غبار: مطالعات هنر اسلامی | Ghubar: Islamic Art Studies
Ir al canal en Telegram
غبار: مطالعات هنر اسلامی انتقاد، پیشنهاد و ارسال مطلب: Islamic.art.qobar@gmail.com
Mostrar más1 670
Suscriptores
Sin datos24 horas
-17 días
+130 días
Carga de datos en curso...
Canales Similares
Nube de Etiquetas
Menciones Entrantes y Salientes
---
---
---
---
---
---
Atraer Suscriptores
mayo '26
mayo '26
+6
en 0 canales
abril '26
+5
en 0 canales
Get PRO
marzo '26
+1
en 0 canales
Get PRO
febrero '26
+46
en 3 canales
Get PRO
enero '26
+34
en 1 canales
Get PRO
diciembre '25
+74
en 5 canales
Get PRO
noviembre '25
+79
en 3 canales
Get PRO
octubre '25
+70
en 6 canales
Get PRO
septiembre '25
+36
en 5 canales
Get PRO
agosto '25
+61
en 6 canales
Get PRO
julio '25
+76
en 3 canales
Get PRO
junio '25
+21
en 1 canales
Get PRO
mayo '25
+53
en 3 canales
Get PRO
abril '25
+62
en 7 canales
Get PRO
marzo '25
+46
en 2 canales
Get PRO
febrero '25
+114
en 9 canales
Get PRO
enero '25
+21
en 1 canales
Get PRO
diciembre '24
+101
en 2 canales
Get PRO
noviembre '24
+30
en 1 canales
Get PRO
octubre '24
+48
en 3 canales
Get PRO
septiembre '24
+16
en 2 canales
Get PRO
agosto '24
+22
en 1 canales
Get PRO
julio '24
+12
en 2 canales
Get PRO
junio '24
+14
en 1 canales
Get PRO
mayo '24
+22
en 2 canales
Get PRO
abril '24
+85
en 10 canales
Get PRO
marzo '24
+25
en 2 canales
Get PRO
febrero '24
+32
en 1 canales
Get PRO
enero '24
+771
en 6 canales
| Fecha | Crecimiento de Suscriptores | Menciones | Canales | |
| 24 mayo | 0 | |||
| 23 mayo | 0 | |||
| 22 mayo | 0 | |||
| 21 mayo | 0 | |||
| 20 mayo | 0 | |||
| 19 mayo | 0 | |||
| 18 mayo | +1 | |||
| 17 mayo | 0 | |||
| 16 mayo | 0 | |||
| 15 mayo | +1 | |||
| 14 mayo | 0 | |||
| 13 mayo | 0 | |||
| 12 mayo | 0 | |||
| 11 mayo | 0 | |||
| 10 mayo | 0 | |||
| 09 mayo | 0 | |||
| 08 mayo | +2 | |||
| 07 mayo | +1 | |||
| 06 mayo | 0 | |||
| 05 mayo | 0 | |||
| 04 mayo | +1 | |||
| 03 mayo | 0 | |||
| 02 mayo | 0 | |||
| 01 mayo | 0 |
Publicaciones del Canal
#سخنرانی
انجمن نسخ خطی فارسی برگزار میکند:
کتیبههای مدور در معماری اولیهٔ ایرانی: تأملاتی دربارهٔ حرکت، خوانش و نگرش
✏️ سخنران: مارکوس میلرایت
📆 تاریخ: پنجشنبه؛ ۷ اسفند ۱۴۰۴ / ۲۶ فوریه ۲۰۲۶
⏰ زمان: ۲۰:۳۰ به وقت تهران / ۵ به وقت لندن
🔻 استفاده از کتیبههای بزرگمقیاس، بیگمان، در معماری اسلامی امری رایج و معمول است. این امر در معماری دینی و غیردینی سرزمینهای فارسیزبان نیز صادق است. یکی از راهبردهای رایج کتیبهنگاری، آفرینش نوارهای متنی بود که در پیرامون دیوارهای داخلی یا خارجی امتداد مییافت. خواندن این کتیبهها مستلزم آن است که بیننده در پیرامون سازه حرکت کند. با آنکه این نوع کتیبهها از اواخر سدهٔ هفتم میلادی به بعد در معماری اسلامی به کار رفتهاند، اما این شیوه تنها از سدهٔ یازدهم به بعد در مناطق فارسیزبان نسبتاً رایج میشود.
این سخنرانی دلایل پذیرش دیرهنگام این راهبرد کتیبهنگارانه را بررسی میکند و در جستوجوی منابع احتمالی این شیوه در معماری بیزانسی و ارمنی است.
برای ثبتنام به این پیوند مراجعه کنید.
| 2 |  #کنفرانس
مجموعه سخنرانیهای مؤسسۀ هنر و معماری اسلامی آقاخان
📆 تاریخ: ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ الی ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ (۱۹ فوریه ۲۰۲۶ – ۳۰ اپریل ۲۰۲۶)
📌 انجمن هنر و معماری اسلامی در دانشگاه هاروارد برگزار میکند:
🔶 ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ / ۱۹ فوریه ۲۰۲۶
مجموعههای صفوی موجود در کتابخانۀ هاروارد: دستنوشتهها بهمثابه مجموعههای معما
سخنران: کریستین گروبر
استاد ممتاز هنر اسلامی دانشگاه میشیگان
🔶 ۶ فروردین ۱۴۰۵ / ۲۶ مارس ۲۰۲۶
تصویرپردازی اسکندرنامه: تفسیر بصری در نسخههای خطی عثمانیِ سده پانزدهم»
سخنران: سرپیل باغچی
پژوهشگر AKPIA؛ استاد گروه تاریخ دانشگاه بیلکنت
🔶 ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ / ۳۰ اپریل ۲۰۲۶
فنون طاقزنی در معماری اسلامی ایران: پژوهشی منتشرنشده از مایرون بمنت اسمیت و دوغان کوبان
سخنران: دیوید راکسبرا
استاد هنر اسلامی دانشگاه هاروارد
برای اطلاعات بیشتر و ارتباط با انجمن به این پیوند مراجعه کنید. | 1 598 |
| 3 |  #فراخوان_مقاله
فرهنگ بصری الجزایر از رهگذر مبادله، گردش و شبکههای جهانی
🔻 این همایش یک روزه بهصورت حضوری و مجازی برگزار خواهد شد.
و تمرکز آن بر جابهجایی هنرمندان، آثار هنری، مواد و ایدهها در شبکههای محلی، منطقهای و جهانی است. در این همایش، گردشها و تبادلاتی بررسی خواهد شد که کنش هنری و فرهنگ بصری را در دورههای بیلیکالی، استعماری، پس از استقلال و معاصر شکل دادهاند.
برخی محورهای پیشنهادی:
گردش فرامنطقهای هنرمندان، آثار هنری یا مواد
شبکههای آموزش و تربیت هنری (مانند آکادمیها، کارگاهها یا سازمانها)
تأثیر گذارهای بیلیکالی، استعماری و ملی بر فرهنگهای بصری و مادی
تبادلات فراآفریقای صحرایی، مغرب–مشرق، مدیترانهای یا جنوب جهانی
نقش الجزایر در شبکههای فرهنگی جهانسومگرایانه، سوسیالیستی، جنبشهای همبستگی غیرمتعهد
شرقگراییهای غیرِ فرانسوی و رژیمهای بصری امپریالی یا پساامپریالی بدیل
اشکال هنر «مردمی»
تولیدات هنری دیاسپورا
شیوههای بایگانی محلی یا بدیل
📌 برای اطلاع از جزئیات ارسال مقاله به این پیوند مراجعه کنید.
💵 برای حمایت از مشارکت حضوری، بازپرداخت محدود هزینه سفر در نظر گرفته شده است. | 782 |
| 4 |  #سخنرانی
منطقهای بومیسازی: سنتهای بومی سنگقبرهای اسلامی در سوماترا
📌 سخنران: جسیکا راهاردجو
📆 تاریخ: پنجشنبه، ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ / ۱۹ فوریه ۲۰۲۶
⏰ زمان: ساعت ۶:۳۰ عصر به وقت نیویورک / ۹ صبح به وقت تهران
این سخنرانی دو سنت متمایز بومی از سنگقبرهای اسلامی را معرفی میکند: یکی از آچه در شمال سوماترا و دیگری از ارتفاعات مینانگکابائو در غرب سوماترا. سپس عوامل مؤثر بر پذیرش اشکال خاصی از سنگقبر و دگرگونیهای بعدی آنها را با تمرکز بر تعامل میان باور توحیدیِ واردشده و شیوههای دینداریِ درونماندگار (immanentist) محلی بررسی میکند.
جسیکا راهاردجو پژوهشگر پسادکتری در پروژه «نقشهبرداری از فرهنگهای نسخهخطی سوماترا» در دانشگاه سواس لندن و پژوهشگر همکار در مرکز پژوهشی خلیلی است. حوزه پژوهش او بر فرهنگهای مادی و نسخهخطیِ آسیای جنوبشرقی اسلامی متمرکز است. او همچنین عضو کمیته «Teaching the Codex» است؛ ابتکاری که به توسعه رویکردهای آموزشی در حوزه نسخهشناسی و کدیکولوژی اختصاص دارد.
سخنرانی برای عموم آزاد است، لکن برای شرکت در سخنرانی از طریق این پیوند ثبتنام کنید. | 732 |
| 5 |  #فراخوان
بورسیه پژوهشی انجمن حاجیبابا در مطالعات فرش
بورسیه پژوهشی انجمن حاجیبابا که در سال ۲۰۱۸ تأسیس شد، با هدف ارتقای پژوهشهای اصیل در زمینه مطالعات فرش ایجاد شده است. این بورسیه، با هدف حمایت مالی و مطرح شدن پژوهشگران نوپا و محققان مستقل را برنامهریزی شده است.
حداکثر جایزه بورسیه برای سال ۲۰۲۶–۲۰۲۷ معادل ۸,۰۰۰ دلار آمریکا است.
📆 مهلت ارسال درخواستها تا ساعت ۵ بعد از ظهر به وقت شرق آمریکا (EST) در ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ / ۱ می ۲۰۲۶ میباشد.
برای جزئیات و اطلاعات بیشتر دربارۀ این بورسیه لطفاً به این پیوند مراجعه کنید. | 2 018 |
| 6 |  #فراخوان_ارسال_مقاله
نشریۀ The Textile Museum Journal
در شمارۀ ۵۴ خود که در سال ۲۰۲۷ میلادی منتشر خواهد شد، به روایتهای ناگفته از چگونگی شکلگیری مجموعههای نساجی موزهها و شیوههایی میپردازد که از طریق آن موزهها هویت خود را پیرامون مجموعههای نساجیشان تعریف کردهاند. پژوهشهایی با تمرکز بر تاریخ مجموعههای منفرد نساجی، چالشها و مسائلی حول گردآوری مجموعههای موزهای، فرایند شکلگیری مجموعههای نساجی، پژوهشهایی در باب پیشینۀ آثار (provenance research)، بازگرداندن منسوجات (repatriation) و شناسایی آثار جعلی مورد بررسی قرار خواهند گرفت. پژوهشها از تمامی رویکردهای میانرشتهای و رشتهای پذیرفته میشود. مقالات ارسالی باید مبتنی بر پژوهشهای اصیلِ مستند، تحلیلی یا تفسیری باشند.
📆 مهلت ارسال چکیده: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ / ۳۰ اپریل ۲۰۲۷
📆 مهلت ارسال متن کامل مقاله: ۹ شهریور ۱۴۰۵ / ۳۱ آگوست ۲۰۲۶
مقالات باید به tmjournal@gwu.edu ارسال شوند.
جزئیات بیشتر دربارۀ ارسال مقاله و مدارک مورد نیاز در این پیوند به طور کامل توضیح داده شده است.
برای سؤالات بیشتر: tmjournal@gwu.edu | 1 214 |
| 7 |  #تازههای_نشر
📚 کیهاننگاریهای مصور عثمانی؛ جهان از منظر مسلمانان (این کتاب ترجمه نشده و این عنوان صرفاً برای این مطلب انتخاب شده است)
نویسنده: بِلها مور
در این کتاب نویسنده با تحلیل پانزده نسخهٔ خطی مصور از چهار متن کیهاننگارانه که حدود سالهای ۱۵۵۰ تا ۱۷۰۰ م تولید شدهاند، نشان میدهد که مصوران عثمانیِ نیمهٔ دوم سدهٔ شانزده چگونه سنتهای کیهاننگاری اسلامی را با عناصر بصری و مفهومی برگرفته از اروپا درهم آمیختند. این رویکرد تلفیقی، بهویژه در آثار تولیدشده در استانبول، نقش مهمی در شکلگیری زبان تصویری تازهای برای نمایش فضا، جغرافیا و انسان ایفا کرد.
همچنین کتاب به بررسی تحولات محتوایی و تصویری در کیهاننگاریهای عثمانی میپردازد؛ از جمله بازنمایی جغرافیای مقدس، پزشکی عامه، مخاطرات دریانوردی، آثار باستانی مصر، پرترههای سلاطین عثمانی و تصویرسازی «دیگری» همچون یهودیان، مسیحیان ارتدوکس، اروپاییان و بومیان قارهٔ آمریکا. این مطالعه نشان میدهد که کیهاننگاریهای مصور عثمانی نهتنها ابزارهای دانشی، بلکه میدانهایی پویا برای بازاندیشی در باب جهان، هویت و تفاوت فرهنگی بودهاند. | 1 830 |
| 8 |  با اندوهی عمیق، جانباختن شماری از هموطنانمان را به خانوادههای داغدار و به جامعۀ سوگوار ایران تسلیت میگوییم.
باشد که یاد این جانهای ازدسترفته ما را به تأملی عمیقتر، مسئولیتپذیری بیشتر و تلاشی صادقانه برای پرهیز از تکرار چنین تراژدیهایی رهنمون شود.
یادشان گرامی و خاطرهشان در حافظۀ جمعی ما ماندگار باد.
غبار غم برود، حال خوش شود حافظ
تو آبِ دیده از این رهگذر دریغ مدار
🕊️ | 1 161 |
| 9 |  +3کارگاه تخصصی تاریخ هنر غبار- فصل زمستان
«شناخت تحولات فرم در عناصر نوشتاری (خط) و برآورد تاریخ آثار (نسخه، کتیبه، شیء) براساس آن»
مدرس: دکتر محمد فدایی
در این کارگاه، با تحولات فرم در عناصر نوشتاری و سیر تاریخی آن، شناخت انواع خطوط و تصاویر به کار رفته در آثار قدیم و جدید آشنا میشویم. و به مهارت برآورد تاریخ ساخت یک نسخه، تصویر یا شیء میرسیم.
در این مسیر، همراه با انجام تمرینهای ارائه شده با مباحث پایهایِ فنی و تاریخیِ تحولات فرم در عناصر نوشتاری آشنا و بر بازشناسی انواع خطوط اصول و خطوط ایرانی و تحقق تاریخی آنها مسلط خواهیم شد.
📌 اهداف این کارگاه:
• کسب مهارت شناخت انواع خطوط براساس فرم و قواعد آنها
• آشنایی با اجزای نظریهی دو قلم
• آشنایی با دوگانههای تاریخی خط در قبل و بعد از اسلام
🔻 معرفی مدرس: دکتر محمد فدایی، دکترای هنرهای تجسمی و دانش آموختهی رشتههای فلسفه و ارتباط تصویری از دانشگاه تهران؛ استاد مدعو دانشکدهی هنرهای زیبای دانشگاه تهران.
🔹شش جلسه
🔹سه شنبهها، ساعت ۱۹ تا ۲۰:۳۰
🔹آنلاین و آفلاین
جهت ثبتنام و اطلاعات بیشتر، به اینستاگرام یا تلگرام پیام دهید:
@Ghubar_admin | 2 089 |
| 10 | لینک حضور در شانزدهمین نشست از سلسله نشستهای «گفتارهایی در تاریخ هنر اسلامی»
شاهنامه: تاریخ یا افسانه؟
طرح بحثی برای عبور از دوگانۀ تخیل / واقعیت در روایت فردوسی
سخنران: دکتر ندا غیاثی
پژوهشگر مستقل و نویسندۀ کتاب کارستان سخن: درهمتنیدگی تخیل و واقعیت در شاهنامۀ فردوسی
امروز، سهشنبه، ۱۶ دی ۱۴۰۴
ساعت ۱۸:۰۰ عصر به وقت ایران
لینک ورود به جلسه:
https://meet.google.com/aez-bcow-kgt | 840 |
| 11 |  +9#گزارش_سفر_علمی
🎞️ آلبوم عکسی از دورۀ نسخهشناسی نسخ عربی در مجموعۀ الاسکوریال | 862 |
| 12 | #گزارش_سفر_علمی
📌 یادداشت ۳:
در طول دوره، که از ۲ تا ۶ ژوئن ۲۰۲۵ به صورت فشرده (از ساعت ۹:۳۰ صبح تا ۵ بعدازظهر) برگزار شد، موفق شدم نسخۀ اصلی «منافع الحیوان» به شمارۀ ۸۹۸، از دورۀ مملوکیان (احتمالاً تولیدشده در سوریه، ۱۳۵۴ میلادی) را، که از نسخههای مورد مطالعه در رسالهام است، از نزدیک مشاهده کنم. در جریان بررسی این اثر، به تفاوت میان کار بر روی نسخۀ فیزیکی و فایلهای دیجیتال آگاه شدم. لمس کاغذ کهن و تحلیل بافت و جوهر و حاشیهنویسیها، ابعاد نوینی از هنر و تاریخ نسخهآرایی را برایم آشکار ساخت؛ آنچه تصویر دیجیتال قادر به انتقال آن نیست. این تجارب اثبات نمود که مطالعۀ جدی نسخهها وابسته به مواجهۀ مستقیم با اثر است و ابزارهای دیجیتال، هرچند مفید، نمیتوانند جایگزین حس لامسه و ادراک بصری مستقیم شوند.
علاوه بر کار عملی، با ابزارهای نوینی چون صفحههای نوریLED نازک («لایتپد» یا «لایتشیت») آشنا گشتم، که دقت بررسی ساختار کاغذ را بدون آسیب به نسخهها افزایش میدهد و میتواند ابزاری اساسی در تحقیقات آتی باشد. در حوزۀ روششناسی نیز، تأکید اساتید بر بهرهگیری از واژگان دقیق و استاندارد و تطبیق شواهد مادی با مسیر تاریخی نسخهها، یادآور یک اصل بنیادین پژوهشی بود. بازدید نیمروزه از قصر و کتابخانه سلطنتی، با راهنمایی دکتر جیمز اسپولکر (James Spolker)، فرصتی فراهم آورد تا شکوه تاریخی و فرهنگی این گنجینه را از نزدیک تجربه کنم. یکی از امتیازهای ویژۀ این بازدید، دسترسی به بخشهایی از مجموعه بود که برای عموم قابل مشاهده نیست.
مهمترین دستاورد این دوره، فضای بینالمللی و میانرشتهای آن بود. حضور پژوهشگرانی از کشورهای گوناگون همچون آمریکا، آلمان، ایتالیا، اسپانیا، مصر، انگلیس، هند، امارات متحدۀ عربی و ژاپن، با حوزههای مطالعاتی متنوع (از نسخههای خطی شمال آفریقا و اندلس تا تاریخنگاری عربی و تلاقی تصوف و کابالا) تبادل نظرهایی غنی را رقم زد. از نگاه پژوهشگری ایرانی، شرکت در این دوره، امکانی را برایم فراهم آورد تا به نقش فرهنگ و هنر ایران در شکلدهی و اعتلای میراث نوشتاری عربی پی ببرم؛ نقشی که در خوشنویسی و تزئینات و ساختار نسخهها در سراسر جهان آشکار است. این تجارب، نه تنها رسالۀ دکتریام را غنیتر ساخت، بلکه شبکهای از همکاران بینالمللی را برای پروژههای آتی پدید آورد. در نهایت، یازدهمین دورۀ این برنامه، فراتر از آموزش، تجربه ای ژرف در بازشناسی ریشههای هنری و تاریخی جهان اسلام بود که مرا برای ادامۀ مسیر آکادمیک با دیدگاهی گستردهتر و استوارتر مجهز نمود.
در زیر تصاویری از این گزارش سفر علمی آمده و متعلق به نویسنده است. | 495 |
| 13 | #گزارش_سفر_علمی
📌 یادداشت ۲:
برنامۀ دوره، در دو بخش نظری و عملی، در فضاهای تاریخی الاسکوریال تدارک دیده شد؛ جلسات نظری در کالج ماریا کریستینا (Colegio María Cristina) و بخش عملی در یکی از تالارهای کتابخانۀ سلطنتی، که از غنیترین مخازن نسخههای خطی اروپا به شمار میرود. در این جلسات، مدیران دوره، پروفسور نوریا دِ کاستیا و پروفسور فرانسوا دروش نیزحضور یافتند. از پروفسور دروش، که یکی از پیشگامان مطالعات نسخهشناسی اسلامی است، آثاری چون «دستنامۀ نسخهشناسی نسخههای خط عربی» (Islamic Codicology: An Introduction to the Study of Manuscripts in Arabic Script) شناختهشده است؛ کتابی که به فارسی نیز ترجمه شده و ابزاری ارزشمند برای پژوهشگران فارسیزبان در ورود به این حوزه فراهم میآورد. این اثر، با تحلیل دقیق مواد و فنون و شواهد تولید دستنوشتهها، بنیانی استوار برای درک ژرفتر میراث مکتوب اسلامی بنا مینهد.
در بخشی از جلسات آموزشی، مباحث تخصصیای نظیر ساختار کراسه (نوعی مجموعۀ ورقهای کتاب)، شیوههای کتابت، مرکبشناسی و اصول صحافی مطرح شد و توضیحات اساتید، که بر پایۀ دانش تخصصی و تجارب عملی استوار بود، نسخهشناسی را از دانشی صرفاً برای شناخت نسخ به ابزاری برای تحلیل دقیق تاریخی و هنری ارتقا بخشید. این رویکرد، که بر بررسی شواهد کالبدی همچون نوع کاغذ و جوهر و صحافی تکیه دارد، نه تنها به بازسازی مسیر تاریخی دستنوشتهها یاری میرساند، بلکه جنبههای هنری مانند خوشنویسی و تزئینات را نیز برجسته میسازد. یکی از بخشهای مهم دوره، کار عملی با نسخههای خطی کتابخانۀ سلطنتی و بهویژه مجموعۀ نادر مولای زیدان (Moulay Zaydan)بود (کتابخانۀ سلطان مراکشی که در سال ۱۶۱۲ میلادی، در دریا به دست اسپانیاییها افتاد). این مجموعۀ غنیمتی، که شامل صدها دستنوشتۀ نفیس از قرنهای میانی است، فرصتی بینظیر برای بررسی مستقیم میراث مغربی و اندلسی است.
به عنوان دانشجوی دکتری تاریخ هنر از ایران، با تمرکز بر هنر نسخهآرایی و تزئینات اسلامی در رسالۀ دکتری، امکان مشارکت پژوهشی در یازدهمین دورۀ این برنامه از طریق ترکیبی از بورسیههای حمایتی برایم مهیا شد. اقامت در مجموعۀ اقامتی الاسکوریال و وعدههای غذایی روزانه بر عهدۀ برگزارکنندگان (CSIC و UCM) بود. علاوه بر این، بورسیۀ برکات (Barakat Trust)، که توسط بنیاد برکات برای حمایت از پژوهشگران مسلمان در جهان اسلام اعطا میشود، هزینههای شهریۀ دوره و تردد (بلیت هواپیما) را تأمین نمود. این بورسیه، که اولویت را به پروژههای مرتبط با میراث اسلامی میدهد، نه تنها درهای ورود به این رویداد را برایم گشود، بلکه مرا در میان بیش از صدها متقاضی دیگر (از جمله پژوهشگران خاورمیانه و اروپا و آمریکا) متمایز ساخت. فرایند انتخاب، بر پایۀ سابقۀ فعالیت و توصیف پروژۀ تحقیقاتیام، در فوریۀ ۲۰۲۵ به سرانجام رسید و تأیید نهایی در مارس، با حس هیجان و مسئولیت، مرا برای این سفر مهیا ساخت.
آخرین بخش از گزارش را در فرستۀ بعدی بخوانید. | 425 |
| 14 | #گزارش_سفر_علمی
📑 این نوشته به قلم مائده جابریراد نگاشته شده است. او دانشجوی دکترای تاریخ هنر اسلامی در دانشگاه هنر تهران است و موزۀ مطالعاتی او نسخهپژوهی و هنر مملوکیان مصر است. او که یکی از شرکتکنندگان دورۀ مورد نظر است، در این سلسله یادداشتها از مشاهدات مستقیم و تجربۀ زیستۀ خود سخن میگوید.
یادداشت ۱:
دورۀ نسخهشناسی نسخ عربی در مجموعۀ الاسکوریال (۲ تا ۶ ژوئن ۲۰۲۵، صومعۀ سلطنتی سن لورنسو دِ الاسکوریال، اسپانیا)
در تابستان سال ۲۰۲۵ میلادی، یازدهمین دورۀ نسخهشناسی عربی با عنوان «XI El ESCORIAL ARABIC CODICOLOGY SUMMER COURSE. The Islamic Manuscript Heritage in the El Escorial Collection (2-6 June 2025)» در مجموعۀ سلطنتی الاسکوریال برگزار شد؛ بنایی باشکوه و رنسانسی که میان سالهای ۱۵۶۳ تا ۱۵۸۴ میلادی به فرمان فیلیپ دوم (Philip II of Spain)، پادشاه اسپانیا، احداث شد. این مجموعه، که بزرگترین میراث رنسانس در اسپانیاست، نه تنها مرکزی فرهنگی و تاریخی برجسته به شمار میرود، بلکه بستری استوار برای مطالعات میانتمدنی فراهم آورده است. الاسکوریال، واقع در حدود ۴۵ کیلومتری غرب مادرید، فراتر از یک صومعه و کاخ سلطنتی، میزبان یکی از غنیترین گنجینههای دستنوشتههای عربی در اروپا است که بیش از ۱۷۰۰ جلد دستنوشته از قرن سوم تا سیزدهم هجری را در بر میگیرد و عمدتاً از منابع اندلسی و مغربی و شرقی گردآوری شده است. این گنجینه، که بخشی از کتابخانۀ سلطنتی صومعۀ سن لورنسو را تشکیل میدهد، نمادی از تعاملات تاریخی میان جهان اسلام و اروپا را بازتاب میدهد و دورههای آموزشی، نظیر دورۀ نسخهشناسی عربی در ال اسکوریال، فرصتی استثنایی برای کاوش عمیق در این میراث فرهنگی فراهم میسازد.
این دورۀ تابستانی فشرده، که از سال ۲۰۱۴ میلادی پایهگذاری شده، یکی از معتبرترین برنامههای آموزشی در حوزۀ نسخهشناسی عربی به حساب میآید و با همکاری دانشگاه کمپلوتنسۀ مادرید (Universidad Complutense de Madrid - UCM)، مدرسۀ مطالعات عربی شورای تحقیقات عالی اسپانیا (Escuela de Estudios Árabes del CSIC)، و کتابخانۀ سلطنتی الاسکوریال سازماندهی میشود. مدیران اصلی آن پروفسور نوریا مارتینس دِ کاستیلا (Nuria Martínez de Castilla)، استادتمام تاریخ کتاب و نسخهشناسی عربی در دانشگاه کمپلوتنسه، و پروفسور فرانسوا دروش (François Déroche)، متخصص برجستۀ نسخهشناسی اسلامی و دارندۀ کرسی تاریخ متن و انتقال قرآن در کالج دو فرانس (Collège de France) پاریس، هستند. این دوره، که با محدودیت شرکتکننده (حدود ۱۰ تا ۱۵ نفر)، تاکنون بیش از ۱۵۰ پژوهشگر از سراسر جهان در آن آموزش داده است، به مرجعی بینالمللی در حوزۀ نسخهشناسی عربی تبدیل شده است، که با تأکید بر جنبههای مادی و تاریخی و فرهنگی دستنوشتههای خط عربی، ترکیبی از سخنرانیهای نظری و کارگاههای عملی و جلسات بحث را شامل میشود و زبان غالب آن انگلیسی است، هرچند بخشهایی به زبانهای اسپانیایی و عربی نیز اختصاص یافته است.
ادامۀ این گزارش را در فرستۀ بعدی بخوانید. | 451 |
| 15 | به عنوان دانشجوی دکتری تاریخ هنر از ایران، با تمرکز بر هنر نسخهآرایی و تزئینات اسلامی در رسالۀ دکتری، امکان شرکت در یازدهمین دورۀ این برنامه از طریق ترکیبی از بورسیههای حمایتی برایم مهیا شد. اقامت در مجموعۀ اقامتی الاسکوریال و وعدههای غذایی روزانه بر عهدۀ برگزارکنندگان (CSIC و UCM) بود. | 1 |
| 16 | #گزارش_سفر_علمی
دورۀ نسخهشناسی نسخ عربی در مجموعۀ الاسکوریال (۲ تا ۶ ژوئن ۲۰۲۵، صومعۀ سلطنتی سن لورنسو دِ الاسکوریال، اسپانیا)
این گزارش به قلم مائده جابریراد نوشته شده است. او در این نوشته از تجربۀ شرکت در دوره میگوید؛
در تابستان سال ۲۰۲۵ میلادی، یازدهمین دورۀ نسخهشناسی عربی با عنوان «نسخهشناسی عربی:
میراث دستنوشتههای اسلامی در مجموعۀ الاسکوریال» در مجموعۀ سلطنتی الاسکوریال برگزار شد؛ بنایی باشکوه و رنسانسی که میان سالهای ۱۵۶۳ تا ۱۵۸۴ میلادی به فرمان فیلیپ دوم، پادشاه اسپانیا، احداث شد. این مجموعه، که بزرگترین میراث رنسانس در اسپانیاست، نه تنها مرکزی فرهنگی و تاریخی برجسته به شمار میرود، بلکه بستری استوار برای مطالعات میانتمدنی فراهم آورده است. الاسکوریال، واقع در حدود ۴۵ کیلومتری غرب مادرید، فراتر از یک صومعه و کاخ سلطنتی، میزبان یکی از غنیترین گنجینههای دستنوشتههای عربی در اروپا است که بیش از ۱۷۰۰ جلد دستنوشته از قرن سوم تا سیزدهم هجری را در بر میگیرد و عمدتاً از منابع اندلسی و مغربی و شرقی گردآوری شده است. این گنجینه، که بخشی از کتابخانۀ سلطنتی صومعۀ سن لورنسو را تشکیل میدهد، نمادی از تعاملات تاریخی میان جهان اسلام و اروپا را بازتاب میدهد و دورههای آموزشی، نظیر دورۀ نسخهشناسی عربی در ال اسکوریال، فرصتی استثنایی برای کاوش عمیق در این میراث فرهنگی فراهم میسازد.
این دورۀ تابستانی فشرده، که از سال ۲۰۱۴ میلادی پایهگذاری شده، یکی از معتبرترین برنامههای آموزشی در حوزۀ نسخهشناسی عربی به حساب میآید و با همکاری دانشگاه کمپلوتنسۀ مادرید (Universidad Complutense de Madrid - UCM)، مدرسۀ مطالعات عربی شورای تحقیقات عالی اسپانیا (Escuela de Estudios Árabes del CSIC)، و کتابخانۀ سلطنتی الاسکوریال سازماندهی میشود. مدیران اصلی آن پروفسور نوریا مارتینس دِ کاستیا مونیوس (Nuria Martínez de Castilla Muñoz)، استادتمام تاریخ کتاب و نسخهشناسی عربی در دانشگاه کمپلوتنسه، و پروفسور فرانسوا دروش (François Déroche)، متخصص برجستۀ نسخهشناسی اسلامی و دارندۀ کرسی تاریخ متن و انتقال قرآن در کالج دو فرانس (Collège de France) پاریس، هستند. این دوره، که با محدودیت شرکتکننده درحدود ۱۰ تا ۱۵ نفر تاکنون بیش از ۱۵۰ پژوهشگر از سراسر جهان در آن آموزش دیدهاند، به مرجعی بینالمللی تبدیل گشته است، که با تأکید بر جنبههای مادی و تاریخی و فرهنگی دستنوشتههای خط عربی، ترکیبی از سخنرانیهای نظری و کارگاههای عملی و جلسات بحث را شامل میشود و زبان غالب آن انگلیسی است، هرچند بخشهایی به زبانهای اسپانیایی و عربی نیز اختصاص یافته است.
برنامۀ دوره، در دو بخش نظری و عملی، در فضاهای تاریخی الاسکوریال تدارک دیده شد؛ جلسات نظری در کالج ماریا کریستینا (Colegio María Cristina) و بخش عملی در یکی از تالارهای کتابخانۀ سلطنتی، که از غنیترین مخازن نسخههای خطی اروپا به شمار میرود. در این جلسات، مدیران دوره، پروفسور نوریا دِ کاستیا و پروفسور فرانسوا دروش نیزحضور یافتند. از پروفسور دروش، که یکی از پیشگامان مطالعات نسخهشناسی اسلامی است، آثاری چون «دستنامۀ نسخهشناسی نسخههای خط عربی» (Islamic Codicology: An Introduction to the Study of Manuscripts in Arabic Script) شناختهشده است؛ کتابی که به فارسی نیز ترجمه شده و ابزاری ارزشمند برای پژوهشگران فارسیزبان در ورود به این حوزه فراهم میآورد. این اثر، با تحلیل دقیق مواد و فنون و شواهد تولید دستنوشتهها، بنیانی استوار برای درک ژرفتر میراث مکتوب اسلامی بنا مینهد.
در بخشی از جلسات آموزشی، مباحث تخصصیای نظیر ساختار کراسه (نوعی مجموعۀ ورقهای کتاب)، شیوههای کتابت، مرکبشناسی و اصول صحافی مطرح شد و توضیحات اساتید، که بر پایۀ دانش تخصصی و تجارب عملی استوار بود، نسخهشناسی را از دانشی صرفاً برای شناخت نسخ به ابزاری برای تحلیل دقیق تاریخی و هنری ارتقا بخشید. این رویکرد، که بر بررسی شواهد کالبدی همچون نوع کاغذ و جوهر و صحافی تکیه دارد، نه تنها به بازسازی مسیر تاریخی دستنوشتهها یاری میرساند، بلکه جنبههای هنری مانند خوشنویسی و تزئینات را نیز برجسته میسازد. یکی از بخشهای مهم دوره، کار عملی با نسخههای خطی کتابخانۀ سلطنتی و بهویژه مجموعۀ نادر مولای زیدان بود (کتابخانۀ سلطان مراکشی که در سال ۱۶۱۲ میلادی، در دریا به دست اسپانیاییها افتاد). این مجموعۀ غنیمتی، که شامل صدها دستنوشتۀ نفیس از قرنهای میانی است، فرصتی بینظیر برای بررسی مستقیم میراث مغربی و اندلسی است. | 50 |
| 17 |  +3گروه مطالعات تاریخ هنر اسلامی غُبار برگزار میکند:
شانزدهمین نشست از سلسله نشستهای
«گفتارهایی در تاریخ هنر اسلامی»
شاهنامه: تاریخ یا افسانه؟
طرح بحثی برای عبور از دوگانۀ تخیل / واقعیت در روایت فردوسی
▪️سخنران:
دکتر ندا غیاثی
پژوهشگر مستقل و نویسندۀ کتاب کارستان سخن: درهمتنیدگی تخیل و واقعیت در شاهنامۀ فردوسی
📆 سهشنبه ۱۶ دی ۱۴۰۴
⏰ ساعت ۱۸ (به وقت ایران)
در این نشست، با نقد تقسیمبندیهای رایج شاهنامه به افسانه، حماسه و تاریخ، تلاش میشود با تکیه بر شواهد درونمتنی، شاهنامه بهمثابه روایتی تاریخیِ منسجم و یکپارچه بازخوانی شود؛ روایتی که فراتر از دوگانۀ تخیل و واقعیت، افق تازهای برای فهم متن فردوسی میگشاید.
لینک حضور در جلسه پیش از نشست در همین صفحه منتشر خواهد شد.
📌 اطلاعات تکمیلی درباره سخنران و موضوع نشست در اسلایدها آمده است. | 636 |
| 18 | برای شرکت در کارگاه یک روزۀ
«آشنایی مقدماتی با پژوهش در بستر بینالمللی»
با سخنرانی:
علی مظفری
و همراهی:
مرضیه بازیار
https://tum-conf.zoom-x.de/j/67603482235?pwd=wZo1yDxA2J71Q10bCtgp3C7gLGDCZ2.1 | 793 |
| 19 | دوستان عزیز، به دلیل حمایت موسسه حامی علوم انسانی، این کارگاه رایگان برگزار میشود. 🌷🕊️ | 1 036 |
| 20 |  #کارگاه_یکروزه
گروه مطالعات هنر اسلامی غُبار با همکاری مؤسسۀ حامی علوم انسانی برگزار میکند:
«آشنایی مقدماتی با پژوهش در بستر بینالمللی»
اگر به پژوهش در تاریخ هنر، معماری و میراث فرهنگی علاقهمندید و میخواهید با مسیرهای ارائه، انتشار و حمایت مالی پژوهش در سطح جهانی آشنا شوید، این کارگاه برای شما طراحی شده است.
در این کارگاه دو ساعته، شرکتکنندگان با ساختارها و فرایندهای انتشار پژوهش در مجلات بینالمللی، فرصتهای تحقیقاتی و امکانهای حضور مؤثر در فضای علمی جهانی آشنا میشوند.
با صحبت:
دکتر علی مظفری
پژوهشگر ارشد افتخاری مؤسسه آسیا، دانشگاه ملبورن
نایبرئیس ارتباطات انجمن مطالعات انتقادی میراث
و همراهی:
مرضیه بازیار
پژوهشگر دکتری تاریخ معماری، دانشگاه فنی مونیخ
برگزیدۀ کمکهزینۀ سفر علمی مؤسسۀ حامی
جمعه ۱۲ دی ۱۴۰۴
۱۰:۳۰ تا ۱۲:۳۰
فقط دو روز تا ثبتنام این کارگاه زمان است.
📩 برای ثبتنام و اطلاعات بیشتر، به اینستاگرام یا تلگرام غبار پیام دهید:
@Ghubar_admin
🔗 ghubarplatform.com
🔗 t.me/Islamicart_Ghubar | 1 178 |
