شهردارچي

بحران انرژی؛ فرصتی برای اصلاح نظام کاری شهرداری تهران هر بحرانی، اگر با نگاه مدیریتی به آن نگریسته شود، می‌تواند به فرصتی برای اصلاح ساختارها تبدیل شود. کمبود انرژی و کاهش ساعت کاری دستگاه‌های اجرایی نیز از همین جنس است؛ رخدادی که نباید تنها به عنوان یک تصمیم اضطراری و موقتی به آن نگاه کرد، بلکه باید آن را نقطه آغاز بازنگری در الگوی سنتی کار در سازمان‌های دولتی و عمومی دانست. در هفته‌های اخیر، دولت با هدف مدیریت مصرف انرژی، ساعت کاری دستگاه‌های اجرایی را کاهش داد. تصمیمی که اگرچه از دل یک ضرورت شکل گرفت، اما در عمل می‌تواند آغازگر تحولی بزرگ در نظام اداری کشور باشد. با این حال، جای شگفتی دارد که شهرداری تهران، به عنوان بزرگ‌ترین نهاد مدیریت شهری کشور، از همراهی با این سیاست خودداری کرد. این در حالی است که انتظار می‌رفت شهرداری تهران نه تنها از این تصمیم استقبال کند، بلکه آن را به عنوان یک پروژه مطالعاتی برای آینده خود تلقی نماید؛ پروژه‌ای که بتواند به این پرسش اساسی پاسخ دهد که «آیا می‌توان با ساعات کاری کمتر، خدمات بهتر ارائه کرد؟» سال‌هاست که در علم مدیریت، بهره‌وری جایگزین ساعت حضور شده است. سازمان‌های موفق، کارکنان خود را بر اساس نتیجه می‌سنجند، نه بر اساس مدت زمانی که پشت میز می‌نشینند. تجربه کشورهای مختلف نیز نشان داده است که افزایش ساعت حضور، الزاماً به افزایش کیفیت خدمات منجر نمی‌شود. حتی در بسیاری از موارد، ساعات کاری طولانی، خستگی، کاهش تمرکز، افزایش خطا و افت کیفیت تصمیم‌گیری را به دنبال دارد. از سوی دیگر، نکته‌ای که کمتر مورد توجه قرار گرفته، تفاوت ساعت کاری شهرداری تهران با بسیاری از شهرداری‌های دیگر کشور است. در حالی که شهرداری‌های متعدد ایران سال‌هاست حدود سه ساعت کمتر از شهرداری تهران فعالیت می‌کنند، خدمات شهری در آنها متوقف نشده و مدیریت شهر نیز دچار اختلال نشده است. این تفاوت، به خوبی نشان می‌دهد که مسئله اصلی، تعداد ساعات کار نیست؛ بلکه کیفیت مدیریت، نحوه سازماندهی امور و بهره‌گیری صحیح از منابع انسانی است. شهرداری تهران به دلیل گستردگی ساختار اداری خود، بیش از هر سازمان دیگری می‌تواند از اصلاح نظام کاری سود ببرد. هزاران ساختمان اداری، مصرف بالای برق، هزینه‌های نگهداری، رفت‌وآمد روزانه کارکنان و حجم عظیم مراجعات، همگی ظرفیت‌هایی برای صرفه‌جویی و افزایش بهره‌وری ایجاد می‌کنند. کاهش منطقی ساعت کاری می‌تواند به کاهش مصرف انرژی، کاهش ترافیک، کاهش آلودگی هوا، کاهش هزینه‌های جاری و حتی افزایش رضایت کارکنان و شهروندان منجر شود. البته کاهش ساعت کاری، به تنهایی یک راه‌حل نیست. این اقدام زمانی موفق خواهد بود که همزمان با آن، فرآیندهای زائد حذف شوند، خدمات الکترونیکی توسعه یابد، ارزیابی عملکرد جایگزین ارزیابی حضور شود و مدیران به جای کنترل ساعت ورود و خروج، بر کیفیت خروجی کارکنان تمرکز کنند. شاید مهم‌ترین دستاورد این بحران، آن باشد که ما را وادار کند یکی از باورهای قدیمی مدیریت را مورد بازنگری قرار دهیم؛ این باور که «هرچه ساعت کاری بیشتر باشد، کار بیشتری انجام می‌شود.» امروز شواهد علمی خلاف این فرض را نشان می‌دهد. بهره‌وری، محصول زمان بیشتر نیست؛ محصول مدیریت بهتر است. شهرداری تهران می‌تواند پیشگام این تحول باشد. حتی اگر محدودیت‌های انرژی در آینده برطرف شود، این سازمان شایسته است با تشکیل یک کارگروه تخصصی، آثار کاهش ساعت کاری را مطالعه کند و در صورت اثبات افزایش بهره‌وری، برنامه‌ای برای اصلاح دائمی نظام کاری خود ارائه دهد. چنین اقدامی نه نشانه عقب‌نشینی، بلکه نشانه بلوغ مدیریتی خواهد بود. بحران‌ها می‌آیند و می‌روند، اما سازمان‌هایی ماندگار خواهند بود که از دل هر بحران، فرصتی برای تغییر و یادگیری بیافرینند. شاید امروز بهترین زمان برای آن باشد که مدیریت شهری، به جای دفاع از الگوهای گذشته، آینده را طراحی کند؛ آینده‌ای که در آن، معیار موفقیت نه تعداد ساعت حضور کارکنان، بلکه کیفیت زندگی شهروندان و اثربخشی خدمات شهری باشد. «مدیریت آینده، هنر بیشتر کار کردن نیست؛ هنر بهتر کار کردن است. سازمانی موفق‌تر است که بتواند با زمان کمتر، انرژی کمتر و هزینه کمتر، ارزش بیشتری برای جامعه خلق کند.» حمید سعیدی @shahrdarchi 👈 ble.ir/join/AnSKXseSXm 👈