جَذوات

🔺ترجمه: و از میان مردم ـ چنان‌که پیش‌تر گفتیم ـ برخی تنها صورتِ جسمانیِ خود را مراعات می‌کنند، و اینان فرو‌دست‌اند. و برخی دیگر تنها به صورتِ روحانیِ خود می‌پردازند، و اینان والا و شریف‌اند. و همان‌گونه که پست‌ترینِ جسمانیان کسی است که صورتِ جسمانیِ خود را تعقّل نکند و به آن التفات نداشته باشد، برترین مرتبهٔ شریف نیز آن است که صورتِ جسمانیِ خود را تعقّل نکند و به آن التفات ننماید. اما کسی که اصلاً آن را تعقّل نکند، مدتِ وجودش کوتاه‌تر است. و همان‌گونه که آن (بی‌اعتنایی کامل به جسم) خلافِ طبع است، این (روحانیِ محض بودن) نیز چنین است؛ و در واقع چنین چیزی یافت نمی‌شود، بلکه آنچه یافت می‌شود کسانی‌اند که صورتِ جسمانیِ خود را در طاعتِ صورتِ روحانی‌شان تلف می‌کنند. از همین‌رو شاعرِ استوار چنین گفته است: «پس نه نشانِ ننگ را نگاه داشتیم، و نه خواری را؛ و با مرگ، آنچه شایسته‌تر بود به دست آوردیم.» پس مرگ را بر تحملِ خواریِ گردن ترجیح داد. و از اینان کسانی هستند که جانِ خود را می‌ستانند؛ یا در جنگ، چنان‌که آن مروانی در جنگِ عبیدالله بن علی بن عباس کرد، و خود چنین گفت: «لذتِ زندگی و کراهتِ مرگ ـ هر دو را می‌خواهم، اما عشقی وبال‌آور؛ پس اگر ناگزیر از یکی از این دو باشم، به‌سوی مرگ، رفتنی زیبا می‌روم.» و نیز مانند کاری که زبّاء با عمرو کرد، آن‌گاه که گفت: «به دستِ خودم، نه به دستِ عمرو»؛ و مانند ملکهٔ مصر با آگوستوس که خبرش در تاریخ‌ها آمده است. و نیز گروهی که ارسطاطالیس در «بزرگ‌نفسی‌ها» از آنان یاد می‌کند، که چون یقین کردند دشمن بر آنان چیره می‌شود، خود را فرو‌افکندند و جان دادند. و می‌نماید که همهٔ اینها افراط باشد، مگر در برخی مواضع. زیرا نابود کردنِ اشخاصِ جسمانی، نه روحانی، از سرِ بزرگیِ نفس و بلندیِ همت است؛ و این همانند کاری است که فاطمه، مادرِ ربیع، و دیگران از خاندانِ زیاد کردند، آنگاه که قیس بن زهیر به او رسید و او از شترش که بر آن سوار بود فروافتاد و جان سپرد. و این حالت، حالتی خاص است در برخی موقعیت‌ها که در آنها مرگ از زندگی بهتر است. و برگزیدنِ مرگ بر زندگی، در چنین مواردی فعلی انسانی و درست است. و این حالت را پس از این به‌اختصار بیان خواهیم کرد.