ضمایم

وضعیت افغانستان در طول چهل سال اخیر چنان بوده است که می توان این جامعه را جامعه "استعداد کش" خواند. این مسئله یا به سبب جنگزده بودن جامعه بوده یا به سبب سنت های حاکم در جامعه. در دهه های هشتاد و نود میلادی جنگ فرصت رشد استعداد ها را نداد و استعداد های بیشماری را از ما گرفت. پس از دو هزار میلادی نیز به سبب حاکم بودن روحیه جنگزدگی،استعداد های بیشماری هدر رفت. به دختران فرصت تحصیل و درس خواندن داده نشد؛در حصر خانگی گذاشته شدند. از کتاب و خواندن و آموختن دور شده و حق طبیعی و دینی اش از او گرفته شد. بر منبر و تربیون فریاد زده شد که کدام زن‌دانشمند و مخترع بوده؟ زن را چه به خواندن و تحصیل! بی شک که با چنین شرایطی رشدی وجود نخواهد داشت. و در واقع چگونه جامعه ی رشد کند که در آن فرصت رشد استعداد ها مساعد نیست؟

وقتی فیلم " رستگاری در شاوشنگ " را ببینید متوجه خواهید شد که محور داستان اگر چه امیدواری بانکداری که به کشتن زنش متهم شده است اما این داستان ، داستان دیگری را نیز در خود دارد که می توانست کارگردان این قسمت داستان را در فیلم بلند دیگری می آورد و اسم اش را "روزگار غربت بروکس" می گذاشت . داستان بروکس ، پیر مردی که کتابخانه دار زندان است و برای زندانی ها کتاب می آورد. وقتی او را آزاد می کنند در بیرون از زندان دوام نمی آورد و خودش را می کشد. رفتن و گذشتن از یک‌محیط به سوی دیگر، گذشتن از خود است. ممکن بروکس برای همزندانی هایش هم که شده، نمی خواست زندان را ترک کند اما روزی همه زندانی ها آزاد می شد و بروکس باز دوباره تنها می ماند. او به صورتی تلاش می کرد تا در زندان بماند و نمی‌خواست از زندان بیرون شود و حتی می خواست یکی را بکشد تا دوباره به زندان محکوم شود و زندانی شود. او نزدیک‌به پنجاه سال زندگی اش را در زندان گذرانده بود و وقتی آزاد می شود به دوستان زندانی اش نامه می فرستد که تاریخ خیلی سریع حرکت کرده است خیلی سریع تر از آنچه که تصورش می رود! غربت آدمی و بیگانه بودن انسان در محیطی که هیچ‌ تعلقی به آن ندارد خفقان آور و کشنده است و هر آکسیجنی که می گیری شش و جگرت را پاره می کند؛از کار می اندازد و حتی ممکن است متوجه این پاره شدن نشوی و روح خیلی زود به فریاد نیاید اما در هر حال ،روزی از این وضعیت خسته می شوی و فریاد بر می آری ،دست و پا می زنی تا از این حالت بیرون بدر آیی و این خیلی دشوار است .

داستان دسیسه ی که ابویعقوب ‌کندی فیلسوف عرب بر ضد ابومعشر بلخی بکار بست خیلی خواندنی و جالب است. ابن ندیم در کتاب "الفهرست" در صفحه 496 واقعه را این گونه نقل می کند : ابومعشر جعفر بن محمدبلخی ، در ابتدا از اصحاب حدیث بود و در قسمت غربی باب خراسان اقامت داشت. به کندی بدبین بود و با او کینه ورزی می نمود و مردم را بر او می شورانید و فلسفه دانستن را از معایبش می شمرد. کندی دسیسه ی بکار برده و کسی را وادار کرد که ویرا تشویق و ترغیب به دانستن حساب و هندسه نماید، و او (ابومعشر) در این رشته داخل شده،و چون نتوانست بجایی رسد ،از آن عدول کرده، و به دانستن علم احکام نجوم پرداخت و همین کار سبب شد که دست از نکوهش کندی برداشته و کندی از شر او در امان ماند.

من انسانم،و آنچه انسانی است با من بیگانه نیست.

پوبلیوس ترنتیوس افر

کتاب الفهرست از ابن ندیم

فیلسوف شاه مملکت خراسان فیلسوف شاه در اندیشه افلاطونی به شاهی می گویند که فلسفه بداند و‌ در فلسفه تبحر‌ داشته باشد و‌ در تاریخ کمتر کسانی بودند که هم شاه باشند و هم فیلسوف. اما در تاریخ خراسان ما فیلسوف شاه داشته ایم؛ در تاریخ خراسان امیران طاهری چنانکه در حکومتداری صاحب نام نیک هستند در دانش دوستی نیز صاحب نام اند و‌ گذشته از این صاحب اثر اند. ابن ندیم در کتاب الفهرست که در پایان قرن چهارم قمری نوشته شده است در رساله سوم،در ذیل حاکمان صاحب اثر و کتاب از خاندان طاهر اسم می برد. خاندان علم پرور و دانش دوست. در این فصل کتاب ابن ندیم از کسانی که صاحب کتاب اند شخصی اسم می برد تنها یکجا از یک خاندان اسم می برد؛خاندان طاهر! طاهر بن حسین رساله یی درباره سیاست و شیوه حکومتداری دارد که در فتح بغداد به مامون تقدیم کرد که به سخن ابن ندیم سخت نیکو و خوب است. عبدالله بن طاهر پسر طاهر بن حسین است دیوان شعری دارد. پسر او عبیدالله بن عبدالله بن طاهر که پس از کاکایش محمدبن طاهر ریاست شرطه بغداد را داشت چندین کتاب دارد که اسامی این کتاب ها را ابن ندیم چنین آورده است: کتاب الاشاره فی الاختیار شعراء، کتاب رسالته فی السیاست الملوکیه، کتاب مراسلاته لعبدالله بن المعتز، کتاب البراعه و الفصاحه. اما فیلسوف شاه این خاندان علم دوست و‌ دانشمند؛ منصور بن طلحه بن طاهر بن حسین است که عبدالله بن طاهر او را حکیم آل طاهر می نامید.حکومت مرو ، آمل ، زم و خوارزم بدست او بود. ابن ندیم اسامی کتاب های او را که تعدادشان در فلسفه و موسیقی است چنین بر می شمارد کتاب "المونس"، کتاب الابانه عن الافعال الفلک، کتاب الوجود، کتاب رسالته فی العدد و المعدودات. کتاب دلیل و استدلال. کتاب "المونس" در باب موسیقی ست که کندی فیلسوف مشهور پس از خواندن به روایت ابن ندیم چنین گفت: بهمان گونه که صاحبش آن را نامیده،مانوس کننده است.

#موتر_نوشت پرنده ها بال دارند آدم ها کتاب مطالعه را فراموش نکنید، در خانه در بین راه در محیط کار،ببینید چه خواهد شد در جامعه مان.

چندیست دوستانی در پی‌ تطهیر چنگیز بر آمده اند که این کار تیر در هوا انداختن است. چرا او را همانگونه که است دوست ندارید؟ اینکه تعدادی می آیند با دیده درایی می گویند چنگیز کسی را نکشته است و آدم خوش قلب بود در واقع از فرد دیگری اسم می برند که اسم او را چنگیز گذاشته اند اما چنگیزی که در تاریخ حضور دارد نیست؛او خونخوار بود و از کشتن لذت می برد. این عشق به چنگیز و‌ تیمور و عبدالرحمن خان و اعراب نشانده این است که ما ملت نیستیم خرده هویت هایی هستیم که حافظه مشترک نداریم؛قاتل یکی قهرمان دیگریست. به این بخش کوتاه از کتاب تاریخ جهانگشای جوینی توجه کنید که از منابع نزدیک به انسان کشی های مغول است: یکی از بخارا، پس از واقعه گریخته و به خراسان آمده. حال بخارا از او پرسیدند. گفت: آمدند و کندند و سوختند و کشتند و بردند و رفتند.

چندیست حال خوشی ندارم و تمرکز ذهن حین خواندن ندارم. با این همه عصمت رحیمی این کتاب را هدیه داده که هر وقت حال خوش ات برگشت بخوان و بر شادی روح ما درود بفرست.

هزّالی در مجالس دایم مسخرگی می‌کرد، زاهدی او را گفت: «همهٔ عمر خود در هزل و مسخرگی گذرانیدی، چنین مکن که روز قیامت تو را سرنگون در دوزخ افکنند.» گفت: «آن نیز مسخرگی دیگر خواهد بود.» «لطائف الطوائف» فخرالدین علی صفی

«یادداشت» یاکوب بورکهارت که در جوانی زیرتأثیر مظاهر آلمان رفته بود و حتی ایمان خود را آلمان می‌دانست؛ با هگل و آن شور و غوغای رمانتیک؛ بعد از وارد شدن در بخش تاریخ در آلمان، برلین را چنین توصیف می‌کند. «برلین در برلین بودنش جای مزخرفی است.» من از این دست توصیف ها خوشم می آید. و بورکهارت استاد چنین سخن هایی است. مثلن فصل اول کتاب فرهنگ رنسانس در ایتالیا، دولت بمثابهٔ اثر هنری نام دارد. من فکر میکنم این تأثیرات نیچه و گهگاهی همکلامی او با بورکهارت است که چنین تأثیر گزین گویه گویی در آن نهاده است اما بورکهارت به شدت از محافل فلسفی، ادبی و آن روزگاران آلمان و سویس بیزار بود. به قطع می‌توانم بگویم که دوست نداشت؛ در جایی باشد برای اینکه از مشغله مطالعاتی اش صحبت کند. باری من گفته بودم که بلخ (مزارشریف) در بلخ بودنش، مناسب نیست. یعنی چیزی شبیه این حرف که توجه من را بهذه‌السبب جلب کرد. راستش من از تفاوت ها می‌ترسم و قبول آن برایم گران تمام می‌شود؛ مخصوصن اگر تفاوت ها با افتخار رونمایی شوند. مثلن تفاوت سرمایه داری با نماد ساختمان های بلند که در بلخ به کثرت هست، من را آزار میدهد و این مکان تاریخی مثل بلخ را با بلخ بودنش نامناسب می‌سازد. ولایتی که خیلی دوست دارم به آن تعلق داشته باشم بلخ است اما با این فرهنگ جاری نه، هرگز!

وقتی بچه بودم از مردم انتظاری داشتم که نمی توانستند بر آورده کنند __ دوستی مداوم ،عاطفه ی همیشگی حال آموخته ام انتظاری کمتر از آنچه کمی توانند برآورند داشته باشم __ همدمی و‌ مصاحبتی دور از تکلف و تعارف . عواطف آنان ،دوستی آنان ،و حرکت های بزرگوارانه شان ارزش معجزه آسایشان را در چشم من حفظ می کند تفضلی تمام و کمال

یاداشت ها ،جلد اول آلبر کامو

از صدای احمدظاهر رهایی نیست

رومن گاری،رابین ویلیامز،ارنست همینگوی،ویرجنیا وولف،آرتور کستلر،،صادق هدایت، ژیل دلوز و..... نویسنده و هنرپیشه های هستند که خودشان نقطه پایان خط زندگی خود را گذاشتند. رابین ویلیامز را در فلم "انجمن شاعران مرده"و "ویل هانتینگ نابغه" که می بینید سراسر از امید داشتن و زندگی کردن حرف می زند اما حقیقت این است که همین "ناخدای کیتینگ" فیلم انجمن شاعران مرده، خودش را کشت. آدم هر چه سر ذهن خود فشار میارد به این‌جمله کامو سر می خورد:گاهی زندگی کردن بیشتر‌ از خودکشی کردن دل و جرئت می خواهد.

ماهی ها  سکوت کرده اند ، در آب! حیوانات غوغا میکنند ، روی زمین! پرنده ها نغمه می خوانند ، در آسمان! و انسان سکوت دریا، غوغای زمین، و موسیقی آسمان را دارد در" خویش" !

"رابیندرانات تاگور"

https://t.me/HarfChatBot?start=aafc009acd96 حرفی،حدیثی اگر بود

لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي كَبَدٍ هر آیینه ما انسان را در رنج و زحمت آفریدیم.

سوره زیتون آیه چهارم

لطفاً به بند اول سبّابه ات بگو! یک ذرّه صبر و حوصله اش بیشتر شود از بُخل ، زنگ خانه ی من سکته می کند دستت اگر کمی متمایل به در شود   در می زنی که وارد تنهاییم شوی اما بعید نیست زمانی که می روی در از خودش جلای وطن گفته ، مثل من در جست و جوی در زدنت در به در شود   گفتی بیا و سر بکش از استکان من لاجرعه سرکشیدم و گس شد زبان من گفتم بیا و دست بکش از دهان من این زهرمار عرضه ندارد شکر شود   این بچه لاکپشت نگون بخت سال هاست از تخم در می آید و سوی تو می دود اما مقدّر است که در آخرین قدم یعنی در آستانه ی دریا دَمَر شود   نُه ماه غلت خوردم و اصرار داشتم در آن رَحِم لباس شوم تا بپوشی ام یا کاسه ای شراب شوم تا بنوشی ام هر نطفه ای که دوست ندارد پسر شود!   هر نطفه ای که دوست ندارد وَرَم شود گفتم وَرَم شوم–وَرَمی در درون تو- تا هی بزرگ تر بشوم ، تا جنون تو همراه قد کشیدن من بیشتر شود   اما پسر شدم که تو را آرزو کنم هی جان به سر شدم که تو را آرزو کنم پیوسته آرزو کنمت بلکه آرزو از شرم ناتوانی خود جان به سر شود   دستت مبارک است که چک می زند به گوش دستت مبارک است که می آورد به هوش عیسای دست های مبارک! بزن مرا... تا مُرده ای به زنده شدن مُفتَخَر شود!  

"حسین صفا"