کتیبه

بازدید رئیس‌جمهور از کتیبه‌های فارسی کاخ ریاست‌جمهوری هند 🔸به درخواست پژوهشگاه میراث فرهنگی و با حمایت اداره هند در وزارت امور خارجه و سفارت جمهوری اسلامی ایران، دکتر پزشکیان در سفر اخیر خود به هند از سالن آشوکا در کاخ ریاست‌جمهوری بازدید کرد. 🔸سالن آشوکا، محل برگزاری مراسم و تشریفات کاخ، دارای شمار زیادی کتیبه از شاعرانی همچون خیام و نظامی و تصاویری از شکارگاه فتحعلی‌شاه قاجار، بهرام گور و دیگر پادشاهان ایرانی است. در مرکز سقف، تابلوی بزرگی از فتحعلی‌شاه در حال شکار شیر، و ۲۲ پسرش قرار دارد 🔸این تابلو که فتحعلی‌شاه آن را به شاه جرج چهارم هدیه کرده بود، به درخواست ماری ویلینگدون، همسر نایب‌السلطنه بریتانیا در هند، از انگلستان به هند منتقل و در تزئین سالن استفاده شد 🔸به درخواست وی، توماسو کولونلو، هنرمند ایتالیایی، به همراه ۱۲ هنرمند هندی، تصاویری با مضامین ایرانی و اشعار فارسی در اطراف تابلو اجرا کردند و فرش‌هایی نیز با طرح و نقوش ایرانی، به کشمیریان سفارش داده شد. 🔸فیلم بازدید و تصاویری از کتیبه‌ها و نقاشی‌ها، در کانال تلگرامی کتیبه t.me/katibefarsi مرتضی رضوانفر عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی

یادمان پارسیان بمبئی 🔸 این اثرِ یادمانی در قرن نوزدهم به افتخار “بومانجی هورمارجی وادیا” بنا گردید. وی زرتشتی نیکوکار و برجسته‌ای بود که در سال ۱۸۵۹ به سمت کلانترعالی بمبئی منصوب شد. 🔸 این بنا چهار کتیبه دارد: سه کتیبه با خط میخی و مفاهیمی برگرفته از کتیبه داریوش بزرگ در نقش‌رستم و یک کتیبه به دو خط گجراتی و انگلیسی با تاریخ ۱۸۸۲م. 🔸 افزون برآن، تندیس چهار گاو بالدار با سرِ انسان در اطراف این اثر، حافظ و نگهبان یادمان هستند. 🔸 متن سه کتیبه به ستایش اهورامزدا در خلق شادی و آرامش، قدرت نیزهٔ سرباز پارسی تا دور از پارس، و پرهیزگاری پرداخته است. (به نقل از زیگلر در ژورنال آلمانی پژوهش‌های زبان‌شناسی) 🔸 به‌کارگیری این مفاهیم و صورت‌های ایران باستان، میتواند تأکیدی بر حفظ پیوند پارسیان با میراث هخامنشی، طی دورهٔ استعمار بریتانیا در هند باشد. 🔸 مرمت این یادمان نیز در سال ۲۰۱۷م توانست نشان تقدیر یونسکو در حفاظت از میراث فرهنگی آسیا-اقیانوسیه را کسب کند. 🔸 تصاویری از آرایه‌های معماری این بنا، در کانال تلگرامی کتیبه: https://t.me/katibefarsi مرتضی رضوانفر عضو هیات‌علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی

نوروز صیادی خلیج‌فارس و نیروزی شیرازی‌ها در آفریقا 🔸نوروز صیادی در خلیج فارس و آیین «نیروزی» در روستای ماکوندچی، در جزیره زنگبار، هر دو در تابستان و با فاصله‌ای چندروزه برگزار می‌شوند، آیین‌هایی که با پایان فصل طوفان‌ها و «آغاز سال صیادی» همراه‌اند. 🔸این آیین ممکن است از رسوم شیرازیان در قرن دهم میلادی به زنگبار رسیده باشد یا با سنت نوروز در تقویم دریانوردی اقیانوس هند ارتباط داشته باشد (Horton, Iranica). در هر دو آیین، شباهت‌هایی مانند آتش، شست‌وشو در دریا و نمایش نزاع با پلیدی دیده می‌شود. 🔸در نزدیکی ماکوندچی، مسجد شیرازی کیزیمکازی قرار دارد که دارای کتیبه‌ای با بیش از ۹۰۰ سال قدمت است. 🔸کتابخانه کنگره آمریکا این بنا را با عنوان Shirazi Mosque ثبت کرده و ایرانیکا نیز، به نقل از وایت‌هاوس، باستان‌شناس بریتانیایی، کتیبه این مسجد را از نظر سبک، شبیه کتیبه مسجد جامع سیراف دانسته است. 🔸در دیدار با وزیر وقت فرهنگ زنگبار، که نام خانوادگی شیرازی داشت، وی پیشنهاد ثبت مشترک نوروز صیادی و نیروزی در یونسکو و نیز مرمت سقف حمام بزرگ ایرانی در زنگبار را مطرح نمود. مرتضی رضوانفر عضو هیأت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی

روابط‌عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی: 🔹انتخاب عضو هيئت علمی پژوهشگاه ميراث فرهنگي و گردشگري، به‌عنوان برگزیده نخستین جایزه ملی دیپلماسی فرهنگی و عمومی. 🔹نخستین دوره «جایزه ملی دیپلماسی فرهنگی و عمومی» با هدف شناسایی، معرفی و حمایت از روایتگران مؤثر ایران در عرصه بین‌الملل، روز سه‌شنبه ۱۰ شهریور، با حضور معاون اول رئیس‌جمهور، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، معاون رئیس‌جمهور در امور زنان، سخنگوی هیات دولت، سخنگوی وزارت امور خارجه و جمعی از شخصیت‌ها و دانشمندان ایرانی و خارجی برگزار شد. 🔹دبیرخانه همایش، مستقر در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، طی فعالیتی چندماهه، کارنامه ۳۰۰ نفر از فعالان ایرانی و خارجی را در ۱۳ گروه تخصصی، با همکاری وزارتخانه‌های علوم، امور خارجه، میراث فرهنگی، فرهنگ و ارشاد اسلامی و دیگر سازمانهای مرتبط، مورد بررسی قرار داده است. 🔹مرتضی رضوانفر، به‌پاس سال‌ها مطالعه و فعالیت در شناسایی، ثبت و معرفی میراث فرهنگی ایران در حوزه بین‌الملل، شایسته دریافت این جایزه در بخش «دیپلماسی میراث فرهنگی» شناخته شد. 🔹به گفته دبیرخانه جشنواره، هدف اصلی این جایزه، شناسایی «راویان ایران» و حمایت از افرادی است که در برابر تحریف و تصویرسازی نادرست از ایران، روایتی مستند و مؤثر ارائه کرده‌اند. 🔹همچنین در این مراسم، محمدحسن طالبیان و حمیده چوبک (عضو هیئت علمی بازنشسته پژوهشگاه)، به‌پاس ثبت الموت در فهرست جهانی یونسکو، مشترکاً جایزه اثربخشی در عرصه «دیپلماسی گردشگری» را کسب کردند که اين جايزه توسط مدیرکل ثبت میراث دریافت شد. 🔹جایزه دیپلماسی فرهنگی مؤید این نکته است که فعالیت در حوزه میراث فرهنگی، افزون بر حفاظت از آثار، می‌تواند زمینه‌ای برای تعامل میان ملت‌ها، تقویت حضور فرهنگی ایران در عرصه جهانی و مصداقی از دیپلماسی فرهنگی باشد. 🔹گفتني است، مرتضي رضوانفر تاکنون مدیریت تهیه و ثبت شش پرونده میراث فرهنگی ناملموس ایران در فهرست جهانی یونسکو را برعهده داشته و بیش از یک دهه در زمینه شناسایی، بررسی و معرفی میراث مشترک ایران در حوزه ایران فرهنگی فعالیت کرده است. @richtir

شعری در وصف پیامبراکرم(ص) بر مقبرۀ عارف ایرانی در مولتان/ پاکستان. 🔸سخی سلطان علی اکبر شاه شمسی، از نوادگان شاه شمس سبزواری عارف ایرانی (560ق سبزوار، 675ق مولتان) است. 🔸بنای بسیار زیبای مقبره به سبک مقابر دورۀ تُغلق‌شاهیان، در سه طبقه با زیربنایی هشت ضلعی، برجکهای مخروطی‌شکل و گنبدی زیبا در سال ۹۹۳ق بنا شده است. داخل مقبره، بسیار پرنقش و نگار است. 🔸نمای بیرونی این بنای آجری با کاشیهای فیروزه‌ای حاوی اشعاری از ابوسعید ابوالخیر، حافظ، مولوی و چند شاعر محلی تزئین شده است. 🔸متن کتیبه، ابیاتی منسوب به مولوی است که نغمه‌پردازان در کشورهای ایران، پاکستان، هندوستان، افغانستان و تاجیکستان، هرساله آنرا در نعت حضرت رسول، میخوانند: ای دستهٔ گل مرحبا با بوی ریحان آمدی جان همه عالم تویی کز عالم جان آمدی ... ... ... ای شمس تبریزی لقا می‌خوان تو نعت مصطفی زیرا که در بستان سرا مرغ خوش الحان آمدی. مرتضی رضوانفر پژوهشگاه میراث فرهنگی تصاویر بیشتر از این بنا، در کانال تلگرامی کتیبه. https://t.me/katibefarsi

یک کتیبه: از شبه‌قاره تا اروپا، از آسیای میانه تا قفقاز. (به مناسبت ۹ شهریور، سالروز انتخاب قزوین به‌عنوان پایتخت از سوی شاه‌طهماسب صفوی) «گشاده باد بدولت همیشه این درگاه، بحق اشهد ان لا اله الا الله» 🔸این کتیبهٔ پرتکرار، تاکنون در شهر دربندِ روسیه، استانبولِ ترکیه، پیشاور و راولپندی پاکستان، باکوی آذربایجان، خیوهٔ ازبکستان، اورنگ‌آباد و دهلی هند، کابل افغانستان و جزیره کِرتِ یونان مستند شده است (تصاویر به پیوست است). 🔸 کتیبهٔ سردر خانه‌ها، بیشتر برای بیان شخصیت، باور و جهان‌بینی صاحبخانه است. گستردگی این کتیبه، نشان از ارزش و تاثیر زبان و فرهنگ فارسی، فارغ از مرزهای سیاسی، مذهبی و حتی زبانی دارد. 🔸بنا بر گزارش ژان شاردنِ فرانسوی و انگلبرت کمپفرِ آلمانی «سیاحان عهد صفوی»، این بیت قرنها پیش، بر سردر عالی‌قاپوی قزوین نیز نوشته شده بود. 🔸اخیراً به همت «میراث فرهنگی قزوین»، این کتیبه بار دیگر بر سردر عالی‌قاپو نصب شده و حلقه‌ای دیگر از این زنجیره ارزشمند تکمیل شده است. 🔸تصاویر این کتیبه در دیگر کشورها، در کانال تلگرامی کتیبه: https://t.me/katibefarsi مرتضی رضوانفر عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی

آرامگاه صدراعظم نیشابوریِ هند 🔸 صفدرجنگ، صدراعظم احمدشاه گورکانی، از خاندان سادات نیشابوری بود که در اواخر دورهٔ صفوی به منطقهٔ اودهٔ هند مهاجرت کردند. 🔸 با افول دهلی، منطقهٔ اوده به کوشش صفدرجنگ به مهم‌ترین مرکز حمایت از ادبیات، هنر، فقه و فرهنگ ایرانی در شمال هند تبدیل شد و شمار زیادی از دانشمندان و هنرمندان ایرانی به آن‌جا مهاجرت کردند. از جمله اقدامات او، پرداخت مستمری به مشاهیر مهاجر از ایران بود (ریچارد بارنِت، ایرانیکا). 🔸 این آرامگاه به‌روشنی از آرامگاه همایون، پادشاه گورکانی، الهام گرفته و در شکل، ارتفاع و مصالحی چون ماسه‌سنگِ سرخ و مرمر سفید، شباهت بسیاری با آن دارد؛ هرچند در مقیاسی کوچک‌تر. 🔸 طرح کلی محوطه نیز، همانند آرامگاه همایون و تاج‌محل، بر پایهٔ الگوی چهارباغ ایرانی شکل گرفته است. 🔸 اگر آرامگاه همایون را آغاز معماری باشکوه گورکانی بدانیم، آرامگاه صفدرجنگ آخرین آن است (کتاب شاهکارهای معماری، مرکز باستان‌شناسی هند). تصاویری از دو آرامگاه‌ زیبای همایون و صفدرجنگ، و چهارباغ ایرانی، در کانال تلگرامی کتیبه: https://t.me/katibefarsi مرتضی رضوانفر عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی

آرامگاه پُرصلابت فرزند شاه نعمت‌الله ولی در هند 🔸سلطان احمدشاه بهمنی، به‌واسطهٔ دلبستگی به شاه نعمت‌الله ولی، از او دعوت کرد از ماهان به هند بیاید. وی نپذیرفت، اما نوهٔ خویش نورالله را روانهٔ هند کرد. سلطان احمد در محل استقبال از نورالله، مسجد و قریه‌ای بنا نهاد و آن را «نعمت‌آباد» نامید (هالیستر و دانشنامه بزرگ اسلامی) 🔸پس از درگذشت شاه نعمت‌الله ولی، سلطان احمد با ارسال هزینه‌ای گزاف، گنبد و بارگاهی زیبا برایش در ماهان برافراشت که کتیبه‌اش، با تاریخ و نام، هنوز پس از ۶۰۰ سال پابرجاست (فرزام، حمید)  🔸خلیل‌الله، فرزند شاه نعمت‌الله، پس از درگذشت پدر و در دوران سلطنت علاءالدین بهمنی (فرزند سلطان احمد)، خود به هندوستان رفت و پس از مرگ، در منطقهٔ «خلیلیه» آرام گرفت (مستوفی بافقی). آرامگاه او دارای کتیبه‌ای زیبا به خط مغیث شیرازی است. 🔸خاندان شاه نعمت‌الله ولی، طی چند قرن، نقش بزرگی در گسترش شعر و ادبیات فارسی در هندوستان داشته‌اند. تصاویری از کتیبه‌ها و بنای آرامگاه، در کانال تلگرامی کتیبه https://t.me/katibefarsi مرتضی رضوانفر عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی