کانال تخصصی اقتصاد

🔴 دکتر مسعود نیلی: مدیریت در کشور ما دیمی است. ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🎥 نظام تصمیم‌گیری آشفته، مانع اصلاحات اقتصادی است 🔻 دکتر علی سرزعیم: نظام تصمیم‌گیری ما پراکنده و ناکارآمد است. نهادها تصمیم یکدیگر را خنثی می‌کنند و همین باعث شده مسیر اصلاحات اقتصادی، از جمله خصوصی‌سازی، مسدود شود. ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🔺🔺🔺🔺 ادامه از بالا 🔵 به یاد پروفسور استنلی فیشر: معمار اقتصاد کلان مدرن و دولتمرد پولی بی‌همتا با وجود این دستاوردهای بی‌همتا و تأثیرگذاری عمیق بر سیاست پولی جهانی، کمیته نوبل هرگز جایزه معتبر خود را به استنلی فیشر اعطا نکرد. این ناکامی برای بسیاری در جامعه اقتصادی، از جمله اولیویه بلانچارد (اقتصاددان ارشد سابق صندوق بین‌المللی پول) که پس از مرگ فیشر با اندوه به آن اشاره کرد، نشانه‌ای از یک "شرم" بزرگ برای این کمیته است. دلایل این چشم‌پوشی نامشخص است (رقابت، تقسیم نوبل بین حوزه‌ها، تمرکز بیش از حد بر نظریه‌پردازان محض)، اما این واقعیت تغییری نمی‌کند: استنلی فیشر شایسته نوبل اقتصاد بود. جایزه‌ای که نوبل به او نداد، به اعتبار خود جایزه لطمه زد، نه به اعتبار دستاوردهای بی‌چون‌وچرای فیشر. نتیجه‌گیری:  استنلی فیشر تجسم نادر تلفیق نبوغ نظری و مهارت اجرایی بود. از کلاس‌های درس MIT تا اتاق‌های بحران صندوق بین‌المللی پول و بانک‌های مرکزی ، او بر درک ما از اقتصاد کلان و نحوه اداره آن تأثیر گذاشت. مرگ او ضایعه‌ای بزرگ است، اما میراث فکری و عملی او همچنان راهنمای اقتصاددانان و سیاست‌گذاران در سراسر جهان خواهد بود. فقدان جایزه نوبل در کارنامه او، هرچند تلخ، هرگز از ارزش واقعی و ماندگار خدمت استثنایی او به علم اقتصاد و ثبات اقتصادی جهانی نخواهد کاست. استنلی فیشر، "استن مرد" (The Stan Man) که توسط همکارانش در MIT به گرمی یاد می‌شد، برای همیشه به‌عنوان غولی در تاریخ اقتصاد پولی و کلان باقی خواهد ماند./دورنمای اقتصاد مطلب مرتبط: کتاب اقتصاد کلان درنبوش - فیشر - استارتز چاپ 2018 ویراست 13 به زبان لاتین ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🔵 به یاد پروفسور استنلی فیشر: معمار اقتصاد کلان مدرن و دولتمرد پولی بی‌همتا مقدمه:  استنلی فیشر (Stanley Fischer)، متولد ۱۵ اکتبر ۱۹۴۳ در رودزیای شمالی (زامبیای کنونی)، امروز درگذشت ( May 31, 2025). او یکی از تأثیرگذارترین اقتصاددانان و سیاست‌گذاران پولی نیم قرن اخیر بود. زندگی حرفه‌ای او که در سه قاره و در نقش‌های آکادمیک، نهادی و اجرایی درخشان طی شد، میراثی ماندگار از نظریه‌پردازی عمیق، رهبری بحران‌ها و تربیت نسل‌ها از اقتصاددانان برجسته بر جای گذاشت. مرگ او موجی از اندوه و تحسین در جامعه اقتصاد جهانی را برانگیخت و یادآور این واقعیت تلخ شد که کمیته نوبل هرگز این افتخار را به او اعطا نکرد، اقدامی که بسیاری آن را خطایی بزرگ در تاریخ این جایزه می‌دانند. زندگی و شکل‌گیری یک اقتصاددان جهانی:  فیشر که در یک خانواده یهودی در آفریقای استعمارزده متولد شد، نخست در اقتصاد و آمار در مدرسه اقتصاد لندن (LSE) تحصیل کرد و سپس دکترای خود را در سال ۱۹۶۹ از مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) زیر نظر اقتصاددانان افسانه‌ای مانند فرانکو مودیلیانی و رابرت سولو دریافت کرد. MIT به سرعت تبدیل به کانون اصلی فعالیت او شد، جایی که نه تنها به عنوان استادی درخشان (استاد راهنمای برجسته‌ترین اقتصاددانان بعدی، از جمله بن برنانکه، ماریو دراگی و گرگ منکیو)، بلکه به عنوان یکی از معماران اصلی مکتب فکری اقتصاد کلان مدرن ظهور کرد. مهم‌ترین دستاوردهای علمی و فکری:  فیشر نقشی محوری در تکامل اقتصاد کلان داشت: 1.  پایه‌گذاری اقتصاد کلان نوکینزی (New Keynesian Economics): در دهه ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، فیشر به همراه اقتصاددانانی مانند ادموند فلپس و جان تیلور، در پاسخ به انتقادات مکتب انتظارات عقلایی و کلاسیک‌های جدید به مکتب کینزی‌، چارچوب نظری نوکینزی را بنا نهاد. او با معرفی "چسبندگی‌های اسمی" (مانند قراردادهای دستمزدی چنددوره‌ای) در مدل‌های خود نشان داد که چگونه سیاست پولی فعال می‌تواند حتی با وجود انتظارات عقلایی، تأثیری واقعی و پایدار بر تولید و اشتغال داشته باشد. این چارچوب، بنیان تئوریک سیاست‌گذاری پولی مدرن در بانک‌های مرکزی جهان شد. 2.  تحلیل تورم و نقش انتظارات: فیشر تحقیقات پیشگامانه‌ای در مورد پویایی تورم، نقش انتظارات تورمی و هزینه‌های کاهش تورم انجام داد. مقاله مشترک او با فلپس و تیلور در مورد اثرات قراردادهای دستمزدی چنددوره‌ای بر پویایی تورم، نقطه عطفی بود. 3.  اقتصاد بین‌الملل: او به درک پیچیدگی‌های اقتصاد باز، از جمله نرخ ارز، بحران‌های تراز پرداخت‌ها و سیاست‌گذاری در شرایط جریان آزاد سرمایه کمک‌های شایانی کرد. کتاب درسی معروفش "Lectures on Macroeconomics" (با رودیگر دورنبوش و ریچارد استارتز) نسل‌ها از دانشجویان را آموزش داد. دوران اجرایی: رهبری در خط مقدم بحران‌ها:  فیشر دانش نظری خود را در سخت‌ترین میدان‌های سیاست‌گذاری به کار بست: 1. معاون اول مدیرعامل صندوق بین‌المللی پول (۱۹۹۴-۲۰۰۱): در این دوران پرفرازونش (بحران آسیا، بحران روسیه، بحران آرژانتین)، او نقش محوری در طراحی برنامه‌های نجات و مشاوره به کشورهای درگیر داشت. رویکرد عملی و دانش عمیق او از اقتصادهای نوظهور در این دوران حیاتی بود. 2. معاون رئیس فدرال رزرو ایالات متحده (۲۰۱۴-۲۰۱۷): در بحبوحه خروج از سیاست‌های پولی غیرمتعارف پس از بحران ۲۰۰۸، فیشر به عنوان معاون جنت یلن، تجربه و اقتدار فراوانی را به هیئت حکام فدرال رزرو آورد. او در شکل‌دهی به مسیر افزایش تدریجی نرخ‌های بهره و کاهش ترازنامه فدرال رزرو نقش کلیدی داشت. میراث و فقدان نوبل: یک ناکامی آشکار:  مرگ استنلی فیشر پایان یک فصل درخشان در تاریخ اقتصاد بود. او نه تنها یک نظریه‌پرداز برجسته بود که چارچوب‌های فکری ما را شکل داد، بلکه یک سیاست‌گذار عملی بی‌بدیل بود که ثبات را در بحرانی‌ترین لحظات به ارمغان آورد. شاگردانش (که بسیاری خود نوبل برده‌اند یا رهبران نهادهای مالی جهانی هستند) گواه زنده تأثیر ژرف او هستند. 🔻🔻🔻🔻 ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🔻سیل آگهی فروش پشت بام / متری ۳۷ میلیون تومان ناقابل! ▪️این روزها شاهد افزایش آمار اجاره و فروش پشت بام در بازار مسکن هستیم. ▪️پیش از این نیز شاهد چنین پدیده‌ای بودیم اما حالا قیمت ها عجیب شده است. ▪️فردی پشت بام ساختمانی در خاک سفید را با قیمت ۳.۷ میلیارد تومان برای فروش گذاشته است. ▪️قیمت ها تا متری ۳۷ میلیون تومان می‌رسد که برای پشت بام آماری باورنکردنی است. ▪️در مشهد، فروشنده‌ای دیگر در منطقه حضرت حجت، پشت‌بام دو طبقه روی یک خانه را با قیمت پایه ۱۸۰ میلیون تومان آگهی کرده است. ▪️جامعه‌شناسان، ظهور این آگهی‌ها را زنگ خطری برای آینده مسکن در ایران می‌دانند.|سرانه ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🟢 دکتر مسعود نیلی: چرا به این وضعیت افتادیم؟ ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

📌نسبت ⁧قیمت مسکن ⁩ به درآمد سالانه در کشورهای منطقه؛ خرید خانه در امارات سه برابر آسان تر از ایران!!! 🔹نشان می‌دهد که ⁧ #خرید_خانه ⁩ در ⁧ عمان ⁩ از همه کشورهای منطقه آسان‌تر است و در مقابل، ⁧ ایران ⁩ در زمره دشوارترین کشورها برای خرید خانه قرار دارد.

🔵 بورس بر سر دوراهي 🔴 فردين آقابزرگي بر اساس اطلاعات منابع غربي، يكي از محورهاي اصلي مذاكرات اين است كه امريكا بتواند به‌ صورت مستقيم امكان بازرسي را در برخي حوزه‌ها براي خود محفوظ نگه دارد و در مقابل، ايران موافقت كند برخي محدوديت‌ها را به صورت موقت تعليق كند؛ موضوعي كه اگر به سرانجام برسد، مي‌تواند آزادسازي بخشي از منابع ارزي بلوكه ‌شده و تعديل برخي تحريم‌ها را براي ايران به همراه داشته باشد. با اين وجود، سوال كليدي اين است كه آيا صرف‌ توافق و گشايش‌هاي احتمالي منابع ارزي مي‌تواند منجر به تحولي واقعي و قابل لمس در وضعيت معيشتي و اقتصادي مردم شود؟ نگاه كارشناسي، بر اين نكته تاكيد دارد كه تا زماني كه ساختار حكمراني و انضباط مالي و اداري در دولت و حاكميت اصلاح نشود، اميد به اصلاح بنيادي اقتصاد چندان واقع‌بينانه به نظر نمي‌رسد. در سال‌هايي كه حتي كمترين منابع ارزي هم وجود داشت، به دليل نبود انضباط مالي كافي و شفافيت نهادي، شاهد فساد و رانت در تخصيص همين منابع محدود بوديم. اگر ساختارهاي كليدي اصلاح نشود، آزاد شدن منابع بيشتر نه‌تنها الزاما به بهبود وضعيت اقتصاد منجر نخواهد شد، بلكه مي‌تواند زمينه را براي فساد گسترده‌تر فراهم كند. چنانكه اگر با ۱۰ ميليارد دلار دو ميليارد دلار فساد رقم خورده، اين عدد در سقف ۱۰۰ ميليارد دلار فقط افزايش مي‌يابد، مگر آنكه نظم نهادي و شفافيت تقويت شود. همزمان، فضاي بازارهاي مالي كشور نيز بيش از پيش متاثر از اخبار و سيگنال‌هاي سياسي است. بورس تهران در هفته‌هاي اخير از زير سايه فشار اخبار مذاكرات هسته‌اي آرام‌آرام خارج شده و معامله‌گران بيشتر به شاخص‌هاي بنيادي و واقعي همچون گزارش‌هاي مالي شركت‌ها و فصل مجامع توجه يافته‌اند. در كوتاه‌مدت، انتشار اخبار مثبت مي‌تواند بازار سرمايه را وارد فاز هيجاني و رشد مقطعي كند و حتي شاهد معاملات مثبت و افزايش تقاضا باشيم، اما اگر الزامات حكمراني اقتصادي و قواعد سفت و سخت‌تر سرمايه‌گذاري، شفافيت و حسابرسي رعايت نشود، تاثير مثبت فقط كوتاه‌مدت خواهد بود. از زاويه سياست خارجي، تحولات منطقه‌اي طي ماه‌هاي اخير نيز بر پيچيدگي محيط اطراف ايران افزوده است. كشورهايي همچون سوريه، عراق و حتي يمن كه تا همين اواخر شركاي راهبردي سياسي تهران محسوب مي‌شدند، حالا مسير مذاكرات و توافق با امريكا و حتي رژيم صهيونيستي را در پيش گرفته‌اند. اين تحول، جايگاه ژئوپليتيك ايران را نيز تحت تاثير قرار داده و باعث شده حتي اخبار مذاكرات هسته‌اي نيز با نوعي محافظه‌كاري و تاكيد بر غيرمستقيم بودن به افكار عمومي مخابره شود. در مجموع، چشم‌انداز اقتصاد ايران بيش از هر چيز نيازمند بازنگري جامع در ساختار و حكمراني اقتصادي است. حتي اگر به واسطه توافق يا گشايش منابع ارزي كوتاه‌مدت، بازارها براي مدتي سبزپوش شوند و شاخص‌ها رشد كنند، بدون اصلاح نهادهاي اقتصادي و ارتقاي شفافيت، تحول پايداري در معيشت مردم و عملكرد اقتصادي كشور تحقق نخواهد يافت. رويكرد مسوولانه‌تر در تعامل با جهان، ملحق‌ شدن به شبكه اقتصاد بين‌الملل و ارتقاي انضباط داخلي، پيش‌نيازهايي هستند كه اگر تحقق نيابند، حس خوش‌بيني ناشي از توافق نيز به سرعت جاي خود را به واقعيت‌هاي اقتصادي تكراري خواهد داد./تعادل

🔵 انتظار حکمرانی پولی از بانک مرکزی نداشته باشید. ▫️حکمرانی پولی صحیح شامل دو مؤلفه اساسی است: نخست، تورم بسیار پایین و دوم، ظهور ثبات در رشد اقتصادی. در یک نشست تخصصی پیرامون بهبود حکمرانی پولی، بانکی و سرمایه‌گذاری برای تولید، دکتر تیمور رحمانی، اقتصاددان و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، بیان کرد که با توجه به این دو مؤلفه می‌توانیم ارزیابی کنیم که آیا حکمرانی پولی و بانکی در مسیر درستی قرار دارد یا خیر. ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🔴 پیش‌بینی دکتر مسعود نیلی از اقتصاد ایران در صورت توافق. ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🔵 اتباع افغان و یارانه‌های عمومی 🔵 دکتر مجتبي قاسمي ✍️بحث در مورد حضور فزاینده مهاجران افغان در ایران، در محافل سیاسی، علمی و رسانه‌ای بیش از پیش گرم شده است. ✍️ در این میان گروهی نیز هستند که سعی می‌کنند با اعداد و ارقام نشان دهند که اتباع افغان با وجود ناترازی در انواع حامل‌های انرژی در کشور، بخشی از این منابع ملی ایرانیان را به خود اختصاص داده‌اند. ✍️ یک خطای راهبردی در این رویکرد وجود دارد؛ چالش اصلی در این ماجرا، نه حضور اتباع بیگانه (اعم از افغان و غیر آن)، بلکه وجود «نظام یارانه عمومی» است که با حضور اتباع افغان ناکارآیی‌های آن بیش از پیش نمایان شده است. ✍️ درواقع، اگر به جای یک نظام یارانه عمومی عریض و طویل ناکارا و غیرعادلانه (در وصف توزیعی آن)، یک نظام یارانه چابک، هدفمند و کارآ وجود داشت، اساسا دیگر چنین استدلال بی‌پایه و اساسی بنیان مخالفت با حضور مهاجران در کشور قرار نمی‌گرفت. ✍️ چرا وقتی که اتباع ایرانی به سایر کشورها می‌روند چنین پدیده‌ای رخ نمی‌دهد؟ پاسخ بسیار ساده است: نبود نظام یارانه‌ای عمومی ناکارآ در آن کشورها. ✍️ توجه به این نکته نیز ضروری است که خود وجود این نظام یارانه‌ای ناکارآ مشوقی برای حضور این اتباع در کشور شده و انگیزه آنها را برای مهاجرت به ایران (اعم از قانونی و غیرقانونی) افزایش می‌دهد. ✍️ دقیقا به همین دلیل است که ذی‌نفعان این سیاست‌های غلط (مانند انواع سیاست‌هایی که تحت لوای حمایت از تولید داخل انجام می‌شود)، نگران بازشدن اقتصاد هستند. ✍️ امروز مساله اتباع افغان در ایران بسان آینه‌ای است که تصویر ناکارآیی نظام یارانه عمومی در آن افتاده است. ✍️ باشد که به جای شکستن آینه (برخورد قهری و هیجانی با مساله مهاجرت از بُعد اقتصادی)، با تمرکز بر بنیان‌های این ناکارآیی اصلاح نظام یارانه‌ای را به‌طور جد در دستور کار قرار دهیم. مطلب مرتبط: سیاست جمعیتی نداریم ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

شهریاران خانه‌‌‌های نیم‌‌‌ساخته 👤 نوید رئیسی؛ سردبیر «دنیای اقتصاد»: ✍️ «کشورهای عربی، بیابان‌‌‌های خشک را به زمین‌‌‌های حاصل‌‌‌خیز تبدیل کرده‌‌‌اند.» این عبارتی بود که دونالد ترامپ، در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۴ در ستایش روند توسعه کشورهای حاشیه جنوبی خلیج‌فارس بر زبان راند. ✍️ این ستایش، ناخودآگاه ذهن را به زمانی می‌‌‌برد که جیمی کارتر، رئیس‌‌‌جمهور دموکرات ایالات‌‌‌متحده، در سفر خود به تهران در دی‌ماه ۱۳۵۶، ایران را «جزیره ثبات در یکی از بی‌‌‌ثبات‌‌‌ترین مناطق جهان» توصیف کرد. ✍️ طی این دوره تقریبا ۴۷ساله، خط و ربط‌‌‌ سیاسی کشورها و وضعیت اقتصادی در شمال و جنوب خلیج‌فارس زیر و زبر شده است. ✍️ اقتصاد ایران که در سال ۱۳۵۷ حدود ۸۰درصد اقتصاد عربستان و سه‌برابر اقتصاد امارات بود، در سال ۱۴۰۳ کمتر از نصف اقتصاد عربستان و حتی کوچک‌تر از اقتصاد امارات شده است. در همین بازه زمانی، اقتصاد قطر تقریبا به نصف اقتصاد ایران رسیده است. ✍️ این تصویر ناخوشایند، پرسش‌‌‌های مهمی را در مورد «روند توسعه جنوب خلیج‌فارس» پیش می‌‌‌کشد؛ توسعه‌‌‌ای که مانند ایران ۴۷سال پیش بر مدار خودکامگی در گردش است. ✍️ آیا آنچه مشاهده می‌‌‌کنیم تکرار تاریخی رویایی شکوهمند است که ناگزیر در غیاب توسعه اجتماعی-سیاسی با شکست مواجه می‌شود؟ ✍️ حتی مستبدترین حاکمان نیز آموخته‌‌‌اند چنانچه بخواهند شب‌‌‌ها در آرامش سر بر بالین بگذارند، باید در مسیر حفاظت از نوعی «قرارداد اجتماعی» بین دولت و ملت گام نهند و در مقابل انحصار قدرت چیزی هم به مردمان عرضه کنند. ✍️ رانت نفت می‌‌‌تواند به‌‌‌سهولت دموکراسی‌‌‌ها را به سمت پوپولیسم و دیکتاتوری‌‌‌ها را به سمت حامی‌‌‌پروری منحرف ‌‌‌کند. نفت اما در همین حال می‌‌‌تواند در دستان «حاکمان واقع‌‌‌گرا» به شمشیری برنده برای تحکیم قدرت از مسیر پیش‌برد توسعه تبدیل شود. ✍️ شاید هیچ‌چیز بهتر از عکس یادگاری دونالد ترامپ با محمد الشرع که زمانی نه‌چندان دور تصویرش با جایزه ۱۰میلیون دلاری بر صفحه وزارت امور خارجه آمریکا نقش بسته بود، نتواند «منطق واقع‌‌‌گرایانه حاکم بر روابط بین‌الملل» را به صورت عریان نمایش دهد. ✍️ «واقع‌‌‌گرایی نفتی-عربی» البته تنها به روابط با غرب خلاصه نمی‌شود؛ عربستان، قطر و امارات تلاش کردند تا شراکت امنیتی با ایالات‌‌‌متحده را به‌‌‌وسیله تجارت گسترده‌‌‌تر با چین متعادل کنند. ✍️ شاخه‌‌‌های مختلف ناکارآمدی‌‌‌های حکمرانی در ایران همگی از تنه قیم‌‌‌مآبی منشعب شده و از ریشه آرمان‌‌‌گرایی تغذیه می‌کنند. آرمان‌‌‌گرایی در معنای انکار قواعد زمینی حاکم بر اقتصاد، سیاست، جامعه و بر همین سیاق، روابط بین‌الملل، همان سنگ‌بنای ناراستی بود که دیوار حکمرانی ایران در دهه ۱۳۶۰ بر آن استوار شد. ✍️ این نگاه آرمان‌‌‌گرایانه، سخاوتمندانه به حکمرانان جایگاه قیم‌‌‌هایی را اعطا کرد که بنا بر تشخیص خود نه‌تنها اقتصاد، سیاست و جامعه ایرانی، بلکه جهانیان را هدایت کنند. نتیجه طبیعی این نگاه، ابتنای بیش از پیش مدیریت اقتصاد، سیاست و جامعه بر دستور و سیاست خارجی بر تقابل بود. ✍️ ایده‌‌‌آل‌‌‌گرایی قیم‌‌‌مآبانه در پشت سر چیزی جز اقتصاد و منابع طبیعی تخریب‌شده، مردمان گرفتار معیشت، سیاست خارجی درگیر با تنش‌‌‌های مدوام، دولتی ورشکسته و البته انبوه کاسبان توسعه‌‌‌نیافتگی بر جا نگذاشته است. دقیقا از همین روست که بسیاری، واقع‌‌‌گرایی را به عنوان بدیل آرمان‌‌‌گرایی، نیاز فوری حکمرانی امروز ایران می‌‌‌دانند. ✍️ حکمرانی غیرایده‌‌‌آل اما واقع‌‌‌گرا، در مقام مقایسه، دست‌‌‌کم با این مزیت همراه است که دولت‌‌‌ها را در دام انزوا و ملت‌‌‌ها را در تله توسعه‌‌‌نیافتگی گرفتار نکنند. ✍️ امیران توسعه‌‌‌گرای امروز خاورمیانه را می‌‌‌توان با پیش‌‌‌داوری‌‌‌های بدبینانه مورد قضاوت قرار داد، اما در همان حال، همچنان باید اندیشید که چرا این شهریاران چنین در میان مردمان محبوب شده‌‌‌اند. حتی تجربه‌‌‌های غیرایده‌‌‌آل نیز می‌‌‌توانند برای دولت‌‌‌ها و ملت‌‌‌ها درس‌‌‌آموز باشند. مطلب مرتبط: درآمد سرانه کشورهای خلیج فارس چگونه اوج گرفت؟ ♦️ کانال تخصصی اقتصاد