مجمع دیوانگان
وبلاگ «مجمع دیوانگان» از سال ۱۳۸۶ آغاز به کار کرد و نسخه تلگرامی آن با سه نویسنده مدیریت میشود. اینجا به مسایل روز، سیاست، جامعه و هنر میپردازیم. . ارتباط با ادمین کانال: @DivaneSaraAdmin . اینستاگرام: instagram.com/divanesara_
نمایش بیشتر📈 تحلیل کانال تلگرام مجمع دیوانگان
کانال مجمع دیوانگان (@divanesara) در بخش زبانی فارسی بازیگری فعال است. در حال حاضر جامعه شامل 13 618 مشترک است و جایگاه 3 925 را در دسته سیاست و رتبه 23 840 را در منطقه إيران دارد.
📊 شاخصهای مخاطب و پویایی
از زمان ایجاد در невідомо، پروژه رشد سریعی داشته و 13 618 مشترک جذب کرده است.
بر اساس آخرین دادهها در تاریخ 28 ژوئیه, 2026، کانال فعالیت پایداری دارد. در ۳۰ روز گذشته تغییر اعضا برابر -95 و در ۲۴ ساعت گذشته برابر 2 بوده و همچنان دسترسی گستردهای حفظ شده است.
- وضعیت تأیید: تأیید نشده
- نرخ تعامل (ER): میانگین تعامل مخاطب 22.82% است و در ۲۴ ساعت نخست پس از انتشار، محتوا معمولاً 11.79% واکنش نسبت به کل مشترکان کسب میکند.
- دسترسی پستها: هر پست به طور میانگین 3 108 بازدید دریافت میکند. در اولین روز معمولاً 1 606 بازدید جمعآوری میشود.
- واکنشها و تعامل: مخاطبان بهطور فعال حمایت میکنند؛ میانگین واکنش به هر پست 47 است.
- علایق موضوعی: محتوا بر موضوعات کلیدی مانند حکومت, حق, امیری, مساله, گفتگو تمرکز دارد.
📝 توضیح و سیاست محتوایی
نویسنده این فضا را محل بیان دیدگاههای شخصی توصیف میکند:
“وبلاگ «مجمع دیوانگان» از سال ۱۳۸۶ آغاز به کار کرد و نسخه تلگرامی آن با سه نویسنده مدیریت میشود. اینجا به مسایل روز، سیاست، جامعه و هنر میپردازیم.
.
ارتباط با ادمین کانال:
@DivaneSaraAdmin
.
اینستاگرام:
instagram.com/divanesara_”
به لطف بهروزرسانیهای پرتکرار (آخرین داده در تاریخ 29 ژوئیه, 2026)، کانال همواره بهروز و دارای دسترسی بالاست. تحلیلها نشان میدهد مخاطبان بهطور فعال با محتوا تعامل دارند و آن را به نقطه اثرگذاری مهم در دسته سیاست تبدیل کردهاند.
در حال بارگیری داده...
| تاریخ | رشد مشترکین | اشارات | کانالها | |
| 29 ژوئیه | +1 | |||
| 28 ژوئیه | +2 | |||
| 27 ژوئیه | +1 | |||
| 26 ژوئیه | 0 | |||
| 25 ژوئیه | 0 | |||
| 24 ژوئیه | 0 | |||
| 23 ژوئیه | 0 | |||
| 22 ژوئیه | +2 | |||
| 21 ژوئیه | +3 | |||
| 20 ژوئیه | +2 | |||
| 19 ژوئیه | +4 | |||
| 18 ژوئیه | 0 | |||
| 17 ژوئیه | 0 | |||
| 16 ژوئیه | +1 | |||
| 15 ژوئیه | 0 | |||
| 14 ژوئیه | +3 | |||
| 13 ژوئیه | +1 | |||
| 12 ژوئیه | 0 | |||
| 11 ژوئیه | +1 | |||
| 10 ژوئیه | 0 | |||
| 09 ژوئیه | 0 | |||
| 08 ژوئیه | 0 | |||
| 07 ژوئیه | 0 | |||
| 06 ژوئیه | 0 | |||
| 05 ژوئیه | 0 | |||
| 04 ژوئیه | 0 | |||
| 03 ژوئیه | +1 | |||
| 02 ژوئیه | 0 | |||
| 01 ژوئیه | 0 |
| 2 | چرا از تاریخ ایران نفرت دارند؟
#A 484
✍️ آرمان امیری @armanparian - دوران اصلاحات را با رونق بازار کتاب و نشر، بهویژه در حوزه علوم انسانی به یاد میآوریم. اما با وجود رواج ترجمههای فکری و گفتگوهای پرشور درباره «جامعه مدنی»، نوآوری چشمگیری در پیشینهی کهن تاریخ ایران شکل نگرفت. حتی آثار اندیشمندی چون جواد طباطبایی هم که همان سالها نوشته میشد، باید تا دههی نود منتظر میماند تا بالاخره مورد توجه قرار گیرد.
به موازات بیتفاوتی نسبت تاریخ کهن یا میانه، تاریخنگاری معاصر، سکهی روز بازار نشر آن دوران بود. انقلاب مشروطه، به مبداء تاریخنگاری جدیدی بدل شد که روایتی متناسب با اهداف و روحیات جریان غالب بر طبقهی متوسط ایرانی عرضه میکرد. در این روایت، وقایع پس از مشروطه همچون کودتای سال ۳۲ و البته انقلاب ۵۷، به شکل حلقههای یک زنجیره پیوسته ترسیم میشدند: «یک قرن دموکراسیخواهی»!
تاریخنگاران محبوب این دوران، چهرههایی همچون ناصر همایون کاتوزیان، یرواند آبراهامیان، محمدعلی موحد، تورج اتابکی، حمید شوکت و حتی عبدالله شهبازی بودند که هیچ یک فراتر از تاریخ مشروطه را روایت نکردهاند. فریدون آدمیت و احمد کسروی نیز منابع و مراجع دستاول تاریخنگاری بودند و شمار آنان که دستکم رد پای همان مشروطه را اندکی فراتر از دورهی قاجاریه پیگیری میکردند نیز واقعا نادر و انگشتشمار بود. (تا حدودی ماشالله آجودانی، توکلی طرقی و ای بسا عباس امانت)
این فضا، با رویکرد کلی تاریخنگاران پیش از انقلاب تفاوت آشکاری داشت. دورانی که در آن پژوهشگران سرشناسی چون زرینکوب، ذبیحالله صفا، بهار، شجاءالدین شفا، یارشاطر، ایرج افشار، محمد قزوینی، قیزاده، باستانی پاریزی و دیگران، به تمامی طول تاریخ کهن کشور توجه داشتند. جالب اینکه حتی اندیشمندان چپگرایی چون احسان طبری، مرتضی راوندی و علی میرفطروس نیز از این قاعده مستثنی نبودند و آثار ارزشمندی در بازخوانی تحلیلی تاریخ کهن ایران خلق کردند.
مسالهی دوران اصلاحات اما، تنها در حذف تاریخ ایران کهن (از باستان گرفته تا حتی قرون میانه) و تمرکز صرف بر ایران معاصر خلاصه نمیشد. در این دوران، بنیان تاریخنگاری کهن ایرانی بود که مورد حملات قرار میگرفت. شعار سیاسیِ «یک قرن دموکراسیخواهی» رفته رفته به ادعای گفته و ناگفتهی «ایران، کشوری با تاریخ ۱۰۰ ساله» بدل شده بود. هرگونه علاقه یا توجه به تاریخ کهن، در بهترین حالت مترادف بود با دریافت برچسبهایی همچون «رومانتیک»؛ که در ابداع واژهی کنایهآمیز «باستانگرایی» آشکار است. ناگفته پیداست که در حالتهای افراطی کار به اتهاماتی همچون نژادپرستی و فاشیسم هم میکشید.
جریان اصلی جامعهی مدنی عصر اصلاحات، هرگونه گرایش به تاریخ را مقاومتی ستیزنده در برابر ملزومات مدرنیته و پیشرفت قلمداد میکرد. این در حالی بود که پژوهشهایی در کشور انگلستان نشان میدهد که «روم باستان» در کنار عصر ویکتوریایی، یکی از سه دورهی محبوب تاریخی شهروندان انگلستان است. نظرسنجی دیگری در کشورهای آلمان، فرانسه، ایتالیا و یونان نشان میدهد که ۹۰٪ اروپاییها باستانشناسی را «مفید، ارزشمند و جذاب» میدانند و بیش از ۸۰٪ بازدیدکنندهی سایتها/موزههای باستانی هستند. حتی در آمریکا هم ۷۶درصد از شهروندان در مورد روم باستان اطلاعات دارند و آن را پس از یونان باستان محبوبترین دورهی تاریخی میدانند.
سالها پس از دوران اصلاحات و با پررنگ شدن شکافهای اجتماعی، بازار برچسبهای تخطئه کنندهی تاریخنگاری ایرانی بار دیگر رونق گرفته است. جدالی سیاسی میان سه اردوگاه بزرگ «اسلامگرا»، «چپگرا» و «ملیگرا» در جریان است که به تناظر باقی شاخصهای سیاسی، عینا میتوان آن را با گونهی تاریخنگاری هر کدام تطبیق داد. در سنجش این تناظر، من میتوانم چند پرسش چالشی مطرح کنم:
- چرا چپگرایان از تاریخ کهن ایران نفرت دارند؟
- چرا اسلامگرایان تاریخنگاری کهن ایرانی را تهدیدی وجودی علیه خود قلمداد میکنند؟
- چرا در روایت تاریخی، چپگرایان و اسلامگرایان علیرغم تمامی اختلافات ظاهری توانایی اتحاد مداوم علیه ملیگرایان را دارند؟
- و خلاصه اینکه چرا «نفرت از تاریخ ایران»، ضرورتی نظری و تئوریک برای محدودسازی فضای سیاسی در چهارچوبهای رژیم اسلامی است؟
اینها پرسشهایی است که من در دل پروژهای بزرگتر دنبال میکنم. یادداشتهای مقدماتی برا طرح بحث این پروژه را میتوانید در مجموعهی #نظریه_تجدد_ایرانی دنبال کنید. حال به بهانهی جلسهی نقد و بررسی کتاب «رویاهای سنگی» فرصتی فراهم آمده، تا بخشی از مقدمهی ورود به این پروژه را در قالب گفتاری با عنوان «ایران، به مثابه یک پارادایم معنابخش» ارائه کنم. اطلاعات تکمیلی در مورد زمان و مکان جلسه را میتوانید در پوستر پیوست ببینید.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
. | 2 842 |
| 3 | - چرا چپگرایان از تاریخ کهن ایران نفرت دارند؟
- چرا اسلامگرایان تاریخنگاری کهن ایرانی را تهدیدی وجودی علیه خود قلمداد میکنند؟
- چرا در روایت تاریخی، چپگرایان و اسلامگرایان علیرغم تمامی اختلافات ظاهری توانایی اتحاد مداوم علیه ملیگرایان را دارند؟
- و خلاصه اینکه چرا «نفرت از تاریخ ایران»، ضرورتی نظری و تئوریک برای محدودسازی فضای سیاسی در چهارچوبهای رژیم اسلامی است؟
اینها پرسشهایی است که من در دل پروژهای بزرگتر دنبال میکنم. یادداشتهای مقدماتی برا طرح بحث این پروژه را میتوانید در مجموعهی #نظریه_تجدد_ایرانی دنبال کنید. حال به بهانهی جلسهی نقد و بررسی کتاب «رویاهای سنگی» فرصتی فراهم آمده، تا بخشی از مقدمهی ورود به این پروژه را در قالب گفتاری با عنوان «ایران، به مثابه یک پارادایم معنابخش» ارائه کنم. اطلاعات تکمیلی در مورد زمان و مکان جلسه را میتوانید در پوستر پیوست ببینید.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
. | 2 323 |
| 4 | چرا وطندوستی دیگر ممکن نیست!
#V 143
نویسنده میهمان - مجتبی رحیمی (@Mojtaba4378) : سال ۱۴۰۱، در روزهایی که بند زندان میزبان ما بود، مسابقات تیم ملی فوتبال ایران را از پشت میلهها دنبال میکردیم. با هر گلی که تیمِ مستقر دریافت میکرد، ولولهای از هلهله و شادی بند را فرامیگرفت. ناظری غریبه در بیرون از آن فضا، شاید این طغیانِ شادمانی را به پای نفرت از خاک و بوم مینوشت؛ اما حقیقت، فرسنگها با این پندار فاصله داشت. آن آدمها عاشقانه ایران را دوست داشتند. شورِ آن لحظه، نه برخاسته از تمنای شکست ایران، بلکه عصیانی نمادین علیه ساختاری بود که میکوشید جامهی «تیم ملی» را بر قامت ایدئولوژی خود بپوشاند. آن واکنش، هرچند تلخ و پارادوکسیکال، هنوز یک «واکنش» بود؛ تبلرزهای که نشان میداد بیمار هنوز زنده است و قلبش برای مفهوم ایران میتپد.
چهار سال از آن روزها گذشته است. امروز اما افق دیگری پیش چشم ماست. دماسنج جامعه دیگر حتی آن شادیهای اعتراضی را هم ثبت نمیکند. نه از شور حمایت اثری مانده و نه از حرارت مخالفت؛ نوعی کرختی، بیتفاوتیِ مزمن و گسستِ روانی جای هر دو را گرفته است. این دگرگونیِ بنیادین، بیش از هر چیز نشانهای تلخ از فرسودگی و زوال مفهومی است که میتوان آن را «وطنآگاهی» نامید.
وطن؛ از علقهٔ غریزی تا دستاورد مدرن
وطنآگاهی، یک غریزه کور یا صرفاً دلبستگیِ عاطفی به زادگاه نیست. انسانها به صرفِ تولد در یک جغرافیا، آنجا را «وطن» خویش نمییابند. وطن، یک دستاورد سترگِ تاریخی است؛ سازهای که بر شانههای دولت مدرن، مفهوم شهروندی، حاکمیت قانون، امنیت پایدار و مهمتر از همه، «امید به آینده» بنا میشود. وطن زمانی متولد میشود که فرد، تاروپود سرنوشت خود را با پودمانِ سرزمینی که بر آن ایستاده، گرهخورده ببیند.
این مفهوم در ایران نیز ناگهانی و بیریشه سر برنیاورد. از احیای هویتی نام ایران در عصر صفوی تا دمیدن روح آزادی در کالبد انقلاب مشروطه، ایرانیان راهی طولانی را پیمودند تا از «رعایای یک پادشاه» به «شهروندان یک کشور» بدل شوند.
گسست در پیوندِ شهروند و سرزمین
مشکل بزرگ آنجاست که این مسیرِ تکاملی، برگشتناپذیر نیست. اگر مدرنیته را فراتر از ابزار و تکنولوژی، منظومهای از نهادهای مدنی، حقوق اساسی، تفکیک قوا و افقِ گشودهی فردا بدانیم، آنگاه عیان میشود که تضعیف این ارکان، مستقیماً تیشهزدن به ریشه وطنآگاهی است.
منتقدان ساختار سیاسی ایران سالهاست استدلال میکنند که این سیستم نه تنها قطارِ مدرن شدن ایران را متوقف کرده، بلکه در بسیاری از ساحتها به بازتولید الگوهای پیشامدرن روی آورده است؛ ساختاری که در آن، وفاداری نه به قانون و شهروند، بلکه به ایدئولوژی و هسته سخت قدرت پاداش داده میشود. در تلاقی این انسداد سیاسی با بحرانهای کمرشکن اقتصادی، نااطمینانیِ نهادینهشده، مهاجرت تودهای و فرار سرمایه، چشمانداز آینده یکسره فروپاشیده و پیوند حیاتیِ شهروند با سرزمینش به نازکترین تار خود رسیده است.
وطن؛ وعدهای برای فردا
وطن را نمیتوان صرفاً در گذشته قرنطینه کرد. هیچ جامعهای نمیتواند تابوت هویتی خود را تنها با تکیه بر مفاخر تاریخی، اساطیر کهن یا خاطرات جمعی سرپا نگه دارد. وطن، پیش و بیش از آنکه روایتی از دیروز باشد، وعدهای برای فرداست. وقتی نسل جوان به این یقین میرسد که برای تحقق یک «زندگی معمولی» راهی جز ترک وطن ندارد، وقتی امنیت حقوقی و اقتصادی جایش را به تعلیق دائمی میدهد و وقتی فرد خود را بازیگری بیاختیار در تعیین سرنوشت کشورش مییابد، وطن آرامآرام از یک «پروژه ملی و زنده» به یک «نوستالژی و خاطرهٔ مرده» تقلیل مییابد. وطندوستی دیگر نه با دستور حکومتی معنا پیدا میکند، و نه با تبلیغ مخالفان حکومت.
بحران اصلی: تنهاییِ جمعی
بزرگترین خطری که امروز کیان ایران را تهدید میکند ویرانیِ همان زیرساختهای تمدنی و نهادی است که وطنآگاهی روی آنها تنفس میکرد. بیتفاوتی، به مراتب از خشم خطرناکتر است. جامعهای که هنوز خشمگین است و اعتراض میکند، یعنی هنوز خود را مالک خانه و شریک در سرنوشت آن میداند؛ اما جامعهای که به فازِ سکوت و تماشاگریِ محض کوچ کرده، پیوندهای عقلانی و عاطفی خود را با آینده این جغرافیا بریده است.اگر روحِ وطن، همان آیندهٔ مشترک باشد، تراژدی امروز ایران این است که آینده، برای تودههای وسیعی از این مردم، دیگر نه «آینده» است و نه «مشترک».
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
. | 3 809 |
| 5 | #V 143
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
. | 2 672 |
| 6 | تنها گروهی که مشروعیت سخن گفتن از «صلحطلبی» را دارد
#A 483
✍️ آرمان امیری @armanparian - در مور اینکه تعریف «جنگ» دقیقا چیست؟ اختلاف نظرهای فراوانی وجود دارد؛ اما برای سنجش عیار «مخالفت با جنگ» و اتهام «جنگطلبی» میتوان از مسیر دیگری هم وارد شد: اینکه به جای جنگ بپرسیم: «معنای صلح چیست؟»
غیاب جنگ، میتواند دستکم در سه سطح مختلف توصیف شود: آتشبس، ترک مخاصمه و در نهایت صلح. همین تجربهی چند ماه گذشته از وضعیت «آتشبس» نصفه و نیمهای که ایجاد شد بهتر از هر دانشنامهای به ما نشان داد که چه اختلاف فاحشی میان اشکال مختلف «توقف جنگ» با «صلح» وجود دارد.
صلح، یک وضعیت چندجانبه است که در تمامی سطوح نظامی، سیاسی، حقوقی، اقتصادی و حتی فرهنگی باید تجلی پیدا کند. تعاریف تقلیلگرایانهای که فقط یکی از این سطوح را در نظر بگیرند (مثلا صلح را صرفا نظامی یا حقوقی تعریف کنند) بخش بزرگی از هدف و توقع ما را از مفهوم صلح نادیده میگیرند. هیچ ناظر خردمندی وضعیت «نه مذاکره میکنیم، نه جنگ میشود» را برآورده کنندهی اهداف و ارزشهای بشری که شایستهی عنوان «صلح» باشند نمیداند.
اینکه رویای تنشزدایی و بازگشت روابط دو کشور ایران و آمریکا به وضعیت طبیعی و صلحآمیز چقدر قدمت دارد را سخت بشود تخمین زد. به هر حال، دستکم از میانهی دههی هفتاد و اوجگیری جنبش اصلاحات، با رسم شکل و نشان دادن مصداق میتوان یادآوری کرد که بخش بزرگی از جامعهی ایرانی، بیتاب عادیسازی روابط با جهان غرب بودند. رویایی که گمان میرفت اصلاحطلبان باید آن را در داخل ساختار حکومتی نمایندگی کنند.
اینکه چرا اصلاحطلبان در تحقق هیچ یک از آن مطالبات موفق نبودند، موضوع این یادداشت نیست. فقط میدانیم بخش بزرگی از رویاهای آن جنبش به مرور بر باد رفت. چه به دلیل «اصلاحناپذیری ساختار حکومت»، چه به این دلیل که خود اصلاحطلبان، در مورد بسیاری از مطالبات اجتماعی، اگر دگمتر، مرتجعتر و مدنیتستیزتر از اصولگرایان حکومتی نبودند، دستکم وضعیت خیلی بهتری هم نداشتند و نمیتوانستند خواست واقعی جامعه را نمایندگی کنند.
کمترین مصداق این خواستهای مدرن همان مسالهی حجاب بود که سرانجام جامعه موفق شد با دور زدن اصلاحطلبان ضربهگیر، مستقیما برایش «بجنگد» و دستکم بخشی از حق خود را به دست بیاورد. اوضاع برای بسیاری از دیگر مطالبات جامعه اما بسیار سختتر از قضیهی حجاب بود؛ به ویژه دغدغههای اقتصادی و پیوند آنها با ضرورت بدل شدن به یک بازیگر نرمال در دل نظام جهانی و بایگانی کردن مالیخولیای اسرائیلستیزی. دشواری این مطالبات فقط از بابت سختجانی حکومت نبود؛ این بار پای اردوگاه عریض و طویلی از چپ سکولار پسااستعماری گرفته تا چپ شیعی هم به میان آمد که هویت و موجودیتشان در رویای نبرد آخرالزمانی برای نابودی ارزشهای مدرنیته خلاصه میشود!
نیاز به استدلال خیلی پیچیدهای نیست که بفهمیم جریاناتی که تمام دستگاه فکریشان ستیز با مدرنیتهی لیبرال و ترسیم تصویری «استکباری» از نظم جهان است، هرگز نمیتوانند مدعی ایجاد «صلح» با همان «نظام سلطه» باشند. میتوان تصور کرد که چماق واقعیت برخی از این انقلابیون ابدی را متقاعد کرده که دستکم از وضعیت «جنگ مستقیم و آشکار» پرهیز کنند؛ اما بزرک کردن این موقعیت «ترک مخاصمه» به اسم «صلحطلبی»، شعبده ای است که بجز در بزنگاه آغاز جنگ، خودشان هم چندان مایل به تکرارش نیستند و با سیمای آرمانی «مبارز»شان سازگاری ندارد.
در برابر این نیروها، تنها جریانی که امروز میتواند خود را پرچمدار اصیل «صلحطلبی» در جامعهی ایرانی بداند، همان بخش از جامعه است که سالها در مدنیترین شکل ممکن میهندوستی خودش را با شعار «نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران» فریاد زده، و مخالفتش با سیاستهای تخاصمی و تنشزا را به شکل «فلسطین رو رها کن، فکری به حال ما کن» به نمایش گذاشته است. در تمام این مدت نیز تلاش کرده تا کشور را از گرفتاری در منجلاب «ترک مخاصمه» به سمت گسترش مراوده و همگرایی با جهان در تمامی سطوح سیاسی، اقتصادی، فرهنگی بکشاند.
امروز و در پس سالها تجربهی ناکام اصلاحات، این بخش از جامعه به تلخی دریافته که امکان حصول هیچ کدام از مطالباتش از دل مسیر کمهزینهی اصلاحات وجود ندارد، پس به ناچار الزام پرداخت هزینهی سنگین یک «انقلاب ملی» را پذیرفته است. چه جای تعجب اگر به همین تناسب، برای حصول یک «صلح پایدار» نیز هزینهی جراحیهای کوتاه مدت را بپذیرد. مهم این است که این هزینهها، هرقدر هم سنگین باشند، هزینهی گذار از این ورطهی «نه جنگ و نه صلح» برای رسیدن به یک صلح پایدار، و بهرهمندی از تمامی ابعاد و دستاوردهای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و حتی فرهنگی آن است.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
. | 4 597 |
| 7 | تنها گروهی که مشروعیت سخن گفتن از «صلحطلبی» را دارد
#A 483
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
. | 2 456 |
| 8 | ✍️ آرمان امیری @armanparian - دوازدهم تیرماه، شهرنوش پارسیپور، در غربت مهاجرت چشم از جهان فرو بست. او، پس از سیمین دانشور، از زنان پیشگام در رماننویسی ایران بود و رمانهای شاخصی همچون «طوبا و معنای شب»، «مردان در برابر زنان» و «زنان بدون مردان» را از خود به جای گذاشت، با این حال، درست به مانند دانشور، او نیز نتوانست تصویری از زن مدرن ایرانی خلق کند. تا پیش از دههی هفتاد نه تنها در آثار نویسندگان و سینماگران مرد ایرانی، بلکه حتی در معدود آثار زنان هنرمند نیز شخصیت زن ایرانی همچنان به شکل موجودی منفعل، قربانی جامعه، یا در نهایت حامی، پشتیبان و البته شیفتهی مردان تصویر میشد که پارسیپور نیز از این قاعده مستثنی نماند. نخستین بازنماییها از تصویر زن مدرن ایرانی، چند دهه پس از آغاز رماننویسی ایرانی و سالها پس از آنکه نخستین زنان نویسنده کارشان را شروع کردند خلق شد، آن هم نه از جانب یک نویسندهی زن!
کلیپ پیوست، بخشی از گفتگویی است که بیش از یک سال پیش، در بازخوانی رمانهای دههی هفتاد ایرانی با رسانهی پارسی انجام دادم. نسخهی کامل این گفتگو را از اینجا میتوانید ببینید.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
. | 4 256 |
| 9 | پندی از داستان کاوه با ضحاک
#A 482
✍️ آرمان امیری @armanparian - در آن صحنهی ماندگار مواجههی کاوه با ضحاک، رفتار آهنگر دادخواه دو سویهی ناهمگون دارد. نخست در زمان ورودش به درگاه پادشاه است. جایی که با درماندگی میخواهد برای نجات جان فرزند تلاشی کند. رنگ گفتار کاوه و لحن روایت فردوسی در این بخش آشکارا بوی التماس و زاری میدهد. مردی که فرزندش را در آستانهی مرگ میبیند، با دست بر سر میکوبد، (خروشید و زد دست بر سر ز شاه)، ضحاک را به احترام «شاها» خطاب میکند (که شاها منم کاوهٔ دادخواه)، خود را کوچک و «بیزیان» میخواند، (یکی بیزیان مرد آهنگرم) و امیدش تنها به دلرحمی و انصاف خود اوست؛ وجدان خود شاه را به کمک میطلبد (مگر کز شمار تو آید پدید) تا شاید فرزندش از مرگ نجات پیدا کند.
اما این عجز و لابهی ترحمبرانگیز، در صحنهی بعد به یکی از شورمندانهترین خشمهای حماسی شاهنامه بدل میشود که هربار تکرارش خون را در رگها به جوش میآورد. آنگاه که کاوه را به امضای محضر دادگری ضحاک دعوت میکنند و او از خشم انگار که دیوانه میشود:
چو بر خواند کاوه همه محضرش
سبک سوی پیران آن کشورش
خروشید کای پای مردان دیو
بریده دل از ترس گیهان خدیو
همه سوی دوزخ نهادید روی
سپردید دلها به گفتار اوی
نباشم بدین محضر اندر گوا
نه هرگز براندیشم از پادشا
خروشید و برجست لرزان ز جای
بدرّید و بسپرد محضر به پای
من به این رفتار دوگانه و شگفانگیز خیلی فکر کردم. چه شد که خشم کاوه ناگهان فوران کرد؟ آیا خبر نگارش محضر دادگری ضحاک، تکاندهندهتر از خبر محکومیت فرزندش به مرگ بود؟ چرا در برابر آن یکی به درماندگی دست بر سر میزد و با شنیدن این یکی از خشم فریاد میکشید؟ و پاسخی که در نهایت بدان رسیدم همین بود که: بلی! این خبر دوم هزار هزار مرتبه بدتر بود.
خطر نخست برای کاوه تنها یک فاجعهی شخصی بود. پسرش دستگیر شده و در خطر مرگ قرار داشت. وضعیتی که در این سالها هزاران و دهها هزار خانوادهی ایرانی تجربه کردهاند و به خوبی میتوانند گواهی دهند که نخستین واکنش آنها به این گرفتاری چیست: به دنبال آشنایی میگردند؛ یا واسطهای؛ یا اگر ندارند مستقیم مراجعه میکنند به زندان و بازداشتگاه و هرکجایی که بتوانند. ای بسا لابهای میکنند یا التماسی؛ اگر گمان کنند فایدهای دارد فریادی هم میزنند اما مراقب هستند که حتی در آن ظاهر خشمگین و درمانده هم چیزی نگویند که کار را از آنچه هست بدتر کنند. در نهایت، اگر لازم باشد با دادن «تعهد» و گرو گذاشتن ریش و ای بسا سپاس و تمجید شفاهی و مخفیانه از مقامات حل و فصل کنند؛ یا حتی به نمایش، فیالمجلس تشری هم به فرزند گرفتار بزنند دریغ نخواهند کرد که انسان ایرانی «خردِ مصلحتگرا» را به تجربهی دهها قرن زیست تاریخی و اجتماعیاش به خوبی آموخته است.
بخش دوم اما به کلی از جنس دیگری است. حالا ماشین سرکوب یک قدم جلوتر میآید و از قربانیاش میخواهد که به بخشی از «دستگاه رسانهای توجیه جنایت» بدل شود. این دیگر یک مجلس پنهانی تعهد گرفتن در دالانهای تاریک بازداشتگاه و زندان نیست. این تدبیری است برای جار زدن در عرصهی عمومی تا آب به سیمای کریه ضحاک بریزد و سرپوشی بر جنایتهایش بگذارد. پای یک انتخاب شخصی در میان نیست؛ این غرور شخصی یک پدر زحمت کشیده نیست که خودش تصمیم بگیرد فدای آزادی فرزندش کند؛ سرمایهی زندگی یک مادر داغدار نیست که به دست خودش فدای دلبندانش کند؛ این دعوت به مشارکت در سرکوب دیگران است؛ پروژهی توابسازی و تولید همکار امنیتی است. نمیگویند برای اینکه خودت را نجات دهی غرورت را بشکن و تعظیم کن؛ میخواهند برای نجات خودت، در قربانی کردن دیگران شریک شوی و دستی بر دهانشان بگذاری تا در ازای نجات تو، ای بسا صدای دادخواهی هزاران بیگناه دیگر خفه شود. این چیزی است که کاوه نمیتواند بپذیرد.
خروش کاوه، درسی است برای تمام تاریخ، تا به امروز ما: تلاش برای نجات از بیدادگری همانقدر بخردانه است، که همدستی در توجیه جنایت بیشرمانه! و آنقدر بیشرمانه که ای بسا «عملهی ظلم» را حتی در جایگاهی بدتر از خود ظالم قرار دهد! چون آنکه کسی را به قتل میرساند، تنها یک نفر را کشته، اما آنانی که اصل جنایت و کراهت و قباهت جنایتگری را توجیه میکنند، یا در تمجید و رثای جنایتکار مدیحه میسرایند و ای بسا در سوگش مرثیه میپردازند، راه را برای تداوم جنایت در تمام طول تاریخ هموار میکنند و از آن پس باید شریک و همدست در تمامی جنایتهای مشابه قلمداد شوند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
. | 5 887 |
| 10 | پندی از داستان کاوه با ضحاک
#A 482
کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
. | 3 575 |
