دایره مینا ـ جدید

دایره مینا تقدیم می‌کند 📚 مجموعه‌ی کتاب جمعه شماره ۸ سال اول ۲۹ شهریور ۱۳۵۸ سردبیر: احمد شاملو با همکاری شورای نویسندگان انتشارات مازیار دریافت پی. دی. اف کتاب 👇👇👇 #کتاب_جمعه دایره مینا جدید 🌺 @daamina2

📚 از کتاب: پنجره‌ای به شعر و ادبیات، صفحات ۷۸ تا ۸۰ 🎤 گفت‌وگو با سعید عبداللهی(س. ع. نسیم) به‌اهتمام: م. وحیدی(م. صبح) https://t.me/daamina2/26913 دایره مینا جدید 🌺 @daamina2

ادامه‌ی پاسخ به پرسش م. وحیدی: در مقاومت ایران تعدادی شاعر داریم. کارهایشان را چطور ارزیابی می‌کنی؟ س. ع: اما برویم سر ادامه‌ی پاسخ به پرسش. چون منظور شما از «هنر مقاومت» به‌معنی «هنر در دوران مبارزه با دیکتاتوری» است ــ و بسیار هم سابقه‌ی ایرانی و جهانی هم دارد ــ باید بگویم که ویژه‌گیِ بارزش این است که علت پیدایش آن یا علت آفریدنش، بودن در ظرف یا در زمین مبارزه با دیکتاتوری و تنفس کردن از اکسیژن یا هوای مبارزه و تسلیم نشدن است. مادر این هنر و این شعر و خالق فکر و ایده‌هایش، نوعی جهان‌بینیِ شاعرانه است که فراتر از مقاومت و مبارزه در یک محدوده‌ی زمانی است. همان‌طور که شما گفتی، از مبنای عدالت‌خواهی و انسانیت برآمده، سپس ظرف و زمینی است که هنر در آن با گذشته، حال و آینده‌ی نبرد برای آزادی ارتباط و تبادل فکر برقرار می‌کند. این ظرف و زمین در زندگی پر از تضاد همه‌ی انسان‌ها هست؛ چون گذران زندگی و حل‌وفصل نیازهای آن، خودش یک مبارزه و نبرد است، منتها بها و قیمت‌اش با بها و قیمت درافتادن با دیکتاتوری خیلی فرق دارد. دیکتاتوری، قیمت زندگی ــ یعنی نبرد بودن و نبودن ــ را بالا می‌برد و سنگین می‌کند. از این‌جاست که هنر و شعر به دو گونه انتخاب می‌رسند: هنر برای آزادی، عدالت و ماندن بر هویت انسانی یا هنر برای هنر. من صحنه را نه‌فقط در ایران خودمان، بلکه در کل دنیا و کل تاریخ، این‌طوری می‌بینم. به‌همین خاطر هم شعر واقعی، مرز جغرافیایی و قومی ندارد و متعلق به نوع بشر است. در دنیا، مگر چندهزار زن و مرد به مبارزه و پایداری برای آزادی و عدالت در برابر دیکتاتوری روی می‌آورند؟ در قیاس با جمعیت کل جهان، خیلی‌خیلی کم. همین «خیلی کم» را باید در مورد هنرمندان، نویسندگان و شاعران اهل مبارزه با دیکتاتوری در دنیا و در ایران هم قید کرد. این هنر و شعر، دغدغه‌ی مداوم عدالت، آزادی و ماندن در حریم کرامت انسانی دارد. پیوند با آرمان تعالی‌جوی و آرزوی تاریخیِ آدمی دارد. مرزش با هنر برای هنر(یعنی فقط زیبایی‌آفرینیِ خلاقانه) به‌دلیل پیوند داشتن با عدالت‌جویی، فرهنگ‌سازی و به بالاتر از اکنون نگریستن و «شدن» است. به‌قول مولوی «هر آن‌چیزی که تو گویی که آنی ــ به بالاتر نگر، بالای آنی». به‌همین دلیل، این هنر ــ از شعر گرفته تا داستان، نقاشی، ترانه، موسیقی و فیلم ــ قدمتی به‌حد عمر انسان و آرزویی رها شده تا لایتناهیِ عشق آدمی دارد. مطالبه‌ی اساسیِ آدمی از ازل تا امروز چه بوده؟ اول عدالت، پشت‌بندش آزادی. تقلا و تکاپوی بشر با این دوتا شروع شد و بعد، دور و بر عدالت و آزادی، انواع موضوعات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی چیده شد و شد شاخ و برگ‌های زندگی اجتماعیِ آدم‌ها. یعنی از این شاخ و برگ‌ها راه گریز ندارد و باید تکلیف خود را با آن‌ها روشن کند. به‌همین دلیل است که ذات عدالت‌جوی و سرشت آزادی‌خواه آدمی، در سماجت مداوم نسل به نسل بشر برای دنیای بهتر، هیچ موقع متوقف نشده. به سیر تاریخ زندگی بشر که نگاه می‌کنیم، می‌بینیم کم‌کم عده‌یی پا را فراتر از وضع موجود و عادت خودبه‌خودی گذاشته و ‌شدند پیشتاز. این دگرگونی و تفاوت، اول در ذهن و مغز عده‌یی اتفاق افتاده که یک مسؤلیت‌پذیری را در جهان انسانی بر خودشان واجب می‌بینند. سپس بار آن را بر دوش خود می‌گذارند؛ چه در علوم و صنعت، چه در فرهنگ و ادب و هنر، چه در سیاست و اجتماع. شاعر و نویسنده‌ و هنرمندٍ چنین نحله‌یی، اول جان و روح‌اش با عدالت و آزادی و عشق به انسانیت عجین می‌شود. این سه‌تا می‌شوند معبود آرمانی‌‌اش، معنا بخشیدن به زندگی‌‌اش، مقصد مسیرش و جوهر قلم و واژه‌ی شعرش. در راه همین هدف و مقصد است که برمی‌خورند به موانع رنگارنگ. اصلی‌ترین مانع هم همیشه و همه‌جا استثمارگری و استبدادگریِ طبقه‌ی حاکم در برابر عدالت و آزادی است. همان که گفتم بها و قیمت زندگی و زنده بودن بامعنا و هدف‌مند را سنگین می‌کند. این است مبدأ شکل‌گیری و حرکت این نوع هنر و شعر. داستان سمبلیک یا تمثیلیِ آن در «ماهی سیاه کوچولو» صمد بهرنگی و تحلیل و تأویل آن در «جهان‌بینی ماهی سیاه کوچولو» اثر دکتر منوچهر هزارخانی هست. این از آن مقدمه‌ یا توضیح لازم در علت پیدایش شعر و هنری به‌قول شما «شعر و هنر مقاومت». در قسمت دوم پاسخ به پرسش شما، باید بگویم که حتماً منظورتان کیفیت محتوا، سبک، زبان، خلاقیت هنری، برقراری ارتباط با مخاطب و سطح شعرها و نوشته‌ها در «شعر مقاومت» است. این، جای بحث و زدوخورد دارد. این همان فکری هست که سال‌هاست خواسته‌ام درباره‌اش بگویم و بنویسم. این شاعران و هنرمندان در وهله‌ی اول از زیستن طبیعی در جامعه‌شان، توسط دیکتاتورها محروم و جدا شده‌اند. این یعنی اولین شمشیر قطع‌کننده‌ی ارتباط از سرچشمه‌ی تغذیه‌ی شاعر و هنرمند. اصطلاح «هنر تبعیدی» و «هنرمند تبعیدی» در ایران و جهان برایمان آشناست. منشأ آن همین‌جاست. این مبحث ادامه دارد...

🔵 تلاقی 🖌 س. ع. نسیم خیال تو فهیمم می‌کند آن‌جا که زیستنت تلاقی طلوع و غروب است بی‌آن‌که کتابت را بخوانم... ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ دایره مینا جدید 🌺 @daamina2

کشور ما مهد آزادی است! طرح از «کتاب جمعه»، شماره ۲، ۱۱ مرداد ۱۳۵۸ بدون شرح... دایره مینا جدید 🌺 @daamina2

دایره مینا تقدیم می‌کند 📚 مجموعه‌ی کتاب جمعه شماره ۷ سال اول ۲۲ شهریور ۱۳۵۸ سردبیر: احمد شاملو با همکاری شورای نویسندگان انتشارات مازیار دریافت پی. دی. اف کتاب 👇👇👇 #کتاب_جمعه دایره مینا جدید 🌺 @daamina2

دایره مینا تقدیم می‌کند 📚 مجموعه‌ی کتاب جمعه شماره ۶ سال اول ۱۵ شهریور ۱۳۵۸ سردبیر: احمد شاملو با همکاری شورای نویسندگان انتشارات مازیار دریافت پی. دی. اف کتاب 👇👇👇 #کتاب_جمعه دایره مینا جدید @daamina2

🔵 خواب پروانه برای صدیقه مجاوری و ندا حسنی 🌹 خواب پروانه دریدن وقت مرگ لاله‌ی شمع قلم ترانه گشتن وقت وصف واله‌ی شمع مهربانه شعر گفتن از حریق لاله با برگ با زبان شعله ناگه سخن ستاره با مرگ به سکوت زنده‌گوری به ظلام‌های گل‌گون ز شبانه‌یی پریدن که هنوز می‌چکد خون... #س_ع_نسیم دایره مینا جدید 🌺 @daamina2

۱۷ ژوئن ۲۰۰۳ / ۲۷ خرداد ۱۳۸۲ حمله‌ی پلیس فرانسه به مقر شورای ملی مقاومت ایران با پشتوانه‌ی معامله‌ی سیاسی و مالیِ دولت وقت فرانسه به‌ریاست ژاک شیراک با حاکمیت ملایان با پادرمیانی شرکت توتال که در پی سود کلان از معامله با طرف ایرانی بود. اعضا و هواداران شورای ملی مقاومت و سازمان مجاهدین خلق ایران در یک مقاومت کم‌نظیر در تاریخ معاصر ایران، با روشنگریِ مداوم در کشور فرانسه و مطبوعات جهان و نیز با هزینه کردن جان خود برای برهم زدن معامله‌ی کثیف سیاسی و مالی با ملایان، آن شبه‌کودتا را درهم کوبیدند و با آزادی مریم رجوی، به موفقیت و پیروزی دست یافتند. در مراحل قانونی که طی چندین سال انجام شد، دادگاه عدالت اروپا به بی‌گناهی شورای ملی مقاومت و مجاهدین خلق و نیز به حقانیت مبارزه‌ی آنان با حاکمیت تروریست ملایان رأی داد و پرده‌یی دیگر از معامله و مماشات دولت فرانسه با دیکتاتوری حاکم بر ایران را برداشت. دایره مینا جدید 🌺 @daamina2

🔵 گفتی که انگور است   🖌 #سیمین_بهبهانی 🌹   گفتی که «انگور است.» گفتم: «نمی‌بینم.» گفتی که «باور کن! یك خوشه می‌چینم. این باغ تاریخ است، وین تاك‌ها هر سال انگور می‌آرند چندان و چندینم ...»   دستت تکان می‌خورد؛ انگار می‌چیدی ... گفتم: «ندارد راه شوخی در آیینم.» گفتی: «به هم نه چشم، وانگه دهان بگشا تا بخشمت كامی زین ترد شیرینم.»   من آن‌چنان کردم، گفتم که «وه! شور است!» بیزاریِ قی بود زان طعم خونینم. افکندمش بیرون: برکنده چشمی بود! گویی به سر بارید آوار سنگینم. در دیده آفاقم، چون آسیا، می‌گشت: باران خون می‌ریخت از ماه و پروینم...   می‌گفتی: «انگور است ...» فریاد من می‌گفت: «بر تاک‌ها، جز چشم، چیزی نمی‌بینم!» بهمن ۱۳۶۱   📚 از کتاب: هزارویک شعر فارسی، ص ۲۶۰ به‌کوشش: محمدعلی سپانلو دایره مینا جدید 🌺 @daamina2

🔵 یادداشت کوتاه روز بالاخره دو طرف آمریکایی و ایرانی به پای توافق رفتند. از اول هم قرار نبود که آمریکا برای مردم ایران آزادی و دموکراسی بیاورد؛ چرا که از اول هم قرار نبود آمریکا و اروپا آزادی مردم ایران را بر ماندن حاکمیت ملایان ترجیح بدهند. آمریکا در حین جنگ با ملایان، اعدام زندانیان سیاسی مجاهد و مبارز و شورشی را محکوم نکرد. اروپا هم همین‌طور. برای اینان مماشات با ملایان بر حقوق بشر و حقوق زندانیان سیاسی و حقوق مردم ایران، اولویت داشته و دارد. پایان جنگ البته برای رنج‌های مضاعف مردم ایران بسیار خوب است. از این توافق استقبال هم می‌شود. برای همیشه اثبات شد که تعیین تکلیف دیکتاتوری ملایان، کار مردم ایران با مبارزه‌یی سازمانیافته است. اکنون باید یقین کرد که «کس نخارد پشت ایران، جز مگر انگشت ایران». اکنون اوضاع از قفل میان جنگ و مذاکره خارج می‌شود. از این پس بحران در بحران است که درون نظام ولایت فقیه را با انواع باندها، متلاطم‌تر از پیش خواهد کرد. این تلاطم، به‌نفع مردم ایران برای سرنگونی نظام ملایان است. از این پس چشم‌انداز سیاسی و اجتماعی در ایران، اعتراضات و قیام خواهد بود. مطالبات قیام دی ۱۴۰۴ کماکان پویا و زنده و خواستنی‌تر مانده‌اند. از این پس باید جبهه‌ی مبارزه با هرگونه دیکتاتوری و روشنگری پیرامون آن را گسترش داد. از این پس باید به گسترش و تقویت جبهه‌ی نه شاه ـ نه شیخ در داخل و خارج ایران پرداخت. این است پاسخ واقعیِ منطبق بر منافع ملی ایران... 🖌 دایره مینا ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ @daamina2

همراه با سخنان یکی از مریدان مولوی 🔵 حکمت رقص سماع ویژگی‌های عرفان #مولوی ... تفاوت هدف‌مندی و ماندن در برزخ انتظار... دایره مینا جدید 🌺 @daamina2

دایره مینا تقدیم می‌کند 📚 مجموعه‌ی کتاب جمعه شماره ۵ سال اول ۸ شهریور ۱۳۵۸ سردبیر: احمد شاملو با همکاری شورای نویسندگان انتشارات مازیار دریافت پی. دی. اف کتاب 👇👇👇 #کتاب_جمعه دایره مینا جدید @daamina2

دایره مینا تقدیم می‌کند 📚 مجموعه‌ی کتاب جمعه شماره ۴ سال اول ۱ شهریور ۱۳۵۸ سردبیر: احمد شاملو با همکاری شورای نویسندگان انتشارات مازیار دریافت پی. دی. اف کتاب 👇👇👇 #کتاب_جمعه دایره مینا جدید 🌺 @daamina2

و مقاومت نکرد؟»   س. ع: همه‌‌ی منظور من در همین سه سطر شعر یانیس ریتسوس که گفتی، خلاصه شده است. کاش از اول همین را می‌گفتی! با این حال در این تفصیلات نشان داده می‌شود که شاعر متعلق به همه‌ی زمانه‌هاست و نباید او را در یک دوره‌ی خاص ــ مثلاً دوره‌ی نبرد با دیکتاتوری یا اشغال‌گری ــ محدود کرد. تمام شاعران درست‌ و حسابی دنیا در تمام زمانه‌ها مشغول مقاومت و تسلیم‌ناپذیری به استبداد و سانسور و دروغ و ابتذال بوده‌اند و هستند. نمی‌توان آن‌ها را چندپاره کرد به دوران مقاومت و دوران قبل و بعد از مقاومت. از این منظر هیچ فرقی میان فرخی یزدی و یانیس ریتسوس نیست. حالا می‌خواهد شاعر منفرد باشد یا متعلق به گروهی خاص باشد. این تفکیک را باید در زندگی‌نامه‌شان قائل شد، نه در اثر هنری‌شان. منابع و پی‌نوشت‌ها ــــــــــــــــــــــــــ [1] . حمید اسدیان(کاظم مصطفوی) نویسنده، شاعر، نمایش‌نامه‌نویس و قصه‌نویس، از کادرهای قدیمی سازمان مجاهدین خلق ایران. وی در ۲۳ آذر ۱۳۹۹ بر اثر ابتلا به کرونا در ۷۰ سالگی درگذشت. از وی حدود ۳۵ کتاب شعر، قصه، نمایش‌نامه، رمان، نقد ادبی، نقد سیاسی و ده‌ها مقاله به‌جای مانده است. [2] . شکرالله پاکنژاد از رهبران گروه فلسطین، از مؤسسان جبهه دموکراتیک ملی. متولد ۱۳۲۰. در ۲۸ آذر ۱۳۶۰ در زندان اوین به‌شهادت رسید. [3] . غسان کنفانی شاعر و روزنامه‌نگار فلسطینی. توسط اسرائیل ترور شد. (۱۹۷۲ ــ ۱۹۳۶) این مبحث ادامه دارد... 📚 از کتاب: پنجره‌ای به شعر و ادبیات، صفحات ۶۹ تا ۷۶ 🎤 گفت‌وگو با سعید عبداللهی(س. ع. نسیم) به‌اهتمام: م. وحیدی(م. صبح) https://t.me/daamina2/26913 دایره مینا جدید 🌺 @daamina2

ما هم که امروز در ایران می‌خوانیمش، چنین فکر نمی‌کنیم که شعرش مربوط به دوره خاصی بوده و الآن خواندنی نیست! فردا فلسطین آزاد و کشوری مستقل می‌شود، ولی جایگاه محمود درویش، به‌نظرم محفوظ خواهد ماند و اصلاً این تداعی نمی‌شود که شعرهاش، مربوط به یک  قرن گذشته بوده و دیگر خواندنی نیستند.  شعر مقاومت، معنایی فراتر از موقعیت سیاسی دارد؛ اگر آن را شعری در برابر بی‌عدالتی، تحریف واقعیت، فراموشی و زوال و در این معنا بگیریم، شعر مقاومت، نه محصول دوره‌ای خاص، بلکه روحی‌ست که در همه زمان‌ها حضور دارد؛ همیشه جاری‌ست؛ آنان از زبان واژه سخن می‌گویند و تو، از حقیقت واژه صحبت می‌کنی.  مقاومت در جوهره کار آن‌ها جریان داشته؛ عنوان شاعر یا هنرمند مقاومت یک برچسب، قید یا لقب تزیینی نیست. نشانگر یک موضع انسانی، اعتباری، اخلاقی و فرهنگی‌ست؛ چنان‌که گفته می‌شود سقراط، «فیلسوف اخلاق»؛ یا گوته، «شاعر انسان‌گرا».  این نه به‌معنای محدود کردن هنرمند و اثرش، بلکه به مفهوم شناسایی ویژگی محوری اندیشه و اون اثر است. وقتی گفته می‌شود «هنر مقاومت»، فقط واکنش سیاسی نیست؛ بلکه شکل بیان حقیقت است.  می‌دانی که در زمان افلاطون، شعر خطرناک بود. جایی خواندم افلاطون، شاعران  را دسته یا طبقه دیوانگان می‌نامیده! و رابطه خوبی با آن‌ها نداشت. و شاعران تبعید می‌شدند؛ یعنی شعر می‌تواند خطرناک باشد، در همه دوره‌ها، در عصر خفقان هم شعر مقاومت یعنی شعر حقیقت.  از این منظر، واژه مقاومت در برابر واژه آزادی نیست، بلکه مقدمه آن است؛ شعری‌ست که می‌خواهد آزاد شود تا آزادی بیافریند. اگه بخواهیم پلی بزنیم میان حرف من و تو، بله! شعر مقاومت، اگر تنها به واکنش سیاسی محدود شود، بند شدن در خطر زمان ا‌ست؛ اما اگر آن را به‌معنای مقاومت در برابر هر دروغ و ستم و بی‌عدالتی بگیریم، آن‌گاه جاودانه می‌شود. یعنی می‌خواهم بگویم شعر مقاومت، عنوان تاریخی نیست که مشمول مرور زمان بشود؛ حقیقتی زنده ا‌ست در برابر لحظه‌ای که انسان در برابر زور و تبعیض یا تحقیر می‌ایستد و زبان به اعتراض می‌گشاید. نخستین بیت شعر مقاومت، از سلول‌های تنگ و تاریک زندان‌ها، از کوچه‌های زیرزمینی و لحظات رویاروی نبرد انقلابی سروده شد؛ از  زبان انقلابیون و آزادی‌خواهان، و مردمی که می‌خواستند خاموش‌شان کنند. اما صدایشان تبدیل به سرود شد. هر وقت مقاومت انسان پایان یافت، شعر و هنر مقاومت هم پایان می‌یابد.  قطعاً ایران روزی آزاد خواهد شد، اما این به‌معنای آزاد شدن «تمام انسان‌ها» از ظلم و تحقیر نیست. زنده‌یاد پاکنژاد[2] می‌گفت :«تا در جهان یک اسیر و یک زندانی هست، آزادی مفهومی ندارد». مقاومت پایان ندارد؛ چون ستم چهره عوض می‌کند؛ تا وقتی بی‌عدالتی هست، فریب هست، تبعیض  و تحقیر و فراموشی در جهان هست، شعر مقاومت هم زنده هست. ریتسوس در جزیره‌های یونان در تبعید و زندانی بود؛ محمود درویش در اردوگاه‌های غربت می‌زیست و زندان و آوارگی را تجربه می‌کرد. غسان کنفانی[3] می‌دانست عاقبت راهی که در پیش گرفته، شهادت است؛ ولی هیچ‌کدام نمی‌خواستند که شاعر و هنرمند لحظه‌ای باشند؛ بلکه می‌خواستند صدای وجدان جهان در همه اعصار باشند. شعر مقاومت، دیوار نیست؛ افق‌ است. نامی نیست برای بستن شاعر در قفس تاریخ، بلکه نامی‌ست برای آزاد کردن او از سکوت؛ در جهانی که قدرت‌ها می‌خواهند همه‌چیز را عادی کنند. بنابراین، تا انسان زنده ا‌ست، تا صدایی برای گفتن دارد، شعر مقاومت زنده ا‌ست.  شاعری که در کسوت رزمندگی و برای آزادی مردم و کشورش مبارزه و مقاومت می‌کند، طبیعی‌ست که «شعر مقاومت»، نام اثرش باشد. هیچ نقصی هم نیست.  وقتی گفته می‌شود شعر مقاومت یا هنر مقاومت، شعر و هنری‌ست برای هر زمان، در برابر هر بی‌عدالتی و در مقابل هر شکل از تبعیض و تحقیر. چیزی که در شعر اینان معنی می‌دهد، فقط رنج نیست، بلکه ایستادگی در برابر توهین و تحقیر انسان است. این ایستادگی هم همیشه هست، چه در زمان استبداد، چه در دوران آزادی. یعنی محدود نمی‌کند، جایگاه می‌دهد. عناوینی مثل«رآلیسم اجتماعی» یا «ادبیات در تبعید»، یا همین «شعر مقاومت»، یا «هنر در تبعید» و غیره؛ هیچ کدام، به‌معنای قید نیستند؛ بلکه نوعی جهت‌گیری اخلاقی و زیبایی‌شناسانه را نشان می‌دهند. شعر «محمود درویش» یعنی وجدان جمعی مردمی که در او متجلی شده، نه‌این‌که شعرش فقط در فلسطین معنا داشته باشد.او می‌گوید: ـ«من در آغاز، وطن را می‌سرودم و اکنون وطن در من سخن می‌گوید». مقاومت در شعر درویش، به سطحی از انسان‌گرایی جهانی رسیده؛ حذف واژه مقاومت، از ترس محدود شدن زمانی، درواقع نوعی گریز از مسوولیت تاریخی شعر است و تنزل دادن آن در سطح تزیین زبان است.  به‌عنوان کلام آخر، شعر مقاومت نه تعصب‌ است، نه محدودیت؛ بلکه فشرده حقیقی تاریخی و انسانی‌ست؛ نه موقتی‌ست؛ نه مشروط به زمان. ریتسوس می‌گوید: ـ«من شاعر مقاومت نیستم؛ اما چگونه می‌توان شاعر بود،