Mesfin mekuria @ Ambo University (WFSBSS)

መምህራን ከልጆቻችሁ ጋር በምታሳልፉት ጊዜ እነዚህን ቁልፍ መርሆዎች ብትከተሉ፣ ከልጆቻችሁ ጋር ደስተኛ፣ ሰላማዊና ትርጉም ያለው ቀን ማሳለፍ ትችላላችሁ። 1. ልጆችን በፍቅር ተቀበሉ ወደ ክፍል ሲገቡ በፈገግታ፣ በሰላምታና በሞቅ ያለ አቀባበል ተቀበሏቸው። ለምሳሌ፦ «እንደምን አደራችሁ፣ ልጆቼ! ዛሬ እንዴት አደራችሁ?» ይህ ልጆች በክፍል ውስጥ የመቀበልና የደህንነት ስሜት እንዲያዳብሩ ይረዳል። 2. ልጆችን አታዋርዱ ልጅ ስህተት ሲሠራ ከሌሎች ፊት አታሳፍሩት። ስህተቱን ያርሙ፣ ልጁን ግን አትጉዱ። ዋና መርህ፦ Correct the mistake, not the child. በአማርኛ፦ ስህተቱን አርሙ፣ ልጁን ግን አታዋርዱ። 3. ልጆችን በትዕግሥት አዳምጡ ህፃናት ሃሳባቸውን ለመግለጽ ጊዜ ይፈልጋሉ። በመናገር ጊዜ አትቋረጧቸው። እያንዳንዱ ልጅ ሃሳቡ እንደሚሰማና እንደሚከበር እንዲሰማው እድል ይስጡት። 4. ጥረታቸውን አድንቁ ውጤታቸውን ብቻ ሳይሆን ለመማር ያደረጉትን ጥረትም አድንቁ። ለምሳሌ፦ «በጣም ጥሩ ሞክረሃል!» «ዛሬ ከትናንት የተሻለ ሥራ ሠርተሻል!» «እንደገና መሞከርህ ደስ ይላል!» ምስጋናው እውነተኛና ለልጁ ጥረት የተለየ መሆን አለበት። 5. በጨዋታ አስተምሩ ለህፃናት ጨዋታ ጊዜ ማሳለፊያ ብቻ አይደለም። ቋንቋን፣ ማህበራዊ ክህሎትን፣ ችግር መፍታትንና ፈጠራን የሚያዳብሩበት የመማሪያ መንገድ ነው። ዘፈን፣ ተረት፣ የቁጥር ጨዋታና የሚና ጨዋታዎችን ይጠቀሙ። 6. የእያንዳንዱን ልጅ ልዩነት ይቀበሉ ሁሉም ልጆች በአንድ ፍጥነት አይማሩም። አንዱ በፍጥነት ሲረዳ፣ ሌላው ተጨማሪ ጊዜና ድጋፍ ሊፈልግ ይችላል። ልጆችን ከሌሎች ጋር ከማወዳደር ይልቅ ከቀድሞ አፈጻጸማቸው ጋር ያወዳድሯቸው። 7. የተረጋጋ የክፍል ሥርዓት ይፍጠሩ ህፃናት ቀጣይነት ያለው የቀን መርሃ ግብር ሲኖራቸው ምን እንደሚጠብቃቸው ማወቅ ይችላሉ። ሰላምታ፣ ዘፈን፣ ትምህርት፣ ጨዋታ፣ መክሰስና የመሰናበቻ ጊዜ በተደራጀ ሁኔታ ያካሂዱ። 8. ግልጽና አዎንታዊ መመሪያዎችን ይስጡ «አትጩሁ!» ከማለት ይልቅ «በተረጋጋ ድምፅ እንናገር» ይበሉ። «አትሮጡ!» ከማለት ይልቅ «በክፍል ውስጥ በቀስታ እንራመድ» ይበሉ። ልጆች ምን ማድረግ እንዳለባቸው በግልጽ እንዲያውቁ ያግዟቸው። 9. ስሜታቸውን እንዲገልጹ ያግዟቸው ህፃናት ሲያዝኑ፣ ሲቆጡ ወይም ሲፈሩ ስሜታቸውን በቃላት መግለጽ እንዲማሩ ያግዟቸው። ለምሳሌ፦ «አሁን እንዳዘንክ አያለሁ። ምን እንደተፈጠረ ልትነግረኝ ትችላለህ?» የልጁን ስሜት መቀበል ማለት የሚያደርገውን ሁሉ መፍቀድ ማለት አይደለም። 10. በቂ የመንቀሳቀስ ጊዜ ይስጡ ህፃናት ለረጅም ጊዜ ተቀምጠው ትኩረታቸውን እንዲጠብቁ መጠበቅ ተገቢ አይደለም። የእንቅስቃሴ ጨዋታዎችን፣ ዘፈኖችንና አጫጭር የእረፍት ጊዜዎችን ያካትቱ። 11. ለማንኛውም ልጅ የመሳተፍ እድል ይስጡ ሁልጊዜ ፈጥነው ለሚመልሱ ልጆች ብቻ ቃል አትስጡ። ዝምተኛ ለሆኑ፣ ዓይናፋር ለሆኑና በቀስታ ለሚማሩ ልጆችም ተስማሚ እድል ይፍጠሩ። ለመመለስ ጊዜ ይስጧቸው። 12. ትኩረታቸውን የሚስቡ የማስተማሪያ ዘዴዎችን ይጠቀሙ ስዕሎች፣ ቀለሞች፣ እውነተኛ ዕቃዎች፣ አሻንጉሊቶችና ተረቶች ትምህርትን ለህፃናት ቀላልና ማራኪ ሊያደርጉት ይችላሉ። የማስተማሪያ ዘዴዎችን ከልጆቹ ዕድሜና ከትምህርቱ ዓላማ ጋር ያዛምዱ። 13. ጥያቄዎችን እንዲጠይቁ ያበረታቷቸው «ለምን?», «እንዴት?» እና «ምን ይመስላችኋል?» የሚሉ ጥያቄዎችን ይጠቀሙ። ልጆች ሲጠይቁ አትሳለቁባቸው። የማወቅ ጉጉታቸውን ይደግፉ። 14. ነፃ የመምረጥ እድል ይስጧቸው በአግባቡ በተዘጋጀ አካባቢ ውስጥ ልጆች ከሁለት ወይም ከሦስት ተስማሚ አማራጮች እንዲመርጡ ያድርጉ። ለምሳሌ፦ «ዛሬ በቀለም መሳል ትፈልጋላችሁ ወይስ በጡብ ቅርጽ መገንባት?» ይህ የራስን ውሳኔ የመስጠትና የነፃነት ክህሎት ለማዳበር ይረዳል። 15. የልጆችን ደህንነት ከሁሉ በላይ ያስቀድሙ የክፍሉን ንጽህና፣ የመጫወቻዎችን ደህንነት፣ የእጅ ንጽህናንና አደጋ ሊያደርሱ የሚችሉ ዕቃዎችን ይቆጣጠሩ። ልጆችን ከአካላዊና ከስሜታዊ ጉዳት መጠበቅ የእያንዳንዱ መምህር ኃላፊነት ነው። 16. በልጆች መካከል ፍትሃዊ ይሁኑ አንዳንድ ልጆችን በመውደድ ሌሎችን አትተዉ። ለሁሉም ልጆች ተመጣጣኝ ትኩረት፣ የመሳተፍ እድልና ድጋፍ ይስጡ። ፍትሃዊነት ማለት ሁሉንም ልጆች በተመሳሳይ መንገድ ማስተናገድ ብቻ ሳይሆን፣ እያንዳንዱ የሚፈልገውን ድጋፍ እንዲያገኝ ማድረግም ነው። 17. ልጆች በግጭት ጊዜ መፍትሔ እንዲያገኙ ያግዟቸው ልጆች በመጫወቻ ወይም በተራ መጠበቅ ምክንያት ሲጣሉ፣ በቁጣ ከመቅጣት ይልቅ ምክንያቱን ይረዱ። «ሁለታችሁም ምን ተፈጠረ ብላችሁ አስረዱኝ። አሁን ችግሩን እንዴት እንፍታው?» በማለት ያግዟቸው። 18. ከወላጆች ጋር ጥሩ ግንኙነት ይፍጠሩ ስለልጁ እድገት፣ ባህሪ፣ የመማር ፍላጎትና የሚያስፈልገው ድጋፍ ከወላጆች ጋር ይወያዩ። የልጁን ድክመት ብቻ ከመናገር ይልቅ ጥንካሬዎቹንም ይግለጹ። የመምህርና የወላጅ ትብብር የልጁን እድገት ይደግፋል። 19. ራሳችሁን በየቀኑ ገምግሙ ቀኑ ካበቃ በኋላ እነዚህን ጥያቄዎች ራሳችሁን ጠይቁ፦ ዛሬ ልጆቼ ምን ተማሩ? የትኞቹ የማስተማሪያ ዘዴዎች ውጤታማ ነበሩ? የትኞቹ ልጆች ተጨማሪ ድጋፍ ይፈልጋሉ? ነገ ምን ማሻሻል እችላለሁ? ጥሩ መምህር ማለት ፍጹም የሆነ መምህር ሳይሆን በየቀኑ ከልምዱ የሚማር መምህር ነው። 20. ራሳችሁንም ተንከባከቡ የመምህርነት ሥራ ትዕግሥት፣ ትኩረትና ስሜታዊ ጥንካሬ ይፈልጋል። በቂ እረፍት ይውሰዱ፣ የሥራ ጫናችሁን በተገቢው መንገድ ያስተዳድሩ፣ ከባልደረቦቻችሁም ድጋፍ ይጠይቁ። የመምህሩ ደህንነት በክፍል ውስጥ ለሚፈጠረው ግንኙነት አስፈላጊ ነው። ሆኖም የልጆችን ደህንነት መጠበቅ ሁልጊዜ ቅድሚያ ይኖረዋል። የመጨረሻ መልዕክት ለኬጂ መምህራን ልጆች የሚያስታውሱት ያስተማራችኋቸውን ትምህርት ብቻ አይደለም። በእነሱ ላይ የፈጠራችሁትን ስሜትም ያስታውሳሉ። ያዳምጣቸው መምህር፣ የሚያበረታታቸው መምህር፣ ስህተታቸውን በትዕግሥት የሚያርም መምህርና በደህንነት እንዲማሩ የሚያግዛቸው መምህር በሕይወታቸው ላይ ጥሩ ተፅዕኖ ያሳድራል። ስለዚህ ውድ መምህራን፣ ከልጆቻችሁ ጋር በፍቅር አስተምሩ፣ በትዕግሥት ምሩ፣ በአዎንታዊ አቀራረብ አበረታቷቸው! ✍️ጥያቄ ለውድ ተከታዮቼ ውድ የኬጂ መምህራን፣ ከእነዚህ 20 መርሆዎች ውስጥ በክፍላችሁ ውስጥ በጣም የምትጠቀሙበት የትኛው ነው? እንዲሁም ከህፃናት ጋር የሚያሳልፋችሁን ቀን የበለጠ ደስተኛና ውጤታማ ለማድረግ የሚረዳችሁ ሌላ ምክር ካላችሁ፣ በኮሜንት አጋሩን። የምርምር ምንጮች ✍️World Health Organization (WHO): ✍️Center on the Social and Emotional Foundations for Early Learning (CSEFEL):