Neuropedia

▪️مغزنگاری مغناطیسی یا مگنتوانسفالوگرافی (Magnetoencephalography) وقتی میدان مغناطیسی از یک سیم عبور می کند، جریانی را در این سیم ایجاد می کند. هنگامی که جریان الکتریسیته در امتداد یک سیم جریان می یابد، یک میدان مغناطیسی در اطراف سیم ایجاد می کند. این رابطه متقابل بین الکتریسیته و مغناطیس در نورون ها نیز مشاهده می شود. یعنی با ایجاد میدان الکتریکی، فعالیت نورونی نیز یک میدان مغناطیسی ایجاد می کند. هر چند میدان مغناطیسی ایجاد شده توسط یک نورون منفرد فوق العاده کوچک است، اما میدان ایجاد شده توسط بسیاری از نورون ها به اندازه کافی نیرومند است که از سطح جمجمه قابل ثبت باشد. چنین ثبتی مغزنگاری مغناطیسی (MEG) نامیده می شود و همتای مغناطیسی نوارمغزی (EEG) یا پتانسیل وابسته به رویداد (ERP) است. کاوشگر اصلی مغزنگاری مغناطیسی، دستگاه حسگری است که شامل سیم پیچ هایی با ابررسانای خاص که برای شناسایی میدان های مغناطیسی بسیار ضعیف مغز ضروری است. این ابزار معروف به اسکویید (SQUID) (دستگاه ابررسانا تداخل کوانتومی) در هلیم مایع غوطه ور است تا آن را در دمای بسیار پایین، که برای ابررسانا ضروری است، نگه دارد. یک یا چند کاوشگر بر روی سطح جمجمه حرکت کرده و سیگنال هایی را به اسکویید ارسال می کنند. هر کاوشگر یک "نقشه هم تراز یا ایزوکونتور" (isocontour map) چارتی با دایره های متحدالمرکزی به وجود می آورد که نشان دهنده شدت های مختلف در میدان مغناطیسی نورونی است. محققان می توانند از این نقشه ها برای محاسبه مکان نورون های ایجاد کننده میدان در سه بعد استفاده کنند. آنها همچنین می توانند نقشه های MEG را به چارت رویدادهای الکتریکی بسیار شبیه به پتانسیل های الکتریکی ثبت شده توسط ابزارهای EEG تبدیل کنند. ▫️Wikipedia

▪️الكتروکورتيكوگرافی (Electrocorticography) الکتروکورتیکوگرافی (ECoG) یا الکتروانسفالوگرافی داخل جمجمه (iEEG)، روشی برای ثبت فعالیت های مغزی و تحریک الکتریکی قشر مغز در حین عمل جراحی است، که با قرار دادن الکترودها در قشر مغز (برخلاف پوست سر، مانند یک الکتروانسفالوگرام معمولی) برای نظارت بر فعالیت الکتریکی مغز استفاده می شود و سیگنال های الکتروانسفالوگرافی را مستقیماً از قشر مغز، که در معرض جراحی قرار گرفته است، ثبت می کند. پس از کرانیوتومی و برداشتن قسمتی از جمجمه بیمار، الکترودها با عمل جراحی روی سطح قشر مغز کاشته می شوند. الکترودها ممکن است در خارج از سخت شامه (اپیدورال) یا در زیر سخت شامه (ساب دورال) قرار گیرند. در این روش همچنین از شبکه های شفاف استفاده می کند که در هر تماس الکترود شماره گذاری می شوند. سیگنال های ECoG از پتانسیل های همزمان پس سیناپسی (پتانسیل های میدان محلی) سلول های هرمی تشکیل شده است. وضوح زمانی ECoG حدود 5 میلی ثانیه و وضوح فضایی حدود 1 سانتی متر در سطح قشری و 0.5 - 3 میلی متر در اندازه گیری پتانسیل میدان محلی با استفاده از الکترودهای عمق است. الکتروکورتیکوگرافی برای شناسایی مناطق صرع زا در بیماران مبتلا به صرع در نظر گرفته می شود و بطور همزمان امکان ثبت فعالیت های مغزی و تحریک الکتریکی کورتکس در هنگام انجام فعالیتهای شناختی جهت انجام تحقیقات پیشرفته در زمینه چگونگی کارکرد مغز را فراهم می کند. ▫️Wikipedia

▪️پتانسیل وابسته به رویداد (Event-related potential) پتانسیل وابسته به رویداد (Event-related potential) یا به طور اختصار ERP که پتانسیل برانگیخته (Evoked potential) نیز نامیده می شود پتانسیل های الکتریکی بسیار کوچکی هستند که در پاسخ به رویدادها یا محرک‌های خاص در مغز تولید می‌شوند. این پتانسیل‌ها در واقع تغییرات EEG وابسته به رویدادهای حسی، حرکتی یا شناختی می‌باشند که امکان مطالعه ایمن و غیرتهاجمی همبستگی های سایکوفیزیولوژیک فرآیندهای روانی را فراهم می‌کنند. بنابراین ERP ها مجموعه‌ای از امواج مغزی قابل ثبت در سطح پوست هستند که همزمان با ارائه یک محرک مجزا بروز می‌کنند. این پتانسیل‌ها، معمولا در مقایسه با دامنه فعالیت پیوسته EEG (که به ۵۰ میکروولت یا بیشتر می‌رسند)، دامنه کمی (در حد چند میکروولت) دارند. محرک‌ها شاید صدها بار تکرار می‌شوند (کوشش آزمایشی) و میانگین حسابی EEG دیجیتالی پس محرکی، محاسبه می‌شود. سیگنالی که واکنش به محرک را نشان می‌دهد، در میانگین حفظ می‌شود، در حالی که فعالیت EEG پیوسته زمینه‌ای (که از نظر زمانی با محرک‌ها متناظر نیست) از بین می‌رود. این روال میانگین‌گیری به ERPهای دارای دامنه محدود اجازه می‌دهد به صورت نمودار کمّی ولتاژ بر حسب زمان ترسیم گردند. در ERP، تنها از طریق اجرای یک بار آزمایش (یعنی ارائه محرک فقط برای یک بار) نمی توان به نتیجه مناسب دست یافت. به دلیل ماهیت پیچیده مغز و تغییرپذیری واکنشهای آن، در هر تکلیف ERP، بارها محرک ها تکرار می شوند و در نهایت میانگین لحظاتی از EEG که محرک ارائه شده است، به عنوان نتیجه نهایی ERP ارائه می گردد. به طور قراردادی، این ERP ها عموما مطابق با نهفتگی (latency) و قطبیتشان (P: موج مثبت و N: موج منفی) نامگذاری می شوند. امواجی که در نمودار پتانسیل های رویدادی به طرف پایین می روند، مثبت نامیده می شوند و امواجی که به طرف بالا می روند، منفی نام گذاری شده اند. امواج مثبت و منفی بر طبق مدت زمانی که ایجاد شده اند شماره گذاری می شوند. به عنوان نمونه P۱۰۰ یک موج مثبت است که در حدود ۱۰۰ هزارم ثانیه پس از ارایه محرک ایجاد شده است. ▫️پتانسیل های وابسته به رویداد (ERP) شامل مؤلفه هاي زير است: 1ـ مؤلفه هاي درون زاد و برون زاد: اساساً بين مؤلفه هاي پتانسيل با تعداد سلول هاي عصبي مغزي زير الكترود همبستگي وجود دارد. به همين دليل می توان از نقصان و کاهش دامنه معینی، به چگونگی کنش بافت عصبي پي برد. اين وضعيت بيشتر براي مؤلفه هايي مشهود است كه تا 100ميلي ثانيه پس از تحريك حسي ظاهر مي شوند و بیشتر تحت تاثیر عوامل بیرونی محرک هستند و بنابر ویژگی های فیزیکی تحریک، تغییر می کنند. که به این مولفه ها، مولفه های برون زاد می گویند. تمام مؤلفه هايي كه پس از 100ميلي ثانيه ظاهر مي شوند، تغييرات ناشي از تغييرات رواني را نشان مي دهند، كه تنها به شرايط محرك ـ پاسخ بستگي ندارند. اين مؤلفه ها را مؤلفه هاي درون زاد مي گويند، زيرا پيشبيني مي شود و منشأ اين تغييرات در درون ارگانيزم است. 2ـ تأثير شدت و كيفيت تحريك در ظهور پتانسيل وابسته به رويداد: فعاليت سلولهاي مغزي به شدت تحريك الگو بستگي دارد. پتانسيل وابسته به رويداد هنگامي قابل تشخيص است كه شدت تحريك به اندازه شدت تحريك آستانه باشد. يعني تكليف داده شده به آزمودني به گونه اي باشد كه باعث تحريك نورون ها شود و باعث ايجاد پتانسيل عمل در آنها گردد. شدت تحريك فقط در ميزان دامنه نوسان امواج با اهميت است و در زمان هاي نهان امواج هيچ گونه تأثيري ندارد. كيفيت تحريك مانند تغيير رنگ الگوهاي تحريك، در ميزان دامنه امواج پتانسيل وابسته به رويداد ديداري مؤثر است، به طوري كه دامنه امواج پتانسيل وابسته به رويداد براي رنگ قرمز بيشتر از ساير رنگهاست. بر اين اساس هر رويداد و فعاليتي دامنه خاص خود را دارد كه در الكترو انسفالوگرام قابل ثبت است. از پتانسيل وابسته به رويداد در تشخيص بيماريهاي چشم؛ از قبيل تغيير شكست نور عدسي، اختلال ماكولا، مردمك و راه عصب بينايي و بيماريهاي گوش؛ مانند اختلال راه عصب شنوايي و ديگر اختلالهاي مناطق مغزي و نخاعي استفاده مي كنند. ▫️https://en.wikipedia.org/wiki/Event-related_potential

▪️نوروفیدبک - دکتر محمد علی نظری