ادبیات سئونلر

اوشاق ادبیاتی این حرف‌های مگو در «کاغذ بی‌خط»، همین واگویه‌های ‌رؤیا به جهان، گویی مختص سرزمین ما نیست و فهمیده شدنش در تمام دنیا شبیه رؤیایی جهانی است. این نقاشی دانش آموز کلاس نهم به نام "آجونات سیندهو" از کرالای هندوستان است! آجونات همواره از پدر می شنید که درباره ی مادرش می گوید او خانه دار است و کار نمی کند و از این نحوه معرفی مادرش حیرت می کرد، زیرا هرگز مادرش را بیکار ندیده بود!  این نقاشی بیش از هر چیز راوی تصویری زندگی مادری است که در تمام روز مشغول کار کردن در خانه است، اما دست آخر با این جمله بی‌رحمانه مواجه می‌شود که چون خانه‌دار است، کار نمی‌کند. آجونات با این نقاشی ابتدا در مدرسه و بعد در شهر و کشورش و حالا در تمام دنیا این پیام را منتشر کرده که زنان خانه‌دار بیکار نیستند و با اینکه هنوز خانه‌داری تنها در معدود کشورهای توسعه‌یافته به‌عنوان شغل رسمی شناخته‌شده، اما دلیل نمی‌شود که به زنان خانه‌دار بگوییم بیکار... ( مسعود میر )

اوشاق ادبیاتی اوشاق ادبیاتی هر هفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا . اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین . https://t.me/Adabiyyatsevanlar

"محسول‌عمی"یه گیلئی! ✍️یازان: افروزخانیم سویوموز آزدی دئدین دای سویو آز ایشله‌دیرم گازی آز یاندیریرام قاپ-باجانی پیشله‌دیرم دئدین آرتیقدی چیراغلار، ائوه بیر لامپا یئتر یوخسا آمپر چوخالار مصرفیمیز عرشه گئدر گوزوم اوسته دئییب آن دستوری ایجرا ائله‌دیم اولان آرتیق ایشیقی یوخ نَفَسیم‌له پوله‌دیم دئیه‌سن چکمه نفس، محسول عمی یوخ دئمه‌رم بیر یاوانلیقجا چوره‌ک وار اونو دا، دای یئمه‌رم آمما دونیا باجاسیندان باخیرام گیزلیجه چون اولورام اوردا اولان رنگ‌لره مفتون و فُسون کئف چکیرلرسه اولار من بورادا یالمانیرام یوخ جانینچون حَسَدیم یوخ، حالیما من یانیرام دونیا سورعتله گئدیر، بیز ده موتور قیزدیریریق اؤنه گئتمک عوضی، گونده دالی دیزقیریریق نه‌دی بو کافر اولانلار کئف ایچیر، شیللاق آتیر بیز مسلمان گَمیسی قوپ-قورو یئر اوسته باتیر! تام اولوب تفرئحیمیز بیرجه بو اینترنت، عمی اؤلدورورسن بونو دا، ائیله‌‌ییسن شیل-کوت، عمی بو مجاز نعمتی ده سن بیزه آرتیق گؤروسن آمما فیلترقیرانا منفعته یول وئریسن قورخمایین، تلگرامین بؤرکو بیر اولموش بیزه پای قار یاغیر صفحه‌‌ده اونچون ائلیریک نای- نینانای! کئفیمیز کئفدی یانی مستی-خومار اَیله‌نیریک تک تومَن یوخ جیبیمیزده بئله‌جه بَیله‌نیریک بیر طرفدن باهالیق بئل- بوخونوم سیندیریری بیر طرفدن بو عمل‌لر اوره‌ییم یاندیریری وای حقوقدان دئمه کی اون گونه چاتمیر، قوتاریر جیبیمیز "آی" قالانین جور-جوجو، میلچک اوتاریر قورخودان چیخمیری بو خئیلک آدامدان بیر سَس ائندیرر یوخسا باتوم اوستونه آقایِ عَسَس! بو قَدَر قدریمیز اولدو کؤله‌وار سیزلر اوچون بو قَدَر دونیانی ائتدیز ناهامار بیزلر اوچون! بو یاشامدیرسا اگر من بو یاشامدان بیخدیم دونیا تام سیزلرین اولسون، من اویوندان چیخدیم سیز دویونجا اؤشورون بیزلره دیش چیرکی یئتر لاپ بئله میللتینیز اَت یئرینه ائششک اوتَر! تاپماساق دردیمیزه یوز دَنه آپتئک‌ده داوا آغا محسول جانینا ائیله‌ییریک گونده دوعا! بئله بیر رام، قوزو میللت‌دن آخی کیم یورولار؟! سسی چیخماز یوزه-یوز قیمتی قالدیرسا دُلار! https://t.me/Adabiyyatsevanlar

کوورلدیک آمما زمانین ظولموندن بیر پرده ده گوتورولدو❤️🌺

         مجید تیموری فر (م. صفا)          عیسا خان باربد (1353-1295)- جو گونش‌ایل      ایسماعیل اوغلو عیسا باربد باکی شهرینده دوغولوب، اونون آتاسی سارابین شیروانجیق کندیندن دیر کی، او زامانکی آجلیق و فئودالیسم ظولوم‌لریندن یاخا قورتارماق اوچون، آرازین اوتایینا کؤچوب و بیر باکی‌لی خانیم‌ایله عاییله قوروبلار. اونلار یالنیز بیر ائولادا صاحیب اولموشلار. عیسا‌نین گوجلو ایستعدادا مالیک اولماسی و موسیقی‌یه وورغونلوغو اوشاقلیق دؤوروندن آیدینلاشمیش، اونا گؤره ده 15- یاشیندا «فییالوتوف کولوپو» آدلانان موسیقی مکتبینه داخیل اولوب، تار آلتینده چالماق اوصول‌لارینی اؤیره‌َنیب و دوکتور«لیانسدان» آدلی اورکئستر قوروپوندا بیر عوضو کیمی قبول اولوندو.     سئویملی موغنّی روس و اینگیلیس دیل‌لرینی اؤیره‌َنیر، سونرالار بیر روس  خانیملا ائوله‌نیب و «رافاییل» آدلی بیر ائولاد صاحیبی اولور.     عیسا 1315-جی گونش ایلینده آتاسی‌ایله بیرلیکده ایرانا گئری قاییدیب و ساراب شهرینده عایله‌دن آیری و یالقیزجا یاشاماغا باشلاییر.     دئمک، وطنین موقدّس و اودلو عئشقی عیسانی یئنی‌دن اؤز دییارینا چاغیریر. سئویملی موغنّی اوزون موّدت، «اسدالله» آدلی قاوال‌چالان‌ایله کند و شهر‌لرده قورولان شنلیک مراسیم‌لرینده چیخیش ائدیب و آرتیق پوخته‌لَشیر و خالق طرفیندن آشیق عیسا دئیه چاغیریلیر، چونکو ائلیمیزین طرفیندن حؤرمتلی ساییلان آشیق‌لارین گؤزل خوصوصیّت‌لریندن بیر پاراسی اوندا گؤزه چارپیردی.     «جعفر کوهی»، «آوازخوانان کوهستان بُزقوش» آدلی اثرینده یازیر کی؛ (1325-نجی ایل‌لرده گنج عیسا کؤنلونده جوشان عدالت سئورلیک و اینسان‌پرورلیک دویغولارینا گؤره تبریز شهرینده شاهلیق رئژیمی و ظالیم اربابلارین قارشی‌سیندا گئدن موباریزه‌لره قاریشمیش، لاکین رژیم‌قوشونلاری قانلی باسقیلاردان سونرا، عیسا باربدی ده بیر چوخ آزاده اینسانلار کیمی سورگون ائتمیشلر. او 18 آی «مییانا» شهرینده پولیس نظارتی آلتیندا یاشامیشدیر[1]).     25-ایلدن آرتیق عیسا باربدایله ائل شنلیک‌لرینده ایشتیراک ائدن قاوال اوستاسی «جابر احمدیان»، بو هونرلی اینسان حاققیندا بئله دئییر: «من بو آدامدا هئچ واخت عصبی‌لیک گؤرمه‌دیم. او مراسیملرده موسیقیدن ساوای بیر موعلّیم کیمی، یاخشی عنعنه‌لریمیز و اونلاری قوروماقدان و اینسانی خوصوصیّت‌لردن دانیشاردی».     اوستاد عیسا ایله، اوزون ایللردن بری چیخیشلاردا ایشتیراک ائدن قاوال اوستاسی «محمد میمندی» دئییر: « اوستادین یوموشاق اوره‌یی، آچیق اَلی واریدی، او یوخسول عایله‌لرین توی‌مراسیمین اوجرت‌سیز یولا سالیب و مجلیسدن ییغیشان انعام‌لاری، تَزَه گلین و بیگ اوچون وئرردی. قیش گونلرینده یاناجاقسیز عایله‌لره کؤمور و یاناجاق آلاردی.     عیسا خانین اؤیرنجی‌لریندن اولان گؤرکملی تار اوستادی «محمود شاطریان» دئییر: « بوگون عیسا باربدین امه‌یی‌نین حاصیلی، گؤزوموزون اؤنونده ایجرا اولونان کانسئرت‌لرده چیخیش ائدن و اونلارین موسیقی مکتب‌لرینده چالیشیب، گله‌جک اوچون گؤرکملی تارایفاچیلاری یئتیشدیرمه‌سی دیر. میثال اوچون، من بیر ایدمانچی کیمی چالیشیردیم، لاکین عیساخانی گؤروب و اونون صنعتی و گؤزل خوصوصیّت‌لری و آلقیشلارینا گؤره موسیقی‌یه چکیلیب و اینجه صنعت وورغونو اولدوم. عیسا باربددن اؤنجه کی دؤورده، موسیقی‌میز بیرسیرا کَس‌لرین آلینده ایمیش و اونلار باشقالارینا اؤیرتمک‌دن ایمتینا ائدیردیلر. بو اینسانین اوخوماق هونری ده باشقا بیرعالم‌ایدی. اونون جانلی سسینی ائشیدنلرده درین حیس‌لر و هیجانلار یاراناردی، چونکو او موغاملاریمیزی یاخشی بیلیردی و گؤزل ایفا ائدیردی. عیسا باربد شن ماهنیلاری، کَدَرلی تصنیف‌لری گؤزل قَزَل‌لرله، آیدین شکیلده ائله اوخویاردی کی، ائشیدنلر اوچون موناسیب احوال-روحیّه یارانسین. او بیرنئچه مودّت ده، تبریز رادیوتئلویزیون ایداره‌سینده چالیشدی. او بیر دیندار کیشی‌ایدی...».     تأسّف‌لر کی، چوخلاری‌تک بو پارلاق ایستئعدادا مالیک اولان اینسانا دا موناسیب شراییط یارانماییب و اوندا اولان گوجلویارادیجیلیق پتانسیئل‌لر چیچکلنه بیلمه‌دی، لاکین چؤرک قازانماق و چوخ عایله‌لی ائوین دولانیشی اوچون، گئجه-گوندوز چالیشمالار، آرتیق یورغونلوق و سایسز چتینلیک‌لرله قارشیلاشماقلار، عیسا باربدی تئزلیکله ایاقدان سالدی. اوستادین یورغون روحو 1353-جو گونش ایلین نیسگیللی پاییز گونونده داریسقال قفسدن آزاد اولاراق، ابدیّته قوووشدو. اؤز ایسته‌دیگینه گؤره، ساراب شهرینده آنا توپراغا تاپیشیریلیب و هونر سئور اینسانلارین واسیطه‌سیله اونون مزاری اوسته اینجه صنعت حاققیندا رسیم چکیلیب، بایاتی یازیلدی و چیچکلر قالاندی.               سوگلر آخار گئدر،            وَریانی ییخار گئدر،           بو دونیا بیر گوزگودور،          هر گَلَن باخار گئدر... 1- کوهی، جعفر، آوازخوانان کوهستان بزقوش (آشیقلار کروانی)، تبریز1381

2025اینجی ایلین باشلانماسی قوتلو اولسون

طنز مسعود قاغا مرسی...

ارمنی و مسلمان بودن آدم ها در درجه دوم اهمیت قرار میگیرد، او را به آنجا میرساند که بفهمد کشتن دیگری یعنی به قتل رساندن خود، میفهمد که این دنیای سرشار از تعصب و نفرت، دنیای واقعی نیست. پس دنیای "لامروت" است. اکنون نزدیک به صد سال از نوشته شدن این نمایشنامه می گذرد. آیا غمی که دل میرزا جلیل را به درد می آورده است، التیام یافته است؟ نگاهی به دور و اطرافمان می گوید: نه! همین نکته ظاهرا کوچک، مرا واداشت تا با ترجمه "کمانچه" صدای خاموش نشدنی جان شریف میرزا جليل محمد قلی زاده را به گوش دیگران برسانم. همین . https://t.me/Adabiyyatsevanlar

( ب. م. روشن ) کمانچه" : درباره نویسنده میرزا جليل محمد قلی زاده ، سردبیر و بنیانگذار مجله پر آوازه "ملا نصر الدین به تاریخ دوم فورال ۱۸۶۶ در روستای نهرم از توابع نخجوان چشم بر جهان گشود. دروس ابتدائی را در مکتب خانه زادگاه خود و نزد ملای ده آموخت و سپس پدرش که آرزو داشت فرزندش را در میان میرزا های صاحب نام ببیند نام او را در مدرسه نوبنیاد روسی نوشت میرزا جلیل پس از به پایان رساندن دروس آن مدرسه در سال ۱۸۸۲ در سمینار معلمين ماورای قفقاز شهر گوری واقع در گرجستان ثبت نام کرد. دوره پنج ساله تحصیل در این دانشسرا، در شکل گیری و قوام شخصیت ادبی و اجتماعی جلیل محمد قلی زاده نقش به سزائی ایفا نمود، میرزا جلیل پس از به پایان رساندن این دوره، به عنوان آموزگار در یکی از روستاهای ارمنستان به نام "اولوخاتلی " به کار می پردازد. وی از همین سالها نوشتن را با جدیتی خستگی نا پذیر آغاز می کند و قلمش را به مثابه نیشتری به کار می گیرد که وظیفه اش رسوا کردن بی محابای عوام فریبان و شکافتن غده های چرکین و متعفن جهل و تعصب و خرافات در جامعه عقب مانده آن روز قفقاز و ماوراء قفقاز است. او اولین نوشته اش را که "دستگاه چانی"نام دارد در همین سالها به رشته تحریر در می آورد و در پی آن دو اثر ماندگار دیگر خود "بازی کشمش"، "احوالات قریه داناباش" و داستان "صندوق پست" را می آفریند. در این سال ها، جلیل محمد قلی زاده در عین حال که به مثابه آموزگاری مسئول و دلسوز، چراغ دانش و خرد را دل و جان شاگردانش را روشن می سازد، خود نیز می آموزد و با تسلط بر زبان های ترکی آذری، فارسی و روسی همچنان پیگیر و خستگی ناپذیر در جبهه پیکار با جهل و بی خبری می رزمد چنین است که به همت و پشتکار جلیل محمد قلی زاده در هفتم ماه آوریل سال ۱۹۰۶ اولين شماره مجله ملانصرالدین در تفلیس متولد میشود. مدت زمان زیادی طول نکشید که ملانصرالدین همه مرزها را در نوردید و آنچنان سیلی در "خوابگه مورچگان" جاری ساخت که هیاهویش از یک سو چرت در خواب رفتگان را پاره کرد و از دیگر سو دشمنان و بد خواهان مردم را به خشم آورد و آنان را براشفت. در ادامه کار ملا نصرالدین شاعران و نویسندگان پر ارجی چون میرزا علی اکبر صابر، محمد سعید اردوبادی، عبد الرحيم حق ورديف، على قلى نجف اف و ...به جمع نویسندگان آن پیوسته و در پربارتر کردن محتوای آن تاثیر گذاشتند. سخن گفتن از تاثیر روشنگرانه مجله ملانصرالدین در آن روزگار تیره و تاری که جهل و خرافه چون بختگی شوم گریبان مردم سرزمین شرق را گرفته بود، که نوشتن در باره  سیر و سرگذشت آن مجالی دیگر می طلبد. اما در اینجا، شاید بی مناسبت نباشد تا گزارش کوتاهی که خود جليل محمد قلی زاده درباره تیراژ مجله که در یکی از شمارهای ملا نصرالدین در تاریخ ۲۸ آوریل ۱۹۰۶ نوشته است را با هم بخوانیم. او می نویسد. "نصف بیشتر خوانندگان روزنامه ایرانی هستند. بیشتر از ۱۵۰۰۰ نسخه در شهرهای ایران، از خراسان تا تهران، اصفهان، تبریز و نیز بین روستائیان خوانده می شود. ۱۳۹۰ نسخه برای مشترکین ارسال و باقی به صورت تک فروشی عرضه می شود... جدا از مجموعه ارزشمند مجله ملانصرالدین، داستان ها و نمایشنامه های زیادی از ميرزا جليل محمد قلی زاده به جا مانده است که، "احوالات قریه داناباش"، "اوستا زینال"، "بچه ریشو"، "قربانعلی بیگ"، نمایشنامه "مرده ها"، "کتاب  مادرم"، "ضیافت دیوانگان"، "صندوق پست" "بره"، "تسبیح خان"، "کمانچه" و .... نمونه هایی از آثار زیبا و ماندگار اوست. ميرزا جلیل محمد قلی زاده در ۲ ژانویه ۱۹۳۲ در شهر باکو چشم بر جهان فرو بست و در همان شهر نیز به خاک سپرده شد. در باره ترجمه کمانچه میرزا جليل محمد قلی زاده نویسنده آگاه، مبارز، و انسان دوست، نمایشنامه کمانچه را در سال ۱۹۲۰ نوشته است. یعنی نزدیک به صد سال پیش یعنی زمانی که قدرت های بزرگ عثمانی و تزاری برای رسیدن به اهداف شوم استعماری خود از اعتقادات دینی و مذهبی مردم ترک و ارمنی سو استفاده می کردند و با پراکندن تخم نفرت میان ملت ها و نیز با به جان هم انداختن آنان می کوشیدند تا بر گورستان بر جای مانده از نفرت کور حکم برانند. جليل محمد قلی زاده در این اثر کوتاه و چند صفحه ای خود، آگاهانه می کوشد تا با به کار گرفتن از حربه هنر علف های هرز نفرتی را که دیگران با پراکندن تخم جهل و تعصب در دل و جان آذری ها و ارمنی ها کاشته اند و جین کند. او می خواهد بگوید که هنر و به ویژه هنر موسیقی هیچ مرزی نمیشناسد. آنجا که تخم کور تعصب، یوزباشی مسلمان را وامیدارد تا برای ریختن خون بخشیِ ارمنی، دشته را از نیام برکشد، زبان شورانگیز کمانچه تمام بافته های تعصب کور را پنبه می کند. این زبانِ همه وطن، همه پرده های ظاهری را کنار می زند، و جان شریف آدمی را متوجه خودش میکند.