សំឡេងមិត្តយើង

«អត្ថប្រយោជន៍ដ៏មហាសាល នៃរឿងសាមញ្ញៗខ្លះដែលចំណាយតិចបំផុត» ព្រឹកព្រលឹមនេះ ខ្ញុំសូមចែករំលែកនូវរឿងសាមញ្ញៗមួយចំនួន ដែលមានតម្លៃទាបបំផុត ប៉ុន្តែផ្តល់ផលប្រយោជន៍ធំធេងបំផុតសម្រាប់ជីវិត៖ 1. ទឹកបរិសុទ្ធ មានតម្លៃថោកជាងភេសជ្ជៈកំប៉ុង ប៉ុន្តែផ្តល់សុខភាពល្អជាង។ 2. ការដើរហាត់ប្រាណ មិនអស់ថវិកាដូចចូល Gym ប៉ុន្តែផ្តល់ភាពស្វាហាប់មិនចាញ់គ្នា។ 3. បន្លែធម្មជាតិដាំតាមផ្ទះ មានតម្លៃថោកជាងអាហារបំប៉ន ប៉ុន្តែជាប្រភពវីតាមីនដ៏ល្អឯក។ 4. ការចូលគេងបានឆាប់ មានតម្លៃថោកជាងការទៅជួបគ្រូពេទ្យ ដើម្បីប្រឹក្សាជំងឺ។ 5. ពន្លឺថ្ងៃនាព្រឹកព្រហាម មិនត្រូវចំណាយប្រាក់ ប៉ុន្តែជាប្រភពកាល់ស្យូមពីធម្មជាតិ។ 6. ការធ្វើអាហារញ៉ាំដោយខ្លួនឯង សន្សំសំចៃជាងបាយហាង ថែមទាំងមានអនាម័យខ្ពស់។ 7. ការអង្គុយធ្មេចភ្នែកសមាធិ គ្មានអស់ថ្លៃដើម ប៉ុន្តែជាថ្នាំសម្រួលអារម្មណ៍ និងកាត់បន្ថយភាពតានតឹងដ៏ពូកែ។ 8. ស្នាមញញឹម និងការសើចសប្បាយរាល់ថ្ងៃ ឥតគិតថ្លៃ ប៉ុន្តែជាឱសថទិព្វជួយមើលថែបេះដូង។ 9. ស្នាមញញឹម ជាចំណាយដែលថោកបំផុត ប៉ុន្តែជាអំណោយដ៏មានតម្លៃបំផុតសម្រាប់ខ្លួនឯង និងមនុស្សជុំវិញខ្លួន។

លោកតា ស៊ឺដែស បានគូសខ្សែចងភ្ជាប់ទីតាំងរាជធាបីភ្នំទុកនៅបាភ្នំ ខេត្តព្រៃវែង ប៉ុន្តែ ប៉ុន្មានទសវត្សរ៍នៃការកាយស្រាវជ្រាវក្នុងតំបន់ គឺមិនបានរកឃើញស្រទាប់ដី រចនាសម្ព័ន្ធក្រុង ឬបុរាណវត្ថុណាមួយដែលមានអាយុកាលចាស់ទុំរួមសម័យនឹងយុគសម័យភ្នំសូម្បីតែមួយបំណែក។ ភាគច្រើនគឺជាសិល្បៈក្នុងសម័យអង្គរចុងក្រោយ។ ដូច្នេះ ប្រាសាទភ្នំ គឺជាទីតាំងរាជធានីនៅក្នុងស្រមៃ ដែលគ្មានភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រមកទ្រទ្រង់ឡើយ ដូចដែលលោកគ្រូ វិកឃើរី បានបញ្ជាក់ថា៖ ប្រាសាទភ្នំ គឺជាទីតាំងដែលមានភស្តុតាងទន់ខ្សោយ និងអាក្រក់បំផុតក្នុងផ្លូវបុរាណវិទ្យា។ ៣. ហេតុផលផ្នែកចម្ងាយផ្លូវឆ្ងាយពីសមុទ្រតាមកំណត់ត្រារាជវង្សលាំង (Liang Dynasty) លោកតា ស៊ឺដែស បានអះអាងផ្អែកលើពង្សាវតាររាជវង្សលាំង (History of the Liang) ដែលបានកត់ត្រាថា រាជធានីនៃអាណាចក្រភ្នំមានទីតាំងស្ថិតនៅចម្ងាយពីសមុទ្រប្រមាណ ៥០០ លី (ឬប្រហែល ២០០ គីឡូម៉ែត្រ)។ លោកតា ស៊ឺដែស បានធ្វើការគណនានិងរកឃើញថា ចម្ងាយ ២០០ គីឡូម៉ែត្រនេះ គឺជាចម្ងាយដែលកៀកប្រហាក់ប្រហែលនឹងចម្ងាយពី "ប្រាសាទភ្នំ/បាភ្នំ" អូសសន្ធឹងទៅដល់ស្ថានីយបុរាណវិទ្យា "អូរកែវ" (Óc Eo) ដែលជាទីក្រុងកំពង់ផែឆ្នេរសមុទ្របុរាណល្មម។ លោកក៏បានប្រើប្រាស់ប្រមាណវិមាត្រផ្នែកចម្ងាយនេះមកធ្វើជាភស្តុតាងចាក់សោទីតាំងរបស់អាណាចក្រភ្នំឱ្យស្ថិតនៅខេត្តព្រៃវែង។ ការគណនារបស់លោកតា ស៊ឺដែស គឺជា "ការចេតនាកំណត់លទ្ធផលទុកជាមុន និងបង្កើនលេខបង្រួម/បង្កើនដើម្បីតម្រូវតាមទ្រឹស្តីរបស់ខ្លួន" ដើម្បីចាប់ចងភ្ជាប់ឆ្លងដែនដោយមានមន្ទិលសង្ស័យ។ ចម្ងាយផ្លូវត្រង់ពីបាភ្នំ ខេត្តព្រៃវែង ប្រទេសកម្ពុជា ទៅកាន់ ស្ថានីយបុរាណវិទ្យាអូរកែវ (Óc Eo) ខេត្តអានយ៉ាង ប្រទេសវៀតណាម មានចម្ងាយពិតប្រាកដត្រឹមតែប្រមាណ ១២០–១៣០ គីឡូម៉ែត្រ តែប៉ុណ្ណោះ! បច្ចុប្បន្ន ប្រសិនបើធ្វើដំណើរតាមរថយន្តតាមផ្លូវថ្នល់ ដែលវៀង និងវែងជាងផ្លូវត្រង់បុរាណ ចម្ងាយផ្លូវនៅតែមានត្រឹមតែប្រមាណ ១៦៨ គីឡូម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ។ ការដែលលោកតា ស៊ឺដែស បញ្ជាក់នៅក្នុងសៀវភៅរបស់លោកថា "នេះគឺជាចម្ងាយដែលខណ្ឌចែកប្រាសាទភ្នំចេញពីអូរកែវដោយប្រហែល" ដោយលោកទាមទារថាស្មើនឹង ២០០ គម. នោះ គឺជាការបង្កើនតួលេខលើសពីការពិតរហូតដល់ជិត ៤០–៧០ គីឡូម៉ែត្រ ដើម្បីចេតនាឱ្យតួលេខទៅត្រូវគ្នានឹងរង្វាស់ប្រមាណ ៥០០ លី (២០០ គម.) នៅក្នុងតម្រាចិន។ បន្ថែមពីនេះ នៅក្នុងពង្សាវតាររាជវង្សលាំង (History of the Liang) ដែលលោកតា ស៊ឺដែស លើកមកអះអាង ក៏មានការរៀបរាប់អំពីព័ត៌មានលម្អិតនៃបរិបទអាណាចក្រភ្នំយ៉ាងល្អិតល្អន់ជាច្រើនប្រការទៀត ប៉ុន្តែលោកតា ស៊ឺដែស បែរជាជៀសវាងមិនលើកមកនិយាយទៅវិញ។ ការដែលលោកតា ហ្សក ស៊ឺដេស (George Cœdès) បម្រើការងារឱ្យរដ្ឋាភិបាលបារាំងក្នុងសម័យអាណានិគម និងការដែលមានភរិយាជាជនជាតិខ្មែរ ត្រូវបដិសេធមិនបានថាជា "កត្តាផលប្រយោជន៍ជាន់គ្នានិងប្រឈម" (Conflict of Interest) ទាំងក្នុងវិមាត្រនយោបាយកម្រិតពិភពលោក និងវិមាត្រផ្ទាល់ខ្លួន។ លោកមិនមែនខ្វះខាតភស្តុតាងនោះទេ ប៉ុន្តែលោកមានសកម្មភាពលើកតម្កើងតែទិន្នន័យដែលស្របនឹងគំនិតខ្លួន ហើយចេតនាបិទមាត់ទិន្នន័យដែលជំទាស់ បង្ហាញពីចេតនាជ្រើសរើសប្រកាន់ប្រវត្តិសាស្ត្រយ៉ាងច្បាស់លាស់ ដើម្បីលំអៀងប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងអស់ឱ្យទៅតាំងមជ្ឈមណ្ឌលនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

សៀវភៅបណ្តារដ្ឋឥណ្ឌូនីយកម្មនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (The Indianized States of Southeast Asia) របស់លោកតា ហ្សក ស៊ឺដែស (George Cœdès) ដែលលោកតាបានអះអាងថា មជ្ឈមណ្ឌលនៃអាណាចក្រភ្នំ (ហ្វូណាន) មានទីតាំងស្ថិតនៅស្រុកបាភ្នំ (Ba Phnom) ក្នុងខេត្តព្រៃវែង ប្រទេសកម្ពុជា ដោយផ្អែកលើហេតុផលចម្បង ៣ យ៉ាងដូចខាងក្រោម៖ ១. ហេតុផលផ្នែកស័ព្ទវិទ្យានៃពាក្យ "ហ្វូណាន" និង "ភ្នំ" លោកតាស៊ឺដែស បានបញ្ជាក់ថា ឈ្មោះអាណាចក្រហ្វូណាន (Funan) ដែលលេចឡើងនៅក្នុងកំណត់ត្រាចិនបុរាណ គឺជាឈ្មោះដែលក្លាយចេញពីពាក្យដើមនៃភាសាខ្មែរ គឺពាក្យថា "bnam" ឬពាក្យខ្មែរបច្ចុប្បន្នថា "phnom" (ភ្នំ)។ លោកតាស៊ឺដែស បានបកស្រាយថា ព្រះមហាក្សត្រនៃអាណាចក្រភ្នំមានគោរម្យងារជា "ស្តេចនៃភ្នំ" (សិលរាជ / Śailarāja) ឬ គុរុងវ្នំ (Kurung Vnam)។ ដោយសារតែនៅតំបន់នោះ មានទីតាំងដែលមានឈ្មោះបន្លឺសំឡេងស្រដៀងគ្នានិងបន្សល់ទុករហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន គឺ "បាភ្នំ" (Ba Phnom) ក្នុងខេត្តព្រៃវែង លោកក៏បានសន្និដ្ឋានថា ទីនេះហើយគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃអាណាចក្រភ្នំ។ បទវិភាគទាក់ទងនឹងទ្រឹស្តី "ហ្វូណាន = ភ្នំ" តាមការពិត យើងនឹងឃើញថា ភូមិសាស្ត្រនៃខេត្តព្រៃវែង និងភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសកម្ពុជា គឺជាតំបន់វាលទំនាបល្បាប់នៃមាត់ទន្លេមេគង្គ (Mekong Delta) ដែលមានលក្ខណៈរាបស្មើស្ទើរតែស្មើនឹងកម្រិតទឹកសមុទ្រ។ ឯបាភ្នំ (Ba Phnom) ជាក់ស្តែងគ្រាន់តែជាកូនភ្នំថ្មទោលតូចមួយ (Isolated Hill) នៅចំកណ្តាលវាលទំនាបតែប៉ុណ្ណោះ វាមិនមានលក្ខណៈជាជួរភ្នំដ៏វែងអន្លាយមើលទៅធំសម្បើម និងមានអំណាចអស្ចារ្យអ្វីសម្រាប់ឱ្យព្រះមហាក្សត្រប្រើប្រាស់ជាសញ្ញានិមិត្តរូបដើម្បីតាំងខ្លួនជា ស្តេចភ្នំ ឬសិលរាជ (Śailarāja) នោះឡើយ។ ២. ហេតុផលផ្នែកការភ្ជាប់ន័យទីក្រុងធំ "តេម៉ូ" ទៅជា "វ្យាធបុរៈ" លោកតា ស៊ឺដែស បានអះអាងលើផ្អែកលើកំណត់ត្រាចិនថា ឈ្មោះរាជធានីនៃអាណាចក្រភ្នំគឺ "តេម៉ូ" (T'e-mu / 特牧) ដែលលោកបានស្នើថា ជាការសរសេរតម្លើងសំឡេងចេញពីពាក្យខ្មែរបុរាណថា "ទម័ក" (dmåk, dalmåk)។ លោកតា ស៊ឺដែស បានបកប្រែពាក្យ "ទម័ក" ថា "ព្រានប្រមាញ់/អ្នកបរបាញ់" ដែលទៅត្រូវគ្នានឹងឈ្មោះរាជធានី "វ្យាធបុរៈ" (Vyādhapura) នៅក្នុងសិលាចារឹកសំស្ក្រឹត ដែលប្រែថា "ទីក្រុងនៃព្រានបរបាញ់" (the city of hunters)។ ហើយនៅពេលដែលកូអរដោណេនៃប្រាសាទភ្នំស្ថិតនៅជាប់នឹងភូមិមួយដែលមានឈ្មោះថា បាណាម (Banam) លោកក៏ជឿថានាមទាំងនេះគឺជាសំណល់នៃការចងចាំនៃរាជធានីចាស់នៃអាណាចក្រភ្នំនៅក្នុងខេត្តព្រៃវែង។ បទវិភាគទម្លាក់ទ្រឹស្តី "តេម៉ូ = ទម័ក = វ្យាធបុរៈ" យើងនឹងឃើញថា លោកតា ស៊ឺដែស អាចប្រែពាក្យខុស (The Linguistic Error) ព្រោះថាលោកគ្រូ ម៉ៃឃើល វីកឃឺរី (Michael Vickery) បានធ្វើការពិនិត្យសិលាចារឹកខ្មែរបុរាណឡើងវិញ និងបានច្រានចោលយ៉ាងដាច់អហង្ការថា៖ ពាក្យថា "ទម័ក" (dmåk) នៅក្នុងភាសាខ្មែរបុរាណ ប្រែថា "ហ្មទំរី ឬ អ្នកទាក់ដំរីព្រៃ" (Trapper) មិនមែនប្រែថា "ព្រានបរបាញ់សត្វ" (Hunter) ដូចពាក្យថា "វ្យាធបុរៈ" នោះទេ។ សមីការខាងភាសាវិទ្យាដែលលោក សេដេស ប្រើជាស្ពានចងភ្ជាប់ទីតាំងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គឺមិនអាចដោះចេញដោយសារតែការបកប្រែពាក្យខុសតាំងពីដំបូង។ សិលាចារឹកគ្រប់ផ្ទាំងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដែលមានលេចឡើងនូវពាក្យថា វ្យាធបុរ មិនថាសិលាចារឹកនៅខេត្តព្រៃវែង ឬខេត្តតាកែវ (ដូចជា សិលាចារឹកលលៃ K.324 និងសិលាចារឹកព្រះគោ K.713) គឺសុទ្ធសឹងតែត្រូវបានចារឹកឡើងនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ៩-១១ ដែលជាពេលវេលាបន្ទាប់ពីអាណាចក្រភ្នំបានដួលរលំអស់រយៈពេលជិត ៤០០ ឆ្នាំទៅហើយ។ សិលាចារឹកទាំងនេះគ្រាន់តែធ្វើនាទីជា "ការសរសេរប្រវត្តិសាស្ត្របកក្រោយ" ដើម្បីទាមទារខ្សែស្រឡាយភាពស្របច្បាប់របស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរក្នុងសម័យអង្គរតែប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាភស្តុតាងរួមសម័យក្នុងយុគសម័យភ្នំ (ហ្វូណាន) ឡើយ។ នៅពេលពិចារណាលើខ្លឹមសារភាសាសំស្ក្រឹតនៅក្នុងសិលាចារឹកលលៃ ត្រង់ឃ្លាដែលថា៖ "រុទ្រវរ្មា ទ្វិជេន្ទ្រស្យ ប្រសូតោ វយាធបុរប្រភោ..." (ព្រះបាទរុទ្រវរ្ម័ន ដែលជាអ្នកសព្វព្រះរាជហឫទ័យស his lineage មកពីព្រាហ្មណ៍ដ៏ឧត្តម... ទ្រង់ជាអ្នកគ្រប់គ្រងនៃក្រុងវយាធបុរៈ) ព្រះបាទរុទ្រវរ្ម័នដែលលេចឡើងក្នុងសិលាចារឹកផ្ទាំងនេះ ជាក់ស្តែងគឺជា ក្សត្រមូលដ្ឋានក្នុងសម័យចេនឡាដើម (សតវត្សរ៍ទី ១៣ នៃពុទ្ធសករាជ / សតវត្សរ៍ទី ៨ នៃគ្រិស្តសករាជ) ដែលត្រូវជាមាខាងមាតារបស់អគ្គមហេសីនៃព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ២ មិនមែនជាព្រះបាទរុទ្រវរ្ម័ន ដែលជាក្សត្រអង្គចុងក្រោយនៃអាណាចក្រភ្នំក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១១ នៃពុទ្ធសករាជ (សតវត្សរ៍ទី ៦ នៃគ្រិស្តសករាជ) នោះឡើយ។ ការចាប់យកព្រះមហាក្សត្រខុសសម័យមកបូកបញ្ចូលគ្នារបស់លោកតា ស៊ឺដែស ដើម្បីទាមទារទីតាំងក្រុង គឺជាការកែប្រែពេលវេលាប្រវត្តិសាស្ត្រយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ បាភ្នំ គឺជាភាពទទេស្អាត

អបអរសាទរ ខួបលើកទី២២ នៃការយាងគ្រងព្រះបរមរាជសម្បត្ដិ ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី ព្រះមហាក្សត្រ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ២៩ តុលា​ ២០០៤ - ២៩ តុលា​ ២០២៦

📸✨ ទិដ្ឋភាព វគ្គទី៣ ក្រុមទទី១១ ដល់ក្រុម​ទី១៥ នៃវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលជំនាញ «មីក្រូសហគ្រិនភាពសេវាកម្មភេសជ្ជៈ» កម្រងរូបភាព និងសកម្មភាពខ្លះៗ របស់សិក្ខាកាម របស់ក្រុមទាំង៥ ចាប់ពីថ្ងៃពុធ រហូតដល់ថ្ងៃអាទិត្យ នៃវគ្គបណ្ដុះបណ្ដលអាហារូបករណ៍ «ជំនាញឆុងកាហ្វេ ក្រឡុកស្រា សេវាកម្មភេសជ្ជៈ និងជំនាញទន់» នាថ្ងៃទី០៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ រហូតដល់ថ្ងៃទី២៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ នៅវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យា និងកសិកម្មកម្ពុជា (CITA)។ កម្មវិធីអាហារូបករណ៍នេះរៀបចំឡើងក្រោមកិច្ចសហការរវាង សមាគមមិត្តយើង (MYA) និង វិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យា និងកសិកម្មកម្ពុជា (CITA) ក្រោមការគាំទ្រដោយ មូលនិធិអភិវឌ្ឍន៍ជំនាញ (SDF)។ #មិត្តយើង #CITA #MettYeung #skilldevelopmentfund #អ្នកសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ #Barista #Bartender #BerverageService