مشت خاکستر (فرشته مولوی)

حاشیه بر نوبل ادبیات : *چرایی جایزه‌ی ادبی و ارزش و اهمیت آن نه در رتبه‌دهی به نویسنده، که در هیاهوی رسانه‌ای برای فروش و خوانده‌شدن کارهایش است. * هرچند در گزینش برنده‌ی نوبل حرف از ویژگی‌های ادبی کارها زده می‌شود، نه کیفیت ادبی تنها ملاک است و نه پسند داوران «برهان قاطع». *در نوبل هم مانند بسیاری (اگر نه همه) جایزه‌های دیگر معیارهای دیگری سوای کیفیت ادبی درکارند که گاهی (اگر نه همیشه) زور شان بر چندوچون ادبی می‌چربد. *در روند گزینش سازوکار گزینش و «پیشنهاد و پیشبرد» نامزد (کاندیدا) -- که دور از چشم است -- چه بسا بیشترین اهمیت را دارد.

سوای داستان‌هایی که از دکتر ساعدیِ نویسنده خوانده‌ام و دوست داشته‌ام، در همان چندباری که او را دیدم، چنان بود که نمی‌شد دوست‌داشتنی نیافتش -- ورای هر اختلاف نظر واقعی یا خیالی و هر خط و خطای راست یا دروغ. اما دوست‌داشتنی بودن برادرش، دکتر علی‌اکبر ساعدی، از نگاه من از جنس دیگری بود. چه بسیار بارها در آن سال‌های پیش از انقلاب در درمانگاه جنوب‌شهرش شاهد گفتار و کردار و رفتارش با درمانده‌ترین مردم شهر بودم. در میان پزشکان نیکوکار و انساندوست آن دوره که من می‌شناختم، سرآمد بود. شریف بود و نجیب بود و فروتنی و یکرنگی‌اش چندان بود که دوستان و آشنایان بیمار و نابیمار به هربهانه و بی‌بهانه به سراغش می‌رفتند. در تونل وحشت دهه‌ی شصت ــ در گیرودار بگیروببندها و گرفتاری‌‌های ریزودرشت آن دوره برای همگان ــ هم دیدار با او و خانواده‌اش همچنان مایه‌ی آرامش خاطری بود. یاد نیک او با کسانی که بخت آشنایی با او را داشتند، می‌ماند. اما این یاد به یکی چون من گوشزد می‌کند که گویا معنی غربت نه در زندگی‌های پراکنده، که در همین مرگ‌های پراکنده است. (عکس برگرفته از صفحه‌ی غلامحسین ساعدی در فیسبوک)