Грэка-католікі Беларусі

ПОЛАЦК 2026: ушанаванне МУЧАНІКАЎ і СВЕДКАЎ ВЕРЫ. =У НЯДЗЕЛЮ - 12 ліпеня 2026 г. грэка-католікі сабраліся на Боскай Літургіі ў 11:00 гадз. на традыцыйнае свята малітоўнага ўшанавання Полацкіх Пакутнікаў. Свята стала нагодай узадаць шматлікіх Мучанікаў і Сведкаў веры, у тым ліку Ахвяры ВАВ - сяпрод якіх грэка-каталіцкі экзарх Антон Неманцэвіч (+1943), грэка-каталіцкая Мучаніца Бл. Мар'яна Бярнацкая (+13.07.1943), Росіцкія Мучанікі (+1943). =На Боскай Літургіі прысутнічалі Прадстаўнікі Полацкага райвыканкама - а так сама - Працаўнікі Апостальскай Нунцыятуры Манс. Кшыштаф Сэрока і Дон Люанж, якія ў гэты нядзельны дзень - як паломнікі - наведвалі храмы Полацка: сабор св. Сафіі, манастыр св. Еўфрасінні, касцёл св. муч. Андрэя Баболі (дзе ўшанавалі яго мучаніцкі подзвіг).

13 ліпеня 1943 г. за 10 кіламетраў ад Гродна каля Навумавічаў на старых фартах часоў I Сусветнай вайны нямецкія нацысты расстралялі разам з сынам і іншымі 48 жыхарамі Ліпска Мар’яну Бярнацкую, якая паходзіла з сям’і ўніятаў, прымусова запісаных у праваслаўе, якія на справе захоўвалі каталіцкую веру. 13 чэрвеня 1999 года Папа Ян Павел ІІ у ліку 108 новамучанікаў ІІ Сусветнай вайны абвясціў яе блаславёнай. Падрабязней: https://www.cssr.by/tsarkva/svyatyya/201-blaslavjonaya-mar-yana-byarnatskaya.html

Эпізод 28, 2026. ЦІ ВЕРЫШ ТЫ? Сьляпыя, якія пабачылі больш за іншых (Мц 9.27-35) 🔸 «Ці вы верыце, што Я магу гэтае зрабіць?» — пытаньне Ісуса да сьляпых актуальнае і сёньня. У 28-ым эпізодзе разважаем над Евангельлем паводле Мацьвея (Мц 9.27-35). 🌿 Чаму Хрыстос патрабуе маўчаньня пасьля цуду і чаму Ягоная міласьць правакуе залішнюю агрэсію ў фарысэяў? Разам з грэка-каталіцкім сьвятаром, а. Янам Майсейчыкам, шукаем адказы на тое, як нашая вера зьмяняе рэчаіснасьць і вяртае духоўны зрок у сучасным сьвеце. Слухайце, каб убачыць Сьвятло. https://www.carkva.be/podcast/episode-2026-28/

ГРЭКА-КАТАЛІЦКАЯ ПАРАФІЯ МАЦІ БОЖАЕ ФАЦІМСКАЙ, ГАРОДНЯ вул. Гараднічанская 32а РАСКЛАД НАБАЖЭНСТВАЎ на 13-19 ліпеня 17 ліпеня, пятніца 18.00 – Літургія св. Яна Залатавуснага 19 ліпеня, нядзеля Айцоў першых шасці Сусветных сабораў 10.00 – Літургія св. Яна Залатавуснага

Вялікая Вячэрня ў 7-ю нядзелю пасьля Сьвятой Тройцы, 12 ліпеня https://www.cssr.by/2019-03-04-08-41-21/chasaslou/202-viacernia-ton6.html

 11 ліпеня 1705 года ў гісторыі Беларусі і Уніяцкай Царквы застаўся як адзін з самых трагічных і крывавых эпізодаў. У Полацкім Сафійскім саборы маскоўскі цар Пётр I і яго салдаты забілі пяцёх манахаў-базыльянаў. Гэтая падзея стала адлюстраваннем рэлігійнай нецярпімасці і напружаных адносін паміж Масквой і ўніяцкім светам Рэчы Паспалітай. У 1700 годзе пачалася Вялікая Паўночная вайна. Пётр I, саюзнік караля Аўгуста II, у 1705 годзе вёў свае войскі праз беларускія землі. У Віцебску цар ужо выявіў рэзка антыўніяцкія настроі: загадаў знішчаць іконы блаславёнага Язафата Кунцэвіча і пагражаў спаліць яго мошчы, якія захоўваліся ў Полацку. Манахі загадзя перанеслі іх у бяспечнае месца. Напрыканцы чэрвеня 1705 года маскоўскія войскі падышлі да Полацка. 11 ліпеня (па старым стылі — 30 чэрвеня) цар, ужо моцна падпіты, разам са сваёй світай увайшоў у Сафійскі сабор падчас вячэрняй малітвы. Ён падышоў да алтара блаславёнага Язафата і запытаў у ераманаха Тэафана Кальбячынскага, чыя гэта ікона. Манах растлумачыў, што гэта ікона мучаніка, забітага ў Віцебску. Пётр запытаў, хто дазволіў шанаваць яго як святага. «Папа», — адказаў манах. «Значыць, ты ўніят?» — «Так». Пасля гэтага цар ударыў манаха палкай, даў аплявуху, спусціў на яго свайго англійскага сабаку і пракалоў шабляй. Гэта стала пачаткам разні. Разам з айцом Тэафанам Кальбячынскім загінулі айцы Канстанцін Заячкоўскі, Якуб Кнышэвіч і Якуб Кізікоўскі. Па розных крыніцах, іх катавалі, секлі шаблямі, вешалі, цела спальвалі або кідалі ў Дзвіну. Яшчэ некалькі манахаў (да сямі) былі цяжка параненыя і кінутыя ў турму. У Рэчы Паспалітай і сярод уніятаў вестка пра разню хутка разышлася і выклікала шок і абурэнне. Кіеўскі ўніяцкі мітрапаліт Леў Шлюбіч-Заленскі 18 жніўня 1705 года даслаў падрабязную справаздачу ў Кангрэгацыю прапаганды веры ў Рым. Падзея ўзмацніла антымаскоўскія настроі і паказала небяспеку расійскага ўмяшання ў рэлігійныя справы. У Вільні базыльяне ўцякалі пры набліжэнні цара, а сам Пётр, пачуўшы згадку пра Полацк ад віленскага біскупа, ледзь не ўчыніў новы канфлікт. Полацкая трагедыя стала пачаткам новых ганенняў на ўніятаў з боку Расіі. Яна ўзмацніла супрацьстаянне паміж праваслаўем (пад кантролем Масквы) і уніяй. У Беларусі гэтыя манахі шануюцца як мучанікі за веру, хоць афіцыйная кананізацыя яшчэ не адбылася. Штогод грэка-католікі Беларусі ладзяць урачыстыя ўшанаванні ў Полацку. Сёння гэтая падзея застаецца важнай часткай гістарычнай памяці грэка-католікаў, нагадваючы пра цану веры і незалежнасці ў часы імперскага ціску. Яна папярэджвае і пра сучасныя выклікі рэлігійнай свабоды ў рэгіёне. Падрабязней: https://www.cssr.by/slova/publikatsyi/278-polacki-pakut.html

Кніга Ігната Ходзькі, у гонар якога названая вуліца ў Вілейцы. "Баруны". (пер. з польскай мовы і камент. Леанід Лаўрэш. Издательские решения, 2025. 90 с.). Чытаць: https://pawet.net/files/boruny_ch.pdf

КАТАЛІЦКІЯ ЦЭРКВЫ ў ІРАКУ: Халдэйская Каталіцкая Царква (Патрыярхат Багдаду), Сірыйская Каталіцкая Царква (заходне-сірыйскага абраду), Армянская Каталіцкая Царква, Грэка-мельхіцкая Царква (візантыйскага абраду), парафіі лацінскага абраду. =Большасць католікаў у Іраку належаць да Халдэйскай Каталіцкай Царквы, якая прытрымліваецца халдэйскага абраду (усходне-сірыйскай традыцыі). Вернікі гэтага абраду складаюць прыблізна 80% хрысціянскага насельніцтва краіны. Іх першаіерархам з'яўляецца Халдэйскі патрыярх Багдаду - Павел ІІІ (Нона ). Гэтая супольнасць выкарыстоўвае варыянт арамейскай мовы — мовы, на якой гістарычна размаўляў Ісус, — у якасці літургічнай мовы. Акрамя халдзейскай большасці, у краіне існуюць каталіцкія меншасці, якія належаць да іншых абрадаў.

 інуўшы Унію і перайшоўшы ў лацінскае каталіцтва, зрабілі вялікую шкоду народу, бо тым самым адарваліся ад уласных каранёў, паланізаваліся і пакінулі беларускіх сялян без нацыянальнай эліты. Для яе падтрымка Уніяцкай Царквы было свайго роду гістарычным пакаяннем. Яна адчувала асабістую адказнасць за памылкі мінулых пакаленняў магнатаў і шляхты і імкнулася сваімі багаццямі вярнуць беларусам іх «родную Царкву». Менавіта таму яна аддавала на розныя ўніяцкія праекты каласальныя сумы, жадаючы выправіць вялікую гістарычную несправядлівасць. Магдалена Радзівіл была вымушана пакінуць Беларусь у 1918 годзе з надыходам бальшавікоў. Яна страціла ўсё сваё багацце, але да канца дзён у эміграцыі (памерла ў 1945 годзе ў Швейцарыі) заставалася вернай сваім ідэалам. У 2018 годзе яе прах быў перапахаваны ў касцёле Святога Роха ў Мінску — на радзіме, як яна і марыла.

Сёння, 8 ліпеня, спаўняецца 165 гадоў з дня нараджэння Марыі Магдалены Радзівіл (1861–1945), ураджонай Завішы — адной з самых яркіх і шчодрых мецэнатак беларускага нацыянальна-культурнага Адраджэння пачатку XX стагоддзя. Княгіня, якая паходзіла са старажытнага беларускага шляхецкага роду, не толькі фінансава падтрымлівала беларускія выданні, школы і дзеячоў, але і актыўна спрыяла духоўнаму адраджэнню, у тым ліку праз ідэю вяртання да ўніяцкай (грэка-каталіцкай) традыцыі як да «народнай веры» беларусаў. Магдалена нарадзілася 8 ліпеня 1861 года ў Варшаве ў сям’і графа Яна Казіміра Завішы — вядомага гісторыка, археолага і даследчыка беларускай даўніны. Сям’я мела карані на Міншчыне, у маёнтку Кухцічы (цяпер Узденскі раён). Бацька перадаў дачцэ глыбокую любоў да беларускай зямлі, яе гісторыі і культуры. Магдалена выхоўвалася ў каталіцкай традыцыі, але з дзяцінства была блізкая да беларускага сялянскага асяроддзя. У 1906 годзе яна выйшла замуж за князя Мікалая Радзівіла (1879–1914), які таксама ідэнтыфікаваў сябе з Беларуссю. Шлюб выклікаў скандал у польскіх арыстакратычных колах: розніца ва ўзросце (Магдалена была старэйшая на 19 гадоў), «масквафільства» мужа і іх адкрытая падтрымка беларускага руху не дазволілі ім застацца ў польскім свеце. Пара пераехала ў маёнтак Кухцічы, які стаў сапраўдным цэнтрам беларускага жыцця. Магдалена Радзівіл была галоўным спонсарам выдавецтва «Загляне сонца і ў наша аконца». Менавіта на яе грошы былі выдадзены знакавыя кнігі беларускага адраджэння, сярод якіх — знакаміты «Вянок» Максіма Багдановіча, першыя кнігі Якуба Коласа і Канстанцыі Буйло. Падтрымлівала каталіцкую газету «Biełarus». Княгіня адкрывала і ўтрымлівала беларускія школы для сялянскіх дзяцей у сваіх маёнтках, плаціла стыпендыі беларускім студэнтам, якія вучыліся ў Пецярбургу і Еўропе. Падчас Першай сусветнай вайны арганізоўвала шпіталі, прытулкі для сірот, таварыства для дапамогі сем’ям салдат. Яна лічыла сябе беларускай і патрабавала, каб з ёй размаўлялі па-беларуску. Асобнае месца ў жыцці княгіні займала рэлігійная справа. Глыбока веруючая каталічка, яна з вялікай павагай ставілася да ўсходняй традыцыі і лічыла Унію (Грэка-Каталіцкую Царкву) найбольш адпаведнай духоўнай формай для беларускага народа — «народнай верай», якая аб’ядноўвае Усход і Захад. Яе дзейнасць была скіравана на тое, каб беларусы-католікі захоўвалі нацыянальную свядомасць і не паддаваліся паланізацыі. Княгіня бачыла ва Уніяцкай Царкве ідэальны інстытут для духоўнага і нацыянальнага выратавання беларусаў як ад русіфікацыі праз праваслаўе, так і ад паланізацыі праз каталіцтва лацінскага абраду. Шляхта і польскія колы часта з пагардай называлі яе «хлопаманкай» і «шалёнай княгіняй», бо не маглі зразумець, чаму жанчына яе статусу абараняе мову і культуру «мужыкоў». У сваіх лістах і ўспамінах яна наўпрост вінаваціла старую арыстакратыю (у тым ліку і прадстаўнікоў родаў, з якімі была звязана сама) у тым, што яны здрадзілі Уніі дзеля палітычных прывілеяў. Яна пісала, што яе продкі, пак

Ці могуць грэка-католікі рэгулярна ўдзельнічаць у рыма-каталіцкай Імшы замест удзелу ў службах сваёй Царквы? Грэка-католікі маюць права ўдзельнічаць у літургічным жыцці любой каталіцкай Царквы свайго права (sui iuris), у тым ліку і Рыма-Каталіцкай Царквы. Удзел у рыма-каталіцкай Імшы з’яўляецца сапраўдным і выконвае нядзельны абавязак верніка. Аднак, згодна з царкоўным правам і духоўнай традыцыяй, існуюць важныя нюансы адносна рэгулярнага наведвання богаслужэнняў іншага абраду. Згодна з Кодэксам канонаў Усходніх Цэркваў (ККУЦ), свецкія вернікі маюць права актыўна ўдзельнічаць у літургічных святкаваннях любой Царквы свайго права (Кан. 403). Гэта азначае, што няма кананічнай забароны на наведванне рыма-каталіцкай Імшы. Тым не менш, Царква падкрэслівае абавязак вернікаў захоўваць і развіваць сваю ўласную традыцыю. У ККУЦ адзначаецца, што вернікі павінны імкнуцца да разумення і шанавання свайго ўласнага абраду і абавязаны захоўваць яго ўсюды, калі закон не прадугледжвае іншага (Кан. 40). Другі Ватыканскі Сабор у дэкрэце Orientalium Ecclesiarum таксама падкрэслівае, што "ўсе ўсходнія хрысціяне павінны ведаць і будуць цвёрда перакананыя, што заўсёды могуць і павінны захоўваць свае законныя літургічныя абрады i дысцыплінарныя нормы" (Orientalium Ecclesiarum, 6). Такім чынам, падыход да гэтага пытання наступны: Рэгулярная замена богаслужэнняў у сваёй Царкве на богаслужэнні іншага абраду без сур’ёзнай прычыны (напрыклад, адсутнасць доступу да ўласнага храма) не вітаецца. Гэта звязана з тым, што ўсходняя літургічная спадчына з’яўляецца неад’емнай часткай духоўнай ідэнтычнасці грэка-католіка. Пастаяннае наведванне іншага абраду можа прывесці да паступовай страты сувязі са сваёй традыцыяй і супольнасцю. Калі ў пэўнай мясцовасці няма грэка-каталіцкай парафіі або калі вернік знаходзіцца ў сітуацыі, дзе наведванне ўласнай Царквы немагчыма, ён можа і павінен наведваць рыма-каталіцкую Імшу, каб выканаць свой нядзельны абавязак і атрымаць духоўнае падмацаванне праз Эўхарыстыю. Калі вы маеце магчымасць наведваць сваю Царкву, рэкамендуецца аддаваць перавагу ёй, каб падтрымліваць сваю супольнасць і захоўваць багацце ўсходняй духоўнай спадчыны, якую Царква заклікае шанаваць і развіваць.

У Ватыкане апублікавалі “Тэматычны шлях” сустрэчы Льва XIV са зьверхнікамі Ўсходніх Каталіцкіх Цэркваў і старшынямі біскупскіх канферэнцый з усяго сьвету, запланаванай на 7–14 кастрычніка 2026 году. Нагодай для шырокага абмеркаваньня стала дзесяцігоддзе Апостальскай адгартацыі "Amoris laetitia". Ініцыятыва Сьвятога Айца скіравана на глыбокае душпастырскае распазнаньне. Мэта сустрэчы ў тым, каб "прасачыць ва ўзаемным слуханьні сінадальны шлях крокаў, якія неабходна зрабіць для абвяшчэньня Евангельля сем'ям сёньня, у сьвятле “Amoris laetitia” і з улікам таго, што рэалізуецца ў мясцовых Цэрквах", так гэта сфармулявалявана ў сумеснай заяве дыкастэрый. https://www.vaticannews.va/be/vatykan/news/2026-07/vatican-pope-leo-meeting-bishops-families-october-2026.html

ГРЭКА-КАТАЛІЦКАЯ ПАРАФІЯ МАЦІ БОЖАЕ ФАЦІМСКАЙ, ГАРОДНЯ вул. Гараднічанская 32а РАСКЛАД НАБАЖЭНСТВАЎ на 6-12 ліпеня панядзелак-аўторак 18.00 – Літургія св. Яна Залатавуснага чацвер-пятніца 18.00 – Літургія св. Яна Залатавуснага 12 ліпеня, нядзеля 10.00 – Літургія св. Яна Залатавуснага

🔔 У нядзелю, 12 ліпеня, у Празе ў царкве сьвятых Кузьмы і Дзям’яна адбудзецца беларускае набажэнства. Літургію адслужыць беларускі грэка-каталіцкі (уніяцкі) сьвятар айцец Андрэй Буйніч. Пачатак літургіі а 10-й гадзіне раніцы. Будзе магчымасьць для споведзі. ➡️ Адрас царквы сьвятых Кузьмы і Дзям’яна – Vyšehradská 49, Praha 2. Уваход з вуліцы Na Slovanech.