ناوەندی زانستی - فەرهەنگی ڕۆنان

‍ ⭕️ انفال و حلبچه؛ جامعه‌شناسی مرگ و تراژدی تاریخ

✍ امجد ایرانخواه

♦️ در تاریخ معاصر خاورمیانه، کمتر فاجعه‌ای به اندازه‌ی عملیات انفال و بمباران شیمیایی حلبچه، ترکیبی از مرگ فیزیکی، حذف نمادین و سکوت جهانی را در خود دارد. بیش از ۱۸۲ هزار انسان کُرد—نه نظامی، نه تهدید، نه دشمن—بلکه کودک و پیر، زن و مرد، در دل کوهستان‌ها و دشت‌های بی‌پناه، در گودال‌های گورهای دسته‌جمعی آرمیدند؛ بی‌نام، بی‌سنگ، بی‌فریاد. این یک نسل‌کشی  بود و هم یک «حذف اجتماعی» بود. جامعه‌ای با تمام حافظه، زبان، رنج، و رؤیاهایش از صحنه‌ی هستی کنار زده شد. ♦️از منظر جامعه‌شناسی سیاسی، آنچه رخ داد تنها یک پاک‌سازی قومی نبود، بلکه یک پروژه‌ی تمام‌عیار برای بازنویسی نقشه‌ی هویتی منطقه بود. حاکمیت بعث، با تکیه بر منطق زیست-قدرت فوکویی، تصمیم گرفت چه کسی شایسته‌ی زیستن است و چه کسی باید خاموش شود. کُردها، در این منطق غیرانسانی، به "جمعیتی زائد" تبدیل شدند. آری، واژه‌ی «زائد»؛ آن‌گونه که قدرت‌های توتالیتر هر کجا تاریخ مقاومت را دیدند، آن را با مرگ پاسخ دادند. ♦️در حلبچه، بمب‌های شیمیایی نه فقط بدن‌ها را سوزاندند، بلکه حافظه‌ی جمعی را هدف گرفتند. به تعبیر هالبواکس، حافظه‌ی مشترک، شالوده‌ی هویت یک گروه است. با نابودی آن، هویت به فراموشی سپرده می‌شود. زنان بارداری که در آغوش کودکانشان جان دادند، پیرمردانی که با چشمان باز و پوست‌هایی متورم در کوچه‌ها افتاده بودند، نه فقط قربانی خشونت فیزیکی، که قربانی خشونت نمادینی شدند که می‌خواستند جهان را قانع کنند «هیچ اتفاقی نیفتاده است». ♦️و جهان؟ سکوت کرد. جامعه‌ی جهانی، رسانه‌ها، دولت‌ها، روشنفکران. این همان چیزی‌ست که بوردیو آن را خشونت نمادین سیستماتیک می‌نامد: تحمیل روایت اکثریت بر قربانی، با ابزار سکوت، تحریف و بی‌تفاوتی. وقتی مرگ، تنها «خبر» نیست، بلکه «سیاست» می‌شود، در آن لحظه ما با جنایت علیه حقیقت روبه‌رو هستیم. ♦️انفال و حلبچه تنها یک «تراژدی» نیست. این‌ها زخم‌هایی زنده‌اند در بدن یک ملت؛ ملت کُرد که قرن‌هاست با بی‌دولتی، حاشیه‌نشینی و حذف سیستماتیک دست‌وپنجه نرم می‌کند. و به گفته متفکر برجسته کورد" بختیار علی"، حزب بعث از بین رفت اما بعثسیسم هنوز زنده است. هنوز آپارتاید و نابرابری علیه کورد  به اشکال مختلف تداوم دارد. این زخم، تا زمانی که عدالت نیاید، نه التیام می‌یابد، نه فراموش می‌شود. https://t.me/RONANKURD

‍ ‍🔵ڕاپۆرتی پانێلی کومیتەی ئەدەبیاتی "ڕۆژەڤ" ناوەندی زانستی، فەرهەنگی رۆنان

جۆرەکانی گێڕانەوە ڕۆمانی ڕئالیسم - دەسپێکی ڕۆمان

پێشکەشکاری باس؛ فەرزاد موحەمەدی نووسەر و چالاکی ئەدەبی

رۆژی دووشەممە ۱٨ خاکەلێوەی  ۱۴۰۴ هەتاوی سەعات ۴ پاشنیوەڕۆ، لەدرێژەی بەرنامە و پرۆژە ئەدەبییەکانی خۆیدا، کۆڕێکی ئەدەبی بۆ نووسەر و چالاکی ئەدەبی "فەرزاد موحەمەدی"  سەبارەت بە جۆرەکانی گێڕانەوە لە ڕۆمان‌دا، بە تەوەری (جۆرەکانی گێڕانەوە، ڕئالیسم و دەسپێکی ڕۆمان) بە بەشداری و ئامادەبوونی هەندێک لە نووسەران و هۆگرانی ڕۆمان، لە ساڵۆنی کۆنفرانسی موجتەمع فەرهەنگی- هونەری مەریوان ساز کرد. 🔹لە دەسپێکی کۆڕەکەدا "حەمەی کەریمی" بەرپرسی کومیتەی "ڕۆژەڤ" بە مەبەستی کردنەوەی تەوەری باسەکە، لە دوو پاراگرافدا سەبارەت بە [ هونەری ڕۆمان،  ڕۆمان چییە و تەفاوەتی ئاوەزی فەلسەفە له گەڵ ئاوەز و هزری ڕۆمان] لە ڕوانگەی "میلان کۆندێراوە" لێدوانی دا. 🔹کاک فەرازد موحەمەدی نووسەر و چالاکی ئەدەبی لە ۴۵ خولەکەدا باسەکەی خۆی بە ناونیشانی [جۆرەکانی گێڕانەوە، ڕئالیسم و دەسپێکی ڕۆمان] خوێندنەویەکی شرۆڤەکارانەی لە وەزعیەتی مێژوویی ڕۆمان لە دۆن کێخۆتەوە تاکوو ئولیس ی جۆیس، و هەروەها جیاوازیی نێوان حەماسە،  ڕۆمانس و ڕۆمان و جۆرەکانی گێڕانەوە لە سەردەمی ڕۆمانس و ڕۆمان‌دا خستە بەر باس و لە چەند خاڵدا باسەکەی بردە پێشەوە. [بەڕێزیان لە سەرەتای باسەکەیدا  ئاماژەی بە ژانری حەماسە کرد کە پێش لە دایکبوونی ڕۆمان ئەو چەشنە لە گێڕانەوە باو بووە،  هەروەها باسی ئەوەی کرد وشەی ڕۆمان لە “ڕۆمانس”وەرگیراوە بە “نۆڤڵ” ناوڵا“ بە زمانەکانی دیکە وەرگێڕدراوەتەوە و بە مانای شتێکی تازەیە. هاوکات باسی هۆکارە کۆمەڵایەتی، سیاسی و هزرییەکانی کرد وەکوو بەستێن گەلێک بۆ لەدایک بوونی ڕۆمان، شۆرشی پیشە سازی، شۆڕشگەلی سیاسی، ڕەوتی فەلسەفی ڕۆشنگەری و سکولاریسم، داهینانی ماشینی چاپ کە کتێبی لە تاقانە بوون دوور خستەوە و ئیدی لە بەردەستە ،دۆزینەوەی تیشک (کشف نور) و درووست بوونی کەشتی و ڕاوی نەهەنگ بۆ ڕۆشنایی ماڵان بە ڕۆنی نەهەنگ کە ڕۆمانی “موبی دیک”هی ئەم سەردەمانەیە و چۆک دانانی تاریکی و هانینەوەی ڕۆشنایی بۆ ناوماڵان و گێڕانەوەی حەکایەتەکان، رەوتی فەلسەفی ڕۆشنگەری لە کۆپرنیک هەتاکو دکارت و دێڕە گرنگەکەی ”کۆگیتۆمۆ” بنەمای عەقل و زانست دواتر ئاماژە بە توخمە سەرەکیەکانی ڕۆمان کرا و دواتر شرۆڤەی رۆمانی “دۆن کیخۆتە” لە نووسینی سروانتێس لە سەرتاکانی سەدەی ۱۷ و وەرگێرانە بە پێزەکەی کاک موحەمەدی قازی لە فەرانسی بۆ سەر زمانی فارسی و دوو وەرگێرانی کوردی کە ئەحمەدی قازی و حەکیم کاکە وەیس کە لە زمانی سوییدی بە سۆرانی وەرگێڕاوە ئاماژە بەوە کرا کە کاتێ قەشە هەموو ئەو کتێبە حەماسیانە دەسووتێنێت کە بووەبە هۆکاری شێت بوونی دۆن کیخۆتە، سووتانی ڕابردوو بۆ لە دایک بوونی تاک بڕوایی کە بڕیارە “ڕۆمان نوێنەرایەتی بکات، سووتاندنی ڕۆمانس بۆ لە دایک بوونی “رئالیسم” کە دیسان بڕیارە ڕۆمان نوێنەرایەتی بکات]. 🔹دوای تەواو بوونی پانێلەکە، ئامادەبوانی کۆڕ، سەبارەت بە تەوەری پانێلەکە و کۆی باسەکان، ڕەخنە و بۆچوون و تێبینی خۆیان بە شێوەی پرسیار ئاراستەی بەڕێوەبەری پانێل کرد. بەدیارترین باس و لێدوانەکان سەبارەت بە پرس و بابەتەکان و ئەو ڕەخنانەی کە ئاراستەی پێشکەشکاری پانێل کران، لە لایەن ئەم دۆستانەوە بوو. [سابیر عەزیزی، ڕەووف مەحموود پوور، حامد بەهرامی، فارۆق سەعیدزادە، عەلی دلاویز، شەریف مورادی، ئومید قادری، عوسمان سەمەدی، ساڵح حەبیبی، ئەڵوەند ڕۆستەمی] 🔹بەشداری نووسەران و خوێنەرانی چالاکی ئەدەبیات لە کۆڕ  دانیشتنە ئەدەبییەکاندا، دەبێتە هۆی گەشەسەندنی ئەدەبیات ورووژاندنی پرس و بابەتی جیاواز و سازکردنی گوتاری ڕەخنەیی. بە هیوای بەردەوام بوون  و هەوڵی جیدی و داهێنەرانە لە پێناو هونەر و ئەدەبیاتی پرۆفیشناڵدا. https://t.me/rojev03 کومیتەی ئەدەبیاتی " ڕۆژەڤ " ناوەندی زانستی- فەرهەنگی ڕۆنان. https://t.me/RONANKURD

🔲 وێنە پانێلی کومیتەی ئەدەبیاتی "ڕۆژەڤ" ناوەندی زانستی، فەرهەنگی رۆنان

جۆرەکانی گێڕانەوە ڕۆمانی ڕئالیسم - دەسپێکی ڕۆمان

پێشکەشکاری باس؛ فەرزاد موحەمەدی نووسەر و چالاکی ئەدەبی

دووشەممە ۱٨ی خاکەلێوەی ۱۴۰۴، کاتژمێر ۴ی دوانیوەرۆ موجتەمەعی فەرهەنگی، هونەری مەریوان https://t.me/RONANKURD

‍ ‍ ‍ ‍ 🔵 کومیتەی ئەدەبیاتی "ڕۆژەڤ" ناوەندی زانستی، فەرهەنگی رۆنان بەڕێوە ئەبات؛ 🔹پانێلی

جۆرەکانی گێڕانەوە ڕۆمانی ڕئالیسم - دەسپێکی ڕۆمان

پێشکەشکاری باس؛ فەرزاد موحەمەدی نووسەر و چالاکی ئەدەبی

🔹 باس و لێدوانی ئەدەبی، گفتگۆ و پرسیار و وڵام 🔹دووشەممە ۱٨ی خاکەلێوەی ١٤٠٤، کاتژمێر ٤ دوانیوەرۆ 🔹شوێن؛ موجتەمەعی فەرهەنگی، هونەری مەریوان https://t.me/RONANKURD

‍ 🔥ڕۆژ لە ئاسۆی سوور شەوق ئەداتەوە 🔥ئەڵێ ئەمساڵیش نەورۆز هاتەوە نەورۆز یا نوێ ڕۆژ بە مانای  نوێبوونەوەی ڕۆژ دێت. لێرەدا مەبەست  ڕۆژێکی نوێ لە ساڵێکی نوێ و وەرزێکی نوێیە. بە درێژایی مێژوو ئەم ڕۆژە گرنگترین ڕۆژ و گرنگترین بۆنەی ساڵ بووە بۆ گەلی کورد و گەڵانی زاگرۆس. هەمیشە کۆتایی هاتنی زستان و هاتنی وەرزی بەهار، سەرکەوتن و موژدەیەکی شادیبەخش بووە و ئاماژەی تەواوبوونی ڕۆژانی بەستەڵەک و ئێش و زەحمەتی زستان بووە. نەورۆز تەنانەت پێش ئەوەی ببێت بە بۆنەیەکی نەتەوەیی و سیاسی، بۆنەیەکی کۆمەلایەتی گرێدڕاوی هەل و مەرجی جۆگرافیای ژیان و پیشەی ئاژەڵداری و کشتوکاڵ بووە. کاتێ گەلی کورد کەوتە بەر پەلامار و هێرش و ئینکار و قڕکردن، نەورۆزیش بوو بە هێمای خۆڕاگری و بەرخۆدان. بوو بە هەوێنی یەکگرتن و ڕەمزی خۆڕاگری و سەرکەوتن. بە واتایەکی‌تر نەورۆز هەمیشە هێزی یەکگرتن و دینامیکی بە جووڵە خستنی گەلانی بندەست بووە بۆ سەرهەڵدان لە دژی ستەم و ژێردەستی و ناعەداڵەتی. ئەمساڵ لە کاتێدا نەورۆز پیرۆز ئەکەین کە دۆزی کورد و تێکۆشان بۆ ئازادی لە هەستیارترین کاتی مێژوویی خۆیدایە، کورد لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست فیگەرێکی سەرەکی و پێشەنگی پرۆسەی دێمۆکراسی و ئازاداییە لە ناوچەکە. ئەگەر دینامیکی هزری و کۆمەڵایەتی  بە شێوەیەکی ڕاست ئانالیز بکرێ و کەڵکی لێ بگیردرێ، ئەوا بەستێنی نێونەتەوەیی و ناوچەیی  ئامادەی گۆڕانکاری بنەمایی و جەوهەرییە، بە جۆرێک گەلی کورد بە گەڕانەوە بۆ ناو کایەی سیاسی و جڤاکی  ئەتوانێ ئاقاری سیاسی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە سەدەی بیستویەک ئاراستە بکات. فرەڕەنگی و پلۆرالیزمی جڤاکی و داواکاری کۆنکرێت و ڕوون  بە پێشەنگی گەنجان و ژنان، ئەتوانێ تایبەتمەندی ڕێوڕەسمەکانی نەورۆز بێت. پێویستە ناوەڕۆکی چالاکییەکانی نەورۆز بە ڕەنگاڵەیی بیر و هزری کۆمەڵگا لە پێشی فۆرم و هێما حزبییەکان بێت. نەورۆز پێش ئەوەی بۆنەیەکی حزبی بێت، بۆنەیەکی نیشتمانی و نەتەوەیی و هێمای ئازادییە. جۆش و خرۆشی کۆمەڵگا، ئاماژەی پتانسیلی پەنگ خواردووی گۆڕانکاری و تینووبوونی ئازادییە. بە جەماوەریکردنی نەورۆز و بەڕێوەچوونی ئەم جێژنە بەنرخە بە شێوەی گشتی و بە کۆمەڵ، گەیشتنی ئاستێکی باشی ڕێکخستنی چالاکی مەدەنی و کۆمەڵایەتی و جەماوەرییە. پێویستە نەریتی فرەڕەنگی و فرەدەنگی و دروشمی هەمەلایەنە و گشتگیر جارێکی دیکە واتا و مانای سەرەکی و پڕ بایەخ بدەینەوە بە ڕۆح و جەوهەرەی نەورۆز و بیکەین بە هەوێنی یەکگرتوویی و ئامانجی هاوبەش. بۆیە بەم زێهنیەتەوە باشتر لە ساڵانی پێشوو بە پێشوازی پیرۆزکردنی نەورۆز بڕۆین.

بژی نەورۆز 🔥ساڵی نوێی کوردی پیرۆز بێت🔥

ناوەندی زانستی - فەرهەنگی ڕۆنان https://t.me/RONANKURD

‍ 🔥ڕۆژ لە ئاسۆی سوور شەوق ئەداتەوە 🔥ئەڵێ ئەمساڵیش نەورۆز هاتەوە نەورۆز یا نوێ ڕۆژ بە مانای  نوێبوونەوەی ڕۆژ دێت. لێرەدا مەبەست  ڕۆژێکی نوێ لە ساڵێکی نوێ و وەرزێکی نوێیە. بە درێژایی مێژوو ئەم ڕۆژە گرنگترین ڕۆژ و گرنگترین بۆنەی ساڵ بووە بۆ گەلی کورد و گەڵانی زاگرۆس. هەمیشە کۆتایی هاتنی زستان و هاتنی وەرزی بەهار، سەرکەوتن و موژدەیەکی شادیبەخش بووە و ئاماژەی تەواوبوونی ڕۆژانی بەستەڵەک و ئێش و زەحمەتی زستان بووە. نەورۆز تەنانەت پێش ئەوەی ببێت بە بۆنەیەکی نەتەوەیی و سیاسی، بۆنەیەکی کۆمەلایەتی گرێدڕاوی هەل و مەرجی جۆگرافیای ژیان و پیشەی ئاژەڵداری و کشتوکاڵ بووە. کاتێ گەلی کورد کەوتە بەر پەلامار و هێرش و ئینکار و قڕکردن، نەورۆزیش بوو بە هێمای خۆڕاگری و بەرخۆدان. بوو بە هەوێنی یەکگرتن و ڕەمزی خۆڕاگری و سەرکەوتن. بە واتایەکی‌تر نەورۆز هەمیشە هێزی یەکگرتن و دینامیکی بە جووڵە خستنی گەلانی بندەست بووە بۆ سەرهەڵدان لە دژی ستەم و ژێردەستی و ناعەداڵەتی. ئەمساڵ لە کاتێدا نەورۆز پیرۆز ئەکەین کە دۆزی کورد و تێکۆشان بۆ ئازادی لە هەستیارترین کاتی مێژوویی خۆیدایە، کورد لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست فیگەرێکی سەرەکی و پێشەنگی پرۆسەی دێمۆکراسی و ئازاداییە لە ناوچەکە. ئەگەر دینامیکی هزری و کۆمەڵایەتی  بە شێوەیەکی ڕاست ئانالیز بکرێ و کەڵکی لێ بگیردرێ، ئەوا بەستێنی نێونەتەوەیی و ناوچەیی  ئامادەی گۆڕانکاری بنەمایی و جەوهەرییە، بە جۆرێک گەلی کورد بە گەڕانەوە بۆ ناو کایەی سیاسی و جڤاکی  ئەتوانێ ئاقاری سیاسی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە سەدەی بیستویەک ئاراستە بکات. فرەڕەنگی و پلۆرالیزمی جڤاکی و داواکاری کۆنکرێت و ڕوون  بە پێشەنگی گەنجان و ژنان، ئەتوانێ تایبەتمەندی ڕێوڕەسمەکانی نەورۆز بێت. پێویستە ناوەڕۆکی چالاکییەکانی نەورۆز بە ڕەنگاڵەیی بیر و هزری کۆمەڵگا لە پێشی فۆرم و هێما حزبییەکان بێت. نەورۆز پێش ئەوەی بۆنەیەکی حزبی بێت، بۆنەیەکی نیشتمانی و نەتەوەیی و هێمای ئازادییە. جۆش و خرۆشی کۆمەڵگا، ئاماژەی پتانسیلی پەنگ خواردووی گۆڕانکاری و تینووبوونی ئازادییە. بە جەماوەریکردنی نەورۆز و بەڕێوەچوونی ئەم جێژنە بەنرخە بە شێوەی گشتی و بە کۆمەڵ، گەیشتنی ئاستێکی باشی ڕێکخستنی چالاکی مەدەنی و کۆمەڵایەتی و جەماوەرییە. پێویستە نەریتی فرەڕەنگی و فرەدەنگی و دروشمی هەمەلایەنە و گشتگیر جارێکی دیکە واتا و مانای سەرەکی و پڕ بایەخ بدەینەوە بە ڕۆح و جەوهەرەی نەورۆز و بیکەین بە هەوێنی یەکگرتوویی و ئامانجی هاوبەش. بۆیە بەم زێهنیەتەوە باشتر لە ساڵانی پێشوو بە پێشوازی پیرۆزکردنی نەورۆز بڕۆین.

بژی نەورۆز 🔥ساڵی نوێی کوردی پیرۆز بێت🔥

ناوەندی زانستی - فەرهەنگی ڕۆنان https://t.me/RONANKURD

🔥نه‌ورۆز، هێمای ژیانەوە و ئازادی🔥

نەورۆز جێژنێکی دێرین، هاوکات لە گەڵ ژیانەوەی سروشت، هیوا و داهاتوویه‌کی پڕ لە ئومێد و پڕە له‌ خۆشی و هه‌ستی جوان و ئاواته‌ به‌دی نه‌هاتوه‌کانی رابوردوو. نەورۆز و ساڵی نوێ بە درێژایی مێژوو، خولیای ئازادی و سەربەستی و ژیانێ نوێ و بەخشینی داهاتوویەکی نوێیە بۆ تاکەکان و کۆمەڵگا. نەورۆزی کوردستان، هێمای جوانی و رەنگاورەنگی، نەورۆزی ژن و جوانییەکانی، نەورۆزی ژیانی نوێ و سەربەستی، هێمای فرەچەشنی و هەوێنی گەشاوەیی و زیندوویی کۆمەڵگای کوردستان. 🔥پیرۆز بێت نەورۆزی ۲۷۲٥🔥 https://t.me/RONANKURD

🔥نه‌ورۆز، هێمای ژیانەوە و ئازادی🔥

نەورۆز جێژنێکی دێرین هاوکات لە گەڵ ژیانەوەی سروشت، هیوا و داهاتوویه‌کی پڕ لە ئومێد و پڕە له‌ خۆشی و هه‌ستی جوان و ئاواته‌ به‌دی نه‌هاتوه‌کانی رابوردوو. نەورۆز و ساڵی نوێ بە درێژایی مێژوو، خولیای ئازادی و سەربەستی و ژیانێ نوێ و بەخشینی داهاتوویەکی نوێیە بۆ تاکەکان و کۆمەڵگا. نەورۆزی کوردستان، هێمای جوانی و رەنگاورەنگی، نەورۆزی ژن و جوانییەکانی، نەورۆزی ژیانی نوێ و سەربەستی، هێمای فرەچەشنی و هەوێنی گەشاوەیی و زیندوویی کۆمەڵگای کوردستان. 🔥پیرۆز بێت نەورۆزی ۲۷۲٥🔥 https://t.me/RONANKURD

‍ 🛑 هورامان؛ توریسم یا تروریسم فرهنگی

✍ عادل ایرانخواە

🔻در سالهای اخیر توریستهایِ به نسبت زیادی از منطقه ی هورامان دیدن کرده‌اند که این خود به توهمات ناسیونالیستیِ هورامی‌ها دامن زده و در مخیله‌شان چنین می‌پندارند که جهانیان کم کم دارند پی به اهمیتِ فرهنگ هورامان می‌برند. اما کافیست که به این پدیده در بستری کلی‌تر بنگریم چراکه فقط پای هورامان در میان نیست. در یکی دو دهه‌ی اخیر سلایق توریستها به بازدید از مناطق بکر و بدوی هدایت شده، رویه‌ایی که در آن ما با مسافرت ساکنین مراکز شهری به نواحیِ حاشیه‌اییِ نامتمدن طرفیم؛ از قبایل آفریقایی بگیر تا هورامان خودمان! توریستهایی که در تقلای اصالت، معنویت، سادگی و از این دست مفاهیم تو خالی‌اند. این گرایش آشکارا از زیبایی شناسیِ پست مدرن تغذیه می‌کند. اما همانطور که بوردیو خاطر نشان میکند، سلطه‌ی طبقاتی هرچند شکلی فرهنگی به خود گرفته است اما نهایتن ماهیتی اقتصادی دارد. بنابراین فهم درست ما از این روال در گرو درک پشتوانه‌ی اقتصادی آن است؛ این سوال که چرا ذائقه‌ی مسافران به بازدید از مناطق بدوی هدایت شده؟ سوالی که پاسخش را باید در منطق و مناسبات سرمایه جست. 🔻سرمایه، خلا را برنمی‌تابد، هیچ وقت نمی‌خواهد جایی خالی، به حال خودش رها شود و گوشه‌هایی از فضای جهان، بیرون از روابط سرمایه‌داری باقی بماند یا ذره‌ایی از پتانسیل تحقق ارزش افزوده و تراکم سرمایه به صورت بالقوه رها شده و بالفعل نشود. یعنی تمامیِ فضاها باید به گونه‌ایی پر شوند و چرخه‌ی پول را روغن کاری کنند. این همان منطق جهانی شدن سرمایه است. حرکت سرمایه به تمامیِ گوشه کنارهای جهان، به دنجترین نقاط تا درگیر فرایند بازتولید سرمایه شوند. 🔻بنابراین رواج این قبیل مسافرتها و بازدید از مکانهایی چون هورامان نه به معنای اعتبار و اهمیت آن بلکه در حکم نسخه ایست که سرمایه‌داری برای آن تجویز کرده است. در چنین مناطقی که چندان به توسعه و پیشرفتی نایل نشده اند، چه بهتر که بتوان از همین بدویت آنها پول درآورد. اما آنچه که در امثال هورامان مبادله و به فروش گذاشته می‌شود خودِ فرهنگشان است. به سیمایِ جدید هورامان که نگاه کنید پر شده از فروشگاههای صنایع دستی و عرضهء هر آنچه که یک توریست تقاضا می‌کند؛ نه فقط صنایع دستی بلکه تمامی رویدادهای آیینی و اجتماعی هم در روال تجاری سازی فرهنگ به فروش گذاشته شده اند. به دیگر بیان ویترینی فراهم شده برای نمایشِ امر تماشایی و پوشاندن واقعیت.   🔻"گردشگر آدمخوار" به هیچ وجه تعبیری بی‌ربط نیست چراکه نه تنها منابع و کالاهای مادی، بلکه فرهنگ جامعه ی میزبان را هم مصرف میکند. بیراه نیست اگر این گرایش از توریسم را معادل استعمار در قرون پیشین بدانیم. منتها در یک بازیِ مضحک خودِ جامعه‌ی میزبان هم همان تصویر جعلی و کاذب را به خورد مسافران میدهد و حتی خودشان را از نگاه او ورنداز می‌کنند و گردشگران هم آنها را توام با تکبری آقا منشانه به اجرای همان نمایش تشویق می‌کنند. چیزی شبیه به نگرش ما به بچه‌های کوچک؛ هرچند جدیشان نمی‌گیریم اما برای اینکه دنیای موهومشان خراب نشود در بازیشان مشارکت می کنیم. یک ریاکاریِ مشمئز کننده همیشه در نگاه گردشگر هست. او همیشه با حفظ فاصله نگاه می کند، همچون دیدن حیوانات در قفسهایِ باغ وحش! گردشگر جامعه‌ی بدوی را در تصویری قاب شده و کارت پستالی می‌نگرد و فقط زمانی می‌تواند درکی درست داشته باشد که فاصلهء  محلی‌ها را از آداب و رسومشان ببیند تا به او بگویند؛ ما مجبوریم به این مناسک احمقانه احترام بگذاریم، تو چرا می خواهی مرتکب چنین حماقتی شوی؟ در واقع آنچه که توریستها در پیش هستند یک دیگریِ اخته شده است. علی رغم ادعایی که این جریان توریسم (به تاسی از چند فرهنگ گرایی پست مدرن) می‌کند آنها فقط تا آنجا با فرهنگهای دیگر مدارا می‌کنند که آداب و سننشان بی‌خطر باشد، تا آنجا که یک دیگریِ واقعی نباشند. عاری از جوهر دیگر بودگی (مثلن اعتراضشان به ختنه‌ی دختران در این مناطق) همان قهوه‌ی بدون کافئین و آبجوی بدون الکل!  🔻الا ایحال مراکز شهری و صنعتی برای جان تازه بخشیدن به شهروندان خسته، به مناطق تفریحی اقماری وابسته‌اند. به مکانهایی که تلفیقی از طبیعت و معنویت باشند و رازو رمز نداشته شان بتواند چند صباحی مسافران را ریفرش کند تا همچنان که آدورنو می گوید برگردنند و قبراق تر به گردش پول کمک کنند. نتیجتن آنچه که گفته شد را می‌توان با ارجاع به مارکس خلاصه کرد؛ در جهان سرمایه‌داری، فرهنگ تبدیل به انباری می‌شود که هیچ آت و آشغالی از آن حذف نمی‌شود، مبادا که روزی برای آن مشتری پیدا شود! و اکنون هم برای فرهنگ هورامان مشتریانی پیدا شده! این را هم اضافه کنم؛ "شیوه ایی از انتقال سنت وجود دارد که معادل فاجعه است، میراث." https://t.me/RONANKURD

در سالهای اخیر توریستهایِ به نسبت زیادی از منطقه ی هورامان دیدن کرده اند که این خود به توهمات ناسیونالیستیِ هورامی ها دامن زده. و در مخیله شان چنین می پندارند که جهانیان کم کم دارند پی به اهمیتِ فرهنگ هورامان می برند. اما کافیست که به این پدیده در بستری کلی تر بنگریم چراکه فقط پای هورامان در میان نیست. در یکی دو دهه ی اخیر سلایق توریستها به بازدید از مناطق بکر وبدوی هدایت شده، رویه ایی که در آن ما با مسافرت ساکنین مراکز شهری به نواحیِ حاشیه اییِ نامتمدن طرفیم؛ از قبایل آفریقایی بگیر تا هورامان خودمان! توریستهایی که در تقلای اصالت، معنویت، سادگی و ازاین دست مفاهیم تو خالی اند. این گرایش آشکارا از زیبایی شناسیِ پست مدرن تغذیه می کند. اما همانطور که بوردیو خاطر نشان می کند، سلطه ی طبقاتی هرچند شکلی فرهنگی به خود گرفته است اما نهایتن ماهیتی اقتصادی دارد. بنابراین فهم درست ما از این روال در گرو درک پشتوانه ی اقتصادی آن است؛ این سوال که چرا ذائقه ی مسافران به بازدید از مناطق بدوی هدایت شده؟ سوالی که پاسخش را باید در منطق و مناسبات سرمایه جست. سرمایه، خلا را برنمی تابد، هیچ وقت نمی خواهد جایی خالی، به حال خودش رها شود و گوشه هایی از فضای جهان، بیرون از روابط سرمایه داری باقی بماند یا ذره ایی از پتانسیل تحقق ارزش افزوده و تراکم سرمایه به صورت بالقوه رها شده و بالفعل نشود. یعنی تمامیِ فضا ها باید به گونه ایی پر شوند و چرخه ی پول را روغن کاری کنند. این همان منطق جهانی شدن سرمایه است. حرکت سرمایه به تمامیِ گوشه کنارهای جهان، به دنجترین نقاط تا درگیر فرایند بازتولید سرمایه شوند. بنابراین رواج این قبیل مسافرتها و بازدید از مکانهایی چون هورامان نه به معنای اعتبار و اهمیت آن بلکه در حکم نسخه ایست که سرمایه داری برای آن تجویز کرده است. در چنین مناطقی که چندان به توسعه و پیشرفتی نایل نشده اند، چه بهتر که بتوان از همین بدویت آنها پول دراورد. اما آنچه که در امثال هورامان مبادله و به فروش گذاشته می شود خودِ فرهنگشان است. به سیمایِ جدید هورامان که نگاه کنید پر شده از فروشگاههای صنایع دستی و عرضهء هر آنچه که یک توریست تقاضا می کند؛ نه فقط صنایع دستی بلکه تمامی رویدادهای آیینی و اجتماعی هم در روال تجاری سازی فرهنگ به فروش گذاشته شده اند. به دیگر بیان ویترینی فراهم شده برای نمایشِ امر تماشایی و پوشاندن واقعیت.   "گردشگر آدمخوار" به هیچ وجه تعبیری بی ربط نیست چراکه نه تنها منابع و کالاهای مادی، بلکه فرهنگ جامعه ی میزبان را هم مصرف میکند. بیراه نیست اگر این گرایش از توریسم را معادل استعمار در قرون پیشین بدانیم. منتها در یک بازیِ مضحک خودِ جامعه ی میزبان هم همان تصویر جعلی و کاذب را به خورد مسافران میدهد و حتی خودشان را از نگاه او ورنداز می کنند و گردشگران هم آنها را توام با تکبری آقا منشانه به اجرای همان نمایش تشویق می کنند. چیزی شبیه به نگرش ما به بچه های کوچک؛ هرچند جدیشان نمی گیریم اما برای اینکه دنیای موهومشان خراب نشود در بازیشان مشارکت می کنیم. یک ریاکاریِ مشمئز کننده همیشه در نگاه گردشگر هست. او همیشه با حفظ فاصله نگاه می کند، همچون دیدن حیوانات در قفسهایِ باغ وحش! گردشگر جامعه ی بدوی را در تصویری قاب شده و کارت پستالی می نگرد و فقط زمانی می تواند درکی درست داشته باشد که فاصلهء  محلی ها را از آداب و رسومشان ببیند تا به او بگویند؛ ما مجبوریم به این مناسک احمقانه احترام بگذاریم، تو چرا می خواهی مرتکب چنین حماقتی شوی؟ در واقع آنچه که توریستها در پیش هستند یک دیگریِ اخته شده است. علی رغم ادعایی که این جریان توریسم( به تاسی از چند فرهنگ گرایی پست مدرن) می کند آنها فقط تا آنجا با فرهنگهای دیگر مدارا می کنند که آداب و سننشان بی خطر باشد، تا آنجا که یک دیگریِ واقعی نباشند. عاری از جوهر دیگر بودگی (مثلن اعتراضشان به ختنه ی دختران در این مناطق) همان قهوه ی بدون کافئین و آبجوی بدون الکل!  الا ایحال مراکز شهری و صنعتی برای جان تازه بخشیدن به شهروندان خسته ، به مناطق تفریحی اقماری وابسته اند. به مکانهایی که تلفیقی از طبیعت و معنویت باشند و رازو رمز نداشته شان بتواند چند صباحی مسافران را ریفرش کند تا همچنان که آدورنو می گوید برگردنند و قبراق تر به گردش پول کمک کنند. نتیجتن آنچه که گفته شد را می توان با ارجاع به مارکس خلاصه کرد؛ در جهان سرمایه داری، فرهنگ تبدیل به انباری می شود که هیچ آت و آشغالی از آن حذف نمی شود، مبادا که روزی برای آن مشتری پیدا شود! و اکنون هم برای فرهنگ هورامان مشتریانی پیدا شده! این را هم اضافه کنم؛ "شیوه ایی از انتقال سنت وجود دارد که معادل فاجعه است، میراث."

🔲 وێنە پانێلی کومیتەی ئەدەبیاتی "ڕۆژەڤ" ناوەندی زانستی، فەرهەنگی رۆنان ڕەخنە و خوێندنەوەی نۆڤێڵتی "مەسخ"ی کافکا، باس و لێدوانی ئەدەبی

بەڕێوەبەر؛ شەریف مورادی پێشکەشکار؛ حەمەی کەریمی    ‌                 و یادگار ڕۆزبە

دووشەممە ۲۰ی ڕەشەمەی ١٤٠٣، کاتژمێر ٤ی دوانیوەرۆ موجتەمەعی فەرهەنگی، هونەری مەریوان https://t.me/RONANKURD

‍ 🔵 ڕاپۆرتی پانێلی کومیتەی ئەدەبیاتی "ڕۆژەڤ" ناوەندی زانستی - فەرهەنگی ڕۆنان. 🔹کومیتەی ئەدەبیاتی "ڕۆژەڤ" رۆژی دووشەممە 20ی ڕەشەمەی 1403، کاتژمێر 4ی پاشنیوەڕۆ، بە پێی بەرنامە و پرۆژە ئەدەبییەکانی خۆی، کۆڕێکی  بۆ ڕەخنە و  خوێندنەوەی نۆڤڵیتی "مەسخ"ی کافکا، بە بەشداری نووسەران و شاعیران و بەشێکی بەرچاو لە خوێنەرانی چالاکی ئەدەبیات، لە هۆڵی کونفرانسی موجتەمەعی فەرهەنگی- هونەری مەریوان ساز کرد. 🔹لە دەسپێکی کۆڕەکەدا کاک "شەریف مورادی" بەڕێوەبەری کۆڕەکە، باسێکی کورتی بە مەبەستی ناساندنی داستانی "مەسخ" پێشکەش کرد. دواتر چەند پاژ لە داستانەکە لە لایەن خاتوو "سوونیا نیکخا" خوێنەری چالاکی ئەدەبیات،  بۆ ئامادەبوانی کۆڕ خوێندرایەوە. 🔹پاشان پانێلی ڕەخنە و خوێندنەوەی داستان، لە دوو بەشدا لە لایەن بەڕێزان  "حەمەی کەریمی و یادگار رووزبە" لە تایمێکی یەک کاتژمێریدا پێشکەش بە بەشداربوان کرا. کاک حەمەی کەریمی،  لە چەند خاڵی تایبەتدا بە ئاماژەدان بە خوێندنەوە و بۆچوونەکانی هەر یەک لە (ولادیمیر نابوُکف و تئۆدۆر ئادۆڕنۆ)  سەبارەت بە کارەکانی کافکا بە گشتی و بە تایبەت داستانی "مەسخ" باسێکی تیۆریک و پسپۆڕانەی دەربارەی کافکا و وەزعیەتی کافکایی و فەلسەفەی نیهیلێستی و دۆڕانی مانا (معنا باختگ)، پێشکەش بە بەشداربوان کرد. ناو براو  لە بەشێک لە قسەکانیدا ئاوڕی دایەوە لە یادداشتەکانی ئادۆڕنۆ و  ڕەخنە و بۆچوونەکانی سەبارەت بە کارەکانی کافکا و (ئۆتۆریتەی دەقی کافکایی). هاوکات لە بەشی لێکدانەوی نەسری کافکادا ئاماژەی بە هەندێک خاڵی لاواز دا کە ئادۆڕنۆ وەکوو خالی لاوازی نەسری کافکا قامک دەخاتە سەری وەکوو (یەکنەواختی، وەسفی ئیبهامەکان و بونبەستەکان کە بەردەوام دووپات دەبنەوە لە کۆی کارەکانی کافکادا تەنانەت لە ڕۆمانە گەورەکانیشدا) پاشان لە ڕوانگەی "ولادیمیر نابوکوف"ەوە باسی ناوەرۆک و ئەو چەمکانەی کرد کە نووسەر لە داستانی "مەسخ"دا بە باشترین شێوە کەڵکی لێوەرگرتووە. 🔹لە بەشی دووەمی پانێلەکەدا، بەڕێز "یادگار روزبە" باسەکەی خۆی بە سەردێڕی (هاتنە ژوورەوەی حەشەرات قەدەغەیە) پێشکەش کرد و دواتر  لە ڕوانگەی زانستی ئێنتۆمۆلۆژی (حەشەرە ناسی) و هاوکات  بە ئاوڕدانەوە لە بۆچوونەکانی "نابوکوف" بەرهەمەکەی خسته بەر باس و هەڵسەنگاندن. 🔹دوای تەواو بوونی پانێلەکە، ئامادەبوانی کۆڕ، لە چەند گۆشەنیگای جیاوازەوە باس و  لێدوانەکانیان بە شێوەی ڕەخنە و  پرسیار و وڵام سەبارەت بە کۆی باسەکان و بەرهەمەکە ئاراستە کرد. بەدیارترین باس و لێدوانەکان سەبارەت بە کۆی باسەکان و نۆفلێتەکە  لە لایەن ئەم هاوڕێیانەوە بوو. [ سابیر عەزیزی، عادڵ موحەممەد پوور، حامد بەهرامی، فەرزاد موحەممەدی، ئومید قادری] 🔹ئامادەبوونی نووسەران و خوێنەرانی چالاکی ئەدەبیات لە  دانیشتنەکاندا، دەبێتە هۆی گەشەسەندنی پرۆژە ئەدەبییەکان و ورووژاندنی پرس و بابەتی جیاواز و سازکردنی گوتاری ڕەخنەیی. بە هیوای بەردەوام بوون  و هەوڵی جیدی و داهێنەرانە لە پێناو هونەر و ئەدەبی پرۆفیشناڵدا. https://t.me/RONANKURD