دفتر اشیا

کتابهای عبدالقاهر جرجانی در بلاغت منابع مهمی برای فهم هنر سده های نخستین هستند: اسرار البلاغه و دلایل الاعجاز. یک متن سده نهمی هم گویا هست به نام فنون البلاغه تالیف احمد ابن خدایداد طرازی به ترکی و گویا به اعتبار مدحی که در مقدمه برای الغ بیک آمده شاید به نام او مصدّر شده بوده است و عروض و بحور شعر ترکی را توضیح میدهد و از این جهت گویا به کتابهایی مثل معاییر شمس قیس و مثل آن نزدیکتر است تا جرجانی. از جهت کاتب نسخه خواستم یاد کنم که خط میر کلنگی است که کار او را در مرقعات سده نهم خاصه در مرقعات مرتبط با بخارا زیاد میبینیم.

Afghanistan National Archives: Firuzkuh 95 جزئیات برچسبها نسخه‌برداری‌ها ترجمه‌ها Folio: recto الله خیر معین 1 عرضه می دارد بر رای انور عالی خداوند ولینعم 2 امیر سفهسالار اجل کبیر ا[سد] الدوله و 3 [الدین الـ]ـغ خاص جاندار بک کمتر 4 [مو]سی محمد کولی کی برین عورت ضـ[ـعیـ]ـف 5 [کی] دختر خضر پلنگ است چه ظلم ستم می رود 6 [خـ]ـداوند این عورت را بی ملک می کند 7 [+ 1] یوسف بدین پنج خروار تخم و این 8 قطعه زمین چندین سال خوش بوده است 9 [ایـ]ـن عورت از جهت آن آمده است تا چی 10 [+ 1] ستاند و تمام حق او بدو رسد چون خداوند 11 [+ 1] فرمود کی بر قرار گذشته بباید رفت این یک 12 [قطـ]ـعه زمین نیمه فرمودن برین عورت ضعیفه 13 [از] حد بیرون ظلم است توقع بکرم خداوندی و بنده 14 [نو]ازی اینست کی روا ندارد و انصاف این ضعیفه 15 [سـ]ـتاند تا بثواب مخصوص گردد کی بعد ازین هران 16 [+ 1] چنان کی خواهد بود همبرین حکم خواهد فرموده 17 [آیـ]ـد این عورت از دست بمی شود خداوند روا ندارد

آزاد کتابی دارد به نام The warhouse of bamian که چند نکته در مورد آن باید گفت.من فقط فصل پنجم کتاب را خواندم.او روی یک مجموعه سند از یک انبار در بامیان کارگرده که به طور شگفت انگیزی از دوره پیش از سامانی و سده های چهارم تا ششم را در بر میگیرد. این اسناد برای یک نفر به نام ابو بکر ابن عمر بوده که شامل دسته های مختلف اسناد حقوقی عریضه ها براتها نامه ها و اطلاعات مالی و اقتصادی خراسان سده های اول است که به زبان فارسی نوشته شده است.آزاد این مجموعه را مشابه ولی نه عینا همتراز مجموعه گنیزه میداند که در مصر کشف شد و خانم سبزه کار هم‌مطالعاتی روی آنها دارند. این اسناد فارسیهودند و چون نمونهای مشابه آن از مجموعه گنیزه به دست جنایت پیشگان اشغالگر صهیونیست افتاده از اسناد گنیزه که در کتابخانه فلسطین اشغالی نگهداری میشود هم استفاده کرده .یکی از اسناد بسیار جالب نامه زنی است که شکایت به سپهسالاری برده واز اینکه به او ظلم شده هشدار میدهد.نکته آخر در اینجا به جایگاه زبان فارسی در خراسان بزرگ و بامیان در این سده ها ومخاطبانش توجه کرده که در تاریخ زبان فارسی اهمیت دارد.

کیا فکر میکنند این خطوط همش کار یک نفره؟

این روزها مطالعات مربوط به دیجیتال کردن مواد ومنابع تاریخی وفرهنگی در جهان پررونقه.اما در داخل هنوز هیچ کار موثر ومفیدی انجام نشده تا بگوییم ما به عصر علوم انسانی رقومی Digital Humanities وارد شده ایم. رشته های دانشگاهی ما مثل مطالعات ارشیو و کتابداری و فناوری اطلاعات وعلوم دانش شناسی و مطالعات موزه به صورتهایی دخیل در این حوزه اند.در غرب هر از چند گاه وبسایتی پدید می آید که بخشی از کار را پی میگیرد.وبسایتهای موزه ها و کتابخانه ها و مراکز پژوهشی و دیتابیسهای دیجیتال فراوان .امروز این پروژه از تاریخ تمدن شرق در محیط رقومی(دیجیتال) را دیدم .آرزو آزاد اینجا برخی آثار واسناد را دستیاب میکند .در مورد برخی از مقالات او خواهیم گفت. https://www.invisible-east.org/fa/#welcome

شیوه ای متفاوت در طراحی تذهیب با اسلیمی ابری یا ماری از خمسه نظامی بادلیان.

از مرقع ۲۱۵۳ توپقاپی

نمونه مشهور این استاد وشاگردی در این قطعه است .اما چرا این عبارت انتخاب شده باید کمی به نمونهای پیش از سده نهم رجوع کنیم.

سابقه این گونه متون را میشود پیگیری کرد که خود نکته های مهمی در تاریخ هنر و نظام استاد شاگردی هنر ایران دارد.اما از حیث نوع متن یعنی آیات و احادیث و ادعیه هم مهم است و سرچشمه های آن در سده های نخستین دوره اسلامی است.

یکی از مهمترین منابع پژوهشی در باره هنر دوره تیموری این کتاب است.کتاب تصاویر متنوع و فراوانی از آثار معماری و هنرهای تجسمی سده نهم ایران دارد. تصویر اصل عرضه داشت بایسنغری که یک برگه از یک مرقع در ترکیه است اینجا منتشر شده .

اما اینجا یک نکته دیگرش برایمان اهمیت دارد.پس به همین اعتبار قدیمترین سرلوح کوفی طراحی شده در نسخه های فارسی همین نسخه است و کار نفیسی هم بوده است.

انجامه نسخه هدایه المتعلمین فی الطب نسخه بادلیان.مورخ ۴۷۸. گویا همین نسخه از اقدم دستنویسهای فارسی است. تم الکتاب بعون الله وحسن توفیقه عند انسلاخ شهر ربیع الاول من شهور سنه ثمان وسبعین واربعمایه[...]

از جزییات تزیینات گیاهی محراب ناتمام روی جرز شبستان جنوبی مسجد