کتیبه

نام بایزید بسطامی و ابوالحسن خرقانی در خوارزم 🔸در مدرسه اسلام خواجه در شهر خیوه بعنوان مرکز تاریخی خوارزم، کتیبه‌ای مرمرین و زیبا قرار دارد با مضمون اجازه به یک عارف برای تعلیم و تدریس. 🔸در متن اجازه نامه، سلسله اجازات را از صدر اسلام به عارفان بزرگ ایرانی بایزید و خرقانی رسانده و نهایتا به استاد منطقه خوارزم. 🔸بخشی از متن کتیبه: بدان ای طالب صادق که آنچه حق سبحانه افاضه کرده بر صدر منشرح آنحضرت... از ایشان به حضرت امام جعفرصادق رضی‌الله تعالی عنه و از ایشان به حضرت بایزید بسطامی رحمته‌الله علیه و از ایشان به حضرت شیخ ابوالحسن خرقانی رح .... 🔸تصاویری از مدرسه و اجازه نامه‌ها و وقفنامه‌ها در کانال کتیبه: https://t.me/katibefarsi مرتضی رضوانفر عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی

آرامگاهی منسوب به بایزید بسطامی در بنگلادش 🔸در بزرگترین شهر بندری بنگلادش به نام چیتاگونگ، بنای بزرگی بعنوان آرامگاه و مسجد بایزید بسطامی قرار دارد و افراد بسیاری خود را پیرو تعالیم وی میدانند. 🔸طبق کتیبهٔ فارسی آرامگاه، اهالی معتقدند بایزید به بنگلادش سفر کرده و اگرچه مدفن وی در بسطام است اما در چیتاگونگ آرمیده و این از کرامات او بوده است. «مدفن او گرچه گشته در میان بوسطام، خوابگاهش گشت اکنون در میان چاٹگام» (چیتاگونگ) 🔸در کتیبه، به برکهٔ کنار آرامگاه و حضور لاکپشتهای غول‌پیکر که به لاکپشتهای بسطامی معروفند، بعنوان تسخیرشدگان آرامگاه اشاره شده و اطعام آنها، یکی از آداب زیارت است. 🔸بایزید بسطامی، معین‌الدین چشتی، میرسیدعلی تبریزی، جاهد الحسینی‌ایرانی از عارفان ایرانی‌ هستند که پیروان بسیاری در بنگلادش دارند(صوفیه در بنگلادش، الهادی و بنت نور) 🔸دانشگاه چیتاگونگ نیز دارای گروه زبان فارسی فعالی است و تعداد زیادی دانشجوی علاقمند دارد. 🔸تصاویری از گروه فارسی دانشگاه، آرامگاه، برکه و لاکپشتهای مقدس، در کانال کتیبه: https://t.me/katibefarsi مرتضی رضوانفر عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی

شعر جامی در چهارمنار بخارا ۲۵ آبان و ۲۷ آبان سالروز تولد و فوت جامی 🔸عبدالرحمن جامی ادیب، شاعر، موسیقی‌دان و صوفی قرن نهم، در خرگِردِ تربت جام زاده شد؛ پدرش قاضی بود و از شهر دشت اصفهان به خرگرد کوچ کرد و سپس به همراه فرزند به هرات عزیمت کرد.  🔸جامی ابتدا به دشتی تخلص میکرد اما خود میگوید به دلیل ارادت به احمد جام و تولدش در شهر جام، تخلصش را به جامی تغییر داد. 🔸جامی بزرگترین شخصی است که در قرن نهم، یعنی قرن رکود زبان فارسی، ظهور کرد و توانست سنت متقدمان را در سخنوری تجدید کند(ذبیح‌الله صفا).  🔸 به لحاظ منزلتِ جامی، چندین سلطان تیموری، عثمانی، قره قویونلو و آق قویونلو با وی نوشت و خواند داشتند و برخی آثارش به نام آنان است(دانشنامه ادب فارسی). 🔸بخشی از متن کتیبه در وصف مرادش خواجه نقشبند: سکه که در یثرب و بطحا زدند، نوبت آخر به بخارا زدند از خط آن سکه نشد بهره‌مند، جز دل بی نقش شه نقشبند وان گهر پاک نه هر جا بود، معدن آن خاک بخارا بود 🔸تصاویری از آرامگاه خواجه نقشبندی در بخارا و جامی در هرات، در کانال کتیبه https://t.me/katibefarsi مرتضی رضوانفر عضوهیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی

نام معمار اصفهانی و خوشنویس قزوینی بر مدرسه الغ‌بیگ 🔸پنجم آبان سالروز قتل الغ‌بیگ توسط فرزندش عبداللطیف است، وی در شهر سلطانیه زنجان زاده شد و در سمرقند ازبکستان آرمید. 🔸الغ‌بیک پادشاه و دانشمند عهد تیموری، فرزند شاهرخ و گوهرشاد (=موسس مسجد گوهرشاد مشهد)، به همراه برادرش (بایسنقر ) چهار مروج بزرگ ادبیات و هنر ایران بودند. 🔸او برخلاف بسیاری از پادشاهان جهان، فقط حامی عالمان نبود بلکه خود ریاضیدان و ستاره شناسی نمونه بود، تا آنجا که دهانه‌ای در کره ماه و همچنین یک سیارک به نام وی نامگذاری شده است. 🔸دانشنامه بریتانیکا در عملکرد وی میگوید «در دوران حکومت کوتاه او، سلسله تیموریانِ ایران به اوج فرهنگی خود رسید». 🔸او از دانشمندانی چون غیاث‌الدین جمشید کاشانی برای تدریس در مدارس خود دعوت کرد و بخش مهمی از معماری، خوشنویسی و تزئینات شعری در این مدارس را به هنرمندان ایرانی سپرد. 🔸تصاویری از مدرسه بخارا، نام هنرمندان و کتیبه‌های فارسی آن در کانال کتیبه: https://t.me/katibefarsi مرتضی رضوانفر عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی

غوغای کلام حافظ در یک آرامگاه (۲۰مهر، روز حافظ) 🔸سخی سلطان علی اکبر شاه شمسی، از نوادگان شاه شمس سبزواری عارف ایرانی (۵۶۰ق سبزوار، ۶۷۵ق مولتان پاکستان) است. 🔸بنای بسیار زیبای مقبره به سبک مقابر دورۀ تُغلق‌شاهیان، در سه طبقه با زیربنایی هشت ضلعی، برجکهای مخروطی‌ و گنبدی بزرگ در سال ۹۹۳ق در مولتان بنا شده است. 🔸داخل آرامگاه با گچبری‌ و نقوش اسلیمی که برخی بسیار موقّر و نادر است پوشیده شده است. 🔸نمای بیرونی این بنای آجری با کاشیهای زیبا حاوی اشعار ابوسعید ابوالخیر، همام تبریزی، مولوی و چند شاعر محلی تزئین شده است. 🔸اما آنچه کاملا نمایان است ابیات بسیاری از حافظ شیرازی است که بصورت دو نوار و چند کتیبۀ مجزا دیوارهای بیرونی آرامگاه را در بر دارد. ابیاتی از غزلیات شماره ۴۹/ ۱۶۲/ ۲۹۸/ ۳۹۰/ ۴۰۸/ ۴۱۰/ ۴۱۳/ ۴۸۹. 🔸متن یکی از کتیبه ها: مقام امن و می بی‌غش و رفیق شفیق، گرت مدام میسر شود زهی توفیق/ جهان و کار جهان جمله هیچ بر هیچ است، هزار بار من این نکته کرده‌ام تحقیق. تصاویر بیشتر در کانال کتیبه: https://t.me/katibefarsi مرتضی رضوانفر عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی

۲۰مهر، روز حافظ عکس: آرامگاه سلطان غیاث‌الدین، بنگلادش نقل است سلطان غیاث‌الدین، پادشاه بنگال دعوت‌نامه‌ای برای حافظ میفرستد اما حافظ اهل سفر نبود و ابیات ذیل را در پاسخ ارسال میکند: شکر شکن شوند همه طوطیان هند، زین قند پارسی که به بنگاله می رود ؛ حافظ زشوق مجلس سلطان غیاث‌الدین، غافل مشو که کار تو از ناله می رود همچنین نقل است سلطان محمود بهمنی، پادشاه دکن نیز از او دعوت میکند و حافظ پس از رفتن به هرمز و دیدن امواج دریا و تلاطم کشتی، پشیمان میشود و ابیات ذیل را برای سلطان ارسال میکند: دمی با غم به سر بردن جهان یکسر نمی‌ارزد، به می بفروش دلق ما کز این بهتر نمی‌ارزد ؛ چه آسان می‌نمود اول غم دریا به‌ بوی سود‌، غلط کردم که این طوفان به صد گوهر نمی‌ارزد در باره تاثیر حافظ بر شعرای شبه‌قاره چون بیدل، غالب، تاگور، اقبال و همچنین پادشاهانی چون بابر، همایون، اکبر و جهانگیر، آثار بسیاری منتشر شده است. اشعار حافظ از دوران خودش تا امروز بر کتیبه‌ها نقش بسته و تلاقی ادبیات و معماری بوده است. تصویر برخی از کتیبه‌های حافظ در کانال کتیبه. مرتضی رضوانفر عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی

هشتم مهر، روز بزرگداشت مقام مولانا «مثنــــوی معنــــوی مولــــوی، هست قرآن در زبان پهلـوی» 🔸شعری در وصف مثنوی مولانا، آرامگاه مهرعلیشاه گیلانی، اسلام آباد پاکستان. 🔸متن اشعار منسوب به شیخ بهایی در وصف تاثیر پذیری مثنوی از قرآن کریم: من نميگويم كه آن عاليجنـاب، هست پيغمبر ولـي دارد كتـاب/ «مثنــــوی معنــــوی مولــــوی، هست قرآنـی بـه لفـظ پهلـوی»/ مثنــوي او چــو قــرآن مــدل، هادی بعضی و بعضی را مضـلّ). اشعار پایین سنگ مزار: جز وجود مطلق و هستی پاک، هرچه آید در خیالت هست خاک/ صورت ظاهر فنا گردد بدان، عالم معنی بماند جاودان/ گفت المعنی هواللهُ شیخ دین، بحر معنی هاست ربُ العالمین/ چون برآرم دم بالله الصّمد، چرخ نعرۀ لیتنی کُنتُ زند/ اسم اعظم هست الله العظیم، جانِ جان و مُحیّ عِظمِ رَمیم (=احیا کنندۀ استخوانهای پوسیده)/ تصاویر بیشتر از آرامگاه و مسجد مهرعلیشاه گیلانی در کانال کتیبه. https://t.me/katibefarsi مرتضی رضوانفر عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی

شعر منسوب به مولانا در موزه ارمیتاژ - روسیه به مناسبت: هفتم مهر، روز شمس تبریزی. هشتم مهر، روز مولانا بلخی. 🔸گزیده‌ای از متن شعر: شدم مجنــون وسرگردان من ازسودای درويشـان، ندانـــم تـا كجـا باشـد مقــــام و جـــای درويشــان/ ...... در آن مجلس كه درويشان شراب از شوق مينوشند، درآيـــد خضــــر پيغمبـــر شـــود ساقی درويشــان/ ...... الا ای شمس تبــــريـــزی تو يادی كن ز درويشــــان، حيـــــات جــــاودان يابــــــی تو از دلهای درويشان/ 🔸در موزه ارمیتاژ، اشیای ایرانی زیادی چه در بخش ایران و چه کشورهای قفقاز و آسیای میانه وجود دارد که برخی دارای کتیبه‌هایی از شعرای بزرگ فارسی زبان است. 🔸تصاویری از اشیای زیبای ایرانی (ساسانی و اسلامی) در کانال کتیبه: https://t.me/katibefarsi مرتضی رضوانفر عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی

نشست علمی "دولتشهرهای شیرازی در شرق آفریقا" 🔸افراد و گروه های زیادی در شرق آفریقا شامل کشورهای موزامبیک، تانزانیا، کنیا و سومالی با افتخار خود را شیرازی مینامند و رقابت و تاکید زیادی برای حفظ نژاد شیرازی دارند. 🔸دلیل این امر را خدمات گسترده و اساسی اجداد شیرازی خود در گسترش مدنیت، شهرسازی، کشتیرانی و تجارت جهانی در آفریقا میدانند. 🔸در سال ۹۷۵ میلادی یک قوم بزرگ شیرازی به رهبری علی ابن حسن شیرازی توسط هفت کشتی از خلیج فارس به شرق آفریقا مهاجرت نموده و در چندین نقطه، دولتشهرهایی تاسیس میکنند و به مدت ۵۰۰ سال بر مناطق مزبور حکومت میکنند. 🔸این قوم پایه گذار نژاد جدیدی به نام "آفرو شیراز" هستند که میراث دار سبک نوینی در معماری، زبان، دین و آیینها میشوند. 🔸در نشست "دولتشهرهای شیرازی در شرق آفریقا" براساس بررسیهای میدانی در تانزانیا و کنیا، برخی از میراث برجای مانده از این دولتشهرها معرفی میشود.