مدرسه‌ متن‌خوانی «گــــُــربــــه»

ما در آتشیم و طبیعتا حال من هم خوب نیست و تمام کوششم را کردم که به دور از احساسات بنویسم. ایران ما این روزها بوی ترس می‌دهد. ترس از همه چیز و همه‌کس: موشکی که شاید از آسمان فرو بیفتد، ترس از دشمنی بیرونی که سایه انداخته، و البته ترسی عمیق‌تر؛ ترسی که از دل کوچه‌ها برمی‌خیزد، از نگاه‌های مردمی که نمی‌دانند به چه کسی تکیه کنند که خنجری به قلبشان فرو نکند، از آینده‌ای که نمی‌دانیم چگونه خواهد شد؟ احتمالات بسیار، آدمیزاد را دیوانه می‌کند…چرا انقدر محافظه‌کارانه می‌نویسم؟ چون می‌ترسم! چطور شد کار ما به اینجا کشید؟ هیچ دشمن بیرونی، بی‌کمک بی‌خردی‌های داخلی، تا این اندازه به خانه راه نمی‌یابد. ضدعقل بودن، بی‌تدبیری‌،تصمیم‌های نادرست، و سال‌ها فاصله‌ی دردناک میان قدرت و مردم، این خانه را بی‌دفاع گذاشته است. ما امروز بهای همان بی‌اعتنایی‌هایی را می‌دهیم که جان آدمها را بی‌ارزش کرد. اگر دشمن بیرونی امروز جسارت تهدید دارد، پیش از آن، این خانه از درون ترک برداشته بود. جای بدی ایستاده‌ایم؛ خطری دیگر از دل خود ما قد می‌کشد. همان خطری که فروید در روان‌شناسی جمعی و تحلیل ایگو هشدارش را داده بود. لحظه‌های بحران روان جمعی را دوپاره می‌کند. مردم، زیر بار ترس، علاوه بر دشمنان رنگ‌ووارنگ، به همدیگر بدگمان می‌شوند. تهمت‌ها آغاز می‌شود. هر که هم‌صدا نیست، هرکه ساکت است، به چشم دشمن دیده می‌شود. و درست همان وقت، سایکوپت‌ها پا به میدان می‌گذارند و از هراس مردم نیرو می‌گیرند، در لباس نجات ظاهر می‌شوند و روان‌های ترسیده‌ی ما را به بند می‌کشند. این صحنه را بارها دیده‌ایم. نام‌ها عوض شده، چهره‌ها عوض شده، اما درد همان درد است. امروز، بیش از هر زمان، باید از خود بپرسیم: این خشم، این بدگمانی، این تهمت‌ها، به سود کیست؟ چه کسی از ترس ما قدرت می‌گیرد؟ و کجا ایستاده‌ایم، وقتی از هراس، دست به دامن هر صدایی می‌شویم که فریاد می‌زند «من می‌دانم»؟ اصلا مگر کسی هست که بداند؟ سایکوپت‌ها از دو چیز نیرو می‌گیرند: از ترس ما، و از اعتماد بی‌جا به قدرتی که در دل بحران می‌تراشیم. من از دو دام می‌ترسم: امیدی که چشم بر خطر می‌بندد، و ناامیدی‌ای که توان ایستادن را از ما می‌گیرد. امید اگر واقعی نباشد، ما را به خواب می‌برد. ناامیدی اگر مطلق شود، دست‌هایمان را می‌بندد. راه میانه همان است که دشوار است: امیدی هوشیار، امیدی که ببیند و بفهمد و بایستد. امیدی که از دل خرد و شرافت برآید، نه از شعار و احساسات. ما در برابر میهنمان مسئولیم، و باید پیش از هر قضاوت، پیش از هر کلمه‌ی تلخ، پیش از هر خشم، لحظه‌ای درنگ کنیم. از خود بپرسیم: این سخن، این خشم، این سکوت، این امید، این ترس، ما را به کجا می‌برد؟ چه کسی از آن بهره می‌برد؟ اگر پاسخ صادقانه «مردم» بود، هرچه می‌کنیم خوب است! ما در میانه‌ی طوفانیم و این پرسشی ضروری است: چطور می‌توان اندک خردی را که میان ما مانده، از گزند این طوفان نگاه داشت؟ هیچ نیروی بیرونی و درونی، بی روانی ویران، بر مردمی چیره نمی‌شود. این را خوب می‌دانیم. بایستیم، نگاه کنیم، و به یاد بیاوریم: ارزشمندترین چیزی که شاید برایمان بماند، این خاک، این خانه، این مردم است. همین. علی نریمان