احسان‌نامه

📸۲۳ دی‌ماه، سالروز درگذشت استاد سیدجعفر شهیدی است. اهمیت استاد شهیدی، علاوه بر آثار تاریخی و ادبی خودش، در به پایان رساندن کارهای ناتمام استادان دیگر است. او «لغتنامه دهخدا»، «فرهنگ معین» و «شرح مثنوی شریف» فروزانفر را کامل کرد و به شکل نهایی درآورد. امروزه منزل و کتابخانه شخصی استاد سیدجعفر شهیدی با ۲۸هزار جلد کتاب، کتابخانه عمومی شده. این تصویر، دستخط استاد است که بر روی دیوار ورودی کتابخانه عمومی شهیدی در نارمک تهران نقش شده است @ehsanname

🔻چند اجرا از مثنوی «بانگ نی» هوشنگ ابتهاج #سایه. این اجراها از ابیاتِ مندرج در صفحات ۵۷ تا ۶۵ کتاب است @ehsanname

✍ ایبنا - پیام مصطفی مستور، ابوتراب خسروی و ۱۵۰ نویسندۀ دیگر برای فاجعه سقوط هواپیما @ehsanname

✍ ایبنا - یادداشت استاد محمود دولت‌آبادی برای فاجعه سقوط هواپیما @ehsanname

▪️حسن سالاری (۱۳۵۵-۱۳۹۸) نویسندۀ کودکان هفتۀ پیش و در جریان سانحۀ دلخراش سقوط اتوبوس در جادۀ فیروزکوه درگذشت. سالاری بیشتر از صد عنوان کتاب در حوزۀ ترویج علم به زبان ساده، برای کودکان ایران تألیف و ترجمه کرد. آثار او را ناشران معروف کودک (نظیر افق، طلایی، فاطمی، محراب قلم، مدرسه و ...) منتشر کرده‌اند. دریغ از آن نویسندۀ پرکار که «جوان افتاد» @ehsanname

«بَدَه... بَد... بَد ... چه امیدی؟ چه ایمانی؟» کَرَک جان ! خوب می‌خوانی من این آواز پاکت را درین غمگین خراب‌آباد چو بوی بالهای سوخته‌ت پرواز خواهم داد ... @ehsanname ➖شعر #مهدی_اخوان_ثالث را بشنویم:

📸 تصویر کتاب‌های کودکانِ مسافر پرواز بوئینگ ٧٣٧ اوکراین در محل سقوط این هواپیما (از کن‌نیوز). در میان مسافران این پرواز مرگ، همسر و دخترِ حامد اسماعیلیون، داستان‌نویس شناخته‌شده و نیز برادرزادۀ منیرالدین بیروتی، دیگر داستان‌نویس کشورمان هم بودند. تسلیت به این دو نویسندۀ عزیز، تسلیت به ایران @ehsanname

📚نمونه‌ای از طراحی جلدهای بهزاد گلپایگانی در دهه ۱۳۵۰ که با تایپوگرافی خاص او شکل گرفته - روز جمعه (۲۰ دی) از «کتاب بهزاد» مجموعه اثار بهزاد گلپایگانی در خانه هنرمندان رونمایی می‌شود @ehsanname

🔹بعد از تهدید ترامپ به هدف قرار دان ۵۲ مرکز فرهنگی ایران، کاربرانی در توییتر با هشتگ #IranianCulturalSites شروع به معرفی میراث فرهنگی و اماکن تاریخی ایران کرده‌اند. اغلب رسانه‌های برای گزارش این اتفاق از عکس تخت جمشید استفاده کرده‌اند (مثل گزارش نیویورک تایمز +). اما معروفترین مراکز فرهنگی ایران کدامند؟ @ehsanname 🔸در فهرست میراث جهانی یونسکو، ۲۴ مورد از مراکز تاریخی فرهنگی و طبیعی ایران هست. البته ۴۹ مورد دیگر هم در نوبت ثبت جهانی قرار دارد. اهمیت این ثبت، در این است که این فهرست، بر اساس کنوانسیون حفاظت از میراث جهان (مصوب ۱۹۷۲) متعلق به تمام بشریت محسوب می‌شوند و همۀ کشورها موظف به حفظ و نگهداری این آثار هستند. از فهرست میراث جهانی ایران، چغازنبیل، تخت جمشید و نقش جهان سال ۱۹۷۹ و بقیه موارد از ۲۰۰۳ به بعد در یونسکو ثبت شده‌اند. از این فهرست ۲۴تایی، ۲ مورد آثار طبیعی (کویر لوت و جنگل‌های هیرکانی) هستند، ۲ مورد هم عنوان‌های کلیِ باغ ایرانی (با ثبت ۹باغ) و قنات ایرانی (با ثبت ۱۱ چشمه قنات). ۲۰ مرکز دیگر، میراث فرهنگی ایران هستند: ▪️روستای صخره‌ای میمند (کرمان، شهر بابک - یکی از نخستین سکونت‌گاه‌های بشر در ایران که قدمتش بین ۸۰۰۰ تا ۱۳۰۰۰ سال پیش برآورد می‌شود. هنوز در این روستا آداب و رسوم باستانی هست و از کلمات پهلوی ساسانی استفاده می‌شود.) ▫️شهر سوخته (سیستان و بلوچستان - شهری باستانی کدر اطراف رودخانه هیرمند و دریاچه هامون که حدود ۶۰۰۰ سال پیش و در عصر برنز، ایرانیان در آن شهر زندگی می‌کردند و دستاوردهایی مثل قدیمی‌ترین جراحی جمجمه جهان را آنجا انجام دادند) ▪️شهر باستانی شوش (خوزستان - پایتخت عیلامی‌ها و هخامنشی‌ها که احتمالاً حدود ۴۰۰۰ پیش از میلاد پایه‌گذاری شده که از مهمترین شهرهایش شرق باستان بوده) ▫️چغازنبیل (خوزستان، شوش - نیایشگاهی باستانی که در زمان عیلامی‌ها و حدود ۱۲۵۰ پیش از میلاد ساخته شد) ▪️پاسارگاد (فارس، پاسارگاد - مجموعه‌ای از آثار باستانی دوران هخامنشیان است که مهمترینش آرامگاه کوروش است) ▫️سنگ‌نوشته بیستون (کرمانشاه، هرسین - یکی از مهم‌ترین سندهای تاریخ ایران باستان که شرح پیروزی داریوش بزرگ را بر گئومات در ۵۲۲ پیش از میلاد را شرح می‌دهد) ▪️تخت جمشید (فارس، مرودشت - شهری باستانی که مرکز اداری هخامنشیان بوده و ساختش از ۵۱۸ پیش از میلاد شروع شد) ▫️ارگ بم (بم - بنایی بازمانده از دوران اشکانی که تا اواخر دوره قاجار، همچنان مسکونی بوده. دز زلزلۀ ۱۳۸۲ این بنا آسیب دید ولی بازسازی شد و حالا از فهرست آثار در معرض خطر یونسکو درآمده) ▪️تخت سلیمان (آذربایجان غربی، تکاب - محوطهٔ تاریخی بزرگی که مهم‌ترین آثار بجا مانده در آن، آتشکده و تالارهای دوره ساسانی است) ▫️سازه‌های آبی شوشتر (خوزستان، شوشتر - مجموعه‌ای از کانال‌ها، تونل‌ها و آبشارهای عظیم برای هدایت و استفاده از نیروی آب که بخشی از آنها به دستور شاپور اول بعد از سال ۲۶۰ میلادی ساخته شد) ▪️چشم‌انداز ساسانی منطقه فارس (آثار ساسانی در شهرستان‌های فیروزآباد، کازرون و سروستان در یک پرونده ثبت شدند. این آثار: شهر باستانی بیشاپور، غار شاپور، کاخ ساسانی سروستان، شهر باستانی اردشیر خوره، کاخ اردشیر بابکان، قلعه دختر، نقش برجسته تاج‌گذاری اردشیر است) ▫️مجموعه آثار رهبانی ارامنه ایران (آذربایجان شرقی و غربی - قره کلیسا، کلیسای استفانوس مقدس و کلیسای زور زور که در فاصله قرن‌های ۴ تا ۱۲میلادی ساخته شدند) ▪️مسجد جامع اصفهان (اصفهان - یکی از قدیمی‌ترین مساجد ایران که آثاری از قرن دوم هجری به بعد در آن هست. خواجه نظام‌الملک وزیر این مسجد را توسعه داد) ▫️برج گنبد قابوس (گلستان، گنبد کاووس - بلندترین برج تمام آجری جهان که آرامگاه شمس‌المعالی قابوس بن وشمگیر درگذشته به ۴۰۳ قمری است) ▪️شهر تاریخی یزد (بافت و ساخت معماری ویژه‌ای که از بهترین نمونه‌های معماری خاص اقلیم‌های گرم و خشک جهان است. بادگیرها، مناره‌ها و گنبدها مشخص‌ترین نمای ظاهری معماری این شهر است) ▫️بازار تاریخی تبریز (تبریز - بزرگ‌ترین بازار سرپوشیدهٔ تاریخی در آسیا. زمان بنای این مجموعه مشخص نیست؛ ولی در قرن ۴ هجری جهانگردانی از آن بازدید کرده و درباره‌اش نوشته‌اند) ▪️گنبد سلطانیه (زنجان - مقبرهٔ محمد خدابنده الجایتو، از شاهان ایلخانی است که در ۷۰۲ قمری ساخته شد و در کنار کلیسای سانتا ماریا دل فیوره و مسجد ایاصوفیه، از بزرگترین گنبدهای خستی جهان است) ▫️آرامگاه شیخ صفی‌الدین (اردبیل – مزار جدِ پادشاهان صفوی سال ۷۳۵ قمری به دست فرزند او ساخته و بعدها به دست صوفیان تجهیز شد. مزار شهدای ایرانی جنگ چالدران هم اینجاست) ▪️میدان نقش جهان (اصفهان - در زمان سلطنت شاه عباس صفوی و برای تغییر پایتخت به اصفهان در ۱۰۱۱ قمری ساخته شد) ▫️کاخ گلستان (تهران - مجموعه‌ای از بناهای سلطنتی که محل سکونت شاهان قاجار بود) @ehsanname

📸 این عکس را روح‌الله خسروی‌نژاد، فروردین امسال و از شهر پلدختر بعد از سیل گرفته است. شبیه عکس معروفِ جو رزنتال، از بالا بردن پرچم در ایوو جیما شده، اما اینجا تنوع کسانی که دارند پرچم را نگه می‌دارند بیشتر است. این روزها زیاد به این عکس فکر می‌کنم، به این که پرچم ایران نمی‌افتد @ehsanname

📚ترامپ و باشگاه هیولاها @ehsanname امروز دونالد ترامپ، در توییتی تهدید به هدف گرفتن ۵۲ نقطۀ مهم برای ایران و فرهنگ ایرانی کرد (+). تهدیدی که طبق قطعنامه ۲۳۴۷ شورای امنیت سازمان ملل متحد (+) به مثابه «جنایت جنگی» است و «پیگرد قضایی» دارد. ترامپ در گفتگو با خبرنگاران بر نیتش برای حمبه به مراکز فرهنگی ایران تاکید کرد (+) هم مایک پمپئو، وزیر خارجه‌اش هم در مصاحبه با CNN از این حرف حمایت کرد (+) تا شکی در مورد این خبر باقی نماند. رئیس‌جمهوری که علاقه‌ای به فرهنگ و ادبیات ندارد، اما سرنوشتش با ادبیات پیوند خورده. از زمان سرکار آمدن او فروش آثاری مثل «۱۹۸۴» جورج اورول، «دنیای قشنگ نو» آلدوس هاکسلی یا «سرگذشت ندیمه» مارگارت اتوود زیاد شده و از سوی دیگر، ارجاع به کتابها برای توصیف شخصیت او و پیش‌بینی رفتارهایش به یک سرگرمی بین رسانه‌ها تبدیل شده است. اینجا چند نمونه از این تشبیه‌ها به داستان‌هایی که به فارسی ترجمه شده است را ببینید. 🔹یکی از قدیمی‌ترین مقایسه‌ها که برای زمان مبارزات انتخاباتی بود، مقایسۀ ترامپ با شخصیت رمان «منطقه مرده» از استیفن کینگ است. در این رمان یک انجیل‌فروشِ دوره‌گرد به اسم گِرِگ استیلسون هست که به خاطر پرحرفی و عوام‌فریبی‌اش موفق به ورود به دنیای سیاست می‌شود، اما جان که بر اثر تصادف قادر به درک و فهم چیزهای مخفی است، متوجه شخصیت مخوف او می‌شود. تشبیه استیلسون که دنبال «عظمت» است به ترامپ، برای توصیف ظهور ناگهانی او در دنیای سیاست آمریکا رایج شد. اما کینگ، استاد ژانر وحشت، بعدها گفت «ترامپ از همۀ داستان‌های ترسناک من، ترسناک‌تر است.» (+) 🔸یک ارجاع کتابیِ دیگر، مقایسه ترامپ با لرد سیاه، یا اگر از او نمی‌ترسید ولدمورت است. شوخی‌های زیادی دربارۀ این شباهت شده (نمونه +) و کار حتی به مقایسۀ سایر هم‌حزبی‌های او با شخصیت‌های داستان هری پاتر هم کشیده. مثلاً وقتی تلاش ترامپ برای لغو قانون بیمۀ اوباماکِر با رأی منفی سناتور هم‌حزبش، جان مک‌کین شکست خورد، در توئیتر بحث شد که مک‌کین شبیه اسنیپ در «هری پاتر» هست یا نه؟ هرچند بعدها خانم رولینگ، خالق هری پاتر گفت: «ولدمورت در بدی حتی نزدیک به ترامپ هم نیست.» (+) @ehsanname 🔹ترامپ با دیکتاتورِ سری داستان‌های «بنیاد» آیزاک آسیموف هم مقایسه می‌شود. بنیاد مجموعه داستانی است دربارۀ دوران زوال یک امپراتوری کهکشانی و ظهور امپراتوری جایگزین. در این داستان دیکتاتوری به اسم میول است که شخصیت عجیب و غریبش نتیجۀ یک جهش ژنتیکی بسیار نادر است. او می‌تواند فکر خود را در ذهن دیگران بکارد. به علاوه از یک فناوری پیشرفته هم استفاده می‌کند. او می‌تواند به کمک یک ابزار موسیقایی، قدرت تغییر ذهن خود را تقویت کند. میول با این توانایی، خیلی سریع کهکشان‌گشایی می‌کند و قدرت بسیار زیادی به دست می‌آورد. اما میول تنها کسی نیست که چنین قدرت‌هایی دارد، یک دسته مخفی از حافظان کهکشان هم هستند که توانایی تأثیر بر ذهن‌ها را دارند … کسانی که ترامپ و میول را با هم مقایسه می‌کنند، وسیله موسیقایی هیپنوتیزم‌کننده را با شبکه‌های اجتماعی و مخالفان ترامپ را با روزنامه‌نگاران یکی می‌دانند. (+) 🔸جورج آر. آر. مارتین، نویسندۀ مجموعه «نغمه آتش و یخ» (یا همان «بازی تاج و تخت») هم در یک مصاحبه گفته ترامپ شبیه بدترین و منفورترین شخصیتِ داستان او، یعنی جافری باراتیون است. مارتین گفته: «فکر می‌کنم الان جافری پادشاه آمریکا شده و درست همان‌قدر کج‌خلق و غیرمنطقی است که در ۱۳سالگی در کتاب بود.» (+) در این داستان، جافری پس از مرگ پدرش و در ۱۳سالگی به سلطنت می‌رسد، نزدیک به یک سال حکومت می‌کند و در این مدت کوتاه قساوت و بی‌کفایتی او به حدی می‌رسد که یکبار مردم پایتخت علیهش شورش می‌کنند. او با اعدام نِد استارک، کشورش را درگیر جنگ داخلی گسترده‌ای می‌کند و تا روزی که در جشن عروسی‌اش مسموم شود و بمیرد، همه را آزار می‌دهد، قوانین عجیب وضع می‌کند و دستورات اشتباه می‌دهد. 🔹و می‌رسیم به پیش‌بینیِ سناتور دموکراتِ نوادا که در زمان انتخابات گفته بود ترامپ، هیولای «فرانکشتاین» است؛ بالاخره خالق خودش، یعنی حزب جمهوری‌خواه را هم از بین می‌برد. (+) @ehsanname

🔸در خبرها بود که صبح امروز (شنبه ۱۴ دی) مراسم تودیع دکتر مسعود کوثری از مدیرعاملی مؤسسه انتشارات علمی و فرهنگی و انتصاب خانم نادره رضایی به این سمت، بی سروصدا برگزار شد. (+) دربارۀ مدیرعامل جدید و نقش وزیر رفاه در این مورد بحثهایی هست (مثلاً اینجا +) اما سوای این مطالب، باید از سهم دکتر کوثری در احیای یک بنگاه بزرگ انتشاراتی هم گفت. دکتر کوثری در پنج سال مدیریتش بر این انتشارات، موفق شد انتشاراتی را که روزی از ادغام دو مؤسسه قدرتمندِ بنگاه ترجمه و نشر کتاب و انتشارات فرانکلین تشکیل شد، دوباره به اسمی مطرح در فضای نشر تبدیل کند. مجموعه رمان‌های علمی فرهنگی که در دو گروه «جهان داستان کلاسیک» و «رمان جوانان» منتشر شد (و خیلی‌هایشان تجدید چاپ کتابهایی بود که مدتها نایاب بودند) با قیمت مناسبشان، حرکتی جدی در فضای نشر بود. مجموعه مطالعات اجتماعی و بخصوص جامعه‌شناسی شهر از مجموعه‌های خوب و جدید این نشر بود. رمان‌های بدون متن هم حرکتی ابتکاری و نو بود. همۀ اینها، در کنار تجدید چاپ مجموعه‌های قدیمی مثل «تاریخ تمدن» ویل دورانت و «سیری در هنر ایران» آرتور پوپ، دوران پرکار و پربرکتی را برای این نشر ساخت. جا دارد به عنوان یک کتابخوان و کتابدوست، از دکتر مسعود کوثری تشکر کنم. @ehsanname