آسمانه

📢گذار از بحران: درنگی بر اکنون و آینده ایران از دیدگاه تاریخی؛ میان‌رشته‌ای 🔸با حضور: سیدهاشم آقاجری حسین مصباحیان محمد مالجو 🔸دبیر نشست: فروزان سلیمان‌پور 🔹زمان: دوشنبه ۱۸ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۵ الی ۱۷ 🔹مکان: دانشکده‌ی علوم اجتماعی دانشگاه تهران #خبر @asmaaneh

📢روایت مردم‌شناسی در آیینه‌ی اسناد: قصه‌های مردم‌شناختی در کتیبه‌های فارسی 🔸برگزارکننده: پژوهشکده‌ی مردم‌شناسی 🔸سخنران: مرتضی رضوانفر 🔹زمان: یکشنبه، ۱۷ آبان، ساعت ۱۰ 🔹مکان: خیابان سی تیر، پژوهشگاه میراث فرهنگی، سالن پارسه #خبر @asmaaneh

✏️ صنایع دستی، هنر معاصر و ماهیت ابر-شیء الهام پورافضل 🔹تصاویر یادداشت #یادداشت #الهام‌_پورافضل @asmaaneh

✏️ صنایع دستی، هنر معاصر و ماهیت ابر-شیء [ص۲ از ۲] 🔺 همچنین ابر شیء در چرخه‌ی سودآوری و بازار سرمایه‌داری طراحی مستحیل نمی‌شود. درواقع مرز ابر-شیء با طراحی در همین‌جا شکل می‌گیرد: طراحی محصول صنعتی، کاملاً در خدمت کاربردپذیری، تولید انبوه، مصرف‌ گرایی و چرخه سودآوری بازار سرمایه‌داری است اما ابر-شیء گرچه فرم آشنای اشیای کاربردی را وام می‌گیرد، اما از تبدیل‌شدن به کالای بازار سر باز می‌زند. لوئیز مازانتی برای اثبات این چارچوب، به تحلیل آثار سفالگر دانمارکی، آن توفوی [۵] می‌پردازد. او با نمایش ظروف سفالی در ویترین‌های موزه، ظروفی که فرم ملموس وسایل آشپزخانه را دارند اما کارکرد عملی‌شان سلب شده است، دست به یک کنش مفهومی می‌زند. آثار او در مرز میان «اشیای زیسته‌ی روزمره» و «اشیای انتزاعی موزه‌ای» معلق می‌مانند. بدین‌معنا که هم‌زمان در برابر کارکردگرایی محض طراحی و خودمختاری محصور در موزه مقاومت کرده و مواجهه انتقادی میان هنر و زندگی خلق می‌کنند (تصویر دوم). هنرمند دیگری که او به او اشاره می‌کند ادموند دو وال [۶] با چیدمان‌های ظروف سفالی دست‌ساز در قالب فرم‌هایی شبیه به کتاب‌های درون قفسه، فرم آشنای ظروف را حفظ می‌کند، اما کارکرد مصرفی آن‌ها را کاملاً رد کرده تا ادراکات پنهان فضا و معانی زیبایی‌شناختی را منتقل کند (تصویر سوم). مازانتی برای تکمیل این چارچوب نظری، به تمایز ظریف میان «چیز» [۷] و «شیء» [۸] در مطالعات فرهنگ مادی اشاره می‌کند. چیز به اشیا در دنیای ملموس و روزمره دلالت دارد و شیء به یک موضع انتزاعی و زیبایی‌شناختی اشاره می‌کند. هنر بصری معاصر همواره کوشیده است تا چیزهای روزمره را از بستر واقعی‌شان جدا کرده و به اشیای انتزاعی موزه‌ای تبدیل کند. در همین راستا، مازانتی با تکیه بر نظریه‌ی جودی اتفیلد [۹] درباره‌ی «چیزهای سرکش»، [۱۰] بیان می‌کند که چیزها در بستر روابط اجتماعی و خانگی، معانی جدید در زندگی روزمره می‌سازند و عاملیت می‌یابند.  مازانتی صراحتاً می‌پذیرد که وقتی صنایع‌دستی فاقد کارکرد در قامت ابرشیء در ویترین موزه قرار داده می‌شود، ناگزیر به یک شیء موزه‌ای تبدیل می‌گردد، اما با حفظ فرم ملموس وسایل خانه، حافظه چیزهای زیسته را به درون موزه می‌برد و پلی میان موزه و زندگی واقعی می‌کند (تصویر چهارم). همچنین برخلاف هنر بصری که برای بازگشت به جامعه ناچار است به استراتژی‌های پیچیده و دشوار متوسل شود، ابرشیء اصلاً نیازی به این دگرگونی‌های مفهومی دشوار و ساختگی ندارد و از ابتدا در مرز میان هنر و زندگی خلق شده و تلفیق زیبایی‌شناسی و تجربه‌ی زیسته است. در نهایت به اعتقاد او صنایع‌دستی معاصر با تعلیق کارکرد مصرفی و بازاری اشیاء به موقعیتی مستقل و زیبایی‌شناختی دست می‌یابد. پی‌نوشت [1] Super-Object [2] نظریه‌پرداز، منتقد هنر و پژوهشگر حوزه صنایع‌دستی معاصر، طراحی و فرهنگ مادی. [3] Henrik Plenge Jakobsen [4] Jes Brinch [5] Anne Tophøj [6] Edmund de Waal [7] Thing [8] Object [9] Judy Attfield اتفیلد در کتاب مشهور چیزهای سرکش: فرهنگ مادی زندگی روزمره استدلال می‌کند که اقلام مصرفی روزمره، صرفاً ابزار بی‌جان و تابع خواست انسان نیستند بلکه عاملیت دارند. آن‌ها وارد زندگی ما می‌شوند و در بستر روزمرگی خانگی و اجتماعی دست‌کاری و مصرف می‌شوند. معانی جدیدی خلق می‌کنند و حتی گاهی از کنترلی که طراحان یا تولیدکنندگان برای آن‌ها در نظر گرفته بودند، سر باز می‌زنند. [10] Wild Things #یادداشت #الهام‌_پورافضل @asmaaneh

✏️ صنایع دستی، هنر معاصر و ماهیت ابر-شیء [۱] ـ [ص۱ از ۲] الهام پورافضل لوئیز مازانتی [۲] با معرفی مفهوم «ابر-شیء»، نشان می‌دهد که صنایع‌دستی معاصر چگونه با نفی کارکرد مصرفی، از کالایی روزمره به یک اثر هنری مستقل، مفهومی و انتقادی ارتقا می‌یابد. او معتقد است تعاریف رایج از صنایع دستی مبتنی بر ماده، سنت و مهارت دیگر پاسخگوی جایگاه آن در فرهنگ معاصر نیستند و نتوانسته‌اند ذات و هویت واقعی آن را نشان دهند. به اعتقاد او هنگام بحث از هویت و جایگاه هنری صنایع‌دستی، نظریه‌پردازان هنر ـ محور همواره از پیوند دادن آن با «طراحی» طفره رفته‌اند تا ارزش‌های معنوی آن در منطق بازار و تجارت از بین نرود. از سوی دیگر طراحی صنعتی دقیقاً از مؤلفه‌های اصلی صنایع‌دستی یعنی «ردپای انسانی» و «حس دست‌ساز بودن» به‌مثابه راهکاری برای مواجهه ازخودبیگانگی انسان مدرن در جامعه بهره می‌گیرد تا به پیوندی عاطفی میان خریدار و محصولات صنعتی دست یابد و محصولات کارخانه‌ای را دارای روح نشان دهد. او پیشنهاد می‌کند که تبیین صنایع‌دستی باید از گرایش‌های تقلیل‌گرایانه مبتنی بر «فرآیند و تکنیک ساخت» به سوی «کارکرد هستی‌شناختی و کُنشگری آن در جهان اشیاء» تغییر يابد. مازانتی به‌منظور صورت‌بندی این جایگاه مستقل، مفهوم «ابراشیء» را پیشنهاد می‌کند. این واژه استعاره‌ای برای تعریف صنایع دستی به‌منزله‌ی یک کنش فرهنگی کاملاً مستقل است، مفهومی که در پاسخ به دوگانگیِ هنر/زندگی در صنایع‌دستی معاصر شکل گرفته است و با اتخاذ موضعی نیمه‌خودمختار دو حوزه را بهم مرتبط می کند: از یک سو به منطق زیبایی‌شناختی مستقل و خودمختار هنر محض ارجاع می‌دهد و از سوی دیگر به شیء روزمره و فرهنگ مادی و طراحی مرتبط است. در واقع آثار ابر-شیء رابطه‌ای فرمی یا تیپولوژیک با اشیای کاربردی دارند، اما به وضوح کارکرد عملی را نفی می‌کنند تا به جای کاربرد، معانی زیبایی‌شناختی و مفهومی را منتقل کنند.  در فرهنگ معاصر، صنایع دستی غالباً به حاشیه رانده شده و به پس‌مانده‌های هنر و طراحی تقلیل یافته است. اما مازانتی تأکید می‌کند که همین نقطه ضعف ظاهری یعنی خلق یک شیء شاخص، بزرگ‌ترین پتانسیل صنایع دستی است. صنایع دستی برخلاف هنر مدرنیستی که به فضای انتزاعی و «هنر برای هنر» پناه برد، کوشید با آمیختن زیبایی، لذت و اصالت انسانی به اشیای کاربردی، هنر را مجدداً به تجربه زیسته بازگرداند. بر این اساس، ویژگی منحصربه‌فرد ابر شیء در مقام یک «شیء زیبایی‌شناختی ممتاز» تجلی می‌یابد. آثاری که فرم، اصالت ماده، مهارت دستی و رابطه‌ی ملموس خود را با جهان اشیای روزمره حفظ می‌کنند، اما کارکرد مصرفی محض را نفی می‌نمایند. ابر شیء با بهره‌گیری از این ظرفیت ویژه، مانند هنر بصری ناچار به تخریب فیزیکی اشیاء برای ایجاد نقد اجتماعی نیست. برای مثال در پروژه هنری، هنریک یاکوبسن [۳] و هنریک پلنگ [۴] با واژگون‌کردن ماشین‌های اسقاطی در میدان شهر یک اقدام انتقادی و ساختارشکنانه انجام دادند. در طول افتتاحیه‌ی پروژه و روزهای برگزاری نمایشگاه، خود هنرمندان به همراه جوانانی که در آنجا حضور داشتند، ماشین‌ها را بیشتر تخریب کردند. به‌طوری‌که این ویرانی و استقبال مخاطبان به قدری شدید بود که مقامات مسئول مجبور شدند نمایشگاه را لغو کنند و محل را پاکسازی نمایند (تصویر اول).🔻 #یادداشت #الهام‌_پورافضل @asmaaneh

🔷پروژه‌های نوروزگان | ۳ 🔹کتابخانه

آرشیو اسناد تاریخ فرهنگ سرزمین نوروز

🔸مدیر: سینا سلطانی 🔹بخش دوم: تصاویری از بقعه‌ی امام‌زاده سیداسحاق در ساوه از: آرشیو عادل فرهنگی شخص مدفون در این بقعه، به نظر عباس فیض، اسحاق بن ابراهیم عسکری از نوادگان امام موسی کاظم است. فیض بنای بقعه را از نیمۀ دوم قرن هفتم هجری می‌داند. کتیبۀ کاشی‌کاری آن تاریخ ۶۷۶ق دارد، هرچند به نوشتۀ او، کاشیِ تاریخ را هنگام تعمیر از انتهای کتیبه برداشته و میان آیات جای داده‌اند. بنا در آغاز، بقعه‌ای منفرد بود و در دورۀ صفوی ایوان‌ها و صحنی به آن افزوده شد و گنبد نیز صورت تازه‌ای یافت. کتیبۀ منظوم داخل بقعه از تعمیر آن در سال ۱۰۲۳ق خبر می‌دهد و نام شاه‌عباس نیز در میان نوشته‌های آن دیده می‌شود. (متن برگرفته از کتاب گنجینه‌ی آثار قم) 🔹تصاویر بیشتر در وبگاه کتابخانه https://ketabkhaneh.org/fa/farhangi?category=2072 #نوروزگان #پروژ‌ه‌های_نوروزگان #کتابخانه

📢فراخوان جایزه‌ی پژوهشگران جوان JPS/ASPS در سال ۲۰۲۷ 🔸برگزار کننده: انجمن مطالعات جوامع فارسی زبان (ASPS) با همکاری نشریه‌ی JPS 🔸مهلت ارسال مقاله: ۳۱ مه ۲٠۲۷، ۱٠ خرداد ۱۴٠۶ Announcing the 2027 ASPS/JPS Early Career Prize The Association for the Study of Persianate Societies invites submissions for its biennial Early Career Prize, which recognises outstanding scholarship on the broader Persianate world by ASPS members in the early stages of their careers. The winning paper will be published in the Journal of Persianate Studies and its author will receive a cash prize of $250. The deadline for submissions of original, unpublished work is 31 May 2027. Papers will be judged on creativity of topic and source materials, originality of analysis, and overall scholarly contribution. The winner, selected by an ASPS prize committee, will be announced at the upcoming ASPS conference in Dushanbe in August 2027. 🔹برای اطلاعات بیشتر به [این پیوند] مراجعه کنید. #خبر @asmaaneh

📢حلقه‌ی نوروزگان در ایران‌شناسی، تاریخ هنر و معماری ▪️گزارش تصویری برگزاری مجلس دوم «سنبوسه، سلطان محمود و کمپانی هند شرقی» بابک ونداد و امیرحسین مقتدایی 🔸این مجلس روز جمعه ۸ آبان‌ماه ۱۴۰۵ از ساعت ۱۰ تا ۱۳ در کتاب‌فروشی حلزون در یوسف‌آباد با حضور ۱۳ نفر از مخاطبان، که در برنامه ثبت‌نام کرده بودند، برگزار شد. از همه‌ی این عزیزان که حضور گرم و فعالی در این جلسه داشتند سپاس‌گزاریم‌. 🔹حلقه‌ی نوروزگان برگزار کننده‌ی رویدادهایی است که در هر یک پژوهشی تازه در قالب روایتی نو پیش روی مخاطبان قرار می‌گیرد. تلاش بر این است که حاضران قدم‌به‌قدم با پرسش‌ها و سرنخ‌ها و مسیر کشف و فرایند پژوهش همراه شوند.‌ امیدواریم این مجالس میزبان حلقه‌ای گسترده از علاقمندان و پژوهشگران ایران‌شناسی، تارخ هنر و معماری باشد.‌ مجالس بعدی فصل نخست: 🔹مجلس سوم: «لاله‌زار: روایت یک لباس جدید» زهرا مصدق جمعه ۶ آذر #حلقه‌ی_نوروزگان #خبر @Asmaaneh

درس‌گفتار «چگونه به موسیقی ایرانی گوش کنیم؟» شنیدن با گوش‌دادن متفاوت است. شنیدن، فرایندی ناخودآگاه و غیرارادی است، درحالی‌که گوش‌دادن، کنشی آگاهانه و هدفمند است که با هدف یادگیری، فهم و درک عمیق‌تر صورت می‌گیرد. یکی از حوزه‌هایی که گوش‌دادن آگاهانه در ارتقای درک زیبایی‌شناختی و افزایش لذت حاصل از تجربه نقش بسزایی دارد، موسیقی است؛ به‌ویژه موسیقی ایرانی و الحان و نغمات آن. این درس‌گفتار با هدف تمرین و تجربه‌ی جمعیِ گوش‌دادن آگاهانه به موسیقی ایرانی برگزار می‌شود. در این سه جلسه، تلاش خواهد شد با شنیدن دقیق‌تر و تأمل در تجربه‌های شنیداری خود، ابعاد مختلف موسیقی از منظری تازه بررسی شود و به تحلیل و گفت‌وگو دربارۀ موضوعات زیر پرداخته شود: شعر آهنگ چه می‌گوید؟ ارتباط مفهوم شعر با ملودی دستگاه و گوشه‌ی اجرا شده چیست؟ چه سازی ملودی اصلی را می‌نوازد؟ چه سازهایی در اجرای قطعه وجود دارد و به چه دلیل انتخاب شده‌اند؟ نقش هر ساز در یک قطعه‌ی موسیقی چیست؟ نقش سکوت در اجرای قطعات موسیقی چیست؟ #درس‌گفتار #احمد_صدری @asmaaneh

📢 مدرسه‌ی نوروزگان برگزار می‌کند: درس‌گفتار «چگونه به موسیقی ایرانی گوش کنیم؟» 🔹احمد صدری 🔸زمان: روزهای چهارشنبه از ۲۰ آبان ۱۴۰۵ ـ از ساعت ۱۷ تا ۱۹ 🔸مکان: مجموعه‌ی فرهنگی تفریحی عباس‌آباد، خانه‌ی موسیقی تهران 🔸این درس‌گفتار‌ها طی سه جلسه و به‌صورت حضوری برگزار می‌شود. برای ثبت‌نام در این دوره به پیوند زیر مراجعه کنید: https://nowruzgan.com/school/ #درس_گفتار #احمد‌ـ‌صدری @asmaaneh

📢سومین نشست از مجموعه‌نشست‌های «گفتگومندی در سینمای جهان»: موج نوی فرانسه؛ از گدار تا لینکلیتر سومین نشست از سلسله‌نشست‌های «گفتگومندی در سینمای جهان» 🔹موج نوی فرانسه، به‌مثابه یکی از جریان‌های بنیادین در تاریخ سینمای مدرن، با بازاندیشی در ساختارهای روایی، قراردادهای زیبایی‌شناختی و مفهوم مؤلف، تحولی چشمگیر در زبان سینما پدید آورد؛ تحولی که دامنه تأثیرات آن از بستر تاریخی شکل‌گیری این جنبش فراتر رفته و در آثار فیلم‌سازان نسل‌های بعد استمرار یافته است. 🔹سخنرانان: روح‌الله حسینی معاون مطالعات سازمان سینمایی کشور فرزاد موتمن تهیه‌کننده، کارگردان و مدرس سینما 🔹دبیر نشست: میثم یزدی 🔹زمان: امروز، چهارشنبه، ۱۳ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۷ 🔹مکان: خیابان بهار جنوبی، خیابان سمنان، پلاک ۲۹، خانه‌ی سینما، سالن سیف‌الله داد #خبر @asmaaneh

📢 مدرسه‌ی نوروزگان برگزار می‌کند: درس‌گفتار «چگونه به موسیقی ایرانی گوش کنیم؟» 🔹احمد صدری 🔸زمان: روزهای چهارشنبه از ۲۰ آبان ۱۴۰۵ ـ از ساعت ۱۷ تا ۱۹ 🔸مکان: مجموعه‌ی فرهنگی تفریحی عباس‌آباد، خانه‌ی موسیقی تهران 🔸این درس‌گفتار‌ها طی سه جلسه و به‌صورت حضوری برگزار می‌شود. برای ثبت‌نام در این دوره به پیوند زیر مراجعه کنید: https://nowruzgan.com/school/ #درس_گفتار #احمد‌ـ‌صدری @asmaaneh

🔷پروژه‌های نوروزگان | ۲ 🔹واژگار

واژه‌نامه‌ی برخط معماری و هنر و فرهنگ

🔹واژه‌ی آبان‌ماه: landscape برگرفته از مصوبات کارگروه واژه‌گزینی نوروزگان 🔹landscape 1 🔸بوم‌رخ ـ تعریف: شبکه‌ای پیچیده از عناصر فرهنگی و طبیعی و روابط بین آنها که در قالب پاره‌ای از زمین، متشکل از عناصر طبیعی و/یا مصنوع، به ظهور می‌رسد ـ مثال کاربرد واژه در جمله: بوم‌رخ منحصر به عناصر دیدنی بخشی از زمین نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از روابط و فعالیت‌ها و معناها را هم که در آن بخش از زمین ظاهر شده است شامل می‌شود. در این معنا، «منظر» خواندن آن نادرست و ناشی از تعبیر نقاشانه از محیط است. بوم‌رخ مقیاس‌های گوناگونی دارد؛ از محوطه‌ی مجتمع‌ها و پارک‌ها گرفته تا شهر و سرزمین. 🔹landscape 2 🔸چشم‌انداز - تعریف: بخشی از بوم‌رخ که در دامنه‌ی دید انسان قرار داشته باشد و بتوان آن را در یک نظر دید - مثال کاربرد واژه در جمله: از ایوان امامزاده‌ی ابیانه، چشم‌انداز کوه‌های اطراف روستا پیداست. 🔹landscape 3 🔸منظر - تعریف: جنبه‌ای از سرزمین که صفت بارز آن سرزمین باشد - مثال کاربرد واژه در جمله: آبادی‌های حاشیه‌ی دشت لوت منظر بیابانی دارد. 🔹landscape 4 🔸منظره‌ - تعریف: تصویر (نقاشی، عکس، …) از چشم‌انداز - مثال کاربرد واژه در جمله: چند تا از منظره‌های کمال‌الملک در موزه‌ی آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود. 🔹landscape 5 🔸منظره‌‌نگاری - تعریف: در ترکیب‌هایی مانند «نقاشی منظره» و «عکاسی منظره»، شاخه‌ای از هنرهای بصری که موضوع آن منظره است - مثال کاربرد واژه در جمله: برخی از نقاشان برجسته‌ی ایرانی به منظره‌نگاری پرداخته‌اند. 🔹landscape 6 🔸حالت افقی - تعریف: تصویر، صفحه‌ی رایانه، قطع کتاب و مانند آن که طول آن در جهت افقی قرار داشته باشد - مثال کاربرد واژه در جمله: تصاویری که در صفحات اینترنت به‌کار می‌رود، بسته به محل کاربرد، ممکن است در حالت افقی، خشتی، یا عمودی باشد. 🔹landscaping 🔸بوم‌رخ‌سازی - تعریف: احداث بوم‌رخ، به‌ویژه در محوطه‌ی باز بناها و مجتمع‌ها - مثال کاربرد واژه در جمله: در ایران، بوم‌رخ‌سازی را بیشتر به باغبانان و معماران می‌سپارند و معماران بوم‌رخ کمتر نقشی در آن دارند. 🔹برای اطلاعات بیشتر و مشاهده‌ی روابط زبانی این واژه به پیوند زیر در واژگار مراجعه کنید: https://vazhgar.com/lexicon/word/9828 #واژه‌ی_ماه #واژگار #نوروزگان @asmaaneh

📘کتاب تازه: «نامه‌هایی در کیسه‌های ابریشمی: مکاتبات دیپلماتیک دربار صفوی در آرشیو ملی سوئد» استانیسلاف آدام یاشکوفسکی و آنا یولی Letters in Silk Pouches: Diplomatic Correspondence from the Safavid Court in the Swedish National Archives Royal Swedish Academy of Letters, History and Antiquities, 2026 در سده‌ی هفدهم میلادی، دربار سوئد سه هیئت دیپلماتیک را به دربار صفوی در اصفهان فرستاد تا برای انعقاد قراردادی تجاری به‌منظور صدور ابریشم خام ایران به استکهلم مذاکره کنند. لودویگ فابریتسیوس، دیپلمات سوئدی، سرپرستی این هیئت‌ها را در سفرها و اقامت‌های طولانی‌شان در دربار ایران بر عهده داشت. در پی هر هیئت، نامه‌ای از شاه ایران خطاب به پادشاه سوئد، در کیسه‌ای نفیس، به استکهلم برده می‌شد. این اسناد اکنون در آرشیو ملی سوئد نگهداری می‌شوند. ساختار و محتوای آنها بازتاب‌دهنده‌ی شیوه‌های قاعده‌مند نامه‌نگاری در دیوان رسائل دربار صفوی است. نامه‌های سلطنتی را برای انتقال تا می‌کردند و در کیسه‌هایی از پارچه‌های نفیس قرار می‌دادند. این کیسه‌ها محافظت و نخستین‌بار در سال ۱۹۴۴، به همت دو پژوهشگر سوئدی، آگنس یئی‌یر و کارل یوهان لام، معرفی و منتشر شدند. پارچه‌هایی که این کیسه‌ها از آن‌ها دوخته شده‌اند، از نفیس‌ترین منسوجات ابریشمی تولیدشده در ایران عصر صفوی به شمار می‌روند. این کتاب با بررسی دقیق نامه‌های فارسی و کیسه‌های ابریشمی در بستر تاریخی‌شان، آن‌ها را شواهدی مادی از دو هنر بسیار پیشرفته و پرورده در دربار ایران معرفی می‌کند؛ دو هنری که هر دو شکوه و جلال فرمانروا را به نمایش می‌گذاشتند: هنر نوشتن و هنر ابریشم‌بافی. 📎 برای دریافت رایگان نسخه‌ی کامل کتاب به این پیوند مراجعه کنید. #کتاب_تازه @asmaaneh

👆🏻پ.ن: آرنولد هایم پیش از فعالیت در ایران، در پرواز معروف آفریقا در سال‌های ۱۹۲۶–۱۹۲۷ با والتر میتل‌هولستر (Walter Mittelholzer)، عکاس و هوانورد سوئیسی، همراه بود. میتل‌هولستر خود اندکی پیش‌تر، در زمستان ۱۹۲۴–۱۹۲۵، به ایران سفر کرده و مجموعۀ مهمی از عکس‌های زمینی و هوایی ایران تهیه کرده بود. مجموعه‌های این دو پژوهشگر امروز هر دو در آرشیو تصویری کتابخانۀ ETH نگهداری می‌شوند. - صفحۀ معرفی آرنولد هایم در کتابخانۀ ETH - مجموعۀ عکس‌های هایم از ایران در E-Pics - دفترهای سفر و یادداشت‌های هایم در e-manuscripta - دفتر سفر ۱۹۵۸ به ایران، هند و نپال - مقالۀ آرنولد هایم، «Die Schweizer Geologen in Iran» («زمین‌شناسان سوئیسی در ایران»)، ۱۹۵۲ - گزارش کتابخانۀ ETH دربارۀ زمین‌شناسان سوئیسی و اکتشاف نفت در ایران #مخازن_عکس #آرنولد_هایم @OldMapsAerialPhotos

♦️معرفی مخازن عکس‌های تاریخی کاری از عیارانِ ایران ۴- آرنولد هایم (Arnold Heim) آرنولد هایم (۱۸۸۲–۱۹۶۵م)، زمین‌شناس و جهانگرد سوئیسی، از زمین‌شناسان شناخته‌شدۀ سدۀ بیستم و متخصص اکتشاف نفت بود. او در زوریخ زمین‌شناسی خواند و در ۱۹۰۵ از دانشگاه زوریخ دکتری گرفت. در دو دوره، از ۱۹۰۸ تا ۱۹۱۱ و از ۱۹۲۴ تا ۱۹۲۸، در دانشگاه زوریخ و مدرسۀ عالی فنی زوریخ (ETH) به تدریس پرداخت و از ۱۹۲۹ تا ۱۹۳۱ نیز استاد دانشگاه کانتون در چین بود. هایم در طول زندگی خود سفرها و مأموریت‌های علمی متعددی در نقاط مختلف جهان انجام داد. عکاسی نیز بخش ثابتی از این سفرها بود و مجموعۀ بزرگی از عکس‌ها و اسلایدهای او از مناظر طبیعی، سکونتگاه‌ها، مردم و فعالیت‌های میدانی باقی مانده است. حضور هایم در ایران با برنامۀ دولت برای اکتشاف نفت در مناطق خارج از امتیاز شرکت نفت انگلیس و ایران ارتباط داشت. در ۱۹۴۹م/۱۳۲۸ش، در چارچوب برنامۀ هفت‌سالۀ اول، دولت ایران «شرکت سهامی نفت ایران» (Iran Oil Co. / Sherkat Sahami Naft Iran) را به‌عنوان شرکتی دولتی برای اکتشاف نفت در خارج از محدودۀ امتیاز شرکت نفت انگلیس و ایران تأسیس کرد. هایم در اکتبر همان سال به‌عنوان زمین‌شناس ارشد این شرکت انتخاب شد. او در بازگشت از سفری به هند و نپال، در اواخر اکتبر به تهران آمد، قرارداد خود را امضا کرد و نخستین بازدیدها را از مناطق مورد مطالعه انجام داد، سپس به سوئیس بازگشت و در پایان ژانویۀ ۱۹۵۰ برای آغاز مأموریت اصلی خود راهی ایران شد. او تا مه ۱۹۵۲م/۱۳۳۱ش زمین‌شناس ارشد شرکت بود و سپس به دلیل مشکلات جسمی به سوئیس بازگشت. یکی از وظایف اصلی هایم تشکیل گروهی از زمین‌شناسان برای بررسی مناطق مختلف ایران بود. او گروهی از زمین‌شناسان، عمدتاً سوئیسی، از جمله آگوستو گانسر، یووان اشتوکلین، هاینریش هوبر، پیر زودر، کارل گلدشمید، ارنست فرای و ماکس فورر را گرد آورد. فعالیت این گروه آنها را به بخش‌های گوناگون ایران کشاند و در کنار گزارش‌ها، نقشه‌ها و یادداشت‌های زمین‌شناختی، مجموعۀ گسترده‌ای از عکس‌های زمینی و هوایی نیز از این سفرها باقی ماند. عکس‌های ایرانِ هایم گسترۀ جغرافیایی وسیعی دارند. در فهرست رسمی آرشیو او، مجموعه‌هایی از تهران و شمیران، حاشیه‌های دشت کویر و دشت لوت، کرمان، بلوچستان، البرز، آذربایجان، دماوند، همدان، مازندران و گیلان، قم، اصفهان و پیرامون آن، شیراز، کازرون، تخت جمشید و نقش رستم، درۀ لار، زاگرس، بندرعباس و جزایر خلیج فارس و خوزستان ثبت شده است. بخشی از این مجموعه نیز شامل عکس‌های هوایی است؛ از جمله تصاویری که در جریان پروازها و بررسی‌های زمین‌شناختی از بیابان‌ها، رشته‌کوه‌ها و ساختارهای زمین‌شناختی ایران گرفته شده‌اند. ویژگی مهم این عکس‌ها آن است که شهر، روستا و بنا را اغلب جدا از محیط پیرامون نشان نمی‌دهند. در بسیاری از تصاویر، سکونتگاه‌ها در ارتباط با کوه، دشت، راه، رودخانه و دیگر عوارض طبیعی ثبت شده‌اند. همین نگاه که از کار یک زمین‌شناس و پژوهشگر میدانی ناشی می‌شد، ارزش عکس‌های هایم را برای مطالعاتی فراتر از زمین‌شناسی افزایش می‌دهد. تصاویر او امروز می‌توانند برای مطالعۀ جغرافیای تاریخی، ساختار و گسترش سکونتگاه‌ها، راه‌ها، معماری و تغییرات منظر ایران در میانۀ سدۀ بیستم مورد استفاده قرار گیرند. بخش اصلی عکس‌های ایران در آرشیو هایم با شماره‌های Hs 494b:74–88 نگهداری می‌شود و در فهرست رسمی ETH شامل ۱۵ پرونده و در مجموع ۲۳۱ برگ است. تاریخ این مجموعه از اکتبر ۱۹۴۹ تا سپتامبر ۱۹۵۲ ثبت شده است. این پرونده‌ها بخشی از مجموعۀ بسیار بزرگ‌تر عکس‌ها، اسلایدها و اسناد سفرهای علمی هایم در نقاط مختلف جهان هستند. عکس‌های رقومی‌شدۀ او در آرشیو تصویری کتابخانۀ ETH و از طریق سامانۀ E-Pics در دسترس قرار گرفته‌اند. اسناد شخصی و علمی هایم نیز در آرشیو دانشگاه ETH زوریخ نگهداری می‌شوند. این مجموعه شامل مکاتبات، دست‌نوشته‌ها، گزارش‌های زمین‌شناسی، دفترهای میدانی، دفترهای سفر، آلبوم‌های عکس و اسناد زندگی اوست. بخش مهمی از دفترهای سفر اکنون در سامانۀ e-manuscripta به‌صورت رقومی در دسترس است. پنج دفتر پیاپی سفر و فعالیت او در ایران، از ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۲، در این مجموعه وجود دارد و در ثبت برخی از آنها نام الیزابت هایم (Elisabeth Heim-von Brasch)، همسر او، نیز به‌عنوان مشارکت‌کننده آمده است. هایم در ۱۹۵۸م/۱۳۳۶–۱۳۳۷ش بار دیگر به ایران آمد. این سفر از ۸ مارس آغاز شد و هدف نخست آن شرکت در مراسم پنجاهمین سال صنعت نفت ایران بود. او پس از اقامت در ایران، سفر خود را از راه هند و نپال ادامه داد. دفتر این سفر با عنوان «Iran, Nepal» نیز در آرشیو ETH باقی مانده و به‌صورت کامل در e-manuscripta در دسترس است.👇🏻 #مخازن_عکس #آرنولد_هایم @OldMapsAerialPhotos

📢برگزاری جلسه‌ی دفاع از رساله‌ی دکتری معماری دانشگاه شهید بهشتی: شناسایی و تبیین گفتمان‌های هویت ایرانی در معماری دهه‌ی ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ 🔹پژوهشگر: میترا هاشمی 🔹استاد راهنما: دکتر زهرا اهری 🔹استاد مشاور: دکتر آرش حیدری 🔹داوران: دکتر نادیه ایمانی، دکتر بابک افشار، دکتر زهره تفضلی، دکتر حمیدرضا جیحانی در معماری امروز ایران، داشتن «هویت ایرانی» جایگاهی مهم در سیاست‌گذاری، تولید دانش، و فعالیت حرفه‌ای دارد و مناقشات اغلب به تعیین معیارها و چندوچون تحقق آن محدود بوده است. با این حال، این میل نه بدیهی است و نه یک‌باره پدید آمده است. فهم چگونگی مسئله‌شدن «هویت ایرانی» مستلزم نظر کردن به شرایط تاریخی‌ای است که این مطالبه در آن شکل گرفت و برکشیده شد. این پژوهش برهه‌ی میان کودتای ۱۳۳۲ تا پایان دهه‌ی ۱۳۴۰ را بررسی می‌کند تا نشان دهد «هویت ایرانی» چگونه در معماری ما مسئله شد، چگونه دگرگون شد، و این دگرگونی چه نسبتی با منازعات قدرت داشت. راهبرد این پژوهش تحلیل گفتمان است تا افزون بر مضمون گفته‌ها، جایگاه و مناسبات گویندگان و امکان‌های مداخله به نام «هویت ایرانی» را در نظر گیرد. این تحلیل بر طیفی متنوع از متون تاریخی، از قوانین و اسناد رسمی تا اظهارات معماران و سیاست‌مداران و منتقدان حکومت، استوار است. با اتکا به این آرشیو مغفول، پژوهش نشان می‌دهد که از میانه‌ی دهه‌ی ۱۳۳۰، معماری جدید به نشانه‌ی بحران بدل شد و مطالبه‌ی احیای «هویت ایرانی» معماری را به عرصه‌ای برای نقد وضع موجود بدل کرد؛ مطالبه‌ای که از آغاز دلالتی یگانه نداشت. معماران مدرن این گفتار را بازتعریف و به امکانی برای تثبیت مرجعیت حرفه‌ای خود بدل کردند. با گسترش پروژه‌ی نوسازی دولت، «هویت ایرانی» میدان منازعه‌ای میان نیروهای سیاسی، دستگاه اجرایی، و معماران شد و کوشش ناکام برای الزام قانونی آن نیز ابهامش را آشکار کرد، بی‌آنکه معیاری مشترک تثبیت شود. در دهه‌ی ۱۳۴۰، حکومت این گفتار را در خدمت نوسازی و مشروعیت‌بخشی به خود به کار گرفت. تشکیل نهادها به مسئله مرجعیت رسمی بخشید، اما اختلاف‌ها بر سر آن را پایان نداد. بسط خواسته‌ی «هویت ایرانی» به بازار ساختمان و بازنمایی‌های عمومی بر نفوذ آن افزود و هم‌زمان مقاومت در برابر صورت‌های تجاری و تحمیلی آن را برانگیخت. بدین‌ترتیب، معنا و کارکرد «هویت ایرانی» در معماری نه ثابت ماند و نه فقط از یک موضع قدرت صادر شد. این مفهوم در منازعاتْ پیوسته تغییر یافت و امکانی برای مداخله، کسب مرجعیت، مشروعیت‌بخشی، و مقاومت شد. هژمونی آن نیز نه بر اجماع در تعریف، بلکه بر نهادینه‌شدن مسئله همراه با تداوم اختلاف استوار بود. بنابراین، برخلاف روایت‌هایی که پیدایش این مسئله را به ورود اندیشه‌های غربی، ابتکار برخی معماران، یا سیاست‌های حکومت نسبت می‌دهند، این پژوهش از دگرگونی آن در مناسبات متغیر قدرت حکایت می‌کند تا امکان به پرسش کشیدن بداهت «هویت ایرانی» در معماری امروز را نیز فراهم می‌سازد. 🔸زمان: سه‌شنبه، ۱۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۴ 🔸مکان: دانشکده‌ی معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، سالن دفاع گروه دکتری #خبر #میترا_هاشمی @asmaaneh

📢برگزاری جلسه‌ی دفاع از رساله‌ی دکتری معماری دانشگاه شهید بهشتی: شناسایی و تبیین گفتمان‌های هویت ایرانی در معماری دهه‌ی ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ 🔹پژوهشگر: میترا هاشمی 🔹استاد راهنما: دکتر زهرا اهری 🔹استاد مشاور: دکتر آرش حیدری 🔹داوران: دکتر نادیه ایمانی، دکتر بابک افشار، دکتر زهره تفضلی، دکتر حمیدرضا جیحانی 🔸زمان: سه‌شنبه، ۱۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۴ 🔸مکان: دانشکده‌ی معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، سالن دفاع گروه دکتری #خبر #میترا_هاشمی @asmaaneh

📢حلقه‌ی نوروزگان در ایران‌شناسی، تاریخ هنر و معماری ▪️یادآوری برگزاری مجلس دوم «سنبوسه، سلطان محمود و کمپانی هند شرقی» بابک ونداد و‌ امیرحسین مقتدایی 🔸زمان: جمعه ۸ آبان‌ماه ۱۴۰۵، ساعت ۹:۴۵ تا ۱۳ 🔸مکان: کتاب‌فروشی حلزون در یوسف‌آباد با همکاری کتاب‌فروشی حلزون حلقه‌ی نوروزگان برگزار کننده‌ی رویدادهایی است که در هر یک پژوهشی تازه در قالب روایتی نو پیش روی مخاطبان قرار می‌گیرد. تلاش بر این است که حاضران قدم‌به‌قدم با پرسش‌ها و سرنخ‌ها و مسیر کشف و فرایند پژوهش همراه شوند.‌ امیدواریم این مجالس میزبان حلقه‌ای گسترده از علاقمندان و پژوهشگران ایران‌شناسی، تارخ هنر و معماری باشد.‌ مجالس بعدی در ادامه‌ی فصل نخست: 🔹مجلس سوم: «لاله‌زار: روایت یک لباس جدید» زهرا مصدق جمعه ۶ آذرماه #حلقه‌ی_نوروزگان #خبر @Asmaaneh