𝙏𝙝𝙞𝙣𝙠𝙫𝙚𝙧𝙨𝙚

လူတော်တော် တော်တော်များများက တွေးတတ်ကြတယ်... "တိုင်းပြည်ကို တိုးတက်စေချင်ရင် အရာရာကို ချက်ချင်း ဆုံးဖြတ်၊ ချက်ချင်း အကောင်အထည်ဖော်နိုင်တဲ့ အာဏာပြည့်ဝတဲ့ ခေါင်းဆောင်မျိုး (Strongman) လိုတယ်" တဲ့။ အပေါ်ကနေ အမိန့်ပေးလိုက်တာနဲ့ အောက်က ချက်ချင်းလိုက်လုပ်တဲ့ စနစ်မျိုးကို သဘောကျကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့် Political Science သဘောတရားအရ ကြည့်ရင်... ဒီမိုကရေစီ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံ ယန္တရားကြီး နှေးကွေးနေတာ၊ ဥပဒေတစ်ခုပြဋ္ဌာန်းဖို့ အချိန်တွေ အကြာကြီးယူပြီး ငြင်းခုံနေကြတာက အဲ့အစိုးရ စနစ်ရဲ့ ချို့ယွင်းချက် မဟုတ်ပါဘူး။ အာဏာရှင်စနစ်ကို ကာကွယ်ဖို့ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ထည့်သွင်းတည်ဆောက်ထားတဲ့ Security Feature တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံရေးမှာ အရေးအကြီးဆုံး Rule တစ်ခုရှိတယ်။ အဲ့ဒါက "Power Monopoly" လို့ခေါ်တဲ့ အမြဲတမ်း အကျင့်ပျက်ခြစားမှုနဲ့ ဖိနှိပ်မှုဆီကို ဦးတည်သွားတယ် ဆိုတဲ့ Rule ပဲ။ ဒီတော့ ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ဆိုပြီးနိုင်ငံရေးတွေးခေါ်ရှင်တွေက Separation of Powers (အာဏာခွဲဝေကျင့်သုံးခြင်း) ဆိုတဲ့ Concept ကို ယူဆောင်လာကြတယ်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို မောင်းနှင်မယ့် စတီယာရင်ကို လူတစ်ယောက်တည်း လက်ထဲမထည့်ဘဲ အဓိက မဏ္ဍိုင် (၃) ရပ်အဖြစ် ခွဲထုတ်လိုက်တာပဲ။

၁။ Legislative Branch လို့ခေါ်တဲ့ ဥပဒေပြု လွှတ်တော်အဖွဲ့ ၊ သူတို့က တိုင်းပြည်ရဲ့ Rulebook ကို ရေးဆွဲရတယ်။ အခွန်ငွေတွေ ဘယ်လိုကောက်မလဲ၊ ဘယ်လိုသုံးမလဲဆိုတဲ့ National Budget ကို ထိန်းချုပ်ထားတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဥပဒေကို သူတို့ကိုယ်တိုင် အကောင်အထည်ဖော်လို့ မရဘူး။ ၂။Executive Branch လို့ခေါ်တဲ့ အုပ်ချုပ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့ / သမ္မတ ၊ သူတို့က လွှတ်တော်က ဆွဲပေးထားတဲ့ ဥပဒေဘောင်ထဲကနေ တိုင်းပြည်ကို စီမံခန့်ခွဲရတယ်။ သံတမန်ဆက်သွယ်တာ၊ စစ်တပ်နဲ့ ရဲကို ကွပ်ကဲတာတွေ လုပ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့သဘောနဲ့သူတို့ ကြိုက်တဲ့ဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ခွင့် မရှိဘူး။ ၃။ Judiciary Branch လို့ခေါ်တဲ့ တရားစီရင်ရေး တရားလွှတ်တော်ချုပ်အဖွဲ့ ၊ ခုနက အပေါ်က နှစ်ဖွဲ့စလုံး ဥပဒေနဲ့အညီ လုပ်ရဲ့လားဆိုတာကို ကြားထဲကနေ အကဲဖြတ်ဒိုင်လူကြီးလုပ်ပေးရတယ်။

ဒီသုံးဖွဲ့လုံးက တစ်ဖွဲ့နဲ့တစ်ဖွဲ့ အထက်အောက် မျိုးမဟုတ်ဘူး အကုန်လုံးက Level တူတူပဲ။ သုံးဖွဲ့လုံးရဲ့အဓိက ရည်ရွယ်ချက်က အချင်းချင်း Checks and Balances လုပ်ပေးဖို့ပဲ။ ဥပမာ - အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က အာဏာပြပြီး လူနည်းစုကို ဖိနှိပ်မယ့် ပေါ်လစီတစ်ခု ချလာရင်၊ လွှတ်တော်က ဘတ်ဂျက်ဖြတ်ချပြီး တားလို့ရတယ်။ လွှတ်တော်ကနေ မတရားတဲ့ ဥပဒေတစ်ခုကို မဲခွဲအတည်ပြုလိုက်ရင်လည်း၊ တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့က "ဒီဥပဒေက ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ နဲ့ မညီဘူး" ဆိုပြီး Veto အာဏာနဲ့ ပယ်ချပိုင်ခွင့် ရှိတယ်။ အဲ့ဒီလို တစ်ဖွဲ့နဲ့တစ်ဖွဲ့ အပြန်အလှန် ကြိုးဆွဲချည်ထားတဲ့အတွက် အစိုးရတစ်ရပ်ရဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေက Red Tape လို့ခေါ်တဲ့ ဗျူရိုကရေစီ ကြန့်ကြာမှုတွေ နဲ့ ပြည့်နှက်နေတော့တာပေါ့။ ဥပဒေတစ်ခု အတည်ပြုဖို့ လနဲ့ချီပြီး ငြင်းခုံရတယ်။ ဒါကို သာမန်ပြည်သူတွေ အမြင်မှာတော့ "ဘာတွေလုပ်နေမှန်းကို မသိဘူး၊ နှေးကွေးလိုက်တာ၊ ရှုပ်ယှက်ကိုခတ်နေတာပဲ" လို့ ထင်စရာရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ် စစ်မှန်တဲ့ Pragmatic approach အရ ကြည့်ရင်တော့ ဒါက လူတစ်ယောက်တည်းက မနက်အိပ်ရာထပြီး စိတ်ကူးပေါက်တိုင်း ဥပဒေတွေကို အလွယ်တကူ ပြောင်းလဲပစ်လို့ မရအောင် ခံတပ်လုပ်ထားတဲ့ သဘောမျိူး ဖြစ်တယ်။ Efficiency ထက် Security ကို ဦးစားပေးထားတဲ့ သဘောမျိုးပေါ့။ အချုပ်ပြောရရင်... တကယ့်အကောင်းဆုံး နိုင်ငံ‌‌တော်အစိုးရဆိုတာ အလုပ်လုပ်တာ အမြန်ဆုံး အစိုးရ မဟုတ်ဘူး။အာဏာကို အလွဲသုံးစားလုပ်ဖို့ အခက်ခဲဆုံးဖြစ်အောင် တည်ဆောက်ထားတဲ့ အစိုးရမျိုးသာ ဖြစ်တယ်။ စနစ်တစ်ခု အလုပ်လုပ်တာ မြန်ဆန်လွန်းနေပြီ၊ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကို ဘယ်သူကမှ ကန့်ကွက်တာမရှိဘဲ ချက်ချင်း အသက်ဝင်နေပြီဆိုရင်၊ အဲ့ဒီနောက်ကွယ်မှာ ဘယ်သူတွေက ပါဝါတွေကို သိမ်းကျုံးယူထားလဲဆိုတာ စတင်ပြီး မေးခွန်းထုတ်ရတော့မယ့် အချိန်ပါပဲ။

✏️ရေးသားသူ - Nihilynth