خط نگار (محمدعلی سوره)

ژنو سوم؛ لبه تیغ پنج ساعت گفتگو. دو نوبت صبح و عصر. دو هیئت که پشت میز نشستند با فاصله‌ای به عمق چهار دهه بی‌اعتمادی. دور سوم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در ژنو به پایان رسید، اما هیچ‌کس با قطعیت نمی‌داند که آیا این پایان یک فصل است یا آغاز فاجعه‌ای بزرگ‌تر. این دور از مذاکرات، معمولی نبود. تهران با این پیام آمده بود که می‌خواهد جنگ را متوقف کند، و واشنگتن با این پیام که اگر توافق نشود، گزینه‌های دیگری روی میز دارد. در همین روزها، ناوگان‌های جنگی آمریکا در خلیج فارس موضع گرفته‌اند و سپاه پاسداران رزمایش‌هایی برگزار کرده که پیامش صریح بود: ما هم آماده‌ایم. اما بزرگ‌ترین سنگ جلوی راه توافق کجاست؟ غنی‌سازی. آمریکا می‌خواهد ایران غنی‌سازی را برای همیشه و به‌طور کامل کنار بگذارد و ۴۰۰ کیلوگرم مواد غنی‌شده ۶۰ درصدی خود را تحویل دهد. ایران حاضر است غنی‌سازی را موقتاً تعلیق کند، آن مواد را به تدریج رقیق کند، اما از حق غنی‌سازی دست نمی‌کشد. این فاصله، کوچک نیست. ویتکاف، فرستاده ترامپ، در پشت درهای بسته گفته که هر توافقی باید دائمی و نامحدود باشد. این دقیقاً همان نقطه‌ای است که ترامپ برجام را از آن نقطه معیوب می‌دانست و از آن خارج شد. حالا انتظار دارد ایران همان چیزی را امضا کند که اوباما هرگز نتوانست بگیرد. روایت‌ها از نتیجه این نشست با هم تناقض دارند. مقام‌های ایرانی و عمانی از پیشرفت سخن می‌گویند، از تفاهم بیشتر، از فضای نسبتاً مثبت. اما رسانه‌های غربی از دلسردی هیئت آمریکایی خبر می‌دهند. می‌گویند ترامپ از آنچه در ژنو شنیده، شوکه شده است. دو روایت کاملاً متفاوت از یک میز مذاکره؛ شاید هر دو طرف واقعیت را می‌گویند، شاید هیچ‌کدام. در حاشیه این نشست، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هم حضور داشت. حضوری که نشان می‌دهد اگر توافقی شکل بگیرد، باید قابل راستی‌آزمایی باشد. و گزارش‌هایی هم از یک پیشنهاد پشت‌پرده می‌رسد: ایران فقط برای اهداف پزشکی و پژوهشی، با محدودیت شدید، به غنی‌سازی ادامه دهد. پیشنهادی که هنوز هیچ‌کدام از طرفین رسماً آن را نپذیرفته‌اند. پس چه خواهد شد؟ سه راه پیش رو است: توافقی محدود که هر دو طرف بتوانند آن را پیروزی بنامند، چارچوبی موقت برای خرید زمان، یا رویارویی نظامی که هیچ‌کس نمی‌داند کجا تمام می‌شود. بازارهای نفت پس از پایان مذاکرات آرام گرفتند و قیمت‌ها کاهش یافت؛ نشانه‌ای که بازار، جنگ فوری را منتفی می‌داند. اما بازار همیشه درست پیش‌بینی نمی‌کند. ژنو سوم نه آغاز پایان بود، نه پایان آغاز. مذاکره‌ای بود روی لبه تیغ؛ جایی که یک قدم به سمت اشتباه می‌تواند همه چیز را عوض کند. دور چهارم احتمالاً برگزار خواهد شد. اما هر بار که دیپلمات‌ها میز مذاکره را ترک می‌کنند، سایه جنگ کمی بلندتر می‌شود. محمدعلی سوره @KhatNegaar