کانال تخصصی اقتصاد

🌧 پدیده ای به نام ابر تورم ✍️دکتر محمدرضا منجذب ⭕️ابر تورم اصطلاحی برای توصیف افزایش سریع، بیش از حد و خارج از کنترل عمومی قیمت در یک اقتصاد است. در حالی که تورم سرعت افزایش قیمت کالاها و خدمات را اندازه‌گیری می‌کند، در ابرتورم، تورم به سرعت در حال افزایش است که معمولاً بیش از 50 درصد در ماه اندازه‌گیری می‌شود. اَبَرتورم یا Hyperinflation تورم بسیار بالا و معمولاً پرشتابی است که به سرعت ارزش واقعی ارز داخلی را بین برده و با افزایش قیمت کالاها باعث می‌شود افراد جامعه میزان دارایی‌هایشان را به شکل پول محلی به حداقل برسانند. در این شرایط به‌طور معمول به سمت نگهداری ارزهای خارجی پایدارتر سوق بیابند. در چنین شرایطی با این حال که سطح عمومی قیمت‌ها بر اساس پول محلی در اقتصاد مواجه با ابرتورم به سرعت افزایش پیدا می‌کند، قیمت اقلام نسبت به ارزهای خارجی نسبتاً با ثبات باقی می‌ماند. ⭕️بعنوان مثال اقتصاد یونان در دوران اشغال توسط کشورهای محور در جنگ جهانی دوم آسیب زیادی دید. پیش از بهار 1941 تحت تأثیر چندین حمله قرار گرفت، تأثیر چندین حمله را در اواخر سال 1940 احساس کرده بود. اشغالگران مواد خام، دام و غذا را بردند و دولت دست نشانده مجبور شد هزینه های اشغال را به دوش بکشد. کاهش تولیدات کشاورزی منجر به کمبود شدید مواد غذایی در شهرهای اصلی و دوره ای به نام قحطی بزرگ شد. کاهش جمع آوری مالیات به افزایش تورم کمک کرد که در نوامبر 1944 به اوج 13800 درصد در ماه رسید. اگرچه افزایش قیمت‌ها به شدت مجارستان یا آلمان پس از جنگ نبود، ولی تلاش‌های ثبات یونان برای مدت طولانی‌تری ادامه یافت. پس از آزادی در اکتبر 1944، دولت سه تلاش در طول هجده ماه قبل از رسیدن به ثبات از طریق اصلاحات مالی انجام داد. وام و ارز جدید. ⭕️به هرحال دلایل وقوع ابرتورم در کشورهای مختلف متفاوت بوده است و لذا راهکارهای بکار رفته هم متفاوت بوده است، هرچند مشترکاتی هم داشته اند. ابر تورم معمولاً به دلایل زیر رخ می‌دهد: 1. افزایش شدید عرضه پول: زمانی که دولت‌ها برای تأمین هزینه‌های خود به چاپ پول روی می‌آورند، ممکن است عرضه پول به‌طور ناگهانی افزایش یابد و این باعث کاهش ارزش پول و افزایش قیمت‌ها می‌شود. 2. کاهش تولید و عرضه کالاها: در مواقعی که تولید کالاها کاهش یابد یا عرضه آن‌ها با مشکلاتی مواجه شود، قیمت‌ها به سرعت افزایش می‌یابند. 3. بی‌اعتمادی عمومی: زمانی که مردم نسبت به ارزش پول خود بی‌اعتماد شوند، ممکن است به سرعت به خرید کالاها و تبدیل پول به دارایی‌های دیگر روی آورند که این نیز به افزایش قیمت‌ها دامن می‌زند. ⭕️میزان ابرتورم در کشورهایی بعنوان مثال بشرح است: مجارستان 1946، تورم روزانه 207 درصد و هر پانزده ساعت قیمتها دوبرابر می شد. زیمبابوه 2008، تورم روزانه 98 درصد و هر بیست و پنج ساعت قیمتها دو برابر می شد. یوگسلاوی 1994، نرخ تورم روزانه 65 درصد و قیمتها هر سی و چهار ساعت دوبرابر می شد. آلمان 1923، نرخ تورم روزانه 21 درصد و قیمتها هر سه و روز هفده ساعت دوبرابر می شد. یونان 1944، نرخ تورم روزانه 18 درصد و قیمتها هر چهار روز و شش ساعت دو برابر می شد. 🌐 کانال دکتر منجذب

🟣 دولت ذخیره ارزی زیادی ندارد که بتواند ارزپاشی کند/ ترامپ مثل بایدن بر دور زدن تحریم‌ها توسط ایران چشم‌پوشی نمی‌کند دکتر مرتضی افقه: ▪️دولت زمانی می‌تواند با ارزپاشی در بازار به کنترل قیمت دلار بپردازد که به اندازه کافی ذخایر ارزی داشته باشد. در حال حاضر دولت احتمالا مقداری ذخیره ارزی دارد، اما نگران است که با روی کار آمدن ترامپ، در سال آینده درآمد ارزی نسبت به سال‌های گذشته کمتر شود، به همین دلیل احتیاط می‌کند و ارزپاشی نمی‌کند ▪️ترامپ سخت‌گیری بیشتری درباره دور زدن تحریم‌ها علیه ایران اعمال می‌کند و مثل بایدن نیست که در برخی موارد، چشم‌پوشی کند. ترامپ حتی اگر با ایران وارد مذاکره شود، مانع دور زدن تحریم‌ها می‌شود که این مساله به افزایش قیمت ارز حتی در زمان انجام مذاکرات احتمالی با دولت جدید آمریکا دامن خواهد زد.| دیده بان ایران

🔵 با سلام. لینک کانال‌ها و گروه‌های مفید به شرح زیر است: ♦️کانال تخصصی اقتصاد t.me/eghtesadd ♦️کانال گفتار اقتصادی t.me/Economicspeech ♦️کانال مدل های اقتصادسنجی t.me/Economtrics ♦️کانال دکتر محمدرضا منجذب t.me/drmonjazeb ♦️رویدادهای اقتصادی t.me/Ecoevents ♦️کانال با اساتید اقتصاد ♦️گروه تحلیل اقتصادی ♦️گروه استاتا، ایویوز و اقتصاسنجی ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🔴 کشوری که چندین برابر مصرف خود سیب‌زمینی تولید می‌کند باید منابع استراتژیک ارزی خود را صرف واردات سیب‌زمینی بکند؟ 🔴 دکتر فرشاد مومنی، اقتصاددان: از یک طرف تحت عنوان صادرات سیب‌زمینی غارت سفره فقرا اتفاق می‌افتد، از طرف دیگر با واردات سیب‌زمینی بخشی از منابع استراتژیک ارزی صرف واردات سیب‌زمینی شد.

🔵 دولت با تصدی‌گری اعمال قدرت می‌کند دکتر امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو می‌گوید: حکمرانی در صنعت خودرو در ایران به دلیل دخالت‌های دولت در تصدی‌گری و مدیریت مستقیم خودروسازان دچار مشکل شده است. این دخالت‌ها باعث می‌شود که دولت نتواند به درستی سیاست‌ها و دستورالعمل‌های لازم را اجرا کند.

🔴 فرصت‌هاي از دست رفته اقتصاد ايران براي مهار تورم 🔴 دکتر وحید شقاقی شهری ايده مهار تورم هنوز براي اقتصاد ايران يك هدف مهم، كليدي و بنيادين است. همان‌طور كه پيش‌بيني كرده بودم، شرايط براي تيم اقتصادي دولت چهاردهم بسيار سخت شده است. واقع آن است كه اقتصاد ايران ۳سال فرصت‌هاي استثنايي و بي‌بديل را از دست داد. در دولت سيزدهم فرصت‌هاي خوبي مهيا شد براي اينكه اقتصاد ايران بتواند تحريم‌ها را كم اثر كرده و به نتيجه مناسبي برساند، چون امريكايي‌ها درگير جنگ اوكراين و روسيه بودند و تيم دموكرات دولت امريكا، تمايل زيادي داشت تا در بحث تحريم‌ها با ايران به نتيجه‌اي برسد. ما يك فرصت بي‌بديل را در دولت سيزدهم از دست داديم، ضمن اينكه فرصت اصلاحات ساختاري را در اقتصاد ايران نيز از دست داديم. يعني حتي اگر دولت سيزدهم مايل نبود مساله احياي برجام و تحريم‌ها را به نتيجه برساند، حداقل مي‌توانست اصلاحات ساختاري را در درون اقتصاد ايران آغاز ‌كند و بخشي از ناترازي‌هاي اقتصاد كلان را مهار كند. ايران حدفاصل ۱۴۰۰تا۱۴۰۳ اين فرصت‌ها را يكي‌يكي از دست داد. بنابراين دولت چهاردهم در يك شرايط عجيب و غريبي گرفتار شده است. در داخل دولت امريكا شرايط يكدستي به نفع جمهوري‌خواهان و ترامپ ايجاد شده و دولت، كنگره و سنا هر سه در اختيار جمهوري‌خواهان قرار گرفته است. تيم ترامپ هم يك تيم افراطي است. آنها تازه سر كار آمده‌اند و به زودي مشخص مي‌شود چه راهبردي را تدارك ديده‌اند. داده‌هاي مستند حاكي است ترامپ در حال انجام همان ديوانگي‌هاي قبلي است‌. يعني جنگ تجاري و تعرفه‌اي را با برخي كشورها آغاز كرده و كشورهاي مختلف را با استفاده از هژموني امريكا تهديد مي‌كند. در حال تكرار همان روشيپ‌هايي است كه در سال ۲۰۱۶ اجرايي مي‌كرد. برخي تحليلگران ادعا مي‌كردند كه ترامپ امروز با ترامپ دوره قبلي متفاوت است. اما رخدادهاي اخير نشان داد كه افراد تغيير نمي‌كنند و ترامپ همان ترامپ است. مذاكره با چنين شخصي براي دولت چهاردهم بسيار دشوار و پيچيده است. به خصوص با توجه به شرايط داخلي اقتصاد ايران كه نگاه‌هاي مختلف، متناقض و عدم اجماع حاكم شده است. در شرايط داخلي هم عدم سرمايه‌گذاري‌ها طي يك دهه گذشته و عدم اصلاحات ساختاري، ناترازي‌ها را گسترش داده است. مانند نوك كوه يخي كه در حال نمايان شدن است. بحران‌ها از برق و گاز شروع شده و در صورت تعلل و عدم انجام اصلاحات ساختاري به ساير حوزه‌ها هم سرايت مي‌كند. مثلا در حوزه آب، فرونشست زمين، صندوق‌هاي بازنشستگي و ساير حوزه‌هاي اقتصادي، اين ناترازي‌ها فشار سنگيني را به بودجه دولت وارد ساخته و كسري بودجه را تشديد مي‌سازد. از اين كانال تورم افزايش يافته و نوسانات گسترش مي‌يابد . در مجموع شرايط بسيار پيچيده و سخت شده و بدون اصلاحات ساختاري و بدون حل مساله ناترازي‌هاي اقتصاد كلان، تورم مهار نمي‌شود. هم از حيث مسائل بين‌المللي شرايط سخت است و هم از منظر عدم سرمايه‌گذاري و ناترازي‌هاي اقتصاد كلان، از سوي ديگر مجلس هم در حال فشار وارد ساختن به وزراي دولت است. بنابراين جسارت و اقتدار وزرا هم تحت تاثير برخوردهاي سياسي نمايندگان قرار گرفته است. با اين شرايط، افق روشني براي كنترل تورم مشاهده نمي‌شود. پرسش مهم آن است كه آيا با نظام تصميم‌سازي‌هاي دولت مي‌توان بهبودي را انتظار داشت؟ شخصا با ايده ارز توافقي موافقم و مخالف آن نيستم. اما مساله اين است كه دولت بازار آزاد ارز را رها كرده است. در شرايط پيچيده تحريمي بازار آزاد را نبايد رها كرد. از يك طرف قاچاق، از سوي ديگر خروج سرمايه‌ها، اتلاف منابع ارزي، عدم حكمراني مناسب و مديريت ريال و...حيف و ميلي در منابع ارزي كشور ايجاد كرده و از سوي ديگر تحريم‌ها امكان ورود ارز ناشي از صادرات نفت را مسدود ساخته است. در اين شرايط دولت بايد از بازار آزاد ارزي به ‌شدت حفاظت كند. چنين تسلط و هماهنگي در بخش‌هاي تصميم‌سازي دولت وجود ندارد. دولت اگر نتواند بازار آزاد ارز را مهار كند، نمي‌تواند اميدي به بهبود شاخص‌ها داشته باشد. ايجاد بازار ارز توافقي فقط يك تك اقدام بود و بايد بسته اقتصادي مكمل هم در كنار آن اجرا شود. اين بسته مكمل هنوز وجود خارجي ندارد. به نظرم دولت براي مديريت بازار ارز بايد يك بسته سياستي ويژه تعريف كند. از مديريت ريال گرفته تا نظارت هوشمند بر مصرف منابع ارزي، كنترل حساب سرمايه و جلوگيري از خروج سرمايه، كنترل قاچاق و واردات غيررسمي، كنترل حساب سرمايه و جلوگيري از خروج سرمايه و... از جمله اين ضرورت‌ها هستند. اينها مجموعه الزاماتي است كه دولت بايد انجام دهد. اجراي اين بايدها و نبايدها به هماهنگي درون دولت و يك راهبر مقتدر نياز دارد. در غير اين صورت بازار توافقي نمي‌تواند كارآمد باشد و نوسانات ارزي را مهار كند./تعادل مطلب مرتبط: تاثیر دور اول ریاست جمهوری ترامپ بر تورم ایران ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🔵 تاثیر دور اول ریاست جمهوری ترامپ بر تورم ایران 🔵 دکتر محمدرضا منجذب 🔴 تداعی دور اول ترامپ تقریبا همزمان با خروج آمریکا از برجام و بازگشت یک سری تحریم ها به اقتصاد ایران است. طی این دوره همگی متفیرهای اقتصادی تحت تاثیر این اتفاق بصورت آثاری منفی در اقتصاد ظاهر شدند (اینجا را ببینید). کاهش درآمدهای نفتی، افزایش نرخ ارز، افزایش کسری بودجه و ... منجر به افزایش رشد نقدینگی شد. این عوامل انتظارات تورمی و تورم را افزایش داد (اینجا را ببینید). بطوریکه در نمودار ملاحظه می شود: هم تورم و هم روند تورم از سال 1397 افزایش داشته است. برمبنای محاسبات آماری و اقتصادسنجی تورم بطور متوسط بیست درصد از روند قبلی خود بسمت بالا افزایش داشته است، و رفتار گام تصادفی با رانش داشته است. بدین معنا که این افزایش در اقتصاد ایران ماندگار شده است. بر مبنای نمودار روند تورم شیب افزایشی تندتری نسبت به گذشته بخود گرفته است. بدیهی است چون شاه کلید این تغییرات تشدید تحریم ها بوده است و لذا برای تحدید تورم باید گام هایی مهم و اساسی در کاهش و برداشتن تحریمها برداشته شود. 🌐 کانال دکتر منجذب

🔵 *شش باور منکیو درباره تورم* ✍️ دکتر اسفندیار جهانگرد پروفسور گریگوری منکیو در پانزدهم جولای ۲۰۲۴در NBER، به بررسی شش باور کلیدی خود درباره تورم می‌پردازد که برخی از آن‌ها در بین اقتصاددانان مورد بحث است. وی بر اهمیت مداوم منحنی فیلیپس به‌عنوان یک مفهوم نظری تأکید می‌کند، اما کاربرد عملی آن را زیر سوال می‌برد. او همچنین انتقاداتی به مدل کالوو در تعیین قیمت‌ها دارد، خواستار توجه مجدد به شاخص‌های پولی است و پیشنهاد می‌کند که فدرال رزرو هدف‌گذاری تورم را منعطف‌تر کند. ۱. منحنی فیلیپس اجتناب‌ناپذیر است (اما به‌صورت مشروط) منکیو استدلال می‌کند که علی‌رغم برخی انتقادات، منحنی فیلیپس همچنان یک مفهوم اساسی در اقتصاد کلان است، اما باید به‌عنوان یک رابطه مشروط در نظر گرفته شود. • در دهه ۱۹۶۰، همبستگی منفی بین تورم و بیکاری به‌طور واضحی مشاهده می‌شد، اما امروزه این رابطه ساده دیگر وجود ندارد. • منکیو می‌گوید که منحنی فیلیپس یک رابطه شرطی است که بستگی به نوع شوک اقتصادی دارد. اگر شوک‌های پولی یا تقاضای کل باعث تغییر تورم و بیکاری در جهت‌های مخالف شوند، یک منحنی فیلیپس کوتاه‌مدت وجود دارد. "دیدگاه منکیو این است که منحنی فیلیپس بهتر است به‌عنوان یک رابطه شرطی در نظر گرفته شود... به این ترتیب، فرار از آن دشوار است."بعبارت دیگر منحنی فیلیپس همچنان بخشی از تفکر اقتصاد کلان است، اما فقط در صورت در نظر گرفتن شرایط خاص. ۲. منحنی فیلیپس ابزار عملی مفیدی نیست با وجود اهمیت نظری، منحنی فیلیپس ابزار دقیقی برای پیش‌بینی تورم یا تصمیم‌گیری سیاستی نیست. • یک مطالعه در سال ۱۹۹۷ نشان داد که تعیین نرخ طبیعی بیکاری(NAIRU) با فاصله اطمینان ۹۵٪ بسیار بزرگی همراه است. این امر باعث می‌شود که پیش‌بینی‌های مبتنی بر این منحنی بسیار نامطمئن باشند. • تلاش برای یافتن نسخه‌های دقیق‌تر از منحنی فیلیپس، مانند جستجوی "جام مقدس" است: هرگز موفقیت‌آمیز نیست اما همچنان ادامه دارد. "فاصله‌های اطمینان بزرگ برای نرخ طبیعی بیکاری، همراه با بی‌فایده بودن جستجوی بی‌پایان برای منحنی فیلیپس دقیق‌تر، باعث شده که انتظار زیادی از این منحنی به‌عنوان ابزاری برای پیش‌بینی تورم یا ارزیابی سیاست‌ها نداشته باشم."در نهایت تکیه بیش از حد بر منحنی فیلیپس برای سیاست‌گذاری عملی مشکل‌ساز است، زیرا این منحنی دقت لازم را ندارد. ۳. تشخیص شوک‌های عرضه و تقاضا در زمان واقعی تقریباً غیرممکن است هنگامی که تورم از هدف بانک مرکزی منحرف می‌شود، تشخیص اینکه این تغییر ناشی از شوک‌های عرضه است یا شوک‌های تقاضا، به‌ویژه در زمان واقعی، بسیار دشوار است. • عدم دقت در تعیین نرخ طبیعی بیکاری باعث می‌شود که تمایز میان عوامل عرضه و تقاضا مبهم باشد. • انتظارات تورمی نیز نقش مهمی دارند، که پیش‌بینی تأثیر شوک‌های اقتصادی را سخت‌تر می‌کند. • افزایش تورم در سال ۲۰۲۲ نمونه‌ای از این عدم قطعیت بود؛ ممکن بود ناشی از مشکلات زنجیره تأمین، افزایش تقاضا، یا سیاست‌های پولی و مالی بیش از حد انبساطی باشد. "مشکل این است که از آنجا که نرخ طبیعی بیکاری را با دقت نمی‌دانیم، تمایز میان عرضه و تقاضا دشوار است... و در زمان واقعی است که سیاست‌گذاران باید واکنش نشان دهند."فلذا سیاست‌گذاران باید در واکنش سریع به تورم محتاط باشند، زیرا تعیین علت اصلی آن در لحظه دشوار است. ۴. اقتصاددانان باید از "فرقه کالوو" فاصله بگیرند مدل کالوو (Calvo 1983) که در تحلیل تورم استفاده می‌شود، بیش از حد مورد اعتماد است و به درستی پایداری تورم را توضیح نمی‌دهد. • مدل کالوو تغییرات تورم را سریع‌تر از واقعیت نشان می‌دهد و اثرات شوک‌های پولی را به‌درستی منعکس نمی‌کند. • مدل‌های جایگزین مانند مدل اطلاعات چسبنده (Sticky-Information Model) که توسط منکیو و ریکاردو ریس توسعه داده شده، می‌توانند پویایی تورم را بهتر توضیح دهند. • نویسنده همچنین پیشنهاد می‌کند که شاید متغیر مناسب در منحنی فیلیپس، "هنجار تورمی"inflation norm به‌جای "انتظارات تورمی" باشد. "پویایی‌های تورم ضمنی در مدل کالوو با داده‌ها ناسازگار است... شاید متغیر مناسب در منحنی فیلیپس چیزی شبیه به 'هنجار تورمی' باشد."اقتصاددانان باید به مدل‌های جایگزین توجه بیشتری داشته باشند و بیش از حد به مدل کالوو اعتماد نکنند./متن کامل ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🟢 رانت‌های اقتصادی؛ خوب یا بد؟ 👤 دکتر جعفر خیرخواهان؛ اقتصاددان ✍️ امروزه از رانت اقتصادی، برای توصیف عایدی نصیب برخی آدم‌ها، سازمان‌ها و مکان‌ها استفاده می‌شود که از یک استعداد و توانایی ارزشمند قابل فروش در بازار ناشی شده و قابل تقلید و تکرار توسط دیگران نیست. ✍️ یعنی رانت اقتصادی نصیب فوتبالیست یا خواننده دارای استعداد بی‌نظیر در می‌شود. نصیب جراح مغز درجه‌یک می‌شود. نصیب تیم‌های ورزشی با هواداران گسترده و علاقه‌مندان پرشوروشوق می‌شود. نصیب مالک زمین واقع در بهترین نقطه شهر می‌شود. همچنین رانت اقتصادی می‌تواند نصیب جاذبه‌های گردشگری منحصربه‌فرد یک شهر و کشور هم بشود. ✍️ رانت اقتصادی نصیب آن بنگاه‌های اقتصادی هم می‌شود که بهتر از دیگران می‌توانند کالاها و خدماتی را که مشتریانشان خواهانش هستند، تولید و عرضه کنند. ✍️ این رانت اقتصادی نصیب شرکت‌های بزرگ جهانی مانند اپل و آمازون شده که در مقایسه با دیگر مردم، مکان‌ها و سازمان‌ها توانسته‌اند کارهای بهتری انجام دهند. ✍️ در واقع کسب‌وکارهای موفق با همان منابعی که قابل استفاده در مصارف گوناگون است محصولی ارزشمندتر خلق و تولید می‌کنند. ✍️ البته همه این مردم، سازمان‌ها و مکان‌ها دارای انحصار هستند؛ انحصار در توانایی ایجاد یک ذات و سرشت کاملا متمایز در مقایسه با دیگران. ✍️ اگر می‌خواهیم جامعه‌ای ثروتمند و مرفه شویم، باید از چنین تمایزها و انحصارهای مرتبط با آنها استقبال کرده و ترویجشان دهیم؛ چراکه هدف هرگونه سازمان‌دهی اقتصادی ایجاد ترکیباتی از عوامل تولید است که بیشترین فایده و ارزش را عاید می‌کنند. بنگاهی که موفق به چنین تخصیص و ترکیبی از منابعی شود، یک منبع رانت اقتصادی خلق کرده است. ✍️ اما رانت اقتصادی در متون اقتصادی، سیاسی و کسب‌وکاری، اغلب در بستر رانت‌جویی و رانت‌خواری به‌کار می‌رود که به معنای تلاش اشخاص و شرکت‌ها برای از آن خود کردن حاصل زحمات دیگران است. ✍️ رانت‌خواری، دست‌درازی و تصاحب و تملک ارزش و ثروتی است که دیگر اشخاص و شرکت‌ها خلق کرده‌اند و با ایجاد انحصارهای مصنوعی و وضع قوانین تبعیضی یا ارائه خدمات واسطه‌ای غیرضروری محقق می‌شوند. ✍️ چنین رانت‌جویی‌ای حقیقتا یک مصیبت و آفت مهم در اقتصادهای امروزی و مهار و کاهش دادن آن از ضروریات است. ✍️ با چنین تفکیکی بین رانت‌های اقتصادی خوب و بد، جامعه و سیاست ما باید درصدد ترویج رانت‌های ناشی از تمایزهای نوآورانه و حذف رانت‌های حاصل از سوءاستفاده از نهادهای سیاسی باشد. پس رانت اقتصادی می‌تواند نه یک ناهنجاری بلکه یک ویژگی اصلی و ارزشمند اقتصادهای پرتحرک و سرزنده باشد. ✍️ این نظام اقتصادی همان «اقتصاد بازار» است که طرفدار و پشتیبان تنوع و تکثر و آزادی است. در چنین نظامی مردم آزاد هستند تا به هر گونه ابتکار نو و فعالیت جدید دست بزنند. مطلب مرتبط: رانت و انواع آن ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🔴 دکتر امیرحسن کاکایی: یکی از مشکلات تعدد خودروسازان در ایران است 🔹همیشه در حواشی خودروسازهای وطنی بحث و جدل های زیادی وجود داشته است. سالهاست کارشناسان می گویند یکی از اصلی ترین دلایل این حواشی حضور بی چون و چرای دولت در فضای خودرو سازی کشور و اعمال تصدی گری است. این نگاه این روزها که بحث واگذاری ایران خودرو در قالب واگذاری مدیریت دولتی خودروسازان بیشتر به گوش می رسد با شتاب بیشتری مطرح می شود. کارشناسان زیادی در پی آن هستند تا یکبار برای همیشه پایانی برای اعمال تصدی گری های دولت در فضای خودروسازی کشور بیابند. در این رابطه با امیر حسن کاکایی گفت و گو کرده ایم. شیوه حکمرانی در حوزه صنعت خودرو را به چالش می کشد. در طول گفت و گو با او به وضوح می توان چالش های حکمرانی در سمت خودرو را دید و با آنها آشنا شد. قسمت نخست فیلم گفت و گو با او را ببینید/گفت‌وگو کامل را اینجا ببینید ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🌐 با لغو تحریم‌های ایران کدام کشورها ضرر می‌کنند؟ ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🔴 چرا مذاكره با امريكا براي رفع تحريم‌ها مهم است؟ 🔴 دکتر علی قنبری از آغاز دهه ۹۰ كه تحريم‌هاي سازمان ملل، دست و پاي اقتصاد ايران را به زنجير كشيد و نزول شاخص‌هاي ‌كلان آغاز شد، از هر اقتصاددان و اقتصاد خوانده‌اي كه درباره ريشه مشكلات اصلي كشور طرح پرسش مي‌شد به مشكل تحريم‌هاي اقتصادي به عنوان‌ ام‌المسائل بحران‌هاي اقتصادي اشاره مي‌كرد. تحريم‌هايي كه از يك طرف دريچه‌هاي ورود سرمايه‌هاي خارجي به كشورمان را بستند و از سوي ديگر امكان انتقال فناوري‌ها و تجهيزات نوين به كشور را مسدود ساختند. تحريم‌هايي كه فروش نفت ايران را به كمتر از يك‌سوم رساندند، رانت و فساد و ويژه‌خواري و كاسبي از تحريم را رونق دادند و قدرت خريد و درآمد سرانه ايرانيان را دچار سقوط آزاد وحشتناكي ساختند. بنابراين تحريم‌ها يكي از ريشه‌هاي اصلي مشكلات اقتصادي ايران طي دهه‌هاي اخير محسوب مي‌شود. ۱) تجربه امضاي برجام نيز نشان داد كه دستيابي با توافق با غرب و كاهش نسبي تحريم‌ها، تاثيرات عيني در بهبود شاخص‌هاي اقتصادي دارد. پس از امضاي برجام براي۲الي ۳سال متوالي نرخ تورم در اقتصاد ايران تك‌رقمي شد، فروش نفت ايران به بالاي ۲ميليون و ۸۰۰هزار بشكه رسيد و زمينه بهبود شاخص‌ها در همه زمينه‌ها فراهم شد. همه اين داده‌هاي اطلاعاتي براي افراد خردمند اين حقيقت را نمايان مي‌كندكه ايران براي دستيابي به جايگاه واقعي خود در اقتصاد منطقه و جهان بايد مانع تحريم‌ها را پشت سر بگذارد. سال‌هاست كه متوليان اجرايي و مديران اقتصادي از ضرورت انتقال ماشين‌آلات و تجهيزات لازم در اقتصاد ايران سخن مي‌گويند، پايان تحريم‌ها زمينه‌اي را فراهم مي‌كند تا نيازهاي صنعتي كشور به تجهيزات نوين و فناوري‌هاي به روز تامين شود. ۲) اين روزها موضوع مذاكرات احتمالي ايران و امريكا به بحث غالب فضاي عمومي و رسانه‌اي كشور بدل شده است. پالس‌هاي مثبتي هم از سوي مقامات ايراني و هم از سوي ترامپ و نزديكان او صادر مي‌شود. هر دو كشور با عبور از فضاي پر فراز و فرود دهه‌هاي اخير به اين نتيجه رسيده‌اند كه ايجاد ثبات در منطقه در گروي همكاري و توافق اين دو كشور با هم است. بنابراين تلاش مي‌كنند ضمن شكل دهي به دور تازه‌اي از گفت‌وگوهاي مستقيم، مشكلات گذشته را پشت سر بگذارند. اين گفت‌وگوها به اين معنا نيست كه دوطرف نقد و مخالفتي با هم ندارند، فقط نقطه اشتراكي براي تفاهم يافته و تلاش مي‌كنند حول اين محور، مذاكرات را تداوم بخشند. اين توافق براي اقتصاد ايران يك ضرورت كليدي است. انتظارات تورمي طي سال‌هاي اخير آسيب‌هاي فراواني به اقتصاد و معيشت ايرانيان دارد ساخته است. انتشار خبر گفت‌وگوهاي ايران با امريكا و اروپا به تنهايي، اتمسفر مثبتي را در اقتصاد ايران شكل داده است. آغاز گفت‌وگوها مي‌تواند پاياني براي شكل‌گيري انتظارات تورمي در ايران باشد. ۳) پايان گرفتن تحريم‌ها، ظرفيت‌هاي سرمايه‌گذاري ويژه‌اي را در اختيار ايران، كشورهاي منطقه و جهان قرار مي‌دهد. بازگشت ايران به بازار نفت جهاني باعث ثبات بيشتر در اين بازار شده و منافع چندجانبه‌اي را ايجاد مي‌كند. پيگيري اظهارات چهره‌اي مانند ايلان ماسك حاكي از آن است كه اتفاقا غرب، نگاه ويژه‌اي بر روي سرمايه‌گذاري در ايران دارد. اين فرصت، براي ايران هم داراي اهميت است. ايران نيازمند جذب سرمايه‌هاي خارجي است. بر اساس اعلام مسوولان وزارت نفت و ساير متوليان ايران تنها در حوزه نفت و گاز به ۲۵۰ميليارد دلار سرمايه‌گذاري خالص نياز دارد. در كنار اين رقم، وزارتخانه‌هاي نيرو و صمت از نياز ۸۰ميليارد دلاري براي رفع ناترازي برق و سرمايه‌گذاري ۱۰۰ميليارد دلاري براي حوزه صنعت خبر داده‌اند. وقتي اين اعداد و ارقام كنار هم گذاشته شود و ساير نيازهاي بنيادين ايران مانند نوسازي ناوگان حمل و نقل و...نيز به آن اضافه شود، روشن مي‌شود، مساله پايان يافتن تحريم‌ها و آغاز پروژه سرمايه‌گذاري مشترك ايران با كارتل‌هاي اقتصادي اروپايي، امريكايي، چيني، روسي و...تا چه اندازه كليدي است./تعادل ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🔴 مقاله علمی پژوهشی: مخارج دفاعی و متغیرهای کلان اقتصادی در ایران؛ مدل خودرگرسیون برداری VAR 🔴 نویسندگان: دکتر محمدرضا منجذب و همکاران 🔵 مخارج نظامی جزء متغیرهای مورد بحث در مدلهای مختلف رشد اقتصادی بوده که اثرات متفاوتی را نسبت به شرا یط مختلف نشان داده است. اجماع کلی در مورد ارتباط مخارج دفاعی با رشد اقتصادی و متغیرهای کلان اقتصادی وجود نداشته و ارتباط مخارج دفاعی با سایر متغیرها ی اقتصادی همواره مورد بحث بوده است. بر ا ین اساس، اهمیت و نقش مخارج دفاعی در تأمین امنیت و اقتدار یک کشور، لزوم بررسی تأثیر آن بر بخشهای مختلف اقتصادی را مهم جلوه میدهد. هدف ا ین مطالعه بررسی ارتباط بین مخارج دفاعی با متغیرهای کلان اقتصادی در کشور ایران برا ی دوره زمانی 1980-2022 با استفاده از تکنیک خودرگرسیون برداری VAR و آزمون علیت تودا - یاماموتو بود. بدین منظور و بر اساس مدل مطالعه، ارتباط مخارج دفاعی با متغیرهای رشد اقتصادی، تورم، تراز تجاری، اشتغال و واردات مورد بررسی قرار گرفت. نتایج آزمون علیت نشان داد که بین متغیرها ی مخارج دفاعی و رشد اقتصادی علیت دوطرفه و بین متغیرهای مخارج دفاعی و اشتغال یک علیت یک طرفه از مخارج دفاعی بر این متغیر وجود دارد. نتایج ارتباط علی بین متغیرهای مخارج دفاعی با تراز تجاری ، تورم و واردات را تأیید ننمود. همچنین توابع واکنش نشان داد که یک شوک مثبت در هزینه های نظامی ، باعث افزا یش در متغیرهای رشد اقتصادی، واردات و اشتغال و باعث کاهش در متغیرهای نرخ تورم و تراز تجاری در دوره های بعد میشود. ✅ لینک دانلود ❄️ کانال دکتر منجذب

🔴 دیپ سیک ( DeepSeek): تحولی در بازار فناوری و بهره‌وری اقتصادی 🔴 دکتر نیما فاضلی* یک استارت‌آپ کوچک چینی به نام DeepSeek AI با دستاوردی چشمگیر، معادلات بازار هوش‌مصنوعی را دگرگون کرده است. این شرکت موفق شده است مدلی را توسعه دهد که نه‌تنها با بهترین مدل‌‌‌های هوش‌مصنوعی موجود رقابت می‌کند، بلکه این کار را با یک‌بیستم هزینه معمول انجام می‌دهد. نکته کلیدی اینجاست که DeepSeek توانسته است به این عملکرد برتر با نیاز به توان محاسباتی و مصرف انرژی به مراتب کمتر دست یابد. این پیشرفت نشان می‌دهد که می‌‌‌توان مدل‌‌‌های هوش‌مصنوعی قدرتمند را بدون نیاز به زیرساخت‌‌‌های عظیم و پرهزینه که تاکنون پیش‌‌‌نیاز توسعه این فناوری تلقی می‌‌‌شد، ایجاد کرد. این تحول بنیادین از چند جنبه قابل بررسی است. نخست، فرض موانع ورود بالا در توسعه مدل‌‌‌های هوش‌مصنوعی در هم شکسته شده است. دستاورد DeepSeek نشان می‌دهد که نوآوری مهندسی می‌‌‌تواند بر محدودیت‌های مالی غلبه کند؛ این یعنی پایان انحصار شرکت‌های بزرگ فناوری مانند گوگل، مایکروسافت و OpenAI در این حوزه. ما شاهد دموکراتیزه‌شدن توسعه هوش مصنوعی هستیم که درها را به روی شرکت‌های کوچک‌تر و نوآور در سراسر جهان می‌‌‌گشاید. دوم، این تحول پیامدهای جدی برای بازارهای مالی دارد؛ به‌‌‌ویژه برای شرکت‌هایی که در زمینه زیرساخت‌‌‌های هوش‌مصنوعی سرمایه‌گذاری کلان کرده‌‌‌اند. ارزش‌‌‌گذاری نجومی شرکت‌هایی مانند انویدیا، اپراتورهای مراکز داده و تولیدکنندگان سرور بر این فرض استوار بود که توسعه هوش‌مصنوعی به قدرت محاسباتی و زیرساخت‌‌‌های فزاینده نیاز دارد. با رویکرد کارآمد DeepSeek، این ارزش‌‌‌گذاری‌‌‌ها به بازنگری اساسی نیاز دارند. با توجه به وزن قابل‌توجه این شرکت‌ها در شاخص‌‌‌های سهام، به‌‌‌ویژه نزدک، می‌‌‌توانیم شاهد تعدیل قابل‌توجه در بازار باشیم. سوم و شاید مهم‌ترین تاثیر، پیامدهای گسترده‌‌‌تر اقتصادی است. هوش‌مصنوعی به‌‌‌طور فزاینده‌‌‌ای به یک نهاده کلیدی در فرآیندهای تولید، به‌‌‌ویژه در توسعه نرم‌‌‌افزار و ارائه خدمات تبدیل شده است. کاهش چشمگیر هزینه‌‌‌های محاسباتی هوش مصنوعی در واقع یک شوک مثبت عرضه برای تمام صنایعی است که از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند. این کاهش هزینه می‌‌‌تواند پذیرش هوش مصنوعی را در تمام بخش‌‌‌ها، از بهداشت و درمان و آموزش گرفته تا تولید و خدمات مالی تسریع کند و موج جدیدی از رشد بهره‌‌‌وری را به راه اندازد. در نگاه به آینده، این تحول چند روند کلیدی را نشان می‌دهد: - چشم‌‌‌انداز رقابتی‌‌‌تر و متنوع‌‌‌تر در توسعه هوش مصنوعی؛ - ارزیابی مجدد ارزش شرکت‌های زیرساخت فناوری؛ -تسریع در پذیرش هوش مصنوعی در صنایع مختلف؛ -امکان ظهور قطب‌‌‌های جدید هوش مصنوعی فراتر از مراکز سنتی فناوری. پدیده DeepSeek فراتر از یک پیشرفت فناورانه صرف بوده و این تحول نشان‌‌‌دهنده تغییر بنیادین در نحوه تفکر ما درباره توسعه هوش مصنوعی و پیامدهای اقتصادی آن است. اگرچه ممکن است در کوتاه‌‌‌مدت نوسانات بازار را به‌‌‌ویژه در سهام فناوری ایجاد کند، اما پیامدهای اقتصادی بلندمدت آن مثبت به نظر می‌رسد و نوید پذیرش گسترده‌‌‌تر و کارآمدتر هوش مصنوعی را در اقتصاد جهانی می‌دهد. * پژوهشگر مالی بین‌الملل و دانشیار اقتصاد دانشگاه پاریس دنیای اقتصاد ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🔵 پیش بینی شرایط اقتصادی جهان همراه با دولت ترامپ 🔵 دکتر سریع القلم: بسیاری معتقد بودند که اختلالات ناشی از دولت جدید آمریکا، عموماً موقتی خواهند بود و ممکن است بدنۀ دستگاه اجرایی و طبقه بوروکرات‌ها، واکنش های منفی اما نامحسوس نسبت به این تحولات و سیاست‌های جدید نشان دهند. از این رو، سیاست‌های این دولت را باید مورد به مورد بررسی کرد. ترامپ در روابط بین‌المللی، نزدیک‌ترین روابط را با رؤسای جمهور آرژانتین و چین، نخست وزیر هند و ولیعهد عربستان خواهد داشت. همینطور پیش‌بینی می‌شود که عموم کشورهای عربی در خلیج فارس و مصر، اردن، عراق و اسرائیل از روابط نزدیکی با دولت ترامپ برخوردار باشند. روابط با ترکیه تابع میزان تطابق منافع آن‌ها در ناتو، سوریه و همچنین دیدگاه‌های ترکیه به اسرائیل خواهد بود. انتظار می‌رود که دولت ترامپ به صورت Package مسائل خود را با روسیه شامل اوکراین، ناتو، سلاح‌های هسته‌ای، صادرات انرژی و ایران، حل کند و صرفاً بر جنگ اوکراین متمرکز نشود. به میزانی که اروپا و آمریکا حاضر باشند ۲۲۰۰۰ تحریم فرد و سازمان روسیه را تخفیف دهند، مسکو نیز در موارد package معامله خواهد کرد. پیش بینی می‌شود اعراب خلیج فارس در دوره ترامپ از بهترین شرایط مالی، اقتصادی و فنآوری برخوردار شوند. چندین شرکت اماراتی قصد دارند حدود ۲۰ میلیارد دلار در ساختن Data Center برای پردازش و ساخت مدل‌های بنیادی هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری کنند. چنین سرمایه‌گذاری، وابستگی متقابل این منطقه با آمریکا را به مراتب عمیق‌ تر خواهد کرد. ابوظبی و مایکروسافت همکاریشان به ارزش یک میلیارد دلار برای ساخت یک Data Center در این شهر را آغاز کرده‌اند. شرکت هواپیمایی قطر با ایلان ماسک مذاکره کرده تا از طریق Starlink تمامی پروازهای خود را پوشش اینترنتی دهد. فرودگاه دوحه در سال حدود ۵۲ میلیون مسافر دارد که از سال ۲۰۲۲ تاکنون ۵۰ درصد افزایش یافته است. از ۵۲ میلیون مسافر، ۴۰ میلیون نفر از فرودگاه دوحه به اروپا، آفریقا، آسیا و استرالیا عبور می‌کنند. شرکت PureHealth اماراتی که بزرگترین تأمین کننده درمان در جزیره‌العرب است، ۱۸ شعبه در اوکلاهما و نیومکزیکو آمریکا تاسیس کرده است. آمریکا، اوپک عربی (عراق، مصر، لیبی، سوریه و کشورهای حوزه خلیج فارس) را تشویق کرده که علاوه بر نفت و گاز به سوی سرمایه‌گذاری در انرژی پاک حرکت کنند و انبوهی از شرکت‌های آمریکایی در این چارچوب آغاز به همکاری کرده‌اند. ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🔴 کاسبان تحریم، رانتخواران ماندگار ✅ هدا احمدی در گفت‌وگو با دکتر علی چشمی،اقتصاددان و استاد دانشگاه فردوسی، موقعیت و سرنوشت کاسبان تحریم در دولت چهاردهم را بررسی کرده است. 🔹در اقتصاد سیاسی به همه افراد و گروه‌هایی که از یک سیاست یا یک رویه سود می‌برند، ذی‌نفع می‌گویند. 🔹این گروه‌ها یا این افراد همه‌جا حضور دارند و هم به‌راحتی اجازه نمی‌دهند سیاستی جایگزین سیاست دیگری شود و منافع ناشی از آن به جیب افراد دیگری واریز شود. 🔹 بنابراین با سیاستمداران لابی می‌کنند و اگر به نتیجه نرسند، از ابزارهایی که در اختیار دارند استفاده می‌کنند. 🔹مثلاً نظام حکمرانی را از عواقب تغییر سیاست می‌ترسانند یا میان مردم رعب و وحشت ایجاد می‌کنند یا حتی گروه‌هایی را برای مخالفت با آن سیاست به اعتصاب و شورش تشویق می‌کنند و خلاصه همه کار می‌کنند تا سیاست‌های اصلاحی هرگز اجرا نشود. 🔹شکل‌گیری گروه‌های ذی‌نفع در یک جامعه وابسته به کارکرد نظام حکمرانی و دستگاه سیاست‌گذاری آن است. 🔹اقتصاددانان می‌گویند سیاست‌گذاری نادرست، بستر مستعدی برای ایجاد و رشد گروه‌های ذی‌نفع فراهم می‌آورد و پس از آن این گروه‌ها هستند که مانع تغییر در این سیاست‌ها می‌شوند. 🔹به‌طور مشخص می‌توان به تحریم‌های اقتصادی اشاره کرد که موجب ایجاد امتیازهای خاص و شکل‌گیری گروه‌های منافع خاص شده است. 🔹بررسی راز مانایی تحریم‌ها در اقتصاد ایران با چهارچوب‌های علم اقتصاد، در قالب ماندگاری نهادهای ناکارآمد قابل تحلیل است. 🔹نهادهای ناکارآمد نهادهایی هستند که رفاه اجتماعی را حداکثر نمی‌کنند اما در جامعه ماندگار می‌شوند. 🔹تحریم، رویه‌ها، فرآیندها و چهارچوب‌های مقرراتی و قانونی‌اش، نهادهای ناکارآمدی هستند که برای عده‌ای کوچک به هزینه عموم مردم ایران منافع خاص دارند. 🔹یعنی عموم مردم ایران، با تورم‌های سنگین، سطح درآمد سرانه پایین، کمبود تکنولوژی، مهاجرت، آسیب‌های اجتماعی، شکل‌های فقر و اعتیاد و غیره، رفاهشان را در این سال‌ها از دست داده‌اند، اما در مقابل عده‌ای خاص از این موضوع بهره‌مند شده و نهادهای متعددی هم برای پشتیبانی از خود شکل داده‌اند. 🔹به‌طور کلی در اقتصاد ایران منبع اصلی ثروت و کسب درآمد، نفت و گاز و پتروشیمی و فلزات اساسی و صنایع وابسته به آنها یا صنایع واردات‌محور مانند خودروسازی، داروسازی و... هستند و مسیر ارزش‌آفرینی از آنها می‌گذرد. 🔹بخش عمده‌ای از این صنایع در اختیار گروه‌های نزدیک به قدرت هستند که تفکرات خاصی را به پیش می‌برند. 🔹بعد از سال‌ها تحریم، گروه‌هایی که منابع ثروتشان به این صنایع وابسته بوده، به این نتیجه رسیده‌اند که با همین فروش پایین نفت با قیمت‌های تخفیف‌دار و صنایعی که در اختیار دارند هم می‌توانند کسب درآمد داشته و حضور خود در قدرت را ادامه دهند. 🔹به همین دلیل این گروه ایدئولوژی خودکفایی و بی‌نیازی از دنیا را تبلیغ می‌کند و برنامه‌اش این است که یک اقتصاد برنامه‌ریزی‌شده و کنترل‌شده را برپا کند که در آن بخش خصوصی نمی‌تواند چه در حوزه اقتصاد و چه در عالم سیاست از یک حدی فراتر رفته و قد علم کند. 🔹آنها در هر صنعت یا نهاد مالی مثل بانک‌ها، بیمه‌ها و شرکت‌های سرمایه‌گذاری یا در هر موضوع مهمی مثل مباحث ارزی و بانکی که در نظر بگیریم، رانت‌های زیادی ناشی از تحریم‌ها را توانسته‌اند در این سال‌ها کسب کنند و این منافع بزرگ برای آنها، هزینه‌ای برای عموم مردم است. با این توصیف اگر تحریم‌ها برداشته نشود، کاسبان تحریم بیشترین منفعت را می‌برند./منبع: تجارت فردا مطلب مرتبط👈 رانت و انواع آن ♦️ کانال تخصصی اقتصاد