی بی‌خوابی را دارند. علاوه بر این، ۱۵ تا ۲۰ درصد دچار بی‌خوابی زیرآستانه‌ای هستند و شیوع آن پس از ۶۰ سالگی به حدود ۲۰ درصد می‌رسد. بی‌خوابی بی‌ضرر نیست؛ این اختلال یک عامل خطر مستقل برای افسردگی، اضطراب، سوءمصرف الکل، روان‌پریشی و بیماری‌های قلبی‌عروقی است 🔍 تشخیص بالینی است و ساده تشخیص بر اساس وجود یک یا چند مورد از مشکلات زیر انجام می‌شود: * دشواری در به خواب رفتن * دشواری در حفظ خواب * بیدار شدن زودهنگام این مشکلات باید پیامدهای روزانه داشته باشند، دست‌کم ۳ شب در هفته و به مدت ۳ ماه رخ دهند و با کمبود فرصت کافی برای خواب یا نامناسب بودن محیط خواب توضیح داده نشوند هیچ نشانگر زیستی برای تشخیص وجود ندارد.دفترچه ثبت خواب به مدت ۷ روز ابزار اصلی ارزیابی است. پلی‌سومنوگرافی به موارد مقاوم به درمان یا موارد مشکوک به اختلال خواب دیگری محدود می‌شود 🛌 درمان شناختی‌رفتاری، خط اول درمان است؛ اما مقاله در بیان محدودیت‌ها صادقانه عمل می‌کند میزان بهبودی کامل یا فروکش بیماری با درمان شناختی‌رفتاری انفرادی و حضوری حدود ۴۵ درصد است. اجزای مؤثر اصلی این درمان عبارت‌اند از: * محدودسازی زمان خواب * کنترل محرک‌ها اما شواهد مربوط به بهبود شاخص‌های عینی خواب یا عملکرد شناختی محدود است. این درمان بیشتر ادراک فرد از خواب خودش را بهبود می‌دهد، نه لزوماً یافته‌های پلی‌سومنوگرافی را این روش منع مصرف‌های واقعی‌ای هم دارد که تقریباً هرگز به آن‌ها اشاره نمی‌شود: * در هفته‌های نخست می‌تواند خواب‌آلودگی ایجاد کند * در اختلال دوقطبی و صرع باید از آن اجتناب کرد، زیرا محرومیت از خواب می‌تواند مانیا و تشنج را تحریک کند * برای افرادی که مسافت‌های طولانی رانندگی می‌کنند یا در محیط‌های پرخطر کار می‌کنند، مناسب نیست ❌ مواردی که با درجه توصیه A توصیه نمی‌شوند * آنتی‌هیستامین‌ها * داروهای آنتی‌سایکوتیک * ملاتونین با رهش سریع، در غیاب مؤلفه اختلال ریتم شبانه‌روزی * داروهای گیاهی و فرآورده‌های فیتوتراپی بخش قابل‌توجهی از این موارد همان داروهایی هستند که بسیار تجویز می‌شوند یا افراد بدون نسخه تهیه می‌کنند 💊 داروهایی که مصرفشان باید محدود به یک دوره مشخص باشد بنزودیازپین‌ها و داروهای گروه Z: * شواهد اثربخشی آن‌ها حداکثر تا ۴ هفته را پشتیبانی می‌کند * تحمل دارویی ممکن است طی چند روز تا چند هفته ایجاد شود * افزایش دوز توصیه نمی‌شود * این داروها تنها گروه دارویی هستند که اثر منفی بر عملکرد شناختی دارند و در درازمدت هیچ منفعتی نشان نداده‌اند برای درک بهتر میزان اثرگذاری، یک دوز استاندارد زولپیدم، یکی از پرمصرف‌ترین داروهای خواب‌آور جهان، در مقایسه با دارونما، زمان به خواب رفتن را ۶ دقیقه و مدت بیداری در طول شب را ۱۶ دقیقه کاهش داده است؛ آن هم در بیمارانی که از پیش برای نشان دادن اثر درمان انتخاب شده بودند پس از مصرف طولانی‌مدت نیز قطع دارو می‌تواند باعث تشنج و دلیریوم شود 🔄 ترتیب شروع درمان اهمیت دارد شروع درمان با روش شناختی‌رفتاری یا زولپیدم، در ابتدا نتایجی تقریباً مشابه ایجاد می‌کند اما اگر درمان اولیه شکست بخورد، درمان مرحله دوم در افرادی که ابتدا درمان شناختی‌رفتاری دریافت کرده‌اند مؤثر است؛ درحالی‌که در کسانی که درمان را با دارو شروع کرده‌اند، چنین اثری مشاهده نمی‌شود همچنین در میان افرادی که هر دو درمان را دریافت کرده بودند، میزان فروکش بیماری در کسانی که پس از آن دارو را قطع کردند به ۶۸ درصد رسید؛ درحالی‌که این میزان در افرادی که مصرف متناوب دارو را ادامه دادند، ۴۲ درصد بود 💡 نکات کاربردی * درباره خواب سؤال کنید. فقط دو سؤال لازم است و ما به‌ندرت آن‌ها را می‌پرسیم * درمان را با دارو شروع نکنید؛ نه به این دلیل که دارو در کوتاه‌مدت بی‌اثر است، بلکه چون شروع درمان با دارو ممکن است راهکار مرحله دوم را کم‌اثر کند * اگر بیمار چند ماه است دارویی مصرف می‌کند، هدف صرفاً تعویض داروی خواب‌آور نیست؛ هدف، همراهی با بیمار برای قطع دارو در کنار دریافت درمان شناختی‌رفتاری است. ✍️ ادمین کانال طب اطفال 🚩🚩@TebeAtfal