کانال آموزشی دکتر محمدسعيد بیلکار

🔶🔶🔶🔶🔶 #مقاله_علمی 🔶🔶🔶🔶🔶 مقاله علمی پژوهشی: بازخوانی رویکرد تربیتی یوسف (ع) در مواجهه با برادران و بازداشت بنیامین بر اساس همبستگی آیات 15 و 89 سوره یوسف ✅چاپ شده در «مجله آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث»،  دوره 12، شماره 2، پاییز و زمستان 1405 ✒️**نویسندگان: • جواد حبیبی* (دانشجوی دکتری رشته علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران) • دکتر محمدسعید بیلکار (استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران) • دکتر منصور پهلوان (استاد، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران) 🧷 📄 چکیده مقاله: در سوره یوسف(ع) پس از ماجرای چاه، یوسف(ع) به کنعان باز‌نمی‌گردد و در ادامه نیز خود را به برادران معرفی نمی‌کند؛ بلکه سه ماجرای تامل‌برانگیزِ جعل بضاعت،زمینه‌سازی تهمت دزدی و درنهایت بازداشت بنیامین را شخصاً سامان‌دهی می‌کند. پژوهش حاضر به بررسی هدف یوسف(ع) از این نوع مواجهه می‌پردازد. این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و با بررسی دونقطه عطف روایت، یعنی آیات15و89 درصدد است حکمت رفتارهای یوسف(ع) را تبیین نماید. یافته‌های پژوهش بر اساس فهم همبسته‌ی این دو آیه نشان می‌دهد که آیه 15(لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِأَمْرِهِمْ هَذَا وَهُمْ لایَشْعُرُونَ) نه صرفاً وعده‌ای آرامش‌بخش، بلکه ماموریتی تربیتی است و یوسف(ع) برای انجام این ماموریت، از بازگشت یا معرفی خویش خودداری کرده و در ادامه پس از ایجاد‌ زمینه انجام این ماموریت در آیه‌58، فرآیند بازداشت بنیامین را سامان می‌دهد. هدف یوسف(ع) آن است که برادرانش در فرآیندی تدریجی و عملی، قبح گناهی که ساده انگاشته بودند(آیه9) را به طور کامل درک کنند. روش یوسف(ع) در انجام این ماموریت، به واسطه تامل در سبک روایت‌گری قرآن کریم در داستان بنیامین قابل فهم است. قرآن کریم در این داستان الگوهای روایی را به‌کار‌بسته که داستان جداییِ خود یوسف(ع) را برای خواننده تداعی می‌کند و از این طریق نشان می‌دهد که یوسف(ع) ماموریت تربیتی خویش را با استفاده از«بازسازی موقعیت گناه برادران» در داستان بنیامین، به انجام رسانده است. در پرتو این تحلیل منسجم از کل روایت، نقش تربیتی-توحیدی یعقوب(ع) و برادر بزرگ، مساله تهمت سرقت به بنیامین، مفهوم «حاجت نفس» یعقوب(ع) و مراد از علم تاویل احادیث آشکارتر می‌شود. 📌 لینک مشاهده و دریافت مقاله: https://iued.ilam.ac.ir/article_742706.html 🔶🔶🔶🔶🔶 کانال دکتر #محمد_سعید_بیلکار

🎥 فایل تصویری جلسه دوم کارگاه آشنایی با آزمون‌های صرف و نحو عربی 📌 با تدریس: دکتر محمدسعید بیلکار (عضو هیئت علمی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران) 🗓 تاریخ: 10 آبان 1403 🖇 موضوع: حل سوالات اعراب و تحلیل صرفی کنکور ارشد زبان و ادبیات عرب سال 1403 (5 سوال ابتدایی بخش صرف و نحو) 🕰 مدت زمان: 123 دقیقه کانال دکتر محمدسعید بیلکار

🎥 فایل تصویری جلسه اول کارگاه آشنایی با آزمون‌های صرف و نحو عربی 📌 با تدریس: دکتر محمدسعید بیلکار (عضو هیئت علمی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران) 🗓 تاریخ: 10 آبان 1403 🖇 موضوع: آشنایی تفصیلی با «عربی» در آزمون های ارشد و دکتری زبان و ادبیات عرب و دیگر گروه های مرتبط (شامل مجموعه الهیات، تاریخ، فلسفه و ادبیات فارسی) 🕰 مدت زمان: 93 دقیقه کانال دکتر محمدسعید بیلکار

🔶🔶🔶🔶🔶 #مقاله_علمی 🔶🔶🔶🔶🔶 مقاله علمی پژوهشی: ریشه‌های تاریخی لف‌و‌نشر در تعامل با صحه‌التفسیر و صحه‌التقسیم؛ تحلیل انتقادی نظریه جان ونزبرو در مورد برساخته‌بودن لف‌و‌نشر در قرآن کریم ✅چاپ شده در «مجله جستارهای ثقلین دانشگاه تربیت مدرس (مطالعات ترجمه قرآن و حدیث سابق)»،  دوره 12، شماره 22، بهار و تابستان 1405 ✒️**نویسندگان: • جواد حبیبی (دانشجوی کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران) • محمدسعید بیلکار* (استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران) 🧷 📄 چکیده مقاله: هدف این پژوهش بررسی تاریخی صنعت لف‌و‌نشر به منظور ارزیابی اصالت تاریخی آن به مثابه ساختاری قرآنی است. این صنعت که در فهم مراد آیاتی از قرآن مؤثر است، در پژوهش ونزبرو به مثابه برساخت مفسران برای تبیین ابهامات قرآنی ارزیابی می‌شود که بعد‌تر با شواهد شعری برآمده از صنعت صحه‌التفسیر پیوند داده شده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با واکاوی فهم مفسران متقدم از قصص/73 به مثابه مثال مرجع لف‌و‌نشر در قرون بعدی، وجود ریشه‌های این الگوی بیانی در عربی قرآنی را در فهم مفسران متقدم پیگیری می‌کند و سپس به سیر شکل‌گیریِ صورت‌بندی‌های نظری از آن می‌پردازد تا علاوه بر تثبیت اصالت لف‌و‌نشر و صورت‌بندی‌های نظری آن، ایده جان ونزبرو در باب برساخته‌بودن لف‌و‌نشر را ارزیابی کند. بدون بررسی انتقادی از سیر تطور صورت‌بندی‌های لف‌ونشر در تعامل با دو صنعت نزدیکِ صحه‌التفسیر و صحه‌التقسیم‌، شناخت درستی از ریشه‌های لف‌ونشر حاصل نخواهد شد. یافته‌‌ها نشان می‌دهد که عمده مفسران متقدم معنایی متناسب با لف‌و‌نشر برای قصص/73 ذکر کرده‌اند. همچنین شکل‌گیری لف‌و‌نشر به خلاف نظر ونزبرو نه از نوع مجمل و با تاملات زمخشری (م538ق) در ابهامات تفسیری، بلکه از جهت نظری با تعریف مبرد (م285ق) و شواهدی از نوع مفصلِ مرتب تدوین شد. همچنین صحه‌التفسیر توسط قدامه‌بن جعفر (م337ق) و متأخر از لف‌و‌نشر ایجاد شده و طبیعتاً پایه لف‌و‌نشر نیست. از سوی دیگر با بررسی سیر صحه‌التقسیم روشن می‌شود که آشفته‌کردن تعریف آن از‌سوی سکاکی و قزوینی، سوء‌برداشت از قید «عدم‌التعیین» در لف‌ونشر ایجاد نمود. در حالیکه لف‌و‌نشر و صحه‌التفسیر درتعریف، معادل یکدیگر بوده و لذا شواهد مشترکی دارند. 📌 لینک مشاهده و دریافت مقاله: https://qhts.modares.ac.ir/article_29134.html 🔶🔶🔶🔶🔶 کانال دکتر #محمد_سعید_بیلکار

🔸🔸🔸🔸🔸🔸🔸🔸 شروع ثبت نام بسته های آموزش مجازی دکتر محمد سعید بیلکار (عضو هیئت علمی دانشگاه تهران) 🔸🔸🔸🔸🔸🔸🔸🔸 ❇️ عناوين كلاس هاي مجازی دکتر بيلكار❇️ 1️⃣ كلاس تدريس مبادي العربيه٤ قسم النحو (صوتی): در پنج ترم اموزشی و هر ترم حدود ١٦ جلسه یک ساعت و نیمه، جمعا در حدود ۱۲۰ ساعت آموزشی. تمامي نكات از روي مبادي ٤ خوانده و تدريس مي‌شود. ترم اول و دوم با موضوع مرفوعات، ترم سوم و چهارم منصوبات و ترم پنجم مربوط به مجرورات، توابع و جملات است. 🔶🔶🔶 2️⃣ كلاس تست نحو (صوتی و تصویری): ٣١ جلسه اي (هر جلسه ١ ساعت) حل تحليلي سوالات طبقه بندي شده ي نحو (از سال هاي ٧٢ تا ٩٥ كنكور ارشد و دكتري الهيات و ادبيات عرب) در ٣٠ جلسه و ١ جلسه هم سوالات صرف است (جمعا ٣٥ ساعت صوتي مفيد اموزشي). 🔸🔸🔸 3️⃣ اعراب و تحليل صرفي (صوتی): مجموعا ۲ ترم است و هر ترم ١٠ جلسه ١ ساعته است. از سال ٨٦ حل تست های کنکور‌های ارشد آغاز شده و به صورت گزینشی سوالات ادبيات عرب و الهيات سوالا حل ميشوند. نكته ي مهم اينكه در اين كلاس هم اطلاعات نحوي و هم اطلاعات صرفي بسياري بيان شده كه راه گشا در حل تست هاي كنكور است. 🔸🔸🔸 4️⃣ كلاس فن ترجمه(صوتی): مجموع ساعات: ۱۰ ساعت آموزشی در كلاس ترجمه كه شروع آن با تست هاي برگزيده از سوالات ترجمه ارشد سال ٨٧ ادبيات عرب بوده است، استاد بيلكار به حل تحليلي هر يك از سوالات ترجمه ميپردازند و مبناي حل سوالات، نكات صرفي نحوي است. بدين معنا كه دانشجو، با تقويت نكاتي از صرف و نحو كه در ترجمه كاربرد دارند، بدون نياز به داشتن دايره لغت زياد، قادر به پاسخگويي به بسياري از سوالات ترجمه كنكور هاي الهيات، ادبيات عرب و ادبيات فارسي ميشود. 🔸🔸🔸 5️⃣ كارگاه مجازي جمع بندي تست نحو ✅٣٠ ساعت ✅حل بيش از ١٥٠ تست طبقه بندي شده نحو (به علاوه صرف) ✅برگزار شده در دانشكده الهيات دانشگاه تهران ✅ فرم شناسي موثر ترين روش در حل سوالات صرف و نحو عربي است 🔸🔸🔸 6️⃣ كارگاه "مجازي"فن ترجمه و اعراب و تحليل صرفي ♻️همراه با حل تست هاي كنكور ارشد الهيات از سال ٩١ تا ٩٥ ♻️ويژه داوطلبان متقاضي ليسانس حفاظ، كنكور ارشد و دكتري الهيات و ادبيات عرب ✅زمان: ١٢ ساعت ✅ بيان مهم ترين و پر تكرار ترين نكات اعراب و تحليل صرفي 🔸🔸🔸 7️⃣ دوره متن خواني صوتی (مجمع البيان): تعداد جلسات: ۱۰ جلسه ۱ ساعته متن خوانی سوره مبارکه ضحی از کتاب مجمع البیان به همراه بیان اهم نکات صرفی-نحوی که برای قرائت و فهم متون نیاز است. قابل استفاده برای داوطلبان مصاحبه کنکور دکتری و افرادی که میخواهند تحلیل و اعراب گذاری متون را به صورت پایه ای فرا بگیرند. 🔸🔸🔸 8️⃣ کارگاه حل تشریحی سوالات صرف و نحو کنکور های دکتری ۹۶ ، ۹۷ و ۹۸ رشته های الهیات، ادبیات عرب و ادبیات فارسی به صورت موضوعی ‼️ تعداد سوالات: ۵۰ سوال 🧷 مدت زمان: ۹ ساعت 🔸🔸🔸 9️⃣ کلاس مبادی العربیة ۴ قسم (الصرف (تصویری): اموزش کتاب مبادی العربیه ۴ به همراه حل اهم تست های ارشد و دکتری در ضمن موضوعات کلاس ۴۷ جلسه‌ای و حدود ۷۰ ساعت است. جزوه مکتوب تایپ شده هم در اختیارتات قرار خواهد گرفت. صوت و تصویر دوره اماده است. 🔸🔸🔸 🔟 دوره متن خوانی تصویری: دو ترم هر کدام ۱۲ جلسه ای به مدت ۲۴ ساعت. مجموع ساعات: حدود ۵۰ ساعت در ترم اول تمرکز بر مباحث تجزیه و ترکیب و اعراب القرآن است. بخشی از سوره کهف و حکمت‌هایی از نهج البلاغه مورد تحلیل قرار گرفته است. در ترم دوم متن خوانی متون تفسیری از جمله موارد زیر صورت گرفته است: - صفحاتی از تفسیر کنزالعرفان فی فقه القرآن - صفحاتی از تفسیر التحریر و التنویر - صفحاتی از معانی القرآن اثر یحیی بن زیاد فراء 🔸🔸🔸 ⏺️ بسته کامل آموزش عربی (پیشنهاد ویژه) شامل تمامی کلاس های فوق الذکر که مجموعا ۳۷۰ ساعت آموزشی و در حوزه گوناگون ادبیات عرب است. 🔹🔹🔹 ثبت نام از طریق پیام به ادمین: 📲@arabiadmin 🔹🔹🔹 🔸🔸🔸🔸🔸🔸 آدرس کانال دکتر محمدسعید بیلکار

🎥 فایل تصویری جلسه دوم کارگاه آشنایی با آزمون‌های صرف و نحو عربی 📌 با تدریس: دکتر محمدسعید بیلکار (عضو هیئت علمی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران) 🗓 تاریخ: 10 آبان 1403 🖇 موضوع: حل سوالات اعراب و تحلیل صرفی کنکور ارشد زبان و ادبیات عرب سال 1403 (5 سوال ابتدایی بخش صرف و نحو) 🕰 مدت زمان: 123 دقیقه کانال دکتر محمدسعید بیلکار

🎥 فایل تصویری جلسه اول کارگاه آشنایی با آزمون‌های صرف و نحو عربی 📌 با تدریس: دکتر محمدسعید بیلکار (عضو هیئت علمی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران) 🗓 تاریخ: 10 آبان 1403 🖇 موضوع: آشنایی تفصیلی با «عربی» در آزمون های ارشد و دکتری زبان و ادبیات عرب و دیگر گروه های مرتبط (شامل مجموعه الهیات، تاریخ، فلسفه و ادبیات فارسی) 🕰 مدت زمان: 93 دقیقه کانال دکتر محمدسعید بیلکار

🔶🔶🔶🔶🔶 مقالات و پژوهش‌های دکتر محمدسعید بیلکار در Academia 🔶🔶🔶🔶🔶 برای دسترسی به مقالات و پژوهش‌ها در حوزه مطالعات قرآنی، زبان عربی قرآن، تاریخ نحو و قرائات، صفحه آکادمیا را از لینک زیر دنبال کنید: 🔗 https://tehran.academia.edu/MohammadSaeidBilkar

🔶🔶🔶🔶🔶 #مقاله_علمی 🔶🔶🔶🔶🔶 مقاله علمی پژوهشی: تأویل ادبی آیات کلامی در منظومۀ فکری شریف مرتضی‏ گونه‌شناسی چالش‌های کلامی و معرفی ابزارهای ادبی در الأمالی ✅چاپ شده در «مجله پژوهش‌های قرآن و حدیث دانشگاه تهران»،  دوره ۵۸، شماره ۲، پاییز و زمستان ۱۴۰۴ ✒️**نویسندگان: - مهدیار شیرازی فراشاه (دانشجوی دکتری، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس و دانشجوی دکتری تبادلی، دانشکدۀ دین، فرهنگ و جامعه، دانشگاه خرونینگن، هلند) - محمدسعید بیلکار* (استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران) 🧷 📄 چکیده مقاله: این پژوهش به منظور بازشناسی مبنای فکری و رویکرد جریان عقل‌گرای بوم بغداد قرن چهارم به یکی از معدود آثار شیعی-معتزلی یعنی غرر الفوائد ودرر القلائد اثر شریف مرتضی پرداخته که با رویکرد رفع شبهات به طرح آیات کلامی و تأویل آنها همت گماشته و سعی در ایجاد ائتلاف میان آیات و روایات با مبانی عقلی شیعی-معتزلی نموده‌است. پژوهش حاضر ضمن بررسی آیات چالش برانگیز کلامی در امالی با روش توصیفی-تحلیلی به معرفی و دسته‌بندی چالش‌های کلامی موجود در این آیات و نیز عملکرد تأویلی مرتضی می‌پردازد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که آیات کلامی مطروحه، در ذیل چهار دستۀ جبر با 41.1 درصد، صفات خبریه با 26.4 درصد، افعال قبیح با 20.5 درصد و عصمت با 11.7 درصد قرار می‌گیرد. شریف مرتضی به طرح 93 وجه تفسیری برای پاسخ به شبهۀ 31 آیۀ کلامی در امالی پرداخته و از 17 ابزار ادبی در تأویلات کلامی خویش بهره گرفته‌است؛ مهم‌ترین این ابزارها عبارت‌اند از: «ارائۀ معنای مجازی»، «تخصیص مدلول واژه»، «تغییر متعلَق فعل»، «توجیه عقلی» و «اشتراک لفظ». در میان انواع چالش‌های کلامی، مهم‌ترین ابزار مورد استفاده «ارائۀ معنای مجازی» است که در 25.5 درصد از وجوه بیان‌شده در ذیل چالش «جبر»، 42.8 درصد از وجوه چالش «صفات خبریه»، 37.9 درصد از وجوه چالش «افعال قبیح» و 27.7 درصد از وجوه چالش «عصمت» به‌کاررفته‌است. 📌 لینک مشاهده و دریافت مقاله: https://jqst.ut.ac.ir/article_106509.html 🔶🔶🔶🔶🔶 کانال دکتر #محمد_سعید_بیلکار

🍉🍉🍉مصاحبه تلویزیونی 🍉🍉🍉 حضور دکتر #محمدسعید_بیلکار در برنامه یلدای جوانی شبکه سوم سیما در تاریخ ۲۶ آذر ۱۴۰۴ 🔹🔹🔹🔹🔹 به عنوان جوان‌ترین عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و جوان برتر علمی کشور 🔹🔹🔹🔹🔹 کانال آموزشی دکتر محمدسعید بیلکار

🔹🔶🔹برای اولین بار🔹🔶🔹 📘بسته کامل آموزش مبادئ‌العربیة ۴ - قسم الصرف 🌟با تدریس دکتر محمدسعید بیلکار (عضو هیئت علمی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران) 🌟ویژه حافظان قرآن، دانشجویان رشته‌های الهیات، ادبیات عرب و ادبیات فارسی داوطلبان کنکور ارشد و دکتری الهیات، ادبیات عرب و ادبیات فارسی و لیسانس حفاظ 🌟 به صورت مجازی- تصویری به همراه جزوه تایپ شده 🌟تعداد جلسات: ۴۸ جلسه ارتباط با ادمین و ثبت نام از طریق زیر👇 📲@arabiadmin 🔶🔶🔶🔶🔶🔶🔶 کانال دکتر محمدسعید بیلکار

‼️‼️‼️‼️‼️‼️‼️ 🌟کارگاه مجازی حل تستهای عربی کنکور ارشد و دکتری سالهای اخیر 🌟ویژه داوطلبان کنکور ارشد و دکتری الهیات، ادبیات عرب و ادبیات فارسی و... لیسانس حفاظ 🌟 حل تستهای عربی کنکور دکتری سالهای ۱۳۹۹، ۱۴۰۰، ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ رشته الهیات، 🌟در دو بخش ترجمه و صرف و نحو 🔗استاد بخش صرف و نحو: «دکتر محمد سعید بیلکار» عضو هیئت علمی دانشکده الهیات دانشگاه تهران استاد بخش ترجمه:🔗 «دکتر محمدجواد ورادی اصفهانی»، رتبه یک کنکور دکتری الهیات و فارغ التحصیل دکتری دانشگاه تربیت مدرس ❗️توجه داشته باشید که همراه حل تست نکته تستها ابتدائا توضیح داده خواهد شد. 📌 زمان برگزاری: روز سه شنبه و چهارشنبه: 🌟هزینه هر کارگاه: ۵۰۰ هزار تومان (به ۱۰ نفر اول، تخفیف ۲۰ درصدی اعطا می شود) ارتباط با ادمین و ثبت نام👇 📲@arabiadmin آدرس کانال استاد بیلکار👇 🆔 @arabikonkur_phd

‌ 💎 گزارشی از مقاله: «نقطه‌گذاری در متن رسم قرآن و قرآن شفاهی» از هیثم صدقی [بخش ۲ از ۲ - ادامه از بخش اول] اما مواردی که قراء ده‌گانه در آن توافق دارند، در حالیکه قرائت معنادار و معقول دیگری (براساس نقطه‌گذاری متفاوت) امکان‌پذیر باشد، از اهمیت بسزایی برخوردار خواهد بود. صدقی در این مقاله ده مورد این‌چنینی از توافق قرائات را شناسایی کرده است (صفحات ۷۹۵ تا ۸۰۰ از مقاله). او در یافتن قرائت‌هایی «به همان اندازه معقول یا حتی معقول‌تر» از قرائاتی که قراء رسمی بر آن توافق دارند بسیار سختگیرانه عمل کرده است. جالب است که در برخی از این موارد، ما قرائتِ بدیلِ معقول‌تر را می‌توانیم در میان قرائت‌های غیررسمی (غیر از قراء ده‌گانه) پیدا کنیم. (نمونه ۸: «یمترون» در مریم: ۳۴) ⭐️ احتمال توافق قرائات صدقی سپس احتمال وقوع اتفاقی توافق میان قرائت‌های ده‌گانه را محاسبه می‌کند؛ به ویژه آنکه احتمال قرائت معقول دیگری درمیان باشد و احتمال آن را یک در میلیون تعیین می‌کند که رخداد اتفاقی آن، خیلی بعید و نامحتمل است. (جدول ۳) صدقی توجه می‌کند که ممکن است برخی افراد اینکه قرائت بدیلِ پیشنهادی به همان اندازه معقول و معنادار باشد، را در همۀ آن ده مورد، نپذیرند. همچنین در محاسبات جدول ۳، تنها سه سنت کوفی، مدنی و مکی-بصری لحاظ شده بودند و قرائت‌های یعقوب و عاصم نادیده انگاشته شده بودند،‌ لذا جدول دیگری تنظیم می‌کند تا هرکس بتواند بخت رخداد توافق را براساس ارزیابی خودش محاسبه نماید. در این جدول جدید،‌ با در نظر گرفتن سه قرائت موافق و هماهنگ کافی است ۴ مورد از موارد اختلاف‌پذیر را در نظر بگیرید، تا احتمال آن از آستانه ۱۰۰/۱، که صدقی تعیین کرده، کمتر شود (در علوم انسانی معمولا حد آستانه را ۲۰/۱ در نظر می گیرند). برای ۴ قرائت فقط ۳ مورد کافی است و برای ۵ قرائت فقط ۲ مورد! نتیجه به دست آمده بسیار مستحکم است و ارائۀ ۱۰ مورد (تعداد نمونه‌های ارائه شده توسط صدقی) بیش از حد لازم است. این یک حرکت هوشمندانه است و از اینکه افرادی که ریاضیاتشان ضعیف است بیایند و با زیرسوال بردن یکی دو مورد، کل نتیجه را رد کنند،‌ جلوگیری می‌کند. این کار برای رد کل نتیجه کافی نیست. شما باید اساساً همه آنها را رد کنید. خوب این نتیجه به چه معنا است؟ این بدان معناست که به هیچ وجه امکان ندارد که تمام قراء‌ ده‌گانه به طور اتفاقی بر روی نقطه‌گذاری رسم قرآن توافق کرده باشند. اما هنوز لزوماً ثابت نمی‌کند که می‌بایست آن را از سنت شفاهی گرفته باشند. ⭐️ قرائات و نسخ خطی حال صدقی بررسی می‌کند که آیا ممکن است این اتفاق نظر قراء، تنها از رسم مورد استفاده در نسخه‌های خطی نشئت گرفته باشد؟ برخلاف تصور رایج، تمام نسخه‌های خطی متقدم قرآنی تا اندازه‌ای در رسم اولیه خود نقطه‌گذاری شده‌اند. بنابراین، اگر این ده مورد پیشنهاد صدقی در تمام نسخه‌های خطی قرآن دارای نقطه‌گذاری مورد انتظار (مطابق قرائت قاریان) باشند، به سادگی می‌توان نتیجه گرفت که توافق بین این ده قاری نیز از کهن الگوی مکتوب (احتمالا رسم الخط مصحف عثمانی) ناشی می‌شود. از این رو، صدقی با دقت هر چه تمام‌تر رسم همگی این ده مورد را در تمام نسخه‌های خطی متقدمی که می‌توانست به دست آورد، بررسی می‌کند و معلوم می‌شود که رسم بیشتر آن‌ها بدون نقطه بوده، و گاهی اوقات که نقطه‌دارند، نقطه‌گذاری در واقع مطابق قرائتی است که هیچ یک از این ده قاری با آن موافق نیستند. مثلاً رسم «تمترون» (مریم:۳۴) را ببینید. بنابراین، با استفاده از متن مکتوبی که در متقدم‌ترین مصحف‌ها یافت می‌شود، نمی‌توان به طور قابل قبولی توضیح داد که چرا ده قاری ما در مورد این ده مورد (و جاهای بسیار دیگری که ممکن است تصور شود) توافق دارند. لذا این توافق می‌باست از یک سنت شفاهی اصیلی آمده باشد که در کنار سنت مکتوب ادامۀ حیات داده است. ⭐️ تاریخ‌گذاری سنت شفاهی قرائات از آنجایی که متقدم‌ترین قاریان از قراء‌ عشرة، در نیمۀ دوم قرن اول اسلامی می‌زیسته و فعال بوده‌اند، این سنت شفاهی رایج باید حداقل به همین قدمت باشد. صدقی چند گزارش تاریخی دیگر هم می‌آورد که این زمان را کمی بیشتر مشخص می‌کند. (صفحۀ ۸۱۰) صدقی با چند نکتۀ مهم به بحث خود پایان می‌دهد (صفحۀ ۸۱۱): ۱. موارد مورد اختلاف در بین قاریان می‌تواند ناشی از حدس‌ها، نگرش‌های کلامی، مکاتب نحوی و ... باشد. ۲. قرائت‌های بدیل هم می‌توانند از جستجو برای جنبه‌های غیرمنتظرۀ رسم قرآن و جذابیت آن ناشی شوند. در نهایت: هنوز یک گلوگاه تعیین کننده در سنت‌های قرائات وجود دارد، که بر اثر رسمی‌سازی مصحف عثمانی پدید آمده. واضح است که پیش از این رسمی‌سازی، بین قاریان مختلف و نسخ مکتوب، تفاوت بسیار بیشتر/توافق بسیار کمتری وجود داشته است. لذا تحقیقات بیشتری لازم است. ⬇️ دریافت مقاله #انعکاس_مقاله #مطالعات_اسلامی_دیجیتال @inekas

‌ 💎 معرفی مقاله: «نقطه‌گذاری در متن رسم قرآن و قرآن شفاهی» از هیثم صدقی Sidky, H (2023), Consonantal Dotting and the Oral Quran. Journal of the American Oriental Society, 143(4) ⬇️ دریافت فایل PDF مقاله 🔗 برگرفته از رشته‌توئیت ماراین فان‌پوتن [بخش ۱ از ۲] از چند دهۀ قبل، مطالعاتی دربارۀ سنت‌های مکتوب و شفاهی در انتقال میراث متقدم اسلام در جریان بوده است. قرآن نیز در متن این مطالعات مورد توجه ویژه بوده و ارتباط سنت قرائات با رسم مصاحف، از مسائل مورد توجه قرآن پژوهان غیرمسلمان و سپس مسلمان بوده است. دیرزمانی است می‌دانیم قرآنی که امروز در دسترس ماست، صرفا براساس سنتی شفاهی قابل توصیف نیست. متن نوشتاری مصحف عثمانی، نقش مشخصی در انتقال متن قرآن به صورت امروزینِ آن ایفا نموده است. صدقی در این مقاله پرسشی را مطرح می‌نماید: «آیا برای قرآن، لایه‌ای شفاهی نیز در کنار مصحف مکتوب وجود داشته و می‌توان برای آن تاریخی تعیین کرد؟» در سال‌های اخیر با مشاهدۀ آنکه برخی قرائت‌های رقیب می‌توانند خوانش‌های حدسیِ متفاوت از یک نوشتۀ مبهم [مثلا بدون نقطه] باشند، این پرسش مطرح شد که آیا همۀ قرائت‌های قرآنی، حدس‌هایی بیش نیستند؟ آیا مسلمانان متن رسم قرآن را دریافت کرده و بعد هر یک از قاریان باید مستقلا درمی‌یافتند که چه گونه این متن را بخوانند و این‌گونه اختلاف قرائات پیدا شده؟ در همین راستا کریستوفر مِلچرت ادعا کرد رابطۀ شیخ و شاگردی برای تبیین قرائات رسمی از اعتبار کافی برخوردار نیست؛ به گفتۀ وی، قرائت نافع چندان شبیه قرائت استادش ابوجعفر به نظر نمی‌رسد. برای صدقی، این ادعای ملچرت نسبتاً شگفت‌انگیز بود و لذا آن را به محک آزمایش گذاشت. ⭐️ نقطه‌گذاری در رسم قرآن امروزه، ده قاری رسمی (قرّاء‌ عشرة) نزد مسلمانان پذیرفته شده‌اند که هر کدام از آن‌ها، دو راوی رسمی دارند. حمزه، کسائی و خلف با یکدیگر روابط شیخ و شاگردی دارند، همانند ابوجعفر و نافع. (جدول ۱) برای آزمودن این ادعا، صدقی به سراغ مواضعی از آیات قرآن رفت که در قرائت‌های رسمی بر سر نقطه‌گذاری آن‌ها اختلاف است و قرائت‌های ده‌گانه را مقایسه کرد. یعنی کلماتی را در نظر گرفت که اختلاف قرائات تنها با تفاوت مکان نقطه‌ها متمایز می‌شوند و فرق دیگری در نگارش آن‌ها نیست. در قرآن ۲۹۲ مورد از چنین اختلاف‌هایی به چشم می‌آید. (جدول ۲) در این مرحله و پیش از ورود به بحث، شایان ذکر است این واقعیت که از ۷۶.۴۹۶ کلمۀ قرآن، تنها ۲۹۲ کلمه وجود دارد که بر سر آن‌ها اختلاف نظر است، به خودی خود، نشان‌گر آن است که علتی وجود داشته که باعث شده این قراء در قرائت متن مکتوب تا این حد اتفاق نظر داشته باشند (نکته‌ای که مصطفی اعظمی مدت‌ها پیش‌تر بیان کرده بود). ⭐️ خوشه‌بندی سنت‌های بومی قرائات با روش PCA صدقی این ۲۹۲ مورد اختلاف را به روش تحلیل آماری PCA (Principal Component Analysis) بررسی می‌کند تا ببیند کدام قرائت‌ها به یکدیگر شبیه‌ترند. نتایج این بررسی به صورت نموداری دوبعدی نمایش داده می‌شود و قاریان به شکلی درآن جایابی می‌شوند که میزان دوری و نزدیکی آنها به یکدیگر نشان‌دهنده شباهت و تفاوت قرائت‌های آنان در موارد اختلافی باشد. (نمودار ۱) نتیجۀ این تحلیل واضح و روشن است. کوفیان یعنی حمزه، کسائی و خلف بسیار نزدیک به هم قرار گرفته‌اند. آنها به روشنی در سنت کوفیِ نقطه‌گذاری رسم با هم اشتراک دارند. وضعیت مدنی‌ها یعنی ابوجعفر و نافع نیز چنین است (و در کمال تعجب: ابن‌عامر نیز در همین خوشه قرار دارد که نتیجه‌ای غیرمنتظره است). ابن‌کثیر و شاگردش، ابوعمرو، دستۀ اقلیت را تشکیل می‌دهند، اما آشکارا به یکدیگر نزدیک‌ترند تا به دیگران. به نظر می‌رسد یعقوب بصری و عاصم کوفی، سنت‌های مستقلی از نظر نقطه‌گذاری باشند. تحلیل PCA در برخی مطالعات دیگر برای بررسی ابعاد دیگری از اختلاف قرائات به‌کارگیری شده؛ به عنوان مثال فان‌پوتن و صدقی نظام ضمایر را مطالعه کرده‌اند و خوشه‌بندی مشابهی به دست می‌دهند. تحلیل PCA ابزاری بسیار توانمند برای بررسی روابط متقابل میان قراء است. این نتایج، به خلاف مدعای ملچرت، موید تاثیر روابط شیخ-شاگردی و حوزه‌های جفرافیایی بر شباهت‌ها و تفاوت‌های قرائات است. اما دربارۀ نقاط توافق قرائات، یعنی هزاران موردی که قراء در آن توافق دارند چطور؟ ⭐️ شناسایی سنت شفاهی پیشین قراء ده‌گانه در موارد زیادی (که قرائات براساس نوع نقطه‌گذاری می‌توانند مختلف باشند) توافق دارند که فاقد اهمیت است. برای نمونه، آیۀ ۲ سورۀ بقره را می‌توان چنین نقطه‌گذاری کرد: «ذلک الکباب لا زیت فیه» (این کبابی است که روغن زیتون ندارد)، اما به وضوح این قرائتی مضحک و توافق دربارۀ آن، بی‌اهمیت است. توافق قرائت‌‌ها در چنین مواردی فایده‌ای در یافتن سنت شفاهی مشترک ندارد. [مطالعۀ ادامه در بخش ۲] #انعکاس_مقاله #مطالعات_اسلامی_دیجیتال @inekas

🔸🔸🔸🔸🔸 پنج دقیقه میان رشتگی، دکتر احمد پاکتچی، قسمت سوم، موضوع: مسئله ساخت نواختی و شکل گیری معنای جدید 🔸🔸🔸🔸🔸 بسم الله الرحمن الرحیم در دقایق گذشته، من ساخت نواختی را خدمت دوستان معرفی کردم و سعی کردم چهارگونه ساخت نواختی را برای شما توضیح دهم. در این چند دقیقه به دنبال این هستم که رابطه بین تغییر نواختی با شکل گیری معنای جدید بیان کنم یا به تعبیر دیگر، مسأله ساخت نواختی را مطرح کنم. در واقع مقصود انجام عملیات واژه سازی با استفاده از نواخت و تغییر نواختی است. به تعبیر دیگری، درحال صحبت درباره «صرف نواختی» یا Prosodic Morphology صحبت می کنیم. زمانی که رابطه ای بین مباحث نواخت با مباحث صرف و تولید معنا مطرح می شود، ما کاملا به حوزه رابطه بین آوا شناسی و معنا شناسی نزدیک شده ایم و به نظر میرسد که دیگر این دو حوزه ای که کاملا بی ارتباط با هم به نظر میرسیدند، به تدریج زمینه آشنایی و ارتباطشان با هم دیگر فراهم شده است. بخشی از تغییرات نواختی به طور آشکار و روشنی در صرف کلاسیک عربی به آن ها پرداخته شده است. به خصوص با در نظر گرفتن اینکه در صرف کلاسیک عربی از وزن برای صرف استفاده می شود؛ این، ارتباط نزدیک وتنگاتنگی را با تغییرات نواختی برقرار میکند. نمونه تغییر واکه ها برای ساخت نواختی را می‌توان در مواردی مثل جمع مکسر، مصغرها، یا انتقال از فعل معلوم به فعل مجهول مشاهده کنیم؛ تبدیل «أسَد» به «اُسد» کاملا نمونه ای از تغییر واکه هاست. تغییر «کَتَبَ» به «کُتِبَ» کاملا نمونه ای از تغییر واکه هاست و این ها دقیقا در شمار تغییرات نواختی محسوب می شوند. کار با دیرش واکه نمونه دیگری از این موارد است که ما می‌توانیم آن را در صرف سنّتی در قالب انتقال از فعل ثلاثی مجرّد به فعل باب مفاعلة مشاهده کنیم؛ اینکه چه طور «کَتَبَ» به «کَاتَبَ» و «کُتِبَ» به «کُوتِبَ»، در انتقال از باب ثلاثی مجرد به باب مفاعله، تبدیل می‌شود ، نمونه ای از این است که چه طور دیرش واکه می تواند در قالب همان قاعده های صرف سنّتی کارکرد واژه سازی داشته باشد. موضوع دیگری که در حیطه صرف سنّتی می‌تواند به عنوان مصداقی از صرف نواختی محسوب شود، استفاده از تشدید در ارتباط با همخوان هاست. بنابراین مثلا موردی «عَلِمَ» که در باب تفعیل به «عَلَّم» تبدیل می شود و همخوان دوم آن یعنی عین الفعل به صورت مشدّد در می آید، نمونه ای از صرف نواختی محسوب می شود. با این نمونه ها کاملا مخاطبین متقاعد می شوند که صرف نواختی در صرف سنّتی ما جایگاه بسیار جدّی و مهمی دارد. اما سوال هایی که برای ما مطرح هست دو سوال مهم است: 1- اینکه آیا فراتر از آنچه در صرف کلاسیک می شناسیم، می توانیم نمونه هایی از صرف نواختی پیدا کنیم که بتواند قاعده های جدیدی را در پیش روی ما قرار دهد؟ 2- سوال دیگری که در این بین وجود دارد این است که آیا نوع چهارم از تغییرات نواختی که عبارت است از تغییر در مشخصه های آوایی همخوان ها، می تواند در زبان عربی دنبال بشوند؟ چون در صرف سنتّی جایی برای این نوع تغییرات وجود ندارد و سوال آخر که باید به آن جواب بدهیم این است که آیا این تغییرات نواختی که در موردشان صحبت کردیم، هر یک دارای ارزش معنایی خاصی هم هستند یا اینکه صرفا باید آن ها را به عنوان یک سلسله قاعده آموخت بدون اینکه هیچ نوع ارزش معنا شناختی داشته باشند؟ 🔸🔸🔸🔸🔸 🔗آدرس کانال: @Arabikonkur_phd