dusharge1 | همت شهبازی

☂️ اوردا «اوروس وار» ۱۹۸۹-جو ایلده تیکانلی مفتیللر قیریلدیغی زامان ۱۷ یاشیم واردی. آرازین جنوب ساحلینده، موغان بؤلگه‌سینده یاشاییردیق و آرازین او تایینا مناسبتیمیز فرقلی ایدی. بیزلره شاه رئژیمیندن میراث قالمیش بیر ایدئولوژی تبلیغات واردی: «او تایدا اوروس وار» – دئیه بیزی قورخودوردولار و بیر-بیریمیزدن اوزاقلاشدیرماغا چالیشیردیلار. ۱۲-۱۳ یاشیمادک بو تبلیغاتا اینانیردیم. ایلک دفعه سرحدلر آچیلدیقدا، قوزئیلی سویداشلاریمیز شهریمیزه آخین ائتدیلر. اونلارین بیزیمله عینی دیلده دانیشدیقلارینی ائشیتدیکده، همین «اوروس وار» قورخوسو منده تامام داغیلدی. سرحدیانی بؤلگه‌لرده انسانلار بیر-بیرینه قوووشدو. قوزئیلی و گونئیلی شهرلرده اهالی عادتا یئر دییشدی. مثلاً، جلیل‌آباد گونئیلی انسانلارلا، پارساباد و بیله‌سوار ایسه قوزئیلی سویداشلارلا دولدو. ۱۷ یاشلی بیریسی کیمی جلیل‌آباددا کئچیریلن میتینقلرده چیخیش ائد‌نلری بؤیوک ماراقلا دینله‌ییردیم. آرتیق قورخو یوخ، ماراق و جوشقو واردی. هله سرحدلر آچیلمازدان اؤنجه، ۱۵-۱۶ یاشلاریمدا ادبیاتا ماراق گؤستریردیم. آنجاق تورکجه کیتاب تاپماق چتین ایدی. یالنیز آذربایجان رادیوسو و تئلئویزییاسی واسطه‌سیله اؤز دیلیمیزی و ادبیاتیمیزی اؤیره‌نیردیک. تورکجه کیتابا سوسامیشدیم. جلیل‌آباددا «علی میدانی» دئییلن بیر یئرده آزاده روستمووانین چاپ ائتدییی فضولی دیوانینی تاپدیم. بو منیم اوچون بؤیوک بیر سئوینج ایدی. همین ایللرده پاسپورت‌سوز، سربست بیر شکیلده عینی ملتین انسانلاری سرحدی کئچه‌رک بیر-بیری ایله قوووشوردو. بئله گونلر اونودولمازدیر. بوگون ۳۱ دئکابر همین گوندور. 🔰یازی ۲۰۲۲.جی ایلده آذربایجان رادیوسونون «کؤرپو» وئریلیشینده‌کی چیخیشیمین آزاجیق دییشیکلیکله یازییا کؤچورولموش متنی‌دیر. ✍️همت شهبازی 🦜 https://t.me/dusharge1

🔰 عزیزه جعفرزاده‌نین «عشق سلطانی» رومانی اؤلمز یازاریمیز عزیزه جعفرزاده‌نین «عشق سلطانی» رومانی آذربایجان شاعری محمد فضولی‌نین حیاتی اوزرینده قورولوب. "جعفرزاده، عؤمرونون سون ایلینده، خسته یاتاغیندا ایکن بو رومانی دیکته ائتمیشدیر" (۲۰۲۳:۱۹) یازان پروفئسور پروانه بایرام بو اثری شیفاهی نقل ائتمه حساب ائدیر. دئمه‌لی یازار اونو دیکته ائدیب. سونرا یازییا کؤچورولوبدور. بو، اونون روایت و نقل ائتمه استعدادینی دا گؤستریر. اثری اوخومامیشدان اؤنجه دوشونورسن کی، آخی بو شاعرین حیاتی باره‌ده چوخ آز معلومات وار. اما یازیچی فضولینین شعرلریندن و فیکیرلریندن چیخیش ائد‌رک ۲۵۰ صحیفه‌لیک ماراقلی بیر رومان قورا بیلمیشدیر. یازیچی بورادا کلاسیک صنعتکارین حیاتینا دایر فاکتلارین آزلیغینی ضعیف‌لیک کیمی دئییل، عکسینه، بدیعی تخییول اوچون امکان کیمی دیرلندیریر. فضولینین حیاتی حاققیندا تاریخی منبع‌لرین محدودلوغو روماندا شاعرین داخیلی دونیاسینین، پوئتیک دوشونجه‌سینین و معنوی درامینین اؤن پلانا چیخاریلماسی ایله برپا اولونور. حادثه‌لرین تصویری، سوژئت قوروجولوغو او قدر ایناندیریجی‌دیر کی، اوخوجو اؤزونو حادثه‌لرین ایچینده حیس ائدیر. رومانین اساس دایاق نقطه‌سی فضولینین پوئزییاسی‌دیر. مؤلف شعرلری ساده‌جه سیتات کیمی تقدیم ائتمیر، اونلاری سوژئتین حرکت‌وئریجی قوه‌سینه چئویریر. هر بیر پوئتیک متن فضولینین حیاتی ایله علاقه‌لندیریلیر، سانکی شعرلر اونون یاشانتیلارینین داوامی و ایضاحی‌دیر. بو یاناشما اوخوجویا فضولینی یالنیز تاریخی شخصیت کیمی دئییل، حیسس ائد‌ن، عذاب چکن، سئو‌ن و دوشونن بیر انسان کیمی قاوراماغا امکان وئریر. اثرده ۱۶.جی عصرین سیاسی و تاریخی منظره‌سی ده آرخا پلان رولونو اویناییر. عثمانلی–صفوی قارشی‌دورماسی، سارای مناسبتلری، دؤورون ایدئولوژی گرگین‌لیکلری فضولینین طالعی ایله ایچ-ایچه تقدیم اولونور. بئله‌لیکله، شاعرین داخیلی فاجعه‌سی ایله دؤورون تاریخی فاجعه‌سی آراسیندا پارالئل‌لیک قورولور. رومانین ان ماراقلی جهتلریندن بیری فضولینین قادینا، سئوگییه و اؤلومه باخیشینین بدیعی شکیلده آچیلماسی‌دیر. اونون سلطان سلیمان قانونی‌نین باجیسی ایله مناسیبتی تاریخی فاکت اولماقدان داها چوخ، سیمبولیک معنا داشییر. بو مناسبت فضولینین ال‌چاتماز سئوگی ایدئیاسینی، عشقین دونیوی و ایلاهی قاتلارینی عینی آندا یاشاماسینی ایفاده ائدیر. عزیزه جعفرزاده بو اثرله فضولینی اوخوجویا یئنیدن کشف ائتدیریر و اونون پوئزییاسینین آرخاسیندا دایانان درین معنوی دونیانی گؤرونن حالا گتیریر. بوگون عزیزه جعفرزاده‌نین 104.جو دوغوم گونودور. 1404.10.8 ✍️همت شهبازی 🦜 https://t.me/dusharge1

عشق سلطانی عزیزه جعفرزاده کؤچورن: میلا تیموری قالان‌یورد یاییم ائوی ۱۳۹۸

سئوگی داورانیش فورماسی سئوگی اؤزلویونده بير داورانيش فورماسی‌دير. سئوگی مسئله‌سينده گؤز‌للیين تاثيری وصالدان اؤنجه باشليجا رول اوينايير. وصالدان سونرا ايسه سئوگينی آرتيران و يا آزالدان اساس عامل سئوگيلي‌نين داورانيشلاري‌دير. داورانيش سئوگينی حتی دلي‌ليك حدينه قدر يوكسلده بيلدییی كيمی، اونون تدريجا سؤنمه‌سينه ده سبب اولا بيلر. داورانيش يوخدورسا، سئوگی ده يوخدور. سئوگی يالنيز بير دويغو دئييل، داورانيشلا ايفاده اولونان بير حركتدير. فلسفی باخيمدان، سئوگی اينسانين هم داخيلی دونياسيني، هم ده سوسيال موناسيبتلرينی معين ائدن آكتيو بير پروسئس‌دير. سئوگيده گؤز‌لليك و جاذيبه ايلكين مرحله‌ده فردی جلب ائدير، امّا بو يالنيز پوتنسيا‌ل‌دير؛ سئوگی هله تام آكتيو دئييل. وصالدان سونرا جلب ائدیجي عامل داورانيشدير. حقيقی سئوگی، قارشی طرفين حركت و موناسيبتلری واسطه‌سيله انكشاف ائدير. سئوگی، قايغی، ديقّت و صداقت كيمی داورانيشلارلا هم آرتيرا، هم ده سؤنمه‌سينه سبب اولا بيلر. اگر قارشيليقلی داورانيش يوخدورسا، سئوگی يالنيز پاسيو و ياريمجيق بير حیس اولاراق قالير. ✍️همت شهبازی 📖#یادداش ☘️ https://t.me/dusharge1

🔰 شمع ایله پروانه‌نین ملی فورماسی (دکتر زهتابی‌نین «پروانه‌نین سرگذشتی» اثری) دیوان شعریمیزده شمع ایله پروانه موتیوینی الهی سئوگیدن آییران ایلک شاعر «ملاپناه واقف»دیر. دکتر محمدتقی زهتابی بو موتیوی تامامیله یئنی اجتماعی، سیاسی و فلسفی کانتئکستده تقدیم ائده‌رک اؤزونو «واقف-سیدعظیم» عنعنه‌سی‌نین داوامچیسی کیمی گؤستردی. او، کلاسیک عنعنه‌نی داوام ائتدیریر، آنجاق موتیوی فرقلی مجرایا یؤنلدیر. اونون شعرینده پروانه تکجه عاشق دئییل، هم ده وطنین اوغلو، مبارز و عصیانکاردیر. زهتابی‌نین «پروانه‌نین سرگذشتی» اثری اوزون پوئما اوسلوبوندا یازیلمیشدیر. بو شعر اونون شعرسل تفکرونون گئنیش وسعتینی، ایدئیا درینلیینی و فورما زنگینلیینی عکس ائتدیر‌ن نمونه‌لردندیر. اثر قیسا مصراعلی شعر یوخ، گئنیش ائپیک-لیریک طرزده‌دیر. بورادا هم حکایه، هم ده فلسفی دیالوق عنصرلری موجوددور. شعرین مرکزی ایدئیاسی «یانماقدا حقیقت» پرینسیپی‌دیر. بورادا «یانماق» ساده‌جه محبت و سئوگی‌نین سیمبولو دئییل، وارلیغین معناسینی درک ائتمک، حیاتین حقیقتینه چاتماق اوچون چکیلن عذاب و فداکارلیق‌دیر. پروانه‌نین آلووا دوشمه‌سی، انسانین اؤزونو حقیقت نامینه قوربان وئرمه‌سی‌نین شعرسل ایفاده- ‌سی‌دیر. بورادا پروانه قارانلیقلارین اؤرتویونو کنارا ووران «نور»، «ایشیق» سئودالیسی کیمی تانیتدیراراق اؤزونون اساس دونیا گؤروشونو اورتایا قویور: او، هئچ زامان فیکریندن اوزاقلاشمایان بیر وارلیغین سئودالیسی‌دیر: وطن. ایلک باخیشدا بئله نظره‌گلیرکی شاعر بورادا «پروانه»نین هر زامانکی مسکون- لاشدیغی «وطن» یعنی «گول» اولدوغونو دئییر. بو آنلاییش دا شعرده واردیر. آنجاق شاعرین سونراکی چؤزوم‌لریندن‌گؤروروک‌کی، «وطن» شاعرین وطنی، تورپاغی‌دیرکی، پروانه اونون عشقی ایله یانیر و جانینی فدا ائدیر. بو، او زامان حقیقته چئوریلیرکی پروانه، اودو اؤز اؤلکه‌سینه بخش ائدیر. بئله‌لیکله پروانه‌نین ده یانیب-یاخیلما سیرری اورتایا چیخیر: ظلمت‌لره قلبيمده درين نيفرت اوياندي فيكريم او قارانليقلاري بوغماقدا داياندي. جومدوم اودا، آچديم قولومو اودلو هوسله تا بير قوجاق آتش گتيريم يوردوما تؤحفه؛ رحم ائتمه‌ييب عصيان آلووو جيسميمي ياخدي شر قووه‌لر آت چاپدي قانيم سئل كيمي آخدي. ✅ یاخین گونلرده تنقید موضوعسوندا چاپ اولاجاق #شعرین‌زیروه‌سی کیتابیمدان بیر بؤلوم ✍️همت شهبازی ☘️ https://t.me/dusharge1

خوشیدبانو ناتوان و الکساندیر دومانین شاهمات اویونو اثری رسام: چنگیز محبعلی‌یئو

«آنا دیلی»لشن بیتیک اولورام (۲۶ آذر کیتابلاریمیزین یاندیریلان گونودور) ایچ‌لرینده‌کی دوغما سؤزلر، تانیش کلمه‌لر، قیزیلی واراق‌لاری ایله یانیر لار آزاد لیق لاریمی اونا باخان قورخونج باخیشلار کریستال اولور کؤکسومده یازیلیر قالیر بوتون دهشت‌لری ایله من سؤنورم اؤزگورلویومله بیرگه سن کوله دؤنموش‌لویونله سس‌سیزلیینی هایقیریرسان بوتون سس‌لرین ایپک‌لیینده سس‌لری‌نین بیتیشدییی یئرده سوسقونلوغومو اؤتورورم مئشه‌لیک‌لره خیشیلدایان هر بیر یارپاقدا اورکوب‌-‌‌سَکی‌یَن بیر قوش کیمی «آنا دیلی»لشن بیتیک اولورام خییوو شهری - ۱۳۸۰/۹/۲۶ 📚📚📚 https://t.me/dusharge1

شاعیر روحونون پاییزلاشماسی (مرتضی مجدفرین بیر حکایه‌جیی‌نین آچیقلاماسی) حکایه‌جیک: اوزاقلاردا قالمیش بیر پاییز گئجه‌سی‌نین سونو – آذر آیی گئجه کسدی ساخلایان شاعرین خزانی. (مرتضی مجدفر، قارا دوواق، ص 20) باشقا بیر یئرده ده یازمیشام «آذر آیی»، حبیب ساهیر کیمی شاعیره کدرلی، فاجعه‌لی اولسا دا، منیم اوچون «تورشا-شیرین» آی‌دیر. منده‌کی بو دویغو حبیب ساهیر قدر رئال اولمادیغینی دا آنلاییرام. چونکی حبیب ساهیر تام فاجعه‌‌نین اورتاسیندایدی. اؤزو بونو یاشامیشدی. مرتضی مجدفر «حکایه‌جیک» ژانری اوستاسی‌دیر. بورادا بو ژانرین ماهیتینه گیریشمه‌یه‌جه‌یم. ماراقلانانلار، مرتضی مجدفرین «قارا دوواق» کیتابی‌نین اؤنسؤزونه، و بو یازارین «تحکیه قورولوشو» کیتابینا مراجعت ائده بیلرلر. حکایه‌جیک یوخاریدا وورغولادیغیم «تورشا-شیرین» دویغونو آنیمسادیر. جمعی بیر جمله اولسا دا، بؤیوک دویغوسال (عاطفی) و فلسفی-اجتماعی یوک داشییر. تاریخی و اجتماعی قورولوش، اثرین داخیلینده گؤرونمز شکیلده یاشاییر. کیچیک جومله‌ده دویغو تاریخی‌لشیر، تاریخ ایسه، بوتون زامان آخارینا یاییلیر. اثر معین دؤورون بدیعی، تاریخی و ایدئولوژی ایزلرینی داشییر. اونون تأثیر گوجو دانیشیلانلاردان یوخ، سوسدورولانلاردان دوغور. یعنی اثرین گیزلی قاتلاریندان. اؤزونده بیرباشا ایفاده‌دن کناردا معنا قاتلاری یارادیر. عینی ایله حکایه‌جیین شاعیر اوبرازی کیمی، سوسدورولموش دوروم هر نه‌یی آچیقلاییر. حکایه‌جیک، یوزومون قارشیسینی باغلاماییبدیر. یوزوم آچیق‌لیغی وار. فرقلی اوخوجولارین، مختلیف معنالار چیخارا بیلمه‌سی اوچون آچیق‌دیر. هر اوخوجو، سوسدورولان، یازیلمایان فضالاری دولدورا بیلر. سوسدورولموش آنلار، مینیمال دیل، دویغو و سوکوت، سؤز و ایفاده‌نین وارلیغی و حضورو ایله معنانی اوخوجو بئینینده چوخالدیر. ایفاده‌نین گیزلندییی یئرده، اوخوجو معنا یارادیر. گیزلی قاتلارین آراسیندان چوخالان معنا اوخوجویا دا آرخایینلیق وئریر. گوج اوندادیرکی، حکایه‌جیک «حادثه» اوزره قورولمور. حادثه دانیشیلمیر، دویغونون اؤزو دانیشیر. بو دویغو اوچون نه قدر سوژئت و حادثه‌لر یاراتماق اولار. یازیچی بونلارین هامیسینی دویغونون آلت قاتلاریندا گیزلتمیش. اوخوجو، اونلاری چیخاراراق «حادثه» یاراتمالیدیر حکایه‌جیکده. بورادا شاعرین حیاتیندا کئچمیشده قالمیش بیر پاییز گئجه‌سی خاطیرلانیر. بو ایز، سیرادان تقویم منطیقی ایله دئییل، بونلار حیسلرین تقویمی ایله سیرالانیر. بونونلا یازیچی‌نین کاراکتئری ده اوبرازلاشیر. اونا وئریلن خاراکتئرلرله اونون اوبرازینی بوتؤو بیر اوبراز کیمی منیمسه‌ییریک. «پاییز» و «آذر آیی» موتیوی: سئوگی‌نین بیتمه‌سی، حیات ائنئرژیسی‌نین آزالماسی، واختین کئچمه‌سی و دؤنوشسوزلویو کیمی موضوعلاری چاغیریر. «گئجه‌کسدی ساخلایان شاعرین خزانی» (گئجه‌نی اویاق قالان شاعیرین خزانی) ایفاده‌سی ایسه شاعر اوبرازی‌نین اؤز ایچینده‌کی پاییزی، یعنی روح دوشکونلویونو، نیسگیلینی سیمبولیزه ائدیر. بورادا خارجی طبیعت صحنه‌سی، داخیلی روحی وضعیتله اویغونلوق یارادیر. حکایه‌جیکده زامان و مکان دا ییغجامدیر. مثلا زامانی ایکی دؤنگه‌ده گؤرمک اولور: 1.خارجی زامان: پاییز گئجه‌سی‌نین سونو 2.داخیلی زامان: شاعرین ایچینده کسیلن گئجه، بیتمه‌ین پاییز خارجی زاماندا گئجه، سونا چاتیر. پاییز دا بیتیر. داخیلی زامان ایسه، شاعیر اوبرازیندا سونا چاتمیر. شاعیرین خزانی داوام ائدیر. بو زامانلارین اویغونسوزلوغو اثرین دراماتیزمینی یارادیر. زامان هم کئچمیش، هم گله‌جکده موجوددور؛ کئچمیشده قالمیش زامان یالنیز خاطره‌ده یاشاییر، آنجاق اونون دویغوسال تأثیری هله ده بیتمه‌میش اولا بیلر. یعنی واخت بیتیر، کدر ایسه سورور. گئجه‌نین، فیزیکی سونو وار، آنجاق شاعر اوبرازی‌نین ایچینده‌کی گئجه –خصوصی‌لشمیش کدر گئجه‌سی‌- سونا چاتمیر. سئچیلن کلمه‌لر و او کلمه‌لرین سیمبولیزه ائتدییی معنالار دا درین حزون و نیسگیلی اوخوجویا اؤتورور. پاییز: آیریلیق، اومیدسیزلیک، سونلوق، روحون «اؤلومه یاخین» مرحله‌سینی؛ گئجه: یالنیزلیق، اؤزونه قاپانما، شعورون درین قاتلارینی؛ اوزاقلاردا قالماق کئچمیشین ال‌چاتمازلیغی و ایتکینی سیمبولیزه ائدیر. «شاعرین خزانی» ایسه: شاعرین روحونون پاییزلاشماسینی ایفاده ائدیر. نثر شعرسل ریتم قازانیر. حکایه‌جیین متنینده مینیاتور شعرسل‌لیک وار: فورما، سوژئت، ایفاده‌لر و ان اساسی حکایه‌جیکده اولان «قورغو=طرح» سیخ و ییغجام‌دیر. متنه یوکله‌نن استعاره یوکسک‌دیر. مجاز، رئاللیغین یئرینی توتور، فاکت یوخ، دویغو وار. دویغوسال دئییل، واراولوشسال کدر ایفاده اولونور. همت شهبازی موغان - ۱۴۰۴/۹/۲۱ ایشیق سایتی https://t.me/dusharge1

قارا دوواق (حکایه‌جیک‌لر) مرتضی مجدفر امرود یاییم‌ائوی

حبیب ساهیر حاقدا دانیشیغیمی بو باغلانتیدان دینله‌یه بیلرسیز. دانیشیق ۱۳۹۹.جی ایلینه عایددیر. ۲۴ آذر ، مرحوم شاعیریمیزین آنیم گونودور. https://www.instagram.com/tv/CLhtQjLBLLV/?igsh=NjM4anZza3Y5bzRv https://t.me/dusharge1

2️⃣1️⃣ بئینیمده سالنامه‌‌لشن تاریخ (۲۱ آذر ایلین ایلک گونو) 1945-1946(1324-1325).جی ایللری آراسیندا دونیانین هر بیر یئرینده باش وئر‌ن کیچیک بیر حادثه‌نی، آذربایجان ملی حکومتی‌نین یاشادیغی تاریخله علاقه‌لندیریرم. فیلان اؤلکه‌نین، فیلان شهرینده ۱۹۴۵.جی ایلین سئنتیابر آییندا، مثلاً، تئرورا معروض قالان بیر باشچینی آنلاماق اوچون درحال اونو ملی حکومتین تاریخینه باغلایاراق دئییرم کی، همین آیدا ملی حکومت اؤز باش ناظرینی سئچمیشدی. دئینده کی، ۱۹۴۵.جی ایلین یانواریندا «قیزیل اوردو» بئرلینه هجوما کئچمیشدی، یئنه ده او تاریخی ملی حکومتین تاریخی ایله اؤلچه‌رک بیلدیریرم: «ملی حکومت هارداسا بیر آی سونرا قورولاجاقدی». ۱۹۴۶.جی ایلین یانوار-فئورال آیی گلنده ایسه دئییرم کی، قوام‌السلطنه سووئتلرله ملی حکومتی داغیتماق اوچون سؤوده‌لشمیشدی. ۱۳۲۷.جی ایلده تهراندا محمدرضاشاها سوء‌قصد اولاندا ایسه دئییرم کی، بو حادثه ملی حکومتین سقوطوندان ایکی ایل سونرا باش وئریب. بئله‌لیکله، ملی حکومت او دؤورون تاریخی‌نین مرکزینده دایانیر. منیم بئیین سالنامه‌مده بیر ایلین ایچینده بوتون تاریخ دوغمالاشیر. دونیانین هر بیر نقطه‌سینده باش وئرن اولایلار منیم اوچون ملی حکومتین تاریخی ایله یاخینلاشیر. بوتون تاریخی بیر ایلین تاریخی ایله ازبرله‌ییرم. ۲۱ آذر گلنده ایسه ائله بیلیرم ایلین ایلک گونو باشلاییر. بو گونو بوتون آیلارین، بوتون دؤرد موسومون قاپیسی حساب ائدیر‌م. منیم اوچون بو گون مستقل‌لیک، محتشم‌لیک و شرف دئمکدیر. ✍️همت شهبازی #یادداشت 2️⃣1️⃣ https://t.me/dusharge1

🔰 مؤلفین اؤلومو || رولان بارت رولان بارتین ان چوخ مذاکره ائدیلن تئزلریندن بیری «مؤلفین اؤلومو»دور. بو فیکیر، متنی اؤزنه‌سیزلشدیریر. اونون یارادیجی بیر مؤلفه باغلی اولماسینی رد ائدیر. «مؤلفین اؤلومو»، متنین اوچ آسپئکتینی دَییشیر: ۱. معنا مؤلف‌دن گلمیر؛ یعنی متنین، منبعی یوخدور. اونون نظرینده، متنین «آتاسی» یوخدور. متن، مؤلف‌سیز سیستئم‌دیر. مؤلف، متنده آرتیق بیر قوناقدیر. بس متنی کیم یارادیر؟ اوخوجو یارادیر. ۲. متن چوخ‌سسلی‌دیر: هر متن مختلیف سؤیلم‌لرین (گفتمان) کسیشمه‌سی اولدوغوندان، مؤلف اونون معناسینی «باغلایا» بیلمز. ۳. متن، دیلین اویونودور: بارتین فیکرینجه، متن، دیلین اؤز اوزرینده دوشونمه‌سی، دیلین شعورلولاشماسی‌دیر. بارت اوچون «متن» ثابت اثر دئییل، اویون و حادثه‌دیر. معنالار ثابت دئییل. اونلار اشاره‌لر آراسیندا دولاشیر، دایم تأخیره سالینیر. معنا «تاپیلمیر»، اوینانیلیر. اویونچو، متنی هر دفعه فرقلی شکیلده اویناییر، معنانی دَییشیر. ✅ رولان بارتین «مؤلفین اؤلومو» یازیسینی جاوانشیر یوسیفلی‌نین ترجمه‌سی ایله «ایشیق» سایتیندان اوخویا بیلرسیز. کؤچورمه‌ ایللر اؤنجه «چیراغ» درگیسینده ده چاپ اولموشدور. ✍️ همت شهبازی #نظریه #فلسفه 🦜 https://t.me/dusharge1

✅ «بالئی‌بئلَن دیلی»‌نین مؤلفی: شیخ محیی‌ گولشنی (دیلسیزلره دیل وئر‌ن مؤلف) شیخ محیی‌ گولشنی، هجری ۹۳۵.جی ایلده تورکیه‌نین ائدیرنه شهرینده دونیایا گلمیشدیر. آتاسی فتح‌الله قزوین‌ تورکلریندن ایدی. اونون اؤلدورولمه‌سیندن سونرا عائله‌سی ائدیرنه‌یه کؤچور و شیخ محیی بورادا ایلکین تحصیلینی آلدیقدان سونرا مصره گئدیر. مصرده مختلیف دفترخانا ایشلرینده چالیشمیشدیر. او، مصرده اولارکن شیخ ابراهیم گولشنی‌نین اوغلو احمد خیالی ایله تانیش اولور، دئییلنه گؤره اونون قیزی ایله ائولنیر و بو مناسبتله گولشنی‌یه طریقتی ایله ماراقلانماغا باشلاییر. بئله‌لیکله، «مناقب ابراهیم گولشنی» آدلی کیتابینی تورک دیلینده یازماغا قرار وئریر. شیخ ابراهیم گولشنی، مولویه مکتبینه باغلی اولان گولشنیه طریقتی‌نین بانیسی‌دیر. تبریزده یاشادیغی دؤورده بو صوفی طریقتینی یایمیش و اونون حاققیندا دئییلن کرامتلر آذربایجانین اؤزوندن توتموش تورکیه‌یه قدر یاییلمیشدیر. منی «مناقب ابراهیم گولشنی» کیتابینا جلب ائد‌ن اساس مقام، اونون ایچینده‌کی اطرافلی و ماراقلی معلوماتلاردیر. خصوصیله ایکی مسئله دیققتیمی چکدی: 1. «موغان ائلی» (ص. ۱۱۵) ایفاده‌سی، 2. «عبدالغنی الموغانی» (صص. ۸۹ و ۱۸۱) آدلی بیر شخصین آدی. بو شخص، موغان و قاراباغ بؤلگه‌لرینده مشهور اولان، گولشنیه طریقتینه قارشی تبلیغاتلار آپاران متعصب شیخلردن بیری اولموشدور. مؤلف بو شخصله شیخ ابراهیم گولشنی آراسیندا باش وئر‌ن مباحثه‌لره ده اشاره ائدیر. شیخ محیی‌ اثرینی آذربایجان تورپاقلاریندان باشلاییب شرقی آنادولویا قدر اوزاداراق مصرده تاماملاییر. او، آغ‌قویونلو دؤورونده‌کی آذربایجان محیطینی عکس ائتدیرن دَیَرلی معلوماتلار وئریر. ان دیققت‌چکن جهت ایسه شیخ محیی‌نین دیلچی و لغت‌شناس عالیم اولماسی‌دیر. اونون قیرخدان چوخ اثری واردیر. ان اؤنملی یئنی‌لیکلریندن بیری «بالئی‌بئلن دیلی»‌دیر. دئییلن‌لره گؤره، بو دیل، سونرالار پولشالی دیلچی زامئنهوف طرفیندن یارادیلان «اسپرانتو» دیلینه بنزه‌ییر. شیخ محیی بو دیلی یالنیز یاراتماقلا کیفایتلنمه‌میش، «لغت و قواید بالئی‌بئلن» آدلی اثرینده اونون قراماتیکاسینی دا یازمیشدیر. بوندان علاوه، «مصادرالصنایع اربعه» آدلی سؤزلوک اثری و حکمت و فلسفه موضوعسوندا «اخلاق کرام» تورکجه اثری ده یازمیشدیر. قاجار دؤورو روس سیاحی خانیکوف، سیاحتنامه‌سینده (ص۲۶۵ و ۴۰۹) «بلهبلان» آدلی بیر دیله اشاره ائدیر کی چوخ گومان همان «بالئی‌بئلن» دیلی‌دیر. بو لغت دؤرد دیلی احاطه ائدیر: تورک، فارس، عرب و بالئی‌بئلن. مؤلف بو دیلی دؤرد اوغلونا اؤیرتمک اوچون هم سؤزلویو، هم ده قراماتیکانی حاضرلامیشدیر. بئله‌لیکله، تورک دونیاسیندا زامئنهوفدان اوّل «اسپرانتو»یا بنزر بیر صونعی دیل یارادیلمیشدیر – هم ده قراماتیکاسی ایله بیرلیکده. خوشبخت‌لیکدن بو اثر تورکیه‌ده پروف. دوکتور مصطفی کؤچ طرفیندن چاپ ائدیلمیشدیر. ✍️همت شهبازی موغان –۱۳۹۸/۱۲/۲۵ 🐫🐫 https://t.me/dusharge1

ائلزانین گؤزلری شعر: لویی آراگون ائله درین‌كی گؤزلرین ایچمه‌یه اییلدیم ده بوتون گونش‌لری پیریل-پیریل اورادا گؤردوم اورادا بوتون اومودسوزلوقلاری گؤزله‌ین اؤلوم ائله دَرین‌کی هر شئیی اونوتدوم ایچلرینده اوجسوز بیر دنیزدیر بولانیر قوش کؤلگه‌لرینده سونرا بیردن گونش چیخار او بولانیق‌لیق کئچر یاز ملک‌لرین أتک‌لریندن بولودلار بیچر گؤیلرین أن ماویسی بوغدالار اوزرینده قارانلیق بولودلاری بوشونا داغیدیر کولک‌لر گؤیلردن آیدیندیر گؤزلرین بیر یاش گؤرونجه جامین قیریلان یئرینده‌کی ماوی‌لیینی ده یاغمور سونو سمالارینی دا قیسقاندیریرلار من بو رادیومو چوخ ایتی بیر داشیندان چیخارتدیم منیم ده یاندی بارماقلاریم قاداغان اودوندا تاپیب یئنیدن ایتیردییم جنت اؤلکه گؤزلرین پَریم‌دیر منیم گولوم، نارگیله‌م هينديستانيم کاینات پارام‌پارچا اولدو بیر آخشام اوزه‌ري هر قورتولان اود یاخدی اوستونده بیر قایانین گؤردوم دنیزین اوزه‌رینده پارلارکن "ائلزا"نین گؤزلری ائلزانین گؤزلری ائلزانین گؤزلری تورکجه‌یه چئویرن: اورهان ولی اويغونلاشديران: همت شهبازی 🔹 https://t.me/dusharge1

🔰 اؤزگه‌لشمه (yabancılaşma) بیر کیمسه‌نین اؤز امه‌يينين محصوللاريندان حدديندن آرتيق شكيلده قوپماسی، عادتا یاشاییشین اصلینده جلب‌ائدیجی و دَیرلی اولا بیله‌جک طرفلریندن آچیق شکیلده نیفرت ائتمه و یا اونلارا تامامیله بیگانه قالما ایله نتیجه‌له‌نن اجتماعی انساندان اوزاقلاشما حالی‌دیر. تئرمین ایلک دفعه هئگئل طرفیندن «روحون فئنومئنولوگییاسی» (۱۸۰۷) اثرینده ایشله‌دیلمیش‌دیر. هئگئل بورادا «مطلق» ایله علاقه‌ده درک ائدیلمه‌میش انسان حیاتینین آسانلیقلا طبیعته یادلاشدیغینی وورغولاییر. روحون فئنومئنولوگییاسی اؤزگه‌لشمه موضوعسونو استفاده ائدرکن هئگئلین اساس مقصدی، خریستیان مدنیتی‌نین قدیم یونان مدنیتیندن قایناقلانماسی‌نین «روحون ماهیتیندن یادلاشماسی»، «مدرنیته»‌نین ایسه بو اؤزگه‌لشمه‌نی آشما پروسئسی اولدوغونو گؤسترمک‌دیر. هئگئلین فیکرینجه، اؤزگه‌لشمه‌نی «بدبخت شعور» (موتسوز بیلینچ) آنلاییشی داها یاخشی ایفاده ائدیر. آنجاق موتسوز شعور اجتماعی پروسئسین یالنیز «اؤز-بیلینج (=خودآگاهی)» سوییه‌سینده ایفاده‌سی‌دیر. شخصی اؤز-بیلینجین درین‌لشه‌رک گلیشمه‌‌سی هر بیر انسانین تک باشینا دَیرلی اولماسینی و بو دیره حؤرمت ائد‌ن بیر اجتماعی سیستئمین یارانماسینی مومکون ائتمیشدیر. هئگئل دین ساحه‌سینده لوتئرچی اصلاحاتلاری، سیاست ساحه‌سینده ایسه فرانسا انقلابینی اؤزگه‌لشمه‌نین مثبت استقامته چئوریلمه‌سی‌نین نمونه‌لری کیمی گؤستریر. فوئرباخ ایسه انسانین اؤزونه خاص فعالیتیندن آشیری بیچیمده قوپاریلماسی‌نین دوغورا بیله‌جه‌یی تهلوکه‌لری وورغولایارکن اؤزگه‌لشمه آنلاییشیندان سؤز آچیر. هئگئلین اؤزگه‌لشمه آنلاییشینی فوئرباخ دینه قارشی تنقیدی ایله آچیقلاییر. اونون فیکرینجه، تانری آنلاییشی‌نین انسانین اؤز ماهیتی آنلاییشیندان باشقا آیریجا هئچ بیر معناسی یوخدور. دین انسانین اؤزونه یادلاشماسی، انسانین اؤز-اؤزوندن قوپماسی‌دیر. فوئرباخین دینی یادلاشما تنقیدی همچینین دینین دوغوردوغو اخلاقی و سوسیال پروبلئملری ایضاح ائتمه‌یی ده هدفله‌ییر. مارکس بیر آددیم داها ایره‌‌لی گئده‌رک کاپیتالیست توپلوم شرایطینده ایشچی‌نین دیگر ایشچیلرله، اؤز اَمه‌یینین محصولو ایله، همچینین اؤزونون ایچ معناسی ایله معنالی بیر مناسبت قورا بیلمه‌مه‌سینی اؤزگه‌لشمه تئرمینی ایله ایضاح ائدیر. مارکس مدرن کاپیتالیزمده گؤردویو فورمادا انسانین سوسیال ماهیتینی پراکتیک یادلاشمانین ایفاده‌سی کیمی تصویر ائتمه‌یه گیریشیر. او، دؤرد نوع اؤزگه‌لشمه معین‌لشدیریر: ۱. ایشچینین اؤز اَمه‌یینه یادلاشماسی ۲. امک فعالیتینه یادلاشماسی ۳. انسان ماهیتینه (انسانی ماهیته) یادلاشماسی ۴. دیگر انسانلارا یادلاشماسی هئگئل کیمی مارکس دا یادلاشمانی انکشاف پروسئسی‌نین بیر مرحله‌سی حساب ائدیر. آنجاق مارکس هم هئگئلدن، هم ده فوئرباخ و برونو باوئرین اؤنجولویونو ائتدیی «گنج هئگئل‌چیلرین (هگلیان جوان)» یادلاشما نظری آنلاییشلاریندان اؤنملی درجه‌ده فرق‌لنیر. مارکسا گؤره، هئگئل اؤزگه‌لشمه‌نین ماهیتینی معین تیپ شعورون مرکزینه یئرلشدیره‌رک دوشونجه‌لرین دَییشمه‌سی نتیجه‌سینده سوسیال دونیانین دَییشه‌جه‌یینی ادعا ائدیر. حال‌بوکی مارکس اوچون اؤزگه‌لشمه، سوسیال دونیانین سببی یوخ، نتیجه‌سی‌دیر. اساس مسئله اوّلجه بو یادلاشمیش دونیانی دَییشدیرمکدیر. اصلینده، بیر-بیرلری ایله اویغون و یئرینده اولان شئیلرین بیر-بیریندن آیریلماسی، قوپماسی، داغیلماسی ایله خاراکتئریزه اولونان هر جور سوسیال و یا پسیخولوژی پوزونتو اؤزگه‌لشمه آدلانیر و ۲۰.جی عصر توپلوم نظریه‌لرینین و تنقیدی دوشونجه‌سینین اساس آنلاییشلاریندان بیری‌دیر. قارشیلیقلی تأثیره و آنلاشمایا امکان وئریلمه‌ین محیطلرده انسانلار بیر-بیرینه یادلاشیر؛ سیاسی مرکزلردن قوپاریلان و یا اونلار قارشیسیندا گوجسوز بوراخیلان وطنداشلار ایسه سیاسی اؤزگه لشمه‌یه معروض قالیرلار. اویغونلاشدیردی: همت شهبازی #فلسفه‌سؤزلویو قایناق: Felsefe Sözlüğü- A.Baki Güçlü; Erkan Uzun; Serkan Uzun; Ü.Hüsrev Yoksal-Bilim ve Sanat Yayınları ☘️ https://t.me/dusharge1

🔰 تنقید اولمایاندا تنقید اولمایاندا نتیجه بودور: 1. یازیچی اؤزونو تکمیل‌لشدیرمک اوچون گوزگو گؤرمور. 2. غیرپئشه‌کار (پروفسیونال اولمایان) یازیچیلار محیطه هئچ بیر فیلتئرله قارشیلاشمادان داخیل اولورلار. 3. اوخوجو، ادبیاتی طلبات دئییل، توکه‌تیم (استهلاک، استفاده) کیمی گؤرور. تئری ایگلتونون دیلی ایله دئسک: تنقیدین اؤلومو: فورمانین اؤلومو، دوشونمه‌نین اؤلومو دئمکدیر. تنقید، دوشونمه و فلسفه‌نین ضرورتینی دویدوغوموز اوچون، «دوشرگه‌» کانالی‌نین اساس قایغیسی بو موضوعلاردیر. بونو نظره آلاراق یازیلاری، حوصله و دیققتله اوخوماغینیز بیزیم اساس ایسته‌ییمیزدیر. ✍️همت شهبازی ☘️ https://t.me/dusharge1

بیر تورکجه غزل اوچون آلدیغیم کیتاب هیجری ۷.جی عصر آذربایجان شاعری #عزالدین‌حسن‌اوغلونون بو گونه قدر ۳ غز‌لی و سون ایللرده بیر مثنوی اثری تاپیلیب. اونون ایلک غزلی: آپاردی گؤنلومو بیر خوش‌قمر یوز، جانفزا دلبر، نه دلبر؟ دلبر شاهد، نه شاهد؟ شاهد سرور بو غزلین بو گونه قدر گلیب چیخماسینی دولتشاه سمرقندی‌نین «تذکره‌الشعرا» اثرینه بورجلویوق. اؤیرنجی‌لیک واختلاریمدا اؤنجه، #دوکتورجواد‌هئیتین «آذربایجان ادبیات تاریخینه بیر باخیش» اثرینین بیرینجی جیلدینده بو شاعرین آدینا راست گلنده، یازیلی دیلیمیزین ایزینی ان قدیملرده گؤردویوم اوچون سئوینمیشدیم. او زامان، بوتون تذکره‌‌لرده تورک دیللی شاعرلری و یا تورکجه شعرلری آختاریریدیم. دانشگاهین کیتابخاناسیندان تذکره‌لری آلیردیم. اما هئچ بیریندن حتتا ۱۰ صحیفه ده بئله اوخوموردوم. ساده‌جه آختاردیغیم شاعرلرین آدلارینی، یا دا تورک دیلینده شعر نمونه‌لرینی تاپیب اؤزومه گؤتورمک اوچون ورقله‌ییردیم. بو تذکره‌ آختاریشلاریندا بیر گون گؤزوم تورک دیلینده بیر شعره ساتاشدی. اولجه حسن‌اوغلونون قیسا حیاتی حاققیندا معلومات وئریلمیشدی، سونرا ایسه آدینی چکدییم غز‌لی گتیرمیشدی. سونرالار دولتشاه سمرقندی‌نین تذکره‌‌سینی کیتاب ساتیش مرکزلرینده گؤرنده، بو کیتابی یالنیز او بیرجه تورکجه غزل اوچون آلدیم. بو گونه قدر ده کیتابخانامدا ساخلاماغیمین اساس سببی ائله او تکجه تورکجه غزل‌دیر. صمیمی اولاراق اعتراف ائتمه‌لییم کی، سون ۳۰ ایلین ایچینده بو تذکره‌نین یالنیز همین صحیفه‌سینی اوخوموشام. سونرالار حسن‌اوغلونون باشقا بیر غزلی #باربارا_فلینت طرفیندن تاپیلدی (نظامی خودیئو، ص.۱۳۷). او غزلی اوخودوقدا آدام حیرته گلیر. آذربایجان تورکجه‌سینین بو قدر یئتکین، پوخته و پوئتیک اولدوغونو اونون ایلک نمونه‌سینده گؤرمک آدامی دوشوندورور کی، بو دیلین زنگین کئچمیشی اولمالی‌دیر. ساده‌جه قایناقلار بیزه گلیب چاتماییب. اوسته‌لیک همین غزلی اوخودوقدان سونرا بئله قناعته گلدیم کی، اونون شعرلرینده یوکسک مدنیت، آخیجی دیل، دولغون بدیعی‌ ایفاده گوجو وارمیش. ایندی ایسه ان بؤیوک حسرتلریمدن بیری بودورکی، هاردانسا بو شاعرین دیوانی تاپیلسین. بو آرزونون بیر قیسمی چین اولدو. اونون یئنی تاپیلان #کتاب‌سیرت‌النبی مثنویسی ایلک دفعه ۲۰۲۳ده #سیف‌الدین‌آلتایلی طرفیندن تورکیه‌ده چاپ اولموش. . همت شهبازی #کتاب 🦜 https://t.me/dusharge1

🔰 📚کتاب سیرت‌النبی       (مثنوی) ✍️عزالدین حسن‌اوغلو     (هیجری ۷.جی یوزایللیک) 📒📒📒 @dusharge1 .

👇 ⭕️بیر حکایه‌دیر تبریز 🟣سوسن نواده‌رضی‌نین «بیر حکایه‌دیر تبریز» شعری‌نین آچێقلاماسی ✍یازان: #همت_شهبازی ایکینجی بؤلۆمون دوامێ «یئردن اۆچ آلما گؤڲه اوچاجاق» مصراعسی ایسه، شعرین بو دایره‌ ایچینده تکرارلانان زامان قورولوشونو باغلایێر. اوّلده «بیر حکایه‌دیر تبریز» دئین شاعر، سوْنرا بو «حکایه‌نی» ناغێلین بیتمه فوْرمولو ایله تماملاسا دا، شعرین سوْنوندا یئنیدن اوّله قایێدیر. بئله‌جه، تبریز هم ناغێل شهرینه، هم ده شاعرین روحونون داستانێنا چئوریلیر. یعنی بو مصراع، ناغێلین تماملانما و حکمت موتیوی‌نین درین‌لشمه‌سینی ایفاده ائدیر. بو، شعرین اۆمید و پایلاشێم موتیوی‌نین ذیروه‌سی‌دیر. ناغێل سوْنا چاتسا دا، اۆچ آلما گؤڲه قالخیر: یعنی حکایه بیتمیر، چئوریلیش باش وئریر. 🔷شعرین اساس ایدئیاسی شعرین مرکزینده تبریز دایانێر. تبریز رئال‌ مکاندان سیمبوْلیک مکانا چئوریلیر. بۆتون شعر بوْیو تبریز: «یوْرغون، اۆزگون، سازاقلێ»، یعنی سێنمیش، آنجاق دیره‌نیش ایچینده اوْلان مکان‌دیر؛ اما عینی زاماندا «باهار گله‌جک، گۆللر آچاجاق» کیمی اۆمید و دیرچه‌لیش موتیوی ده وار. تبریز بۆتون آغرێلارینا باخمایاراق اۆمید، صبر و تمیز باشلانغێجین مرکزی‌دیر. اوْنون تاریخینده نه قدر آغرێ، چتین‌لیک و دؤزۆم اوْلسا دا، بو شهر ناغێل‌واری یئنی‌لنمه و اۆمید رمزی اوْلاراق قالێر. ناغێل موتیولری ایله شاعر گؤستریر کی، ظلم، یوْخسوللوق، فاجعه نه قدر تکرارلانسا دا، خلقین خئیر و گؤزللیک آرزوسو سؤنمۆر. تبریز بیر حکایه‌دیر، آنجاق بو حکایه هم درد، هم ده دیرچه‌لیش ناغێلی‌دیر. شهرین آغرێسی ایله خلقین دویغوسو عینی‌لشیر. شعرده تبریز، بیر شهر اوْلماقدان داها چوْخ حکایه‌لرین، ناغێل‌لارین، آرزولارێن و صبرین مکانی کیمی گؤستریلیر. اوْ، هم تاریخی – میفوْلوژی یادداشێن داشێیجیسی، هم ده اۆمید و گؤزللیڲین تجسّومو کیمی تقدیم ائدیلیر. ---- 🔶آچێقلاما؛ موستوی: استانبول تۆرکجه‌سینده دۆزلم. فارسجادا ایسه راستا، مثلاً در راستا ایشله‌دیرلر. 🔻نواده‌رضی، سوسن (1399)، تبریزیم کیمی (شعرلر و مصاحبه‌لر)، بیرینجی چاپ، نباتی نشریاتی، تبریز. موغان. 15/7/1404 @SancaqDergisi https://t.me/Sancaq_media/7868

⭕️بیر حکایه‌دیر تبریز 🟣سوسن نواده‌رضی‌نین «بیر حکایه‌دیر تبریز» شعری‌نین آچێقلاماسی ✍یازان: #همت_شهبازی ایکینجی بؤلۆم 🔷4. «صبر داشی» «صبر داشێ» آذربایجان خلق ناغێل‌لاریندا مشهور اوْبرازدیر (تصویر). قێزلارین دردینی، سرّینی یالنێز صبر داشێ دینله‌ییر. داش چاتلایاندا ایسه قێزین طالعینده دؤنۆش باش وئریر. بورادا دؤزۆم و صبرین حدّی تصویر اوْلونور: چوْخ چکیلن اضطراب سوْنوندا «داش بئله دؤزمۆر». شعرده بو موتیو تبریزین اوزون عصرلر بوْیو چکدیڲی آغرێ – آجێ‌لارین سیمبوْلو کیمی ایشله‌نیب. 🔷5. «نار» «نار» آذربایجان میفوْلوژی و ناغێل عنعنه‌سینده سئوگی، وئریملی‌لیک (محصولدارلێق)، تمیزلیک، برکت و بوْللوق سیمبوْلودور. بورادا «نار قێزلاری»، هم معصومیت، هم ده خلقین ایچینده‌کی تمیز باشلانغێجا، گؤزل‌لیڲه و معنوی پاکلێغا اینامێ، صافلێغین، خلقین معنوی گؤزللیڲی‌نین و عمومی گۆناهسێزلیغین سیمبوْلودور. دئمه‌لی تبریز اۆشویور، آنجاق «نار قێزلاری» کیمی صافلێق هله ده یاشایێر؛ ظلم (دئولر) محو اوْلور، اما معصومیت قالێر. 🔷6. «یئردن اۆچ آلما گؤڲه اوچاجاق» «اۆچ» رقمی تۆرک میفوْلوگییاسێندا مقدس‌دیر. اۆچلوک: «گؤڲ»، «یئر» و «انسان»ێن بۆتؤولوڲونو بیلدیریر. بو اۆچلو بۆتؤولوڲو «اوْرخون یئنی‌سئی» کتابه‌سینده ده گؤرۆروک: «اۆزره گؤڲ، آسرا یوغَز یَر قێلیندیقدا ائکین آرا کیشی‌اوْغلو قێلینمیش» یعنی: «یوخارێدا ماوی گؤک، آشاغێدا قونور (یاغێز، قهوه‌ای) یئر (توْرپاق) یاراندێقدا بو ایکیسی‌نین آراسێندا انسان یارانمێش». ناغێل‌لاردا «اۆچ آلما» پایلاشما و پایلانمێش خوْشبخت‌لیک سیمبوْلودور. «گؤڲدن اۆچ آلما دۆشدو: بیری ناغێل دانێشانین، بیری دینله‌یه‌نین، بیری ده هامێ‌نین پایێنا». بو، ناغێلین أن مشهور و عنعنه‌وی بیتیرمه فوْرموللارێندان‌‌دیر. شاعر بو عنعنه‌وی سوْنلوغو یئنیدن یارادێر. یعنی «دۆشمک» عوضینه «اوچماق» فعلینی ایشله‌دیر. بو، معنا باخێمیندان دڲیشیک‌لیک یارادێر: ناغێلین کلاسیک سوْنونداکی «آلما دۆشمه‌سی» گئرچکلیک و توْرپاغا باغلانمانێ گؤستریردیسه، «اوچماق» بورادا روحی یۆکسه‌لیشی، اۆمید و آزادلێق ایدئیاسینی ایفاده ائدیر. شاعر بورادا باشقا بیر دڲیشیک‌لیک ده وئریر: «اۆچ آلما»نێ، «آی، گۆنش و بیزیم»له پایلاشێر. 🔸«آی»: تۆرک اینانجلارێندا قادێن باشلانغێجی، سئوگی و سرّ رمزی‌دیر. شعرده «اۆچ آلمانێن» بیری «آیا» چاتێر. بو، تبریزین ناغێل‌لاری‌نین الهی، قادێن‌واری، سرّلی قاتێ‌نین «آی» ایله پایلاشێلماسی دئمکدیر. 🔸«گۆنش»: تۆرک اینانجلارێندا کیشی باشلانغێجی، گۆج و حیات ائرژیسی‌دیر. آلما پایێ‌نین بیری «گۆنشه» چاتێر. بو، تبریزین هم ده گۆج، ایشێق و دیرچه‌لیش منبعی اوْلماسینا اشاره‌دیر. 🔸«بیزیم»: «اۆچ آلما»نێن «بیزه» ده چاتماسێ تبریز، خلق و شاعر اۆچلوڲونون طالعینه اۆمیدین، سئوگی‌نین، دیرچه‌لیشین اشاره‌سی‌دیر. شاعر ناغێل اۆسلوبونا وئردیڲی بو دڲیشیک‌لیکله ناغێلی سماوی مقیاسدا اوجالدێر و توْپلومسال کیملیک (بیزیم) ایله باغلایێر. «اۆچ آلما» تبریزی هم سماوی موستوییه* قالدێریر، هم ده خلقین پایێنی قوْرویور. شعرده حادثه خطی یوْخ، دایره‌وی زامان آنلایێشی حاکم‌دیر: «گینه ده…» تکراری ایله گؤستریلیر کی، بو حکایه هر دفعه تکرارلانان طالع، خلقین یادداشێندا دؤنه – دؤنه یاشانان ناغێل کیمی‌دیر. بۆتون بو تکرارلار («گینه ده دئولر اودوزوب، یوْخا چێخاجاق»، «گینه ده «اَننه‌م»ین ناغێل‌لاری قازاناجاق») بیر تاریخی دورانێن، خلق یادداشێ‌نین شعرسل ایفاده‌سی‌دیر. اوْ، هر باهار یئنیدن یازێلیر، هر «گینه ده» ایله یئنیدن دوْغولور. بو تکرارلار هم ده بیر دؤزۆملولوک فلسفه‌سینی ایفاده ائدیر: «یا سن چاتلا، یا اۆره‌ڲیم» مصراعسی، صبرین سوْن حدّینی گؤستریر، اما یئنه ده دؤزۆم غالب گلیر. خلق روحو مغلوب اوْلمور، اوْ، هر دفعه اؤز ناغێلی ایله دیرچه‌لیر. #آردێ_آشاغێدا....👇 @SancaqDergisi https://t.me/Sancaq_media/7868