Anliliy اساطیر ایـران و

زن در آیینه‌ی ایـــران باستـان | فصل ساسانیان

بخش چهل‌و‌هشت: آناهیتا در دوره‌ی ساسانی

این ایزدبانو رو قبلاً هم تو فصل هخامنشیان و اشکانیان دیدیم؛ حالا وقتشه ببینیم چه اتفاقی براش افتاد وقتی خودِ خاندان ساسانی، از ابتدا، بهش وابسته بود.

خاندانی که از یه آتشکده شروع شد 🔥

نکته‌ی جالب اینه که ریشه‌ی خودِ نام «ساسانی» به یه آتشکده‌ی اختصاصی آناهیتا برمی‌گرده. طبق روایت‌های تاریخی، ساسان، جد این خاندان، متولی موروثی معبد آناهیتا در شهر استخر (نزدیک تخت‌جمشید) بود؛ همون معبدی که به‌احتمال زیاد در دوره‌ی اردشیر دوم هخامنشی بنا شده بود و بعدها در حمله‌ی اسکندر آسیب دید. یعنی پیش از اینکه اردشیر یکم امپراتوری‌ای بسازه، خانواده‌ش از نسل‌ها قبل، مستقیماً خدمتگزار همین ایزدبانو بودن.

آتشکده‌هایی که شاهان ساسانی بازسازی کردن 🏛

شاپور یکم، همون شاهی که تو بخش‌های قبل بارها بهش اشاره کردیم، معبد آناهیتا در بیشاپور رو بنا کرد؛ بنایی که بعضی باستان‌شناسان مثل سرافراز، حدس می‌زنن در واقع یه «معبد آب» بوده، با یه سیستم زهکشی خاص برای گردش آب در داخل بنا؛ چیزی که کاملاً با نقش آناهیتا به‌عنوان ایزدبانوی آب همخونی داره.

معبدی که معلوم شد اصلاً معبد نبود 🤔

اما اینجا باید صادقانه یه تجدیدنظر مهم رو مطرح کنیم. معبد معروف کنگاور، که سال‌ها به‌عنوان بزرگ‌ترین و مشهورترین «معبد آناهیتا» ایران شناخته می‌شد، طبق پژوهش‌های باستان‌شناسی جدیدتر (از جمله کارهای م. آذرنوش)، دیگه به‌عنوان یه معبد در نظر گرفته نمی‌شه. شواهد معماری و کتیبه‌ای تازه نشون می‌ده این بنا، به‌احتمال زیاد یه کاخ متعلق به دوره‌ی خسرو پرویزه، نه یه پرستشگاه؛ انتسابش به آناهیتا اصلاً از یه اشاره‌ی نویسنده‌ی یونانی به یه «معبد آرتمیس» تو همین منطقه اومده بود، که بعدها به‌اشتباه با آناهیتا یکی در نظر گرفته شد. این دقیقاً یه نمونه‌ی خوبه از این‌که چطور باورهای رایج، حتی درباره‌ی خودِ بناهای باستانی، می‌تونن با پژوهش‌های تازه‌تر عوض بشن.

اسمی که ایزدبانو و شاهدخت رو به هم گره زد 👰🏻‍♀

یادتونه تو بخش ۳۹ همین فصل، از «آذرآناهید»، دختر شاپور یکم با لقب «ملکه‌ملکه‌ها»، گفتیم؟ اسم اون شاهدخت، دقیقاً از ترکیب «آذر» آتش و «آناهید» ساخته شده بود؛ همون دو کلمه‌ای که تو نام رسمی آتشکده‌های آناهیتا هم می‌بینیم. این نام هم‌ تصادفی نیست؛ نشون می‌ده خاندان ساسانی حتی تو اسم‌گذاری دخترهاشون، عمداً می‌خواستن این پیوند دینی-خانوادگی با آناهیتا رو حفظ و تکرار کنن.

جشنی که هنوز هم برگزار می‌شه 📅

پرستش آناهیتا اونقدر عمیق تو تقویم ایرانی ریشه دووند که تا امروز هم باقی مونده؛ روز دهم آبان در تقویم ایرانی، با نام «آبانگان»، به بزرگداشت آناهیتا اختصاص داره؛ جشنی که ریشه‌ش به همین دوره‌های باستانی برمی‌گرده.

پرستش آناهیتا در دوره‌ی ساسانی، مستقیماً با هویت و مشروعیت خودِ خاندان سلطنتی گره خورده بود؛ از آتشکده‌ی موروثی خانوادگی گرفته تا اسم‌گذاری شاهدخت‌ها. اما همون‌طور که ماجرای کنگاور نشون داد، حتی درباره‌ی بناهایی که قرن‌ها به این ایزدبانو نسبت داده می‌شدن، باید همیشه جای تجدیدنظر علمی رو باز نگه داشت. منابع این بخش برای مطالعه‌ی بیشتر

دانشنامه ایرانیکا - مدخل «Anahid»

دادرس، یا دادور دادستان که خودش پارسیه برای وکیل: دادخواه، برای موکل هم: سپارنده

معادل فارسی برای قاضی داریم؟

فکر کنم بانوها از اول قصدشون این بود آقای قاضی رو دست بندازن🥲😂

عاشق اونجایی شدم که مرده گفت جوابو نمیدونه و زنه گفت جواب تو اون کتابه https://t.me/Anliliiy/1331

همین که ایشون گفتنن🤍

https://t.me/Anliliiy/1335 هر کی نیست می‌تونه جمع کنه ازینجا بره

می‌بوسمتون -اونایی که لایک کردن

برای من هیچ فرقی نداره؛ توصیه می‌کنم برای شمام نداشته باشه بچه‌ها

ج.ا ستیزی با اخوندستیزی فرق داره اخه😭

یعنی شما نیستین؟

اخوندستیزی؟

حالا اخوندا نمی‌ذارن زنان ایرانی قاضی بش-

این داستان که در دوره ساسانیان ثبت شده رو بخونید:

ورهرام گفته است که از دترفرژگو این داستان را شنیده ام: هنگامی که در راهی میرفتم دو یا سه زن در راه نشسته بودند. یکی از آنان روی به من کرد و گفت: «استاد حکم قانون در این مسأله چیست؟آن هنگام که دو تن وامی گرفته اند و هر دو متضمن مسؤول تأدیه‌ی آن هستند، نتیجه چه خواهد بود؟» من گفتم: «اگر دو مدیون اصلی مسؤولیت مشترک دارند مانند اعضای خانواده نمی توان ابتدا به ضامن رجوع کرد.» پس از آن زن پرسید: «اگر هنگامی که یکی وام می گیرد و دیگری می گوید من نسبت به این مبلغ ضامن او هستم چه خواهد شد؟» در جواب گفتم که: «حکم مسأله ی سابق شامل این مورد هم خواهد شد.» پس از آن پرسید: «حال فرض کنید که مدیون اصلی مسؤول مشترکی با خود ندارد (مانند اعضای خانواده) اگر ضامن وام را بپردازد و مدیون اصلی توانگر شود، آیا ضامن حق رجوع به وی را دارد؟» در اینجا من در اندیشه فرو رفتم و نمی دانستم چه باید گفت. در این میان یکی از آنان گفت: «ای استاد در اندیشه فرو مرو و بی پروا به وی بگو که نمیدانم و ضمنا میتوانید پاسخ این سؤال را در فلان کتاب بیابید، به علاوه ما خود جواب آن را در شرحی که مگوگان اندرز بذ نوشته است خواهیم یافت.»

داستان بالا از کتاب ماتیکان هزاردستان، نوشته‌ در دوران ساسانی هست. همینطور که پیداست مطالعه و کسب دانش در دوره ساسانیان برای زنان ممکن بوده، می‌بینیم که در اینجا سه زن درباره علم حقوق این‌چنین با دترفرژگو بحث می‌کنن.

در کتاب دینکرد هم به قابلیت زنان برای شغل قضاوت اشاره شده

زنانی که تحصیلات حقوقی داشتن، به موبدانی که تحصیلات نداشتن در قضاوت ترجیح داده می‌شدن و مقدم بودن. ⚖ #پاره‌نگار | #ساسانیان

یه گپ کوچیک دورهمی برای اینجا https://t.me/+POztvByvTBplMWFk

یه گپ کوچیک دورهمی برای اینجا https://t.me/+POztvByvTBplMWFk

قربون شماااا والا نمی‌دونم، اگه دوست دارید انجامش می‌دیم🥲

خیلی این خوشحالم کرد اممم آنلیلی چرا یه گپ برای چنلت باز نمیکنی؟ منظورم بخش کامنت نیست... یه گپ که زیر مجموعه چنل باشه چندتا ادمین خوش ذوقم بیاری (مثل من •~•) گه فعال نگهش دارن چالشی مطلبی چیزی براش تدارک ببینن خودتم نخوای خیلی براش زحمت بکشی و راحت باشی