مجله مدیریت نگهداری و تعمیرات

♦️♦️ خستگی هشدارها و پیامد آن در صنایع پتروشیمی در بسیاری از واحدهای صنعتی، مخصوصاً در صنایع پتروشیمی و پالایشگاهی، هشدارها (Alarms) نقش حیاتی در کنترل انحراف‌ها و جلوگیری از بروز شرایط ناایمن دارند. اما زمانی که تعداد هشدارها از حد معقول فراتر می‌رود، همان سیستم ایمنی تبدیل به منبع خطا می‌شود. در یک بررسی میدانی مشخص شد که در برخی شیفت‌ها بیش از چند صد هشدار در یک شیفت کاری بر روی صفحه مانیتور اتاق کنترل ظاهر می‌شود. در چنین شرایطی، بردمن نه فرصت تحلیل دارد و نه امکان اولویت‌بندی. نتیجه آن است که هشدارهای واقعی و بحرانی در میان انبوه آلارم‌های کم‌اهمیت گم می‌شوند، درست همان وضعیتی که در بسیاری از حوادث بزرگ صنعتی پیش از وقوع فاجعه مشاهده شده است. مدیریت هشدارها (Alarm Management) یعنی کنترل، پالایش و اولویت‌بندی هشدارها به نحوی که تنها پیام‌های ضروری و معنادار برای بردمن اتاق کنترل نمایش داده شوند. استاندارد IEC 62682 به‌روشنی بیان می‌کند که هر سیستم هشدار باید “قابل فهم، قابل اقدام و متناسب با نقش اپراتور” باشد. اما چالش فقط فنی نیست، بُعد رفتاری و فرهنگی ماجرا بسیار پررنگ‌تر است. فرهنگ «شتاب در عملیات» باعث می‌شود برخی هشدارها نادیده گرفته شوند، و وابستگی بیش از حد به سیستم‌های خودکار این تصور غلط را ایجاد می‌کند که سیستم خودش کنترل خواهد کرد. در حالی که تجربه نشان داده است، هرگاه بردمن احساس کند هشدارها “همیشه هستند ولی معمولاً مهم نیستند”، حساسیت او به‌تدریج از بین می‌رود. این پدیده را “Alarm Fatigue” یا خستگی هشدار می‌نامند. راهکار مؤثر، بازنگری عمیق در ساختار هشدارهاست. باید آلارم‌ها بر اساس شدت پیامد، احتمال وقوع، و قابلیت اقدام اپراتور دسته‌بندی شوند. همچنین تمرین‌های شبیه‌سازی باید طوری طراحی شوند که اپراتور یاد بگیرد در لحظات بحرانی چگونه میان ده‌ها هشدار، پیام حیاتی را تشخیص دهد. در مجموع، سیستم هشدار زمانی مؤثر است که میان فناوری، فرآیند و رفتار انسانی تعادل برقرار شود. هیچ سیستمی به‌تنهایی ما را ایمن نمی‌کند، مگر اینکه انسانِ آگاه، در مرکز طراحی آن قرار گیرد.