گاراژ ــ مهدی تدینی

اینه‌که شاید بگید تدینی چی می‌گی هر شب از کاپیتالیسم و بازار آزاد و دولت کوچک! فایده این حرفا چیه! مسئله اینه‌که اینجا خاورمیانه‌ست و دموکراسی هم برقرار باشه، صحنه سیاسی تبدیل می‌شه به دعوا سر رانت و مداخله دولتی بیشتر و توزیع درآمد نفتی بیشتر بین رفقا. ما یا بازار آزاد و اقتصاد کاپیتالیستی رو بر اقتصادمون نصب می‌کنیم (در شرایط دموکراتیک)، یا عین عراق بعد بیست سال در همهٔ شاخص‌ها درجا خواهیم زد. خیلی باید تلاش کنیم تا به جامعه بقبولونیم بیخیال دولت بشه، اجازه نده دولت به بهانه تأمین اجتماعی و عدالت اجتماعی اقتصاد رو خراب نکنه. تنظیمات ذهنی جامعه همچنان چپه. خلاصه این حرفا برای آینده‌ست. برای روزی که بشه این ایده‌ها رو پیاده کرد — حراقل اون روز دوباره نبازیم. می‌شه در عرض دو دهه جهش بزرگی کرد، اما آخر اون دو دهه دوباره سر جای اولمون نباشیم!

از ۲۰۰۳ تا الان درآمد سرانه عراق از حدود ۸۰۰ دلار به ۶۰۰۰ دلار رسیده که اینم اکثراً مدیون احیا و افزایش درآمدهای نفتیه. درآمد نفتی عراق ۲۰۰۳ حدود ۱۰ میلیارد و الان بالغ بر ۹۰ میلیارد دلاره.

عراق داره درجا می‌زنه، نه در جذب سرمایه خارجی موفقه و نه در تولید داخلی. درآمد نفت رو بریز و بپاش می‌کنه و فساد همه‌جا رخنه کرده. عراق پس از صدام، فقط به لطف نفت سر پاست: با توزیع درآمد نفتی بین مردم، از جمله احزاب و گروه‌های بزرگ. حتی نفت به درستی خرج عمران زیرساخت‌های اساسی هم نمی‌شه و در منجلاب فساد فرو می‌ره.

حملهٔ لگویی به خارک شکست خورد @Garajetadayoni | گاراژ

راست‌های تفریطی مقیم گاراژ صبح به خیر. شاهد یکی از گنگ‌ترین ملوان‌های جنوبید‌. سلطانِ "توقف بیجا مانع کسب است، حتی شما دوست عزیز" @Garajetadayoni | گاراژ

کاپیتالیسم و هیولای انحصار از عجایب عصر جدید اینکه چپ از پدیده‌ای تحت عنوان «انحصار» هیولا ساخته و مردم رو هم متقاعد کرده وجود این هیولا به دلیل کاپیتالیسم، یعنی بازار آزاد و اقتصاد لیبراله. برای اینکه ببینید این حرف چقدر عجیب و نامعقوله، مثل اینه که کسی بگوید «اجنّه اول هر کاری بسم‌الله می‌گن». رابطۀ بازار آزاد و اقتصاد لیبرال با انحصار مثل رابطۀ جن و بسم‌اللهه؛ جایی که بازار آزاد بدون مدخلۀ سیاست و دولت برقرار باشه، اصلاً امکان انحصار به معنایی که چپ‌ها ــ مارکسیست‌ها و سوسیالیست‌ها ــ ادعا می‌کنند وجود نداره. در واقع، برای ایجاد انحصار اول باید قواعد اقتصاد لیبرال رو زیر پا گذاشت تا تازه امکان ایجاد انحصار پدید بیاد. بیایید کمی دقیق‌تر به مفهوم انحصار توجه کنیم. انحصار یعنی فقط یک شرکت این حق رو داشته باشه که یک محصول رو تولید کنه و هیچ کارآفرین و شرکت دیگه‌ای اجازۀ تولید اون محصول رو نداشته باشه. سوسیالیست‌ها همیشه هشدار می‌دادند قراره از دل بازار آزاد و کاپیتالیسم چنین هیولاهایی بیرون بیاد و این انحصارگران مثل زالو خون مصرف‌کنندگان رو می‌مکند و در شیشه خواهند کرد. اولاً کافیه یک نگاه به واقعیت بازار آزاد بندازیم تا ببینیم چنین هیولاهایی وجود ندارند تا مهمل بودن این استدلال عیان بشه. اما بهتره به مفهوم انحصار بیشتر توجه کنیم: در نظم اقتصادی لیبرال ــ بازار آزاد ــ هیچ نیرویی خارج از بازار اجازه نداره در تولید مداخله کنه. این یعنی هر کارآفرین، تولیدکننده و سرمایه‌داری می‌تونه بسته به وضعیت بازار هر چیزی رو که بخواد تولید کنه. اون چیزی که باعث می‌شه تولیدکننده‌ای چیزی رو تولید کنه یا نکنه، واقعیت‌های بازاره: اگر نیاز در بازار وجود داشته باشه و این تولیدکننده هم بتونه اون کالا رو به قیمت و کیفیتی قابل‌رقابت تولید کنه، طبق اصول خدشه‌ناپذیر اقتصاد آزاد هیچ‌کس حق نداره جلوی تولید این تولیدکننده رو بگیره. مگر اینکه در اینجا قواعد بازار آزاد زیر پا گذاشته بشه و یک نیروی خارجی ــ مثلاً دولت یا اتحادیه‌های کارگری ــ با زور سیاسی جلوی دیگر تولیدکنندگان رو بگیرند و به این نحو انحصار ایجاد کنند ــ که این ربطی به کاپیتالیسم و بازار آزاد نداره، بلکه نقضِ بازار آزاده! شاید هم دولت بر واردات کالای خاصی عوارض وضع کنه و مصونیتی برای تولیدکنندۀ داخلی ایجاد کنه. در این حالت، قیمت کالای وارداتی به حدی گرون‌تر می‌شه که تولیدکنندۀ داخلی خیالش راحته مشتریاش رو از دست نمی‌ده. در اینجا با چیزی شبیه انحصار روبروییم؛ یک «شبه‌انحصار» ایجاد می‌شه. اما این هم ربطی به بازار آزاد نداره، بلکه نقض قواعد بازار آزاده. حالا فرض کنیم یک کالا رو فقط یک تولیدکننده تولید می‌کنه و انحصاری در تولید ایجاد شده. بعید نیست این تولیدکننده که خیالش راحته تنها عرضه‌کننده‌ست، محصولاتش رو با سود بالایی بفروشه. البته حتی در چنین شرایطی هم دست این تولیدکنندۀ انحصاری باز نیست، چون هر چی گرون‌تر بفروشه، تعداد خریدار کمتر می‌شه و در نتیجه حتی یک تولیدکنندۀ انحصاری هم نمی‌تونه هر چقدر خواست قیمت رو بالا ببره. از یک نقطه به بعد، افزایش قیمت به کاهش فروش و در نتیجه کاهش سود منجر می‌شه. اما در اینجا، طبق قواعد بازار آزاد، کارآفرینان دیگه‌ای که شامۀ تیزی دارند، وقتی می‌بینند قیمت این محصول انحصاری بالا رفته، سریع شروع به تولید می‌کنند (دقیقاً طبق قواعد بازار آزاد). ورود این رقیبان قیمت رو رقابتی می‌کنه و تولیدکنندۀ اول دیگه نمی‌تونه گرونفروشی کنه ــ اما! اینجا نکتۀ مهمی وجود داره... فرض کنید تولیدکنندگان دیگه‌ای وارد شدند تا با تولیدکنندۀ انحصاری رقابت کنند، اما موفق نشدند؛ یعنی کالایی که تولید کردند به لحاظ کیفیت و قیمت به خوبیِ کالای تولیدکنندۀ انحصاری نبود. خب این چه معنایی داره؟ در اینجا یک فرایند طبیعی و مفید رخ داده: متوجه می‌شیم تولیدکنندۀ انحصاری بهترین و ارزان‌ترین کالا رو به دست مصرف‌کنندگان می‌رسونده. پس در اینجا وجود انحصار نتیجۀ زور و دخالت غیربازاری نبوده، بلکه عقل مصرف‌کنندگان تشخیص داده این تولیدکننده شایستۀ حمایته. وجود این تولیدکنندۀ انحصاری نه تنها زیانی نداره، بلکه به نفع جامعه‌ست. این قهرمانیه که با شایستگی خودش ــ بدون رانت سیاسی و حمایت دولتی یا اجبار اتحادیه‌ها ــ موفق به تصاحب بازار شده. کجای این پدیده که سودش برای کل جامعه‌ست، شبیه هیولاست؟ انحصار به اون معنایی که چپ مدعیه، فقط ممکنه در مورد برخی مواد معدنی خاص (که تعدادشون انگشت‌شماره) به وجود بیاد، اما حتی در اون موارد هم بازار آزاد کمک می‌کنه سریع‌تر جایگزین‌هایی پیدا بشه. در نهایت، اگر کسی نگرانه انحصار پدید بیاد، باید از بازار آزاد و کاپیتالیسم دفاع کنه و جلوی مداخلۀ دولت در اقتصاد رو بگیره، نه اینکه به بازار آزاد حمله کنه و دولت‌های بزرگ بسازه ــ اما خب چپ است و همه‌چیز رو چپه می‌فهمه. #بازار_آزاد #کاپیتالیسم @Garajetadayoni | گاراژ

فرمانده ارشد نظامی آمریکا در خاورمیانه توقف بمباران تنگه هرمز را توصیه کرده بود به گفته دو منبع آگاه، دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام (فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا)، توصیه کرده بود که کارزار بمباران در اطراف تنگه هرمز متوقف شود، زیرا به سقف اثربخشی خود رسیده است. اهمیت موضوع: این منابع می‌گویند توصیه کوپر، در کنار نظر سایر مشاوران، در تصمیم روز جمعه دونالد ترامپ برای توقف حملات آمریکا علیه ایران نقش مهمی داشت. این ارزیابی نشان می‌دهد که هم مشاوران نظامی و هم غیرنظامی رئیس‌جمهور به این نتیجه رسیده‌اند که اقدام نظامی، به‌ویژه یک کارزار مبتنی بر قدرت هوایی، محدودیت‌هایی دارد و نمی‌تواند بیش از این دستاورد قابل‌توجهی ایجاد کند. ادامه:

برای نخستین بار در دو هفته گذشته، ترامپ به ارتش دستور داد حملات علیه اهداف ایرانی در سواحل جنوبی ایران و منطقه تنگه هرمز را متوقف کند. این تصمیم پس از جلسه‌ای با مشاوران ارشد و فرماندهان نظامی اتخاذ شد؛ در این جلسه، طرح جدیدی برای حملات همان روز به ترامپ ارائه شده بود. منابع می‌گویند ترامپ در روزهای قبل از جلسه به ازسرگیری عملیات گسترده نظامی تمایل داشت، اما از عصر پنجشنبه دیدگاهش تغییر کرد و روز جمعه تصمیم به توقف حملات قطعی شد. پشت پرده به گفته منابع، دریاسالار کوپر اوایل هفته گذشته ارزیابی خود را به پنتاگون، ستاد مشترک ارتش و کاخ سفید ارائه کرد. او تأکید کرد که: دو هفته حملات در منطقه تنگه هرمز توانایی ایران برای حمله به کشتی‌ها را به‌شدت تضعیف کرده است. بیشتر اهداف تعیین‌شده برای بمباران اکنون از بین رفته یا دیگر ارزش عملیاتی ندارند. اگر آمریکا بخواهد حدود ۲۰ درصد اهداف باقی‌مانده را نیز منهدم کند، باید به یک عملیات گسترده نظامی مشابه عملیات خشم حماسی بازگردد. اما اگر چنین تصمیمی گرفته نشود، ادامه همان الگوی بمباران دو هفته گذشته دیگر توجیه نظامی ندارد. سخنگوی سنتکام، کاپیتان تیم هاوکینز، از اظهار نظر درباره این موضوع خودداری کرد. هشدار دیگر فرماندهان این منابع همچنین می‌گویند ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، در جلسات خصوصی به وزیر دفاع پیت هگست و رئیس‌جمهور ترامپ هشدار داده بود که کاهش ذخایر موشک‌های رهگیر پدافندی می‌تواند توان آمریکا برای حفاظت از نیروهای خود و متحدانش در منطقه را محدود کند. روزنامه نیویورک تایمز پیش‌تر این هشدار را گزارش کرده بود. سخنگوی رئیس ستاد مشترک نیز از اظهار نظر درباره «توصیه‌های محرمانه نظامی» خودداری کرد. چه چیزی در پیش است؟ ایران و عمان همچنان در حال مذاکره بر سر توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز هستند؛ توافقی که هدف آن ازسرگیری عبور کشتی‌ها بدون حملات نظامی است. با این حال، هنوز مشخص نیست آیا چنین توافقی از نظر ترامپ قابل قبول خواهد بود یا نه. در غیر این صورت، احتمال تشدید دوباره درگیری‌ها وجود دارد. در حال حاضر، وضعیت میدانی به نوعی «آرامش در برابر آرامش» تبدیل شده و هر دو طرف حملات خود را متوقف کرده‌اند. مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، روز یکشنبه در گفت‌وگو با شبکه NBC گفت: ترامپ همچنان «همه گزینه‌ها را روی میز نگه داشته است»، اما در عین حال «به مذاکرات با ایران فرصت داده است.» او همچنین تأکید کرد که گفت‌وگوهای آمریکا و ایران «در همه سطوح» ادامه دارد. در سطح بین‌المللی آمریکا و بریتانیا همچنان در حال رایزنی برای برگزاری کنفرانسی بین‌المللی در اواخر این هفته هستند تا ائتلافی برای حفاظت از تردد دریایی و پاکسازی مین‌های دریایی در تنگه هرمز تشکیل دهند. با این حال، هنوز تاریخ نهایی برگزاری این نشست مشخص نشده است.

@Garajetadayoni | گاراژ

استیون چونگ، مدیر ارتباطات کاخ سفید، در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز: «پس از اعمال تحریم‌های موفقیت‌آمیزی که به فلج شدن اقتصاد ایران انجامید و انجام سیزده روز متوالی حمله به اهداف نظامی در پاسخ به رفتارهای خصمانه مکرر، رو آوردن تهران به مذاکره برای دستیابی به توافق اقدامی عاقلانه خواهد بود؛ در غیر این صورت، آن‌ها از عواقب بعدی آگاهند.» این گفته‌ها تا اینجا صریح‌ترین اظهارنظر کاخ سفید دربارهٔ توقف حملات و برگشت به دیپلماسیه

کارگروه امنیت غذایی و تنظیم بازار کالاهای کشاورزی، قیمت مصوب سه محصول لبنی پرمصرف را تعیین کرد. اسم رو کامیون نمی‌کشه: "کارگروه امنیت غذایی و تنظیم بازار کالاهای کشاورزی". فایده‌ش چی؟ هیچی! تورمی که خودبخود رخ می‌ده، با نرخ دستوری این "کارگروه" رخ می‌ده. یعنی شیری که قراره طبق تورم خودش صددرصد در کمتر از یک سال گرون بشه، با "نرخ مصوب کارگروهِ فلان و بیسارِ اَره و اوره و شمسی کوره" صددرصد گرون می‌شه. الان تورم کنترل شد! یه منجلابی از اقتصاد ساختند که گاومیش توش خفه می‌شه. بعید می‌دونم هیچ جای دنیا، شاید جز کره‌شمالی و کوبا، انقدر بر اشتباهات اصرار ورزیده بشه. "فواید سرشار" هسته‌ای با N-میلیارد دلار ضرر جانبی هم کم بود، فواید سرشار تنگه هم بهش اضافه شد. @Garajetadayoni | گاراژ