Matt.

فاژ ها (باکتری خوار ها) ، درواقع ویروس هایی هستن که باکتری ها رو آلوده میکنن، یعنی برخلاف ویروس‌های انسانی سلول های انسان رو هدف قرار نمی‌دن بلکه برای تکثیر خودشون به یک باکتری زنده احتیاج پیدا می‌کنن- وقتی که یک فاژ به یک باکتری می‌رسه اول به سطح اون متصل می‌شه بعد ماده ژنتیکی خودش رو به باکتری منتقل می‌کنه و از بدن باکتری برای ساختن فاژ های جدید یا همون بچه‌های خودش استفاده می‌کنه. به طور کلی ما دو چرخه داریم تو فاژ ها: چرخه لیتیک، چرخه لیزوژنیک.

حالا شاید با خودتون بگید این فاژ دیگه چی هست؟ از کجا یهو اومد ؟ اصلا نوعی فناوریه زیستیه ؟ یا یک موجود زندست که همراه تکامل رشد کرده و به مرور کشف شده ؟ داستان کشف فاژ اینطوری بوده که یه روز یه دانشمندی که یک گله باکتری رو زیر نظر می‌گرفته. همچین خانواده همه دور هم جمع خوش و بش میکردن یهو می‌بینه یک دسته ازین باکتری ها غیب میشن، شفاف میشن اون موقع این بنده خدا هیچی نمیفهمه حتی نمیتونه تشخیص بده این یک نوع ویروس بوده. ولی خب اینو نوت برداری میکنه واسه آیندگان.. دانشمند بعدی وقتی به این پدیده برخورد دقیق تر شد دید که عه، یک عامل عفونیِ قابل عبور از فیلتر هایی که تو آزمايشگاه گذاشته میتونه رد بشه و باکتری هارو از بین ببره و حتی داخل باکتری تکثیر بشه. این دانشمند اسم کشفش رو میزاره باکتریوفاژ که به زبان ساده میشه همون -باکتری‌خوار🧟-

به شخصه وقتی نوبت به مطالعه آنتی بیوتیک‌ها می‌رسید واقعا سردرد می‌گرفتم و حوصلم ته می‌کشید ولی این صرفا یه مشکل شخصیه حالا- بگذریم. (نفرت پراکنی به انتی‌بیوتیک🥸) یکی از مشکلای اصلی آنتی بیوتیک‌ها اینه که باکتری‌ها به مرور نسبت بهش مقاوم میشن و این مقاومت می‌تونه از طریق جهش یا انتقال ژن‌های مقاومت توسط پلاسمید ها باشه و در نتیجه ممکنه خیلی از بیماری‌ها دیگه با آنتی بیوتیک‌های معمول درمان نشن از طرف دیگه آنتی بیوتیک‌ همیشه فقط باکتری‌های بیماری‌زا رو هدف نمی‌گیره.. اونا میزان قابل توجهی از باکتری‌های مفید بدن مخصوصاً توی میکروبیوم روده رو از بین می‌برن پس استفاده‌ از آنتی بیوتیک می‌تونه خیلی راحت تعادل طبیعی میکروبیوم به بدن رو به هم بزنه. مشکل دیگه آنتی بیوتیک اینه که تولید یکی ازونا خیلی خیلی زمان‌بر و پرهزینه است برای همین دانشمندان دنبال یک روش دیگه رفتن به اسم : فاژ تراپی.

چیزی که تو این پیام می بینید یک باکتریوفاژ یا به اصطلاح یک فاژ‌ هست، (نوعی ویروس) که قبل از توضیح دادنش بهتون لازمه یک پیش زمینه نسبی راجب هیستوری انتی‌بیوتیک ها داشته باشید.

Bacteriophage - T4

واقعا از سیگار متنفرم.

رادیکال های آزاد اول موتور‌سلول رو از کار میدازن، اونم نه یهو، اروم اروم. اول به چربی های غشا حمله میکنن و دچار نشتی میشه ، به پروتئین ها حمله میکنن که وقتی شکلشون تغیر کنه کاراییشون‌ رو از دست میدن به دی ان ای حمله میکنن که اگه ترمیم نشه در نهایت سرطان پیش میاد. وفتی که اسیب به قدری پیش بره که قابل ترمیم نباشه میتوکندری که موتور سلول به مرور خاموش میشه دیگه انرژی تولید نمیشه سلول ضعیف میشه، التهاب درون سلولی به وجود میاد مسیر های مخرب فعال میشن در نهایت اون سلول یا میمیره یا سرطانی میشه کاملا.

اگه ما این کارا رو کنیم سلول های بدن دچار استرس اکسیداتیو میشن، اینطوری که فکر‌میکنه داره به خودش و بقاش کمک میکنه ولی رسما با واکنش های جبرانی اضافی خودش رو میکشه. مثلا رادیکال ازاد داخل خود میتوکندری سلول شروع می‌کنه به تولید شدن (چون اونجا هم مصرف هست) و سلول زندگیشون میکنه درحالی که داره از درونی ترین نقطه خودش دچار آسیب میشه

نه خب اکسیژن که مارو نمیکشه، اون رادیکال‌های ازادی که بعدش تولید میشن مشکل سازن، ما باید با رعایت یه سری چیزا دوز تولید رادیکال ازاد کنترل کنیم ، قبلش باید بدونیم چی رادیکال های آزاد رو بیشتر میکنه : سیگار، دود محیط، دخانیات آلودگی هوا، فست‌فود غذاهای سرخ کردنی یا سوخته، استرس روانی،کم خوابی یا خواب بی کیفیت، نور شدید خورشید بدون محافظ، ورزش های خیلی سنگین بدون ریکاوری مناسب بدن- اینا همه باهم یک بمب غنی از استرس اکسیداتیو می‌سازن که اروم اروم سلول هارو از کار میندازه.

حالا که فهمیدیم چقدر مسخره میتونیم رسما با اکسیژن کشته بشیم؟ چه کاری ازمون بر میاد؟ دیگه نفس نکشیم؟

سرطان هم اینجاست، بخاطر همین استرس اکسیداتیو. وقتی DNA زیر فشار اکسیداتیو مدام اسیب میبینه و ترمیم نمیشه احتمال جهش های سرطانی خیلی بالا میره یعنی استرس اکسیداتیو مزمن مثل یک محیط ناامن برای ژن هاست ، مدام بهشون حمله میکنه و اگه سیستم ترمیم به هر دلیلی ضعیف باشه سلول سرطانی شانس بیشتری برای شکل گرفتن پیدا میکنه.

آسیب اکسیداتیو اول به مغز و قلب میرسه که اینگار توی خط مقدم هستن، توی مغز با آلزایمر و پارکینسون گره خورده، چون نورون ها مصرف زیادی از اکسیژن دارن و بینهایت حساسند، توی قلب و عروق هم همین اسیب به دیواره رگ ها به فشار خون و آترواسکلروز و در نهایت سکته قلبی و مغزی بدل میشه.

این واقعا رو پارادوکس اکسیژن داریم- هم زندگی هم فرسودگی. اکسیژنی که باعث میشه ما بتونیم زنده بمونیم درواقع داره همزمان با تولید رادیکال های آزادی که به مرور زمان تجمع پیدا میکنن به ما آسیب میزنه

بدن ما برای تولید انرژی مدام از اکسیژن استفاده میکنه، و همزمان با مصرف اکسیژن تو بدن چیزی به اسم رادیکال ازاد تولید میشه. که در حالت معمول بدن این رادیکال هارو خنثی میکنه اما وقتی دیگه نتونه اینکارو انجام بده این رادیکال های آزاد به pr ها ، DNA ، چربی های سلول حمله میکنن و مثل زنگ زدگی اهن سلول رو فرسوده میکنن.

هر نفسی که میکشیم، هم زنده نگهمون می‌داره هم آروم اروم در خفا استرسش سلول هامون رو میکشه. معنای ساده ی استرس اکسیداتیو سلول یعنی همین.

جالب ترینشون‌، استرس اکسیداتیو که حتی نمیتونین فکرش رو بکنین چقدر جالب و مسخرست‌ همزمان! حالا اصلا استرس اکسیداتیو یعنی چی؟

یعنی سلول وارد فشار و شرایط تهدید میشه شروع می‌کنه به واکنش های جبرانی دادن ، این شاید به ظاهر بامزه بیاد ولی اونقدرا نیست حقیقتا همین استرس سلول پایه خیلی از بیماری هایی مثل سرطان آلزایمر دیابت بیماری قلبی و حتی‌ پیری زودرس علاوه بر اینا اثر منفی میزاره رو یه سری عملکرد های بدن مثل سیستم ایمنی ، ترمیم بافت تکامل سلولی و و و ،، حالا ما چندین نوع استرس سلولی داریم، استرس پروتئینی/DNA/غذایی/اسمزی/حرارتی/اکسیداتیو.

همونطور که بدن ما وقتی استرس میگیره تپش قلبمون بالا میره حالمون بد میشه دستامون میلرزه (بهش میگن پاسخ بدن به استرس مسلما) سلول هم چیزی شبیه به این داره که باعث میشه در ازای استرس و شوکی که بهش وارد شده بیاد و یه سری مسیر های دفاعی/مولکولی فعال کنه