arabic.uz (hikmatlar)
رفتن به کانال در Telegram
@arabicuz_nahv (nahv-sarf kanal) @arabicuz (hikmat-kanal) @arabicuz_matn (hikmat-matnli kanal) @arabicuz_bot (hikmat-bot) - arabic.uz hikmatlari @arabicuz_nahv_hikmat (sharhli hikmat)
نمایش بیشتر
شبکه:📈 تحلیل کانال تلگرام arabic.uz (hikmatlar)
کانال arabic.uz (hikmatlar) (@arabicuz) در بخش زبانی ازبکی بازیگری فعال است. در حال حاضر جامعه شامل 37 672 مشترک است و جایگاه 1 674 را در دسته دین و مذهبی و رتبه 2 053 را در منطقه أوزبكستان دارد.
📊 شاخصهای مخاطب و پویایی
از زمان ایجاد در невідомо، پروژه رشد سریعی داشته و 37 672 مشترک جذب کرده است.
بر اساس آخرین دادهها در تاریخ 03 سپتامبر, 2026، کانال فعالیت پایداری دارد. در ۳۰ روز گذشته تغییر اعضا برابر 75 و در ۲۴ ساعت گذشته برابر -3 بوده و همچنان دسترسی گستردهای حفظ شده است.
- وضعیت تأیید: تأیید نشده
- نرخ تعامل (ER): میانگین تعامل مخاطب 24.55% است و در ۲۴ ساعت نخست پس از انتشار، محتوا معمولاً 15.28% واکنش نسبت به کل مشترکان کسب میکند.
- دسترسی پستها: هر پست به طور میانگین 9 242 بازدید دریافت میکند. در اولین روز معمولاً 5 752 بازدید جمعآوری میشود.
- واکنشها و تعامل: مخاطبان بهطور فعال حمایت میکنند؛ میانگین واکنش به هر پست 203 است.
📝 توضیح و سیاست محتوایی
نویسنده این فضا را محل بیان دیدگاههای شخصی توصیف میکند:
“@arabicuz_nahv (nahv-sarf kanal)
@arabicuz (hikmat-kanal)
@arabicuz_matn (hikmat-matnli kanal)
@arabicuz_bot (hikmat-bot) - arabic.uz hikmatlari
@arabicuz_nahv_hikmat (sharhli hikmat)”
به لطف بهروزرسانیهای پرتکرار (آخرین داده در تاریخ 04 سپتامبر, 2026)، کانال همواره بهروز و دارای دسترسی بالاست. تحلیلها نشان میدهد مخاطبان بهطور فعال با محتوا تعامل دارند و آن را به نقطه اثرگذاری مهم در دسته دین و مذهبی تبدیل کردهاند.
37 672
مشترکین
-324 ساعت
-77 روز
+7530 روز
در حال بارگیری داده...
کانالهای مشابه
ابر برچسبها
هیچ دادهای
مشکلی وجود دارد؟ لطفاً صفحه را تازه کنید یا با مدیر پشتیبانی ما تماس بگیرید.
اشارات ورودی و خروجی
---
---
---
---
---
---
جذب مشترکین
سپتامبر '26
سپتامبر '26
+70
در 23 کانالها
اوت '26
+685
در 95 کانالها
Get PRO
ژوئیه '26
+955
در 116 کانالها
Get PRO
ژوئن '26
+886
در 119 کانالها
Get PRO
مه '26
+1 177
در 196 کانالها
Get PRO
آوریل '26
+707
در 117 کانالها
Get PRO
مارس '26
+1 242
در 199 کانالها
Get PRO
فوریه '26
+762
در 172 کانالها
Get PRO
ژانویه '26
+768
در 128 کانالها
Get PRO
دسامبر '25
+705
در 120 کانالها
Get PRO
نوامبر '25
+446
در 107 کانالها
Get PRO
اکتبر '25
+578
در 106 کانالها
Get PRO
سپتامبر '25
+488
در 121 کانالها
Get PRO
اوت '25
+738
در 117 کانالها
Get PRO
ژوئیه '25
+737
در 121 کانالها
Get PRO
ژوئن '25
+667
در 151 کانالها
Get PRO
مه '25
+673
در 126 کانالها
Get PRO
آوریل '25
+602
در 120 کانالها
Get PRO
مارس '25
+1 365
در 200 کانالها
Get PRO
فوریه '25
+619
در 119 کانالها
Get PRO
ژانویه '25
+1 029
در 115 کانالها
Get PRO
دسامبر '24
+691
در 135 کانالها
Get PRO
نوامبر '24
+897
در 107 کانالها
Get PRO
اکتبر '24
+640
در 114 کانالها
Get PRO
سپتامبر '24
+552
در 117 کانالها
Get PRO
اوت '24
+729
در 142 کانالها
Get PRO
ژوئیه '24
+915
در 177 کانالها
Get PRO
ژوئن '24
+506
در 162 کانالها
Get PRO
مه '24
+823
در 130 کانالها
Get PRO
آوریل '24
+931
در 147 کانالها
Get PRO
مارس '24
+2 178
در 210 کانالها
Get PRO
فوریه '24
+1 208
در 121 کانالها
Get PRO
ژانویه '24
+1 146
در 122 کانالها
Get PRO
دسامبر '23
+1 721
در 131 کانالها
Get PRO
نوامبر '23
+880
در 98 کانالها
Get PRO
اکتبر '23
+556
در 77 کانالها
Get PRO
سپتامبر '23
+872
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '23
+858
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '23
+736
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '23
+530
در 0 کانالها
Get PRO
مه '23
+305
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '23
+1 366
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '23
+725
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '23
+712
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '23
+854
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '22
+683
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '22
+544
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '22
+624
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '22
+921
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '22
+620
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '22
+706
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '22
+674
در 0 کانالها
Get PRO
مه '22
+456
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '22
+976
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '22
+601
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '22
+510
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '22
+544
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '21
+599
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '21
+813
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '21
+662
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '21
+785
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '21
+771
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '21
+789
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '21
+738
در 0 کانالها
Get PRO
مه '21
+662
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '21
+964
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '21
+809
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '21
+1 022
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '21
+2 846
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '20
+29 902
در 0 کانالها
| تاریخ | رشد مشترکین | اشارات | کانالها | |
| 04 سپتامبر | +30 | |||
| 03 سپتامبر | +16 | |||
| 02 سپتامبر | +12 | |||
| 01 سپتامبر | +12 |
پستهای کانال
📜Мақталган 200та яхши сифат
1. Ибтиҳол - ёлвориб сўраш, илтижо.
2. Эргашиш.
3. Бирлашиш, иттифоқ.
4. Иҳтисоб - Аллоҳдан савоб умид қилиш.
5. Эҳсон, яхшилик қилиш.
6. Биродарлик, дўстлик.
7. Аллоҳга ҳокисорлик билан бўйсуниш.
8. Ихлос.
9. Одоб.
10. Иршод -тўғри йўлга йўллаш
11. Изн, ижозат сўраш.
12. Истихора - яхшилик сўраш.
13. Истиғоса - Аллоҳдан паноҳ сўраш
14. Истиъона - ёрдам сўраш
15. Истиғоса - мадад сўраш
16. Истиғфор айтиш
17. Истиқомат, тўғрилик
18. Ислом.
19. Гўзал ўрнак.
20. Ислоҳ қилиш.
21. Ибрат олиш.
22. Узр сўраш.
23. Фазилат ва яхшиликни эътироф этиш.
24. Эътисом - маҳкам тутиш.
25. Иғоса - ёрдамга шошилиш.
26. Саломни ёйиш.
27. Гувоҳликни адо этиш.
28. Покиза нарсаларни ейиш.
29. Улфат, аҳиллик.
30. Омонатдорлик.
31. Яхшиликка буюриш ва ёмонликдан қайтариш.
32. Инобат - Аллоҳга қайтиш.
33. Инзор - огоҳлантириш.
34. Инсоф.
35. Инфоқ - молни хайрли ишларга сарфлаш.
36. Ийсор - ўзидан бошқани устун қўйиш.
37. Иймон.
38. Бирр - яхшилик, эзгулик.
39. Биррул волидайн - ота-онага яхшилик қилиш.
40. Хушхабар бериш
41. Хушчеҳралик, очиқ юзлилик.
42. Басийрат ва фаросат.
43. Йиғлаш (гуноҳларга надомат қилиб, Аллоҳдан қўрқиб).
44. Тааммул - фикр-мулоҳаза.
45. Таанний - шошмаслик, вазминлик.
46. Табаттул - Аллоҳга ажралиб чиқиш, ўзни бағишлаш.
47. Етказиш ва баён қилиш.
48. Табаййун, тасбит - аниқлаш, текшириб кўриш.
49. Тадаббур - чуқур тафаккур қилиш.
50. Тазаккур - эслаш, ёдга олиш.
51. Зикрул мавти - ўлимни эслаш.
52. Тазкир - эслатиш.
53. Тасбеҳ айтиш (субҳаналлоҳ).
54. Таъарруф - бир-бирини таниш.
55. Таъовун - яхшилик ва тақвода ҳамкорлик қилиш.
56. Таъзимил ҳурумаат - Аллоҳ белгилаган муқаддассотларни улуғлаш.
57. Тафоул - яхшиликдан умид қилиш.
58. Ғам-қайғуларни енгиллатиш.
59. Тафаккур қилиш.
60. Тақво.
61. Такбир айтиш (Аллоҳу акбар)
62. Инсонни ҳурмат қилиш, икром.
63. Қуръон тиловат қилиш
64. Таносур - бир-бирини қўллаб-қувватлаш.
65. Таҳлил айтиш (Лаа илаҳа иллаллоҳ).
66. Тавозеъ.
67. Тавба.
68. Тавҳид (Аллоҳни яккалаш).
69. Таваддуд - меҳр-муҳаббат кўрсатиш.
70. Тавассут - мўътадиллик.
71. Тавассул (васила қилиш).
72. Таваккул.
73. Тайсир - енгиллик қилиш.
74. Ўнг томонни афзал кўриш.
75. Сабот -собитқадамлик.
76. Сано - мақтов.
77. Душманларга қарши курашиш.
78. Сахийлик, жўмардлик.
79. Ўраниш, сатрланиш (аёллар).
80. Ҳаж ва умра.
81. Ҳазар, эҳтиёткорлик.
82. Ҳусни хулқ.
83. Ҳусни сумт, чиройли одоб.
84. Ҳусни зон, яхши гумон.
85. Яхши муомала.
86. Ҳусни муомала, яхши муносабат.
87. Қасамларни сақлаш, риоя қилиш.
88. Иффатни сақлаш, фаржни сақлаш.
89. Қўшни ҳаққига риоя қилиш.
90. Ҳикмат билан иш тутиш.
91. Аллоҳ нозил қилгани ила ҳукм қилиш
92. Ҳилм, ҳалимлик
93. Ҳамд айтиш.
94. Ҳанон, меҳрибонлик
95. Ҳавқала айтиш («Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ»)
96. Ҳаё.
97. Эҳтиёткорлик.
98. Хушуъ.
99. Аллоҳдан қўрқиш
100. Овозни паст тутиш, сўзлаганда паст овозда сўзлаш.
101. Хавф, қўрқув (Аллоҳдан)
102. Дуо.
103. Аллоҳга чақириш, даъват қилиш.
104. Зикр.
105. Меҳрибонлик, раъфат
106. Ражо, умидворлик
107. Ружулат, мардлик
108. Раҳмат, раҳм-шафқат
109. Ризо, розилик
110. Рағбат ва тарғиб
111. Рифқ, мулойимлик
112. Қўрқув ва тарҳиб, огоҳлантириш
113. Закот бериш.
114. Зуҳд, зоҳидлик.
115. Айбни яшириш, сатр.
116. Саховат, очиққўллик.
117. Сурур, хурсандлик.
118. Сакинат, хотиржамлик.
119. Тинчлик.
120. Самоҳат, кенгфеъллик.
121. Тинглаш, (яхшиликкка) қулоқ тутиш.
122. Шижоат, жасорат.
123. Шарафни сақлаш.
124. Шафоатчилик қилиш.
125. Шафқат қилиш.
126. Шукр қилиш.
127. Шаҳомат, мардлик
128. Шўро, маслаҳатлашиш.
129. Сабр ва ўзаро сабрда собит туриш.
130. Сидқ, ростгўйлик.
131. Садақа
132. Софҳа, кечириш, айбидан ўтиш.
133. Намоз ўқиш.
134. Солиҳлик.
135. Силаи раҳм, қариндош-уруғчилик ришталарини боғлаш.
136. Сукут ва тилни сақлаш.
137. Рўза тутиш.
138. Тазарруъ ва илтижо.
139. Тоат-ибодат, итоат.
140. Очиқ чеҳралик, очиқюзлик.
141. Хотиржамлик.
142. Юксак мақсадга интилиш
143. Таҳорат, поклик.
144. Ибодат.
145. Адолат қилиш ва тенгликка риоя қилиш
146. Иззат, қадр-қиммат.
147. Азму қарор ва азимат, қатъият.
148. Атф, меҳр ва ғамхўрлик.
149. Иффат.
150. Афв ва кечириш.
151. Илм олиш (ва унга амал қилиш)
152. Олийҳиммат бўлиш.
153. Амал, меҳнат.
154. Беморни зиёрат қилиш, бориб кўриш.
155. Кўзни (номаҳрамга, ноўрин ўринга қарашдан) тийиш
156. Ғайрат (рашк, қизғаниш, эркаклик).
157. Аллоҳга (Унинг ҳимоясига) қочиш, Ундан паноҳ сўраш.
158. Фараҳ, хурсандлик.
159. Фазли марҳаматли бўлиш.
160. Фатонат, зукколик.
161. Фиқҳ (масалаларни дақиқ ва тўғри англаш).
162. Ҳақиқатга интилиш, ҳаққонийлик.
163. Қасос.
164. Қаноат.
165. Қунут, итоаткорлик
166. Куч-қувват ва шиддат.
167. Ирода кучи, матонат.
168. Сир сақлаш, омонатдорлик.
169. Карам, олижаноблик.
170. Ғазабни ичга ютиш.
171. Етимга кафиллик қилиш ва унга ғамхўрлик.
172. Яхши сўз
173. Мулойимлик, юмшоқлик
174. Нафс билан мужоҳада, курашиш
175. Нафсни ҳисоб-китоб қилиш, муҳосаба.
176. Муҳаббат, севги.
177. Мадора - одамлар билан муроса қилиш.
178. Муроқаба - Аллоҳнинг кузатувида эканини ҳис қилиш.
179. Мурувват, одамийлик.
180. Яхшиликларга шошилиш.
181. Масъулиятни ҳис этиш, жиддийлик.
182. Танбеҳ ва очиқ гаплашиш ,сариҳлик.
183. Маърифат - Аллоҳни таниш
184. Мувосама - ҳамдардлик
185. Олижаноблик.
186. Назоҳат, поклик, ҳалоллик.
187. Фаоллик, ғайрат
188. Насиҳат ва ҳаққа тавсия қилиш
189. Тартиб-интизом.
190. Назар ва табассор - кузатиш ва теран англаш
191. Ҳижрат (кўчиш)
192. Ҳидоят(га юриш).
193. Вараъ, шубҳали нарсалардан сақланиш
194. Ваъз-насиҳат олиш, ваъзланиш.
195. Вафо, вафодорлик.
196. Виқор ,салобат.
197. Виқоя, ҳимояланиш, сақланиш
198. Вало ва баро (дўстлашиш ва узоқ бўлиш)
199. Уйғоқлик, ғафлатдан ҳушёр бўлиш
200. Яқин, қатъий ишонч.
🔖Бир гуруҳ мутахассислар нашрга тайёрланган 12 жилдли “نضرة النعيم في مكارم أخلاق الرسول الكريم صلى الله عليه وسلم "Надратун наъими фи макорими ахлақир расулил карими соллаллоҳу алайҳи васаллам” энциклопедияси асосида тайёрланди.
@arabicuz
iOS | Android
Instagram | Facebook | Twitter | Tiktok | Youtube
| 2 | 📜“نضرة النعيم في مكارم أخلاق الرسول الكريم صلى الله عليه وسلم"
1. الابتهال
2. الاتباع
3. الاجتماع (الاتحاد)
4. الاحتساب
5. الإحسان
6. الإخاء
7. الإخبات
8. الإخلاص
9. الأدب
10. الإرشاد
11. الاستئذان
12. الاستخارة
13. الاستعاذة
14. الاستعانة
15. الاستغاثة
16. الاستغفار
17. الاستقامة
18. الإسلام
19. الأسوة الحسنة
20. الإصلاح
21. الاعتبار
22. الاعتذار
23. الاعتراف بالفضل
24. الاعتصام
25. الإغاثة
26. إفشاء السلام
27. إقامة الشهادة
28. أكل الطيبات
29. الألفة
30. الأمانة
31. الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر
32. الإنابة
33. الإنذار
34. الإنصاف
35. الإنفاق
36. الإيثار
37. الإيمان
38. البر
39. بر الوالدين
40. البشارة
41. البشاشة
42. البصيرة والفراسة
43. البكاء
44. التأمل
45. التأني
46. التبتل
47. التبليغ والتبيين
48. التبين (التثبت)
49. التدبر
50. التذكر
51. تذكر الموت
52. التذكير
53. التسبيح
54. التعارف
55. التعاون على البر والتقوى
56. تعظيم الحرمات
57. التفاؤل
58. تفريج الكربات
59. التفكر
60. التقوى
61. التكبير
62. تكريم الإنسان
63. تلاوة القرآن
64. التناصر
65. التهليل
66. التواضع
67. التوبة
68. التوحيد
69. التودد
70. التوسط
71. التوسل
72. التوكل
73. التيسير
74. التيمن
75. الثبات
76. الثناء
77. جهاد الأعداء
78. الجود
79. الحجاب
80. الحج والعمرة
81. الحذر
82. حسن الخلق
83. حسن السمت
84. حسن الظن
85. حسن العشرة
86. حسن المعاملة
87. حفظ الأيمان
88. حفظ الفرج
89. حق الجار
90. الحكمة
91. الحكم بما أنزل الله
92. الحلم
93. الحمد
94. الحنان
95. الحوقلة
96. الحياء
97. الحيطة
98. الخشوع
99. الخشية
100. خفض الصوت
101. الخوف
102. الدعاء
103. الدعوة إلى الله
104. الذكر
105. الرأفة
106. الرجاء
107. الرجولة
108. الرحمة
109. الرضا
110. الرغبة والترغيب
111. الرفق
112. الرهبة والترهيب
113. الزكاة
114. الزهد
115. الستر
116. السخاء
117. السرور
118. السكينة
119. السّلم
120. السماحة
121. السماع
122. الشجاعة
123. الشرف
124. الشفاعة
125. الشفقة
126. الشكر
127. الشهامة
128. الشورى
129. الصبر والمصابرة
130. الصدق
131. الصدقة
132. الصفح
133. الصلاة
134. الصلاح
135. صلة الرحم
136. الصمت وحفظ اللسان
137. الصوم
138. الضراعة والتضرع
139. الطاعة
140. طلاقة الوجه
141. الطمأنينة
142. الطموح
143. الطهارة
144. العبادة
145. العدل والمساواة
146. العزة
147. العزم والعزيمة
148. العطف
149. العفة
150. العفو والغفران
151. العلم
152. علو الهمة
153. العمل
154. عيادة المريض
155. غض البصر
156. الغيرة
157. الفرار إلى الله
158. الفرح
159. الفضل
160. الفطنة
161. الفقه
162. القسط
163. القصاص
164. القناعة
165. القنوت
166. القوة والشدة
167. قوة الإرادة
168. كتمان السر
169. الكرم
170. كظم الغيظ
171. كفالة اليتيم
172. الكلم الطيب
173. اللين
174. مجاهدة النفس
175. محاسبة النفس
176. المحبة
177. المداراة
178. المراقبة
179. المروءة
180. المسارعة في الخيرات
181. المسئولية
182. المعاتبة والمصارحة
183. معرفة الله عز وجل
184. المواساة
185. النبل
186. النزاهة
187. النشاط
188. النصيحة والتواصي
189. النظام
190. النظر والتبصر
191. الهجرة
192. الهدى
193. الورع
194. الوعظ
195. الوفاء
196. الوقار
197. الوقاية
198. الولاء والبراء
199. اليقظة
200. اليقين
@arabicuz
iOS | Android
Instagram | Facebook | Twitter | Tiktok | Youtube | 1 114 |
| 3 | 📜Мақталган 200та яхши сифат
1. Ибтиҳол - ёлвориб сўраш, илтижо.
2. Эргашиш.
3. Бирлашиш, иттифоқ.
4. Иҳтисоб - Аллоҳдан савоб умид қилиш.
5. Эҳсон, яхшилик қилиш.
6. Биродарлик, дўстлик.
7. Аллоҳга ҳокисорлик билан бўйсуниш.
8. Ихлос.
9. Одоб.
10. Иршод -тўғри йўлга йўллаш
11. Изн, ижозат сўраш.
12. Истихора - яхшилик сўраш.
13. Истиғоса - Аллоҳдан паноҳ сўраш
14. Истиъона - ёрдам сўраш
15. Истиғоса - мадад сўраш
16. Истиғфор айтиш
17. Истиқомат, тўғрилик
18. Ислом.
19. Гўзал ўрнак.
20. Ислоҳ қилиш.
21. Ибрат олиш.
22. Узр сўраш.
23. Фазилат ва яхшиликни эътироф этиш.
24. Эътисом - маҳкам тутиш.
25. Иғоса - ёрдамга шошилиш.
26. Саломни ёйиш.
27. Гувоҳликни адо этиш.
28. Покиза нарсаларни ейиш.
29. Улфат, аҳиллик.
30. Омонатдорлик.
31. Яхшиликка буюриш ва ёмонликдан қайтариш.
32. Инобат - Аллоҳга қайтиш.
33. Инзор - огоҳлантириш.
34. Инсоф.
35. Инфоқ - молни хайрли ишларга сарфлаш.
36. Ийсор - ўзидан бошқани устун қўйиш.
37. Иймон.
38. Бирр - яхшилик, эзгулик.
39. Биррул волидайн - ота-онага яхшилик қилиш.
40. Хушхабар бериш
41. Хушчеҳралик, очиқ юзлилик.
42. Басийрат ва фаросат.
43. Йиғлаш (гуноҳларга надомат қилиб, Аллоҳдан қўрқиб).
44. Тааммул - фикр-мулоҳаза.
45. Таанний - шошмаслик, вазминлик.
46. Табаттул - Аллоҳга ажралиб чиқиш, ўзни бағишлаш.
47. Етказиш ва баён қилиш.
48. Табаййун, тасбит - аниқлаш, текшириб кўриш.
49. Тадаббур - чуқур тафаккур қилиш.
50. Тазаккур - эслаш, ёдга олиш.
51. Зикрул мавти - ўлимни эслаш.
52. Тазкир - эслатиш.
53. Тасбеҳ айтиш (субҳаналлоҳ).
54. Таъарруф - бир-бирини таниш.
55. Таъовун - яхшилик ва тақвода ҳамкорлик қилиш.
56. Таъзимил ҳурумаат - Аллоҳ белгилаган муқаддассотларни улуғлаш.
57. Тафоул - яхшиликдан умид қилиш.
58. Ғам-қайғуларни енгиллатиш.
59. Тафаккур қилиш.
60. Тақво.
61. Такбир айтиш (Аллоҳу акбар)
62. Инсонни ҳурмат қилиш, икром.
63. Қуръон тиловат қилиш
64. Таносур - бир-бирини қўллаб-қувватлаш.
65. Таҳлил айтиш (Лаа илаҳа иллаллоҳ).
66. Тавозеъ.
67. Тавба.
68. Тавҳид (Аллоҳни яккалаш).
69. Таваддуд - меҳр-муҳаббат кўрсатиш.
70. Тавассут - мўътадиллик.
71. Тавассул (васила қилиш).
72. Таваккул.
73. Тайсир - енгиллик қилиш.
74. Ўнг томонни афзал кўриш.
75. Сабот -собитқадамлик.
76. Сано - мақтов.
77. Душманларга қарши курашиш.
78. Сахийлик, жўмардлик.
79. Ўраниш, сатрланиш (аёллар).
80. Ҳаж ва умра.
81. Ҳазар, эҳтиёткорлик.
82. Ҳусни хулқ.
83. Ҳусни сумт, чиройли одоб.
84. Ҳусни зон, яхши гумон.
85. Яхши муомала.
86. Ҳусни муомала, яхши муносабат.
87. Қасамларни сақлаш, риоя қилиш.
88. Иффатни сақлаш, фаржни сақлаш.
89. Қўшни ҳаққига риоя қилиш.
90. Ҳикмат билан иш тутиш.
91. Аллоҳ нозил қилгани ила ҳукм қилиш
92. Ҳилм, ҳалимлик
93. Ҳамд айтиш.
94. Ҳанон, меҳрибонлик
95. Ҳавқала айтиш («Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ»)
96. Ҳаё.
97. Эҳтиёткорлик.
98. Хушуъ.
99. Аллоҳдан қўрқиш
100. Овозни паст тутиш, сўзлаганда паст овозда сўзлаш.
101. Хавф, қўрқув (Аллоҳдан)
102. Дуо.
103. Аллоҳга чақириш, даъват қилиш.
104. Зикр.
105. Меҳрибонлик, раъфат
106. Ражо, умидворлик
107. Ружулат, мардлик
108. Раҳмат, раҳм-шафқат
109. Ризо, розилик
110. Рағбат ва тарғиб
111. Рифқ, мулойимлик
112. Қўрқув ва тарҳиб, огоҳлантириш
113. Закот бериш.
114. Зуҳд, зоҳидлик.
115. Айбни яшириш, сатр.
116. Саховат, очиққўллик.
117. Сурур, хурсандлик.
118. Сакинат, хотиржамлик.
119. Тинчлик.
120. Самоҳат, кенгфеъллик.
121. Тинглаш, (яхшиликкка) қулоқ тутиш.
122. Шижоат, жасорат.
123. Шарафни сақлаш.
124. Шафоатчилик қилиш.
125. Шафқат қилиш.
126. Шукр қилиш.
127. Шаҳомат, мардлик
128. Шўро, маслаҳатлашиш.
129. Сабр ва ўзаро сабрда собит туриш.
130. Сидқ, ростгўйлик.
131. Садақа
132. Софҳа, кечириш, айбидан ўтиш.
133. Намоз ўқиш.
134. Солиҳлик.
135. Силаи раҳм, қариндош-уруғчилик ришталарини боғлаш.
136. Сукут ва тилни сақлаш.
137. Рўза тутиш.
138. Тазарруъ ва илтижо.
139. Тоат-ибодат, итоат.
140. Очиқ чеҳралик, очиқюзлик.
141. Хотиржамлик.
142. Юксак мақсадга интилиш
143. Таҳорат, поклик.
144. Ибодат.
145. Адолат қилиш ва тенгликка риоя қилиш
146. Иззат, қадр-қиммат.
147. Азму қарор ва азимат, қатъият.
148. Атф, меҳр ва ғамхўрлик.
149. Иффат.
150. Афв ва кечириш.
151. Илм олиш (ва унга амал қилиш)
152. Олийҳиммат бўлиш.
153. Амал, меҳнат.
154. Беморни зиёрат қилиш, бориб кўриш.
155. Кўзни (номаҳрамга, ноўрин ўринга қарашдан) тийиш
156. Ғайрат (рашк, қизғаниш, эркаклик).
157. Аллоҳга (Унинг ҳимоясига) қочиш, Ундан паноҳ сўраш.
158. Фараҳ, хурсандлик.
159. Фазли марҳаматли бўлиш.
160. Фатонат, зукколик.
161. Фиқҳ (масалаларни дақиқ ва тўғри англаш).
162. Ҳақиқатга интилиш, ҳаққонийлик.
163. Қасос.
164. Қаноат.
165. Қунут, итоаткорлик
166. Куч-қувват ва шиддат.
167. Ирода кучи, матонат.
168. Сир сақлаш, омонатдорлик.
169. Карам, олижаноблик.
170. Ғазабни ичга ютиш.
171. Етимга кафиллик қилиш ва унга ғамхўрлик.
172. Яхши сўз
173. Мулойимлик, юмшоқлик
174. Нафс билан мужоҳада, курашиш
175. Нафсни ҳисоб-китоб қилиш, муҳосаба.
176. Муҳаббат, севги.
177. Мадора - одамлар билан муроса қилиш.
178. Муроқаба - Аллоҳнинг кузатувида эканини ҳис қилиш.
179. Мурувват, одамийлик.
180. Яхшиликларга шошилиш.
181. Масъулиятни ҳис этиш, жиддийлик.
182. Танбеҳ ва очиқ гаплашиш ,сариҳлик.
183. Маърифат - Аллоҳни таниш
184. Мувосама - ҳамдардлик
185. Олижаноблик.
186. Назоҳат, поклик, ҳалоллик.
187. Фаоллик, ғайрат
188. Насиҳат ва ҳаққа тавсия қилиш
189. Тартиб-интизом.
190. Назар ва табассор - кузатиш ва теран англаш
191. Ҳижрат (кўчиш)
192. Ҳидоят(га юриш).
193. Вараъ, шубҳали нарсалардан сақланиш
194. Ваъз-насиҳат олиш, ваъзланиш.
195. Вафо, вафодорлик.
196. Виқор ,салобат.
197. Виқоя, ҳимояланиш, сақланиш
198. Вало ва баро (дўстлашиш ва узоқ бўлиш)
199. Уйғоқлик, ғафлатдан ҳушёр бўлиш
200. Яқин, қатъий ишонч.
🔖Бир гуруҳ мутахассислар нашрга тайёрланган 12 жилдли “نضرة النعيم في مكارم أخلاق الرسول الكريم صلى الله عليه وسلم "Надратун наъими фи макорими ахлақир расулил карими соллаллоҳу алайҳи васаллам” энциклопедияси асосида тайёрланди.
@arabicuz
iOS | Android
Instagram | Facebook | Twitter | Tiktok | Youtube | 1 |
| 4 |  13978. Солиҳ салафлардан бирлари: “Дунёдаги мусибат ва синовлар бўлмаганида, Қиёмат кунига ҳеч вақосиз борган бўлардик”, деди.
Изоҳ: Мўмин киши дунёда касаллик, қайғу ёки бирор йўқотишга дуч келганида кўрсатган сабри сабабли Аллоҳ таоло унинг гуноҳларини кечиради ва хатоларини ювади.
@arabicuz
iOS | Android
Instagram | Facebook | Twitter | Tiktok | Youtube | 3 693 |
| 5 |  13977. Қуръонни ёд олган ҳофиза аёллардан бири шундай дейди: «Кунлик вирдим ўн пора — яъни ҳар уч кунда Қуръонни хатм қиламан. Уйда ишларим жуда кўп, лекин улар тезда ва вақт етишмовчилигисиз тугайди (бемалол улгураман). Ҳатто онамга: «Аллоҳга қасамки, онажоним, гўё мен билан бирга кимдир ишлаётгандай!» дейман.
Қуръон қайси бир нарсага аралашса, албатта унга барака киритади.
@arabicuz
iOS | Android
Instagram | Facebook | Twitter | Tiktok | Youtube | 6 516 |
| 6 | 13978. Солиҳа салафлардан бирлари: “Дунёдаги мусибат ва синовлар бўлмаганида, Қиёмат кунига ҳеч вақосиз борган бўлардик”, деди.
Изоҳ: Мўмин киши дунёда касаллик, қайғу ёки бирор йўқотишга дуч келганида кўрсатган сабри сабабли Аллоҳ таоло унинг гуноҳларини кечиради ва хатоларини ювади.
@arabicuz
iOS | Android
Instagram | Facebook | Twitter | Tiktok | Youtube | 1 |
| 7 |  13976. Анас ибн Молик розияллоҳу анҳу айтади: «Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бизларга (Мадинага) кириб келган кундан кўра нурафшонроқ ва гўзалроқ кунни кўрмадим, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам вафот этган кундан кўра қоронғироқ ва ёқимсизроқ кунни ҳам кўрмадим”, деди.
Имом Аҳмад ривояти.
@arabicuz
iOS | Android
Instagram | Facebook | Twitter | Tiktok | Youtube | 5 324 |
| 8 | Мўмин инсон ўзига ўзи: «Ўрнингдан тур, бу йиғинда ғийбат бўлмоқда, фахш, бефойда ва лағв сўзлар гапирилмоқда», деб айтади.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай дедилар: «Қай бир қавм бирор мажлисдан Аллоҳни зикр қилмай туриб кетса, эшакнинг ўлиги устидан тургандек бўлади, (Қиёмат куни) бу уларга ҳасрат бўлади». (Абу Довуд ривояти).
Мўмин банда ҳақ сўзга қулоқ тутиши лозим. Банда роббисига нафллар билан яқин бўлса, Аллоҳ уни яхши кўриб, қулоғига нур ато қилади, у билан басират кўзи очилади.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай дедилар: «Аллоҳ шундай дейди: «Ким Менинг валийимга душманлик қилса, Мен унга уруш эълон қиламан. Бандам унга фарз қилган нарсаларимдан кўра суюклироқ нарса билан Менга яқинлашмайди. Бандам Менга нафллари билан яқинлашаверади ва ниҳоят Мен уни яхши кўриб қоламан. Қачон Мен уни яхши кўрсам, унинг эшитадиган қулоғи, кўрадиган кўзи, ушлайдиган қўли, юрадиган оёғи бўламан. Мендан сўраса, унга албатта беражакман. Мендан паноҳ тиласа, уни албатта паноҳимга оламан. Қиладиган ҳеч бир ишим хусусида мўминнинг жони(ни олиш) ҳақида иккиланганимдек иккиланмадим. У ўлимни истамайди, Мен эса унга азият истамайман». (Имом Бухорий ривояти).
Демак унинг қулоғида нур киргач, у ботил сўзни эшитмайди. Қуръонга хилоф бўлган сўзни эшитмайди. Фахш, жирканч сўзларни эшитмайди. У ғийбатни эшитмайди, чунки қулоғида нур бор.
Ас-Самиъ исми исмларнинг ичидаги сен учун энг яқинидир. Ҳар гал муножот қилганингда У Зот сени эшитиб ижобат қилади. Ер юзида Аллоҳ таолонинг гўзал исмларини ўрганишдан олий нарса йўқдир. Демак ас-Самиъ исми сенга одоб бериб, таълим улашади.
Доктор Муҳаммад Ротиб Наблусийнинг "Аллоҳнинг гўзал исмлари" номли асари асосида. | 5 894 |
| 9 | Бир шахс менга айтиб берганди. У ғарб мамлакатларидан бирида докторлик диссертациясини ёқлар, шу аснода у мураккаб устозга дуч келиб қолган экан. У чигал бир мавзуни танлабди. У билан тўрт йил вақтини ўтказибди. У ечаётган тенглама боши берк кўчага кириб қолибди. У математика бўйича тадқиқот экан. Агар у тўғри ечимни топмаса, танлаган мавзусининг барчаси рад қилиниши мумкин экан. Шу алфозда тўрт йилни ўтказибди. У қуйидаги сўзларни айтди. Ушбу шаҳарда туриш жуда ҳам нафсимга оғир тушди. Яна тўрт йил юришни эсласам муаммо яна ҳам катталашар эди. Нима қилишни билмай, дарров саждага йиқилдим. Унда қуйидагича дуо қилдим: «Эй Робб! Биласан, мен бу шаҳарга мусулмонларга фойда бўлувчи илмни олгани келганман. Ман этган нарсаларингни барчасидан ўзимни тийдим. Бу юртда бирор хонадон йўқки, у каби бемаъни нарсалар кириб бормаган бўлса. Мен бу каби бемаъни нарсалардан Ўзингни важҳингдан ҳаё қилиб нафсимни тийдим. Агар бу амалларни холис Сен учун амалга оширган бўлсам, мана бу тадқиқотимни мен учун осон қилгин».
Билишимча бу инсон даъвосида содиқ эди. Аллоҳ таоло ушбу тенгламани ечишда янгича бир йўлни илҳом қилган экан. Ушбу тенгламани ечиб бўлиб, университет кутубхонасида ўзимни тутиб тура олмасдан, талабаларни ичидалик пайтимда Аллоҳга шукр қилиш учун саждага йиқилдим, деди. Шу билан у докторлик диссертациясини қўлга киритган. Ҳозирда у университетда катта устозлардан.
Эй инсон! Агар сенга бир киши хитоб қилиб турганида иккинчи киши хитоб қилса: «Тўхтаб тур, мен бир киши бўлсам, нега икковинг гапирасан», дейсан. Лекин еру осмоннинг яратувчиси агар олти миллиард одам бир вақтнинг ўзида дуо қилса, уларнинг ҳар бирини дуосини эшитади.
У зот ҳар бир муножот қилганни эшитади. Унга еру осмонда бирор нарса махфий эмас. У кўзлар хиёнати ва қалб яширган нарсани билади.
Дўхтир муолажа қилиш мақсадида аёл кишининг жасадига қарайди. Агар дўхтирнинг кўзи муолажа қилиниши керак жойдан бошқа жойга тушса, ушбу мухолиф вазиятни ким кашф қила олади. Фақат ва фақат якка Аллоҳ уни кашф қилади. Сен ухлаш хонасида қоронғуда ўтирган эдинг. Қўшни аёл балконга чиқса, унга қараганинг ва қарамаганингни ким била олади? Сен қоронғу хонада бўлганинг учун қўшни аёл сени кўрмаяпти. Албатта Аллоҳ кўзлар хиёнатини ҳам, қалблар яширган нарсани ҳам билади.
Гоҳида инсон ғарб шаҳарларидан бирида буткул ислом шариатига мувофиқ никоҳ ақди тузади. Никоҳда ийжоб-қабул ҳамда қози ҳузурида маҳр ва икки гувоҳ таъйинланади. Буларнинг бари ислом шариатига мувофиқ бўлади. Лекин эркак ўқиш тугагандан кейин унга талоқ беришни нафсида яширган бўлади. Бу яширганини ким ҳам биларди. Қози бунинг ҳақиқатини очиб беришга қодирми? Лекин Аллоҳ таоло инсон ҳаёлидаги нарсаларни ҳам билувчидир. Кўзлар хиёнати ва қалблар яширган нарсани билади.
Инсон Аллоҳ олдида ҳамма нарса, узундан узун ниятлари ва ҳаёллари ошкора бўлишини билса, бу пайт Аллоҳдан ҳаё қилишни бошлайди. Шунинг учун барча халойиққа хайрни ичига тукканларга олқишлар бўлсин!
«У Кунда на молу давлат ва на бола-чақа фойда бермас. Фақат Аллоҳ ҳузурига тоза дил билан келган кишиларгагина (фойда берур)» (Шуъаро сураси, 88-89-оятлар).
Уламолардан бири «ас-Самиъ» исми ҳақида гапириб: «Аллоҳ таоло бандалари дуоси ва тазарруъсини эшитади. Бир нидо қилгандан наригининг нидо қилиши машғул этмайди. Бир кишининг ижобат қилиши иккинчи кишининг ижобат қилишидан тўсмайди. «ас-Самиъ» исмли Зот музтар бўлганингда дуоингни эшитади, ночор бўлганингда машаққатингни аритади, истиғфор айтганингда тойилганларингни мағфират қилади. Узр айтганингда узрингни қабул қилади", деди.
Мўминнинг ас-Самиъ исмидаги насибаси
Аллоҳ ҳамма нарсани эшитишини билган одам фахш ва ножўя сўларни ҳамда Аллоҳ рози бўлмайдиган гапларни гапириши мумкинми?!
Бир киши сўзлаб берди. Ўттиз йилдан бери умр йўлдошидан бирорта ҳам фахш ва сўконғич сўзни эшитмаган. Бундай одоб ва тилни тия билиш унга қаердан келган? Мўмин биладики, Аллоҳ таоло барча нарсани эшитади. Шунинг учун ас-Самиъ исмли Аллоҳ олдидаги мўминнинг одоби, тилини ботилдан сақлаш ва фақат яхши сўзларни гапиришдир. Ким Аллоҳнинг барча нарсани эшитувчи эканини ҳақиқий маънода билса, Аллоҳ уни доим кузатиб турганини ва нафсини ҳисоб-китоб қилиши лозимлигини билади. Ундан ташқари банда билиши лозимки, инсонда қулоқни беҳудага яратмаган. Аввало у Аллоҳнинг каломини эшитиши даркор эканини билиши лозим.
Иккинчи одоб: Бу қулоқни ишлаш жараёни ноаниқдир. Яъни, қулоқ талабига кўра бир тебраниш етади. Ушбу тебраниш эшитиш суякчаларидан ўрта қулоққа етиб боради. Сўнг қулоқни ички томонига ўтади. Сўнгра эшитиш асаб толалари ушбу жараённи мияга узатади ва натижада эшитган нарсани англайди.
Агар бир куйни ёки шовқинни эшитса, уни куй ёки шовқин эканини қаердан ажратади. Барча одамларнинг товушлари эшитиш хотирасида сақланиб қолишига нима дейсиз? Бунга далил шуки, сизга бир киши телефон қилса, суҳбатни бошидаёқ унинг товушидан кимлигини аниқлай оласиз.
Ер юзида бир инсоннинг овозидаги оҳанг ҳеч қачон иккинчи кишиникига ўхшамайди. Кўзнинг рангдор пардаси, овоз оҳанги, тери ҳиди, қоннинг суюқ қисми (плазма) ва бармоқ изи, буларнинг бари шахсиятни аниқловчи нарсалардир. Баъзи компютерлар 450 миллион ҳарфни ўқийди. Бу инсон ясаган нарсадир. Сен ҳаётингда 200 шахсни танийсан. Гоҳида 20 йил кўрмаган одамингни тўсатдан овозини эшитсанг, фалончику? Деб айтасан. Унинг маъноси шуки, сен уни эшитибоқ танидинг. Уламолар бу қулоқни ўта дақиқ яратилганига эътибор қаратишган. Банда яхшилаб билсинки, Аллоҳ бу қулоқни бекордан бекорга яратмаган. Бу қулоқни Аллоҳнинг каломини эшитиш учун яратган.
Ўйлаб кўринг! Дунёдаги энг қимматбаҳо ускунани олиб келинса, арзон ва паст нарсаларда ишлатилмайдику?! Аллоҳ инсонда эшитиш аъзоси ўлароқ қулоқни яратган. Демак инсон мусиқа, пасткаш сўзлар, ғийбат, чақимчилик, тухмат, бўҳтон ва уятсиз сўзларни эшитишда қулоқни ишлатмаслик лозим. Балки қулоқ, ҳақ нарса ва Аллоҳнинг каломи учун ишлатиш лозим.
Абу Омир [ёки Абу Молик] Ашъарийдан ривоят қилинади: У Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг шундай деганларини эшитган: «Умматимдан фаржни, ипакни, хамрни ва созларни ҳалол санайдиган қавмлар бўлади. Яна бир қавмлар баланд тоғ этагига тушадилар. (Чўпон) уларнинг сурувини боқиб юради. У – яъни фақир – ҳожат юзасидан уларнинг олдига келади. Улар эса: «Эртага кел», дейишади. Шунда Аллоҳ уларни тунда ҳалок қилиб, баланд тоғни (устиларига) қўйиб қўяди ҳамда бошқаларни қиёматга қадар маймун ва тўнғизларга айлантиради». (Имом Бухорий ривояти).
Изоҳ: «Фаржни ҳалол санаш» дегани зинони ҳалол деб билишдир. Аллоҳ ҳаром қилган ишларни ҳалол санайдиган, тоғ бағрида, соя‑салқин жойларда бой‑бадавлат яшаб, Аллоҳнинг яна бошқа неъматлари оғушида бўла туриб, У Зотга ношукрлик қиладиган, неъматларнинг ҳаққини адо этмай, муҳтожларга ёрдам қўлини чўзмайдиган кишиларнинг баъзиларини ҳалок қилиб, баъзиларини маймун ва тўнғизларга айлантириш азоби ушбу умматда ҳам бўлиши мумкин экан. Аммо уламолар уларнинг мазкур ҳайвонларга айлантирилишини икки хил – моддий ва маънавий тушуниш мумкин, дейдилар, яъни улар ё ҳақиқатан, жисмонан маймун ва тўнғизга айлантирилади, ёки уларнинг табиати, ички дунёси ана шундай ўзгартириб ташланади.
Менга ишончли аҳли илмлардан етиб келган. Худди сув сабабли наботот ўсгани каби мусиқа эшитиб, унга қулоқ тутадиганларнинг қалбида нифоқ ўсиб чиқади. Қасамки, ушбу мусиқа янграган маконни тарк қилиш қалбда нифоқ ўрнашиб, зеҳн ва хотирани чулғаб олганидан енгилроқ.
Аллоҳ таоло сенга эшитишинг учун қулоқ ва кўришинг учун кўз ато қилди. Аллоҳга яхши гумонда бўлиш бобиданки, бир инсон Аллоҳ ҳаром қилган нарсадан кўз юмгани учун Аллоҳдан қўрқиб кўзи ёш тўкади. Ахир бу инсон бу иши билан кўзига меросхўр бўлдими ёки кўзи меросхўр бўлдими? Набавий дуода қуйидагича келган:
«Аллоҳим, модомики тирик эканмиз қулоқларимиз ва кўзларимиздан манфаатлантиргин, уларни менга меросхўр қилгин, яъни ортимдан қолсин».
Мўмин инсон кўзи, қулоғи, қуввати ва ақлига меросхўр бўлади. Яъни ҳаётининг охирги лаҳзаларида ҳам ҳақни эшитади. Албатта бу эшитиши ҳақ нарсада бўлиши лозим.
«Қачон бизнинг оятларимизни (масхара қилишга) киришаётган кимсаларни кўрсангиз, то улар бошқа гапга киришмагунларича сиз улардан юз ўгиринг! Энди агар шайтон ёдингиздан чиқарса, эслагингиздан сўнг бу золим қавм билан бирга ўтирманг!» (Анъом сураси, 68-оят). | 4 337 |
| 10 | Ас-Самиъ
Бисмиллаҳир роҳманир роҳим. Ас-Самиъ исми Қуръони каримда 40 та оятда келган. Масалан, Бақара сураси, 127-оятда қуйидагича келган: «Эсланг, Иброҳим Исмоил билан биргаликда Байтуллоҳнинг пойдеворини кўтариб (дедилар): «Парвардигоро, биздан (ушбу қилган амалимизни) Ўзинг қабул айла. Шубҳасиз, сен эшитгучи, билгувчисан!»
Бундан ташқари Бақараси сураси, 137-оятида, Оли Имрон сураси 38-оятида, Анъом сураси, 13-оятида, Аъроф сураси, 200-оятида, Анфол сураси, 42-оятида, Тавба сураси, 103-оятида, Ҳаж сураси, 61-оятида, Нур сураси, 21-оятида, Луқмон сураси, 28-оятларида ҳам ас-Самиъ исми зикр қилинган.
Ушбу ас-Самиъ исми ал-Алийм исми билан ўттиз оятда бирга келган.
Ушбу ас-Самиъ исми ал-Басийр исми билан ўн оятда бирга келган.
Ушбу ас-Самиъ исми ал-Қорийб исми билан бир оятда бирга келган.
Саҳиҳул Бухорийда Абу Мусо Ашъарийдан қуйидаги ҳадис ривоят қилинган:
«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бирга эдик. Бир водийга келиб, таҳлил ва такбир айтаётганимизда овозларимиз кўтарилиб кетди. Шунда Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ҳой одамлар! Ўзингизга раҳмингиз келсин! Чунки сизлар кар ва ғойибга дуо қилмаяпсизлар. Албатта, У сизлар билан биргадир. Албатта, У ўта эшитувчи ва жуда ҳам яқин Зотдир. У Зотнинг номи баракотлидир, улуғлиги олийдир», дедилар».
Абу Довуд Абу Саид ал-Худрийдан ривоят қиладилар. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам намозларини: Аъуузу биллаҳис-самийъил алим минаш-шайтонир-рожим» билан очардилар.
Маъноси: «Эшитгувчи, Билгувчи Аллоҳдан қувилган шайтоннинг шарридан паноҳ сўрайман.
Аллоҳнинг ас-Самиъ исмининг маъноси:
Ас-Самиъ гоҳида Зотнинг сифати бўлади худди феълнинг сифати бўлгани каби.
«Аллоҳ уларнинг дилларини ва қулоқларини муҳрлаб қўйган» (Бақара сураси, 7-оят).
Ас-Самъ бу ерда қулоқ бўлиб, Зотнинг сифатидир.
«Биз сизнинг олдингизга бир гуруҳ жинларни Қуръон тингласинлар, деб юборган эдик» (Аҳқоф сураси, 29-оят).
Аллоҳ таоло барча мавжудотни эшитувчи бўлиб, башариятга ўхшаб ҳис қилиш аъзоси ёки ускуна орқали эшитмайди. Зеро У каби ўхшаш нарса йўқдир. Фикрингга нима келса, У Зот унинг хилофидир.
Баъзи уламолар айтишди. Аллоҳ таоло эшитувчидир, яъни гарчи махфий бўлса ҳам эшитилган нарсани идрок қилишдан четда қолмайди. Гоҳида нафсдаги овоз бўлади. Гоҳида нафснинг нафсга бўлган сўзи бўлади. Гоҳида мияга келган хотира бўлади. Гоҳида фикрга дуч келган савол бўлади. Нимаки нарса инсонга махфий бўлса, Аллоҳ таолога махфий бўлмайди. Аллоҳ таоло эшитувчидир, эшитилган нарсани идрок этишдан четда қолмайди. Унинг эшитиши барча нарсани қамраб олади.
Аллоҳ таоло бут ва санамларга ибодат қиладиган мушрикларни койиб қуйидагича марҳамат қилган:
«Агар сизлар уларни чорласангизлар дуоларингнзни эшитмаслар. Агар эшитсалар-да сизларга жавоб қила олмаслар ва Қиёмат Кунида (уларни Аллоҳга) шерик қилиб олганларингизни инкор қилурлар. (Эй Муҳаммад алайҳиссалом, дунё-ю Охират ҳақида ҳеч ким) Сизга Хабардор Зот (яъни, Аллоҳ) каби хабар бера олмас» (Фотир сураси, 14-оят).
Демак, ибодат қилинадиган илоҳ бўлганидан кейин воситасиз эшитиши лозим.
Гоҳида муҳим бир шахсга суяниб эътимод қўясиз. Агар чақирсангиз у чақириғингизга жавоб қайтаради. Агар сўрасангиз уни сизга беради. Сизни унинг ҳузурида улкан мавқеъингиз бор. Лекин сиз бир шаҳарда, у эса бошқа шаҳарда бўлиб қолди. У сизга: «Мана шу телефон рақамим», деб берди. Зарур бўлганида ўша рақамга телефон қилсангиз телефони ишламаяпти ёки буткул ишламаяпти. Шу ҳолда у сизга кўмак бера олмайди. Чақирасиз, у эшитмайди. У сизни эшитиши учун бир ускунага муҳтожсиз. Демак, у киши сизга нисбатан чегараланган. Аммо ибодат қилишга лойиқ илоҳ ҳеч қандай ускунасиз ва ҳис қилиш аъзосиз, ҳар қайси макон ва ҳолатда ҳам сизни эшитади. Хоҳ ошкора, хоҳ махфий бўлсин У Зот сизни эшитади.
«Эсланг, у Парвардигорига хуфёна дуо-илтижо қилиб, деган эди: «Парвардигорим, дарҳақиқат, менинг суякларим мўртлашди, кексаликдан бошим – сочим оқарди. Парвардигорим, мен Сенга дуо қилиб (ҳеч қачон) ноумид бўлган эмасман» (Марям сураси, 3-оят).
Бир биродар гапириб берган эди. У мажбурий хизматни тугатганида бир дирҳамга ҳам эга бўлмаган экан. Иш қидириб кўрган, лекин топилмаган. Синглиси бир бўлак тилла тақинчоқ берган. У киши ўша тақинчоқни сотиб, баъзи араб ўлкаларига самолёт учун патта сотиб олган. Ўша ерга бориб, ишлаб пул топган. У қасам ичиб, қуйидаги бўлган ҳолатни менга гапириб берди. У самолётдалик пайтида ичида ният қилиб: «Агар Аллоҳ менга ушбу сафарни насиб қилса, албатта бир масжид қураман», деди. Аллоҳга қасам, ушбу фикр хотирасига келганида тили билан айтмаган. Шунчаки ичидан бир нарса ўтган холос. Аллоҳ унинг йўлини очгач, у юртига қайтиб бир масжид қурган. Мен ушбу масжидда намоз ўқиганимда, у: «Ушбу масжид махфий ҳолатда нидо қилганимга жавоб тарзида амалга ошди. Ваҳоланки, уни тилимга чиқармаган эдим», деди.
«У Парвардигорига хуфёна дуо-илтижо қилиб, деган эди» (Марям сураси, 3-оят).
Сен роббингга сукут қилган ҳолда, лабингни қимирлатмасдан дуо қилиш имконинг бор. Бирор киши бу нидони билмайди. Хотиранг очиқ ҳолда, дуоинг эшитилаётган, талабинг қондирилаётган экан, истиғфоринг ижобат қилинган экан, тавбанг мақбул экан, Илоҳинг бўлмиш Роббингга ибодат қилишинг шартдир.
Саййидимиз Юнус алайҳиссалом Роббиларига балиқни қорнида дуо қилганлар. Балиқ денгиз тубида, туннинг зулумотида бўлган:
«Зуннунни эсла. Ўшанда у ғазабланган ҳолда чиқиб кетган эди. Бас, у Бизни ўзига (ер юзини) тор этмайди, деб гумон қилди. Зулматларда туриб, Сендан ўзга Илоҳ йўқ, Сен поксан, албатта, мен золимлардан бўлдим, деб нидо қилди. Бас, Биз унинг (дуосини) ижобат қилдик. Унга ғамдан нажот бердик. Мўминларга шундай нажот берурмиз». (Анбиё сураси, 87-88-оятлар).
Зуннундан мурод Юнус алайҳиссаломдир. «Нун» балиқ дегани, Зуннун эса, балиқ эгаси дегани. Юнус алайҳиссаломни денгизда балиқ ютиб юборган, кейин қирғоққа келиб, Аллоҳнинг амри билан чиқариб ташланган. Шунинг учун Зуннун–балиқ эгаси, лақабини олганлар. У зотнинг қиссалари Ас-Саффот сурасида келади. Аммо бу сурада сиёққа мос равишда қисқача баён қилинмоқда.
Юнус алайҳиссалом қавмларининг қилмишларидан ғазабланиб, юртларини ташлаб чиқиб кетдилар.
Уламоларимиз айтишларича, аслида у киши бошқа Пайғамбарларга ўхшаб сабр қилишлари, Аллоҳнинг амрини кутишлари керак эди. Аммо бундай қилмадилар. Қавмларига зарда қилиб, юртларидан чиқиб кетдилар. Сўнгра Аллоҳ таоло у кишини балиққа юттириб, синовга учратди. Ана ўшанда, «зулматларда туриб», яъни кеча зулмати, денгиз ости зулмати ва балиқ қорни зулматида туриб, Аллоҳ таолога ёлбориб: «Сендан ўзга Илоҳ йўқ, Сен поксан, мен золимлардан бўлдим», дея нидо қилди.
Уйингда бўлсанг ҳам, ишхонангда бўлсанг ҳам, самолётда бўлсанг ҳам, кема устида бўлсанг ҳам, водийнинг чуқур жойида бўлсанг ҳам, ўрмонда бўлсангда, чор атрофингни ваҳшийлар қуршаб олган бўлса ҳам У Зот сени эшитаверади. Қанақа ҳолатда бўлсанг ҳам эшитаверади. Тилингда нутқ қилиб гапирасанми? Сукут қилиб туриб сўрайсанми? Ҳаёлингда муножот қиласанми? Тилинг билан муножот қиласанми? Аллоҳ барини эшитиб ижобат қилади.
Уламолар айтишади: У Зот эшитиш аъзосиз ҳам эшитаверади. Унинг эшитиши барча нарсани қамраб олган. У музтар ва муҳтож бўлиб қолганларнинг нидосини эшитади.
«Ёки музтар-ночор одам дуо қилганда ижобат этиб, унинг мушкулини осон қилган ҳамда сизни ер юзида халифа қилган зот яхшими?! Аллоҳ билан бирга бошқа илоҳ борми? Қанчалик оз эслайсизлар-а?!» (Намл сураси, 62-оят). | 4 427 |
| 11 |  بدون متن... | 4 098 |
| 12 |  13975. Исо алайҳиссалом айтдилар: «Эй ҳаворийлар жамоаси! Динингиз омон қоладиган бўлса, арзимас дунёга ҳам рози бўлаверинглар, худди дунё аҳли дунёси омон бўлса, диннинг арзимас бўлишига рози бўлганидек».
“Мухтасар тарихи Димашқ” китоби.
@arabicuz
iOS | Android
Instagram | Facebook | Twitter | Tiktok | Youtube | 5 967 |
| 13 | #duo
📜Муножот
Шайх Саид Рамазон Бутий раҳимаҳуллоҳнинг дуоларидан
Аллоҳим! Сенга ҳамд бўлсин, ёлғиз Сенгагина шикоят қиламиз, Сендангина ёрдам сўраймиз ва Сенгагина суянамиз. Ъалийм ва Азийм Аллоҳдан ўзга куч ва қувват йўқдир.
Аллоҳим! банданг ва пайғамбаринг Муҳаммадга охиргилар ичида ҳам, қиёмат кунигача Малаул Аълода ҳам салавот йўллагин.
Аллоҳим! бизнинг номимиздан саййидимиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг руҳларига салом ва дурудларни етказгин. Аллоҳим, у зотни кўрмасдан имон келтирганимиздек, жаннатда у зотни кўриш бахтидан бизни мосуво қилмагин, эй зул Жалоли вал Икром.
Аллоҳим! Сендан қазодан кейинги ризо, розиликни, ўлимдан кейинги яхши ҳаётни ва Жамолингга муштоқлик лаззатини сўраймиз, эй оламлар Раббиси!
Аллоҳим! Бу оламдан кетар вақтимиз келганда, дунёни ва ундаги барча нарсаларни кўзимизга ёқимсиз кўрсатиб, Сенинг лиқоинг, дийдорингни бизга суюмли қилгин. Қалбларимизни Сенга бўлган шавқ, соғинч билан тўлдиргинки, токи бу иштиёқимиз ўлимнинг оғирлиги ва азобларини енгиллаштирсин, эй оламлар Рабби.
Аллоҳим! Сендан севгингни, Сени севганларнинг севгисини ва Сенга яқинлаштирадиган амалларнинг севгисини сўраймиз. Эй Раббим, Сендан розилигингни ва жаннатни сўраймиз, ғазабинг ва дўзахдан паноҳ тилаймиз.
Аллоҳим, биз учун нимани ҳукм қилган бўлсанг, яширин лутфинг ва раҳматинг билан унинг оқибатини хайрли ва тўғри қилгин, эй зул Жалоли вал Икром.
Эй бир эшитиши бошқа эшитишдан чалғитмайдиган, сўровларнинг кўплиги адаштирмайдиган ва сўровчи бандаларнинг илтижоларидан асло малолланмайдиган Зот!
Сен танҳолигимизда ҳамроҳимиз, умидсизлигимизда суянчиғимиз, ҳар бир мусибатда эвазимизсан. Бизни раҳматинг соясидан ҳайдамагин, эй оламлар Рабби, эй зулЖалоли вал Икром, бизга эҳсонинг ва лутфинг салқинлигини тоттир.
Аллоҳим, бизга фойдали илм бергин, берган илминг билан фойдалантиргин ва илмимизни зиёда қилгин.
Бизни Ўзинг рози бўладиган нарсаларда мустаҳкам қил ва ёрдам бер, эй оламлар Рабби.
Аллоҳим, юртимизни унинг дини ёки дунёсига ёмонлик истаган ҳар бир кимсадан поклагин, эй Зул Жалоли вал Икром.
Эй, Зул Жалоли вал Икром, эй мурувват ва инъом эгаси! Муборак замин устида яшаётган бандаларинг қалбига тинчлик, хотиржамлик ва фаровонлик қувончини Ўзинг хоҳлаган тарзда қайтаргин, эй оламлар Рабби.
Аллоҳим, агар биз дуоларингга ижобат бўлишга лойиқ бўлмасак, Сен бунга лойиқсан. Сен: «Ҳар ким ўз ҳолича (шакли-шамойили, феълига) кўра амал қилади» деб айтган Раббимизсан.
Сенинг феълинг — раҳмат, сенинг феълинг — мағфират, сенинг феълинг — кечиримдир, эй зул Жалоли вал Икром,. Бизни гўзал кечирим билан кечиргин.
Аллоҳим, бизни то тирик эканмиз, эшитиш, кўриш ва жисмоний қувватимиздан баҳраманд қилгин ва буларни бизга охиригача ҳамроҳ қилгин.
Аллоҳим! Ким Ислом ва мусулмонларга хайрихоҳ бўлса, унга барча яхшиликларда тавфиқ бер. Ким Ислом ва мусулмонларга ёмонлик раво кўрса, эй осмонлар ва ернинг Қоййуми, эй зул Жалоли вал Икром, уни Азиз ва Муқтадир Зотнинг ушлаши ила ушлагин.
Аллоҳим! Биз Сенга сочлари тўзғиган, чанг-тўзонга беланган, камтар ва фақир бандаларингнинг дуолари билан тавассул қиламиз. Агар улардан бирортаси Сенинг номинг билан қасам ичса, албатта, унинг қасамини рўёбга чиқарган бўлар эдинг.
Эй Раббим, ушбу соатда дуоларимизни ижобат қилишингни ва умидларимизни рўёбга чиқаришингни сўраймиз. Эй оламлар Рабби, ушбу соатда ҳар биримизга Сен рози бўладиган сўраган нарсаларимизни бергин.
Эй, омонатлар Унинг ҳузурида зое бўлмайдиган Зот! Биз Сенинг бандаларингмиз, дуо ва умидларимизни Сенга омонат топширдик, орзуларимизда бизни ноумид қилмагин.
Саййидимиз, Набиййил уммий алайҳиссаломга, қадри баланд ва жаноби улуғ бўлган Муҳаммадга, уларнинг оила аъзолари ва барча саҳобаларига Аллоҳнинг салавотлари бўлсин.
Омин, омин, омин. Оламлар Рабби - Аллоҳга ҳамдлар бўлсин.
@arabicuz
iOS | Android
Instagram | Facebook | Twitter | Tiktok | Youtube | 7 862 |
| 14 | #duo
📜أدعية فضيلة
الشيخ الشهيد سعيد رمضان البوطي
اللهم لك الحمد وإليك المشتكى وأنت المستعان وعليك التكلان ولا حول ولا قوة إلا بالله العلي العظيم، اللهم صل على عبدك ونبيك محمد في الأخرين وصل على عبدك ونبيك محمد في الملأ الأعلى إلى يوم الدين، اللهم بلغ روح سيدنا محمد صلى الله عليه وسلم منا تحية وسلاما ، اللهم كما آمنا به ولم نره فلا تحرمنا في الجنان رؤيته يا ذا الجلال والإكرام .
اللهم إنا نسألك الرضا بعد القضاء وبرد العيش بعد الموت ولذة الشوق إلى لقاءك يا رب العالمين اللهم إذا حانت رحلتنا عن هذه الحياة الدنيا فكرِّه إلينا الدنيا بكل ما فيها وحبب إلينا لقاءك، وأملأ اللهم قلوبنا شوقا إليك حتى يخفف اشتياقنا إليك من برحاء الموت وآلامه علينا يا رب العالمين.
اللهم إنا نسألك حبك وحب من يحبك وحب عمل يقربنا إلى حبك ، نسألك يا ربي رضاك والجنة ونعود بك من سخطك والنار ، اللهم ما قضيت لنا من أمر فاجعل عاقبته رشدا بخفي لطفك ورحمتك يا ذا الجلال والإكرام .
اللهم يا من لا يشغله سمع عن سمع يا من لا تغلطه كثرة المسائل يا من لا يتبرم بإلحاح عباده الملحين عليه، أنت أنيسنا في الوحشة أنت أملنا عند اليأس أنت عوضنا عن كل مصيبة لا تبعدنا عن جنا رحمتك أذقنا برد إحسانك ولطفك يا رب العالمين يا ذا الجلال والإكرام .
اللهم علمنا ما ينفعنا وأنفعنا بما علمتنا وزدنا علما. أعنا على ما قد أقمتنا فيه بما يرضيك يا رب العالمين، اللهم طهر بلدنا هذا بكل من يريد سوء بدينه أو دنياه يا ذا الجلال والإكرام .
يا ذا الجلال والإكرام ويا ذا الطول والإنعام أعد فرحة الأمن والطمأنينة ورغد العيش تدخلها إلى قلوب عبادك الذين أقمتهم فوق هذه الأرض المباركة بما شئت وكيف شئت يا رب العالمين ،
اللهم إن لم نكن أهلا لأن تستجيب دعاءنا فأنت أهلا لذلك وأنت ربنا القائل كلٌ يعمل على شاكلته شاكلتك الرحمة شاكلتك المغفرة شاكلتك الصفح يا ذا الجلال والإكرام اصفح اللهم عنا صفحك الجميل متعنا اللهم بأسماعنا وأبصارنا وقوتنا ما أحييتنا واجعله الوارث منا .
اللهم من أراد بالإسلام والمسلمين خيرا وفقه اللهم إلى كل خير، ومن أراد بالإسلام والمسلمين شرًا خذه اللهم أخذ عزيز مقتدر يا قيوم السماوات والأرض يا ذا الجلال والإكرام .
اللهم إنا نتوسل إليك بعبادك الشعث الغبر لو أقسم عليك واحدا منهم لأبررت قسمه، نسألك يا ربي أن تستجيب الساعة دعاءنا وأن تحقق رجاءنا .أعطي يا ربي كل واحد منا الساعة سؤله بما يرضيك يا رب العالمين .
اللهم يا من لا تضيع عنده الودائع نحن عبادك استودعنا لديك دعاءنا ورجاءنا، ولا تخيبنا في أمالنا وصلى الله على سيدنا ونبينا محمد النبي الأمي الحبيب العالي القدر العظيم الجاه وعلى آله وصحبه أجمعين آمين آمين آمين والحمد لله رب العالمين .
iOS | Android
Instagram | Facebook | Twitter | Tiktok | Youtube | 4 915 |
| 15 |  13974. Жамиятда ривожланган исломий вақфлар ғояси олимларнинг мустақиллигини таъминлашдаги энг муҳим манбалардан бири бўлган. Шу сабабли ҳам, мусулмонлар тарихи давомида уларнинг мустақиллиги сақланиб қолган.
Изоҳ: Тарихда олимлар, мадрасалар, кутубхоналар ва талабаларнинг таъминоти ҳоким ёки султонларнинг шахсий ғазнасидан эмас, балки вақф мулклари (ерлар, корхоналар, карвонсаройлар ва дўконлардан келадиган даромадлар) ҳисобидан молиялаштирилган. Бу олим учун амирга қарам бўлмай, ҳақиқатни ва холис илмни гапириш имконини берган.
Ҳокимиятлар ёки сулолалар алмашишидан қатъи назар, вақф мулклари дахлсиз ҳисобланган. Шу сабабли суронли урушлар ва сиёсий беқарорликлар даврида ҳам илм-фан ўчоқлари ўз фаолиятини тўхтатмаган.
@arabicuz
iOS | Android
Instagram | Facebook | Twitter | Tiktok | Youtube | 5 038 |
| 16 |  Ахлоқ
📜Маъмар айтади: «Энг ёмон яхшилик шуки, сен бировни хижолатда, тортиниб турганига қарамай, сендан ёрдам сўрашга мажбур қилишингдир. Натижада, қилган яхшилигинг унинг чеккан хижолати олдида арзимай қолади".
@arabicuz
iOS | Android
Instagram | Facebook | Twitter | Tiktok | Youtube | 6 677 |
| 17 |  13973. Илм олийдир — унга фақат олийҳиммат эгаси эришади.
Илм рашкчидир — у ўзини фақат бутунлай бағишлаган инсонгагина бағрини очади.
Илм қимматбаҳодир, унга фақат тунлар зулмати-ю кундузлар ёруғини фидо қилган кишигина эга бўлади.
Африка Сибавайҳи, аллома Сиди Фавзий Конатий.
@arabicuz
iOS | Android
Instagram | Facebook | Twitter | Tiktok | Youtube | 7 545 |
| 18 |  ديوان الخاتم
هو أحد الدواوين التي أنشأها الخليفة الأموي معاوية بن أبى سفيان حتى تخرج التوقيعات فلا يعلم ما تحتويه من أسرار أحد غير الخليفة فلا تتعرض هذه التوقيعات للتزوير والتعديل.
ويرجع الطبري السبب الذي دعا معاوية إلى إطلاق الختم على الكتب الخلافية إلى أنه – أي معاوية – أمر لعمر بن الزبير عند زياد بن أبيه بالكوفة بمائة ألف، ففتح الكتاب، وصير المائة مائتين، ورفع زياد حسابه، فأنكر معاوية، وطلب بها عمر وحبسه حتى قضاها عنه أخوه عبد الله
فأخذ معاوية عند ذلك ديوان الخاتم، وحزم الكتب، ولم تكن تحزم من قبل، وأسند ديوان الخاتم إلى عبد الله بن محصن الحميري، وقيل ولاه عبد الله بن أوس الغساني. وأصبح الديوان يضمم عدداً من الكتاب القائمين على إنفاذ كتب السلطان والختم عليها إما بالعلامة أو الحزم. وكان الحزم يتم عن طريق لصق رأس الصحيفة على ماتنطوى عليه من الكتاب، وقد جعل مكان الإلصاق علامة يؤمن معها من فتحه والاطلاع على ما فيه، وهى لا تخرج عن ختم المكان الملصوق بخاتم منقوش قد غمس في مذاب من الطين معد لذلك، أحمر اللون.
📨«Девонул-хотам» ҳақида эшитганмисиз?
«Девонул-хотам» Умавий халифа Муовия ибн Абу Суфён томонидан ташкил этилган девонлардан бири бўлиб, унинг асосий вазифаси халифа томонидан берилган ёзма кўрсатма ва фармонларга қўйиладиган имзо-тавқеъларнинг мазмунини сир сақлаш, уларни халифадан бошқа ҳеч ким билиб олмаслигини таъминлаш ҳамда мазкур ёзувларни сохталаштириш ёки ўзгартиришнинг олдини олишдан иборат эди.
Табарийнинг келтиришича, Муовиянинг халифаликка оид мактубларга муҳр қўйиш тартибини жорий этишига қуйидаги воқеа сабаб бўлган:
Муовия Куфада Зиёд ибн Абиҳ ҳузурида турган Умар ибн Зубайрга юз минг дирҳам миқдорида маблағ бериш ҳақида ёзма фармойиш юборган. Умар мактубни очиб, ундаги юз мингни икки юз минг дирҳамга ўзгартирган. Зиёд эса шу асосда ҳисобот тақдим этганида, Муовия бу маблағни инкор қилди. Шундан сўнг Умарни чақиртириб, қарзини тўлагунга қадар қамоққа олдирди. Охир-оқибат унинг ўрнига укаси Абдуллоҳ ибн Зубайр тўлаб берди.
Шундан кейин Муовия «Девонул-хотам»ни ташкил қилди, давлатнинг ёзма ҳужжатларини аввалгидек очиқ ҳолда қолдирмай, уларни боғлаб-муҳрлаб қўйиш тартибини жорий этди. Бу девонни Абдуллоҳ ибн Муҳсин Ҳимярийга топширди. Баъзи ривоятларда эса уни Абдуллоҳ ибн Авс Ғассоний бошқаргани айтилган.
Шу тариқа девон таркибида халифанинг ёзма фармон ва мактубларини расмийлаштириш, уларни белгиланган тарзда муҳрлаш ва махфийлигини таъминлаш билан шуғулланувчи бир қанча котиблар фаолият юрита бошлади. Ҳужжатни маҳкамлаш (ҳазм) эса саҳифанинг бош қисмини мактуб қатланганда унинг ички қисмига ёпиштириш орқали амалга оширилар эди. Ёпиштирилган жойга ҳужжатни очиб, ичидаги маълумотлар билан танишишга уринилганини билиш имконини берадиган махсус белги қўйиларди.
Бу белги, одатда, махсус нақш туширилган муҳрни тайёрлаб қўйилган қизил рангли лой аралашмасига ботириб, ёпиштирилган жойга босиш орқали ҳосил қилинган. Шу муҳр ҳужжатнинг очилмагани ва унинг мазмунига рухсатсиз равишда кирилмаганини назорат қилиш воситаси вазифасини бажарган.
🔖P.S: VII аср, Умавийлар асосчиси Муовия ибн Абу Суфён «Девонул-хотам»ни ташкил қилиб, ҳужжатларни «ҳазм» — яъни маҳкамлаб-ёпиб қўйишни жорий қилган.
Бу ерда гап оддий «муҳр» ҳақида эмас, балки: давлат ҳужжатини тайёрлаш; унинг мазмунини ўзгартиришдан ҳимоя қилиш; ҳужжатни ёпиқ ҳолда сақлаш; муҳрлаш; ҳужжатни ким очганини билиш имконини яратиш; давлатдан чиққан ҳужжатларни назорат қилиш каби вазифаларни бажарувчи махсус канцелярия - девон ҳақида кетмоқда.
Кейинчалик бу девоннинг вазифалари яна кенгайиб, чиқарилган ҳужжатларни текшириш ва уларнинг ҳисоб-китобларини назорат қилиш билан ҳам боғлангани ҳақида маълумотлар бор
@arabicuz
iOS | Android
Instagram | Facebook | Twitter | Tiktok | Youtube | 5 461 |
| 19 |  13972. Дунё Аллоҳнинг ҳузурида ўта арзимасдир, шундай экан, уни қалбингизда улуғлаб юборманг. Бу дунё Аллоҳнинг назарида шунчалар қадрисизки, У Зот буни солиҳ бандалари учун мукофот қилмади, балки жаннатни Ўз валийларига зафар макони этди.
У Зот бу дунёни душманлари учун жазо ҳам қилмади, балки дўзахни ҳаддан ошган туғёнкорларнинг оқибат маскани этди. Зеро, дунё тубан ва ўткинчидир, ундан ҳамиша эҳтиёт бўл!
@arabicuz
iOS | Android
Instagram | Facebook | Twitter | Tiktok | Youtube | 7 435 |
| 20 |  Солиҳ амал
📜 Ҳар куни ўзингиз учун ҳеч ким билмайдиган бир эзгу амал қилишни одат қилинг. Бу садақа бўлсин, дуо бўлсин ёки тун ярмида ўқилган икки ракаат намоз бўлсин.
Сўнг Аллоҳ сизга яширинча қилган амалингиздан ошкора бир нур пайдо қилишини кузатинг. Аллоҳ вақтингизни хайрли ва мазмунли қилсин!
Доктор Али Муҳаммад Саллобий.
@arabicuz
iOS | Android
Instagram | Facebook | Twitter | Tiktok | Youtube | 9 680 |
