مولوی و عرفان

🌹🌹 @MolaviPoet لینک جلسه قبل 👈 اینجا با مرگ مولانا تختگاه سلجوقیان روم دوباره در سکون و سکوت عادی و بی‌روح گذشته خویش فرو رفت. تنها بانگ سماع و شور و هیجان یاران مولانا، که فقیهان و مفتیان شهر بار دیگر بزحمت حاضر به تحمل آن بودند، این سکوت و سکون را می‌شکست. تا چند هفته تمام شهر در سوک او خاموش و ماتم‌زده بود. تسامح بی‌مانند و تواضع بی‌ریای او حتی نصارا و یهود شهر را با احبار و کشیشان آنها در مرگ وی سوگوار کرده بودند. فقدان او به نحو درمان ناپذیری در خانه احساس می شد. کراخاتون از اینکه عمر مولانا به این زودی پایان یافت و آن همه حکمت و معرفت بی‌مانند با او به خاک رفت درد و دریغ داشت. سلطان ولد که در مراسم تدفین پدر تمام اهل شهر را با خود همدرد یافته بود باز در چنین ضایعه یی خود را تسلی نا پذیر می یافت. حُسام الدین چلبی جای خالی مولانا را در تمام گوشه و کنار خانه و مدرسه و خانقاه احساس می‌کرد. یاران که مجالس فيه ما فيه، مجالس مثنوی و مجالس سماع او را به خاطر داشتند از تأثر و اندوه فقدان او خود را در پناه عزلت و سکوت می‌کشیدند. در خانه حتی گریه کوچکی که سالها به نوازش و محبت مولانا خو کرده بود از وقتی خداوندگار خانه به بستر افتاده بود لب به هیچ خوردنی نزده بود، کِز کرده بود و خود را به گوشه یی کشیده بود، طی یک هفته نالیده بود و در همان روزهای اول مرگ مولانا از شدت تأثر جان داده بود. ملکه خاتون دختر مولانا که در این محنت و مصیبت حال گربه مسکین را درک کرده بود او را کفن کرده بود و با دیده اشک آلود حیوان را در جایی نزدیک تربت پدر به خاک سپرده بود. در خارج خانه، شیخ صدرالدین که در نزع مولانا عروج بی باک و بی تکلف روحانی او را به آن سوی حیات عادی دیده بود، خود را از این ضایعه که هشداری برای خود او نیز بود تسلی ناپذیر می یافت. قاضی ارموی که در جنازه مولانا قطعه یی از شعر سعدی را با تأثر و اندوه تمام فرو خوانده بود نیز خویشتن را در این محنت بشدت قرین حسرت می‌دید. معین الدین پروانه هم که با آن همه دل مشغولی‌ها در آخرین روزهای عمر مولانا دایم نگران احوال این قدیس حافظ شهر بود، قونیه را در فراق او از دست رفته می شمرد. یک سالی بعد از مولانا، صدر الدین قونوی در دنبال بیماری که در همان روز خاک سپاری مولانا بدان دچار شده بود در گذشت (۶۷۳). معین الدین پروانه صاحب اختیار مقتدر روم سه سال بعد مورد خشم و سوء ظن مغولان واقع شد و به نحو دردانگیزی کشته شد (۶۷۵). مظفر الدین امیر عالم چهار سال بعد از وفات مولانا وفات یافت و هم در کنار پدر مدفون گشت (٦٧٦). برادر مادری او شمس الدین یحیی که سالها بعد درگذشت (٦۹۲) نیز همچنان در کنار مولانا آرمید. حُسام الدین چلبی تا ده سالی بعد همچنان در فراق مولانا رنج کشید و در تحریر و تصحیح آثار مولانا سعى ورزید و بعد از سالها خلافت درگذشت. کراخاتون تا سالها بعد زنده بود و پاره یی کرامات مولانا از زبان او نقل می شد (وفات ۶۹۱). ملکه خاتون مدتها با شوهرش در قونیه در سختی و آسانی عمر سر کرد و سی سالی بعد از مولانا که درگذشت در کنار برادرش امیر عالم در جوار تربت جد و پدر آرمید. قونیه به رغم منع فقيهان رسم سماع مولانا را همچنان نگه داشت. با این همه، نیم قرنی بعد که این بطوطه سیاح مغربی به قونیه آمد از مولانا و شمس تبریز در اذهان عامه بیخیال و فراموشکار جز خاطره یی مبهم و خیال انگیز نمانده بود. حتی در حوزه سلطان ولد و فرزندان او مولانا تدريجاً تبدیل به اسطوره یی الهی شد. قصه شمس و پایان روزگار او در پرده اوهام و اعراض مستور گشت. امیر عارف پسر سلطان ولد، که فقط دو سالی قبل از وفات مولانا چشم به جهان گشود، طریقه مولانا را به چیزی از نوع سلسله های صوفیه تبدیل کرد. این طریقه مولویان که با طریقه مولانا از بسیاری جهات فاصله داشت، در خانواده او و در بین اخلاف سلطان ولد سنت سماع، آیین مقابله، و مجالس مثنوی را از میراث عهد مولانا ادامه داد و قرن‌ها حفظ کرد. هر چند سیمای مولانا در طول اعصار تا به عصر ما روز بروز مثل سیمای قدیسان و اولیا، بیشتر در فروغ خیره کننده یی از ابهام غرق شد، سیمای عصر او تدریجاً از گرد و غباری که انگیخته اغراض اهل عصر بود بیرون آمد. مدعیان و معارضان اندک اندک در ظلمت فراموشی رخ نهفتند و ارباب قدرت و حشمت قونیه را به دست‌های تازه تسلیم کردند. 📗 پله‌پله تا ملاقات خدا درباره زندگی، و اندیشه مولانا جلال‌الدین رومی _ صفحه ۳۴۴ تا ۳۴۶ ✍ عبدالحسین زرکوب 🆔 @MolaviPoet 🆑 کانال مولوی وعرفان