S𝐄𝐋𝐅 𝐒𝐓𝐔𝐃𝐘 𝐍𝐎𝐓𝐄𝐒
Open in Telegram
सरस्वति नमस्तुभ्यं वरदे कामरूपिणि। विद्यारम्भं करिष्यामि सिद्धिर्भवतु मे सदा॥ Jay hind Any doubt @Self_studynotes_bot
Show more1 659
Subscribers
+824 hours
+1467 days
+21330 days
Posts Archive
1 662
🔳 जीवाणु जनित रोग (Bacterial Diseases)
◾️ टायफाइड / आंत्र ज्वर
📍 प्रभावित अंग – आंते (पाचन तंत्र)
💧 माध्यम – दूषित जल व भोजन
🦠 कारक जीवाणु – Salmonella typhi
💉 टीका – Typhoid Conjugate Vaccine (TCV)
🧪 टेस्ट – Widal / Typhidot
📋 अन्य नाम – एण्टरिक फीवर
◾️ टी.बी. / तपेदिक / क्षयरोग
📍 प्रभावित अंग – फेफड़े (श्वसन तंत्र)
💨 माध्यम – वायु (खांसी-छींक से)
🦠 कारक जीवाणु – Mycobacterium tuberculosis
💉 टीका – BCG
💊 उपचार – DOTS (Directly Observed Treatment, Short-course)
◾️ टिटेनस / धनुष्टंकार / Lock Jaw
📍 प्रभावित अंग – तंत्रिका तंत्र
⚙️ माध्यम – जंग लगी वस्तु, मिट्टी या खुले घाव से
🦠 कारक जीवाणु – Clostridium tetani
💉 टीका – Tetanus Toxoid (TT)
💊 उपचार – ATS (Anti Tetanus Serum)
◾️ काली खांसी / कुकर खांसी
📍 प्रभावित अंग – श्वसन तंत्र
💨 माध्यम – वायु द्वारा
🦠 कारक जीवाणु – Bordetella pertussis
💉 टीका – DTP (Diphtheria, Tetanus, Pertussis)
◾️ डिप्थीरिया / रोहिणी
📍 प्रभावित अंग – गला
🥛 माध्यम – दूषित दूध या वायु
🦠 कारक जीवाणु – Corynebacterium diphtheriae
💉 टीका – DTP
◾️ कोढ़ / कुष्ठ रोग (Leprosy)
📍 प्रभावित अंग – त्वचा व तंत्रिका कोशिकाएँ
💨 माध्यम – वायु (लंबे समय तक संपर्क से)
🦠 कारक जीवाणु – Mycobacterium leprae
💊 उपचार – MDT (Multi Drug Therapy)
💉 टीका – BCG आंशिक रूप से प्रभावी
◾️ हैजा / कोलेरा
📍 प्रभावित अंग – आंते (पाचन तंत्र)
💧 माध्यम – दूषित जल
🦠 कारक जीवाणु – Vibrio cholerae
⚠️ मुख्य लक्षण – निर्जलीकरण
💊 उपचार – ORS / स्वच्छ जल व इलेक्ट्रोलाइट्स
◾️ प्लेग (Plague)
📍 प्रभावित अंग – रक्त व लसीका ग्रंथियाँ
🐀 वाहक – चूहे पर पाए जाने वाले पिस्सू
🦠 कारक जीवाणु – Yersinia pestis
◾️ निमोनिया
📍 प्रभावित अंग – फेफड़े
💨 माध्यम – वायु / संक्रमण
🦠 कारक जीवाणु – Streptococcus pneumoniae या Haemophilus influenzae
💉 टीका – Pneumococcal Vaccine (PCV)
◾️ भोजन विषाक्तता (Food Poisoning)
📍 प्रभावित अंग – पाचन तंत्र
🥘 माध्यम – दूषित या बासी भोजन
🦠 कारक जीवाणु – Clostridium botulinum, Salmonella, E. coli
⚠️ लक्षण – उल्टी, दस्त, निर्जलीकरण
◾️ मेनिन्जाइटिस / दिमागी बुखार
📍 प्रभावित अंग – मस्तिष्क का आवरण (Meninges)
💨 माध्यम – वायु / लार की बूंदें
🦠 कारक जीवाणु – Neisseria meningitidis या Streptococcus pneumoniae
💉 टीका – Meningococcal Vaccine
🧠 टिप्स:
➡️ इन रोगों में अधिकांश बैक्टीरिया (जीवाणु) कारण होते हैं।
➡️ रोकथाम के लिए स्वच्छता, उबला जल, एवं समय पर टीकाकरण अत्यंत आवश्यक है।
1 662
✅ विभिन्न खेल तथा उनसे सम्बद्ध ट्रॉफियां
⧠ "हॉकी" सेेेे संबंधित कप व ट्राफी
◎ आगा खाँ कप
◎ बेगम रसूल ट्रॉफी (महिला)
◎ महाराजा रणजीत सिंह गोल्ड कप
◎ नेहरू ट्रॉफी
◎ सिंधिया गोल्ड कप
◎ मुरुगप्पा गोल्ड कप
◎ वेलिंग्टन कप
◎ इंदिरा गांधी गोल्ड कप
◎ बेटन कप
◎ लेडी रतन टाटा ट्रॉफी ( महिला)
◎ गुरुनानक चैम्पियनशिप (महिला)
◎ ध्यानचन्द ट्रॉफी
◎ रंगास्वामी कप
⧠ "फुटबॉल" से संबंधित कप व ट्रॉफी
◎ डूरंड कप
◎ रोवर्स कप
◎ डी० सी० एम० ट्रॉफी
◎ वी० सी० रॉय ट्रॉफी (राष्ट्रीय चैम्पियनशिप)
◎ संतोष ट्रॉफी (राष्ट्रीय चैम्पियनशिप)
◎ आई० एफ० ए० शील्ड
◎ सुब्रतो मुखर्जी कप
◎ सर आशुतोष मुखर्जी ट्रॉफी
◎ मर्डेका कप
⧠ "क्रिकेट" से संबंधित कप व ट्रॉफी
◎ दिलीप ट्रॉफी
◎ सी० के० नायडू ट्रॉफी
◎ रानी झाँसी ट्रॉफी
◎ देवधर ट्रॉफी
◎ रणजी ट्रॉफी (राष्ट्रीय चैम्पियनशिप)
◎ ईरानी ट्रॉफी
◎ जी०डी० बिड़ला ट्रॉफी
◎ रोहिन्टन बारिया ट्रॉफी
⧠ "टेबल टेनिस" से संबंधित कप व ट्रॉफी
◎ बनविले कप (पुरुष)
◎ जय लक्ष्मी कप (महिला)
◎ राजकुमारी चेलैन्ज कप (जूनियर महिला)
◎ रामानुज ट्रॉफी (जूनियर पुरुष)
⧠ "बैडमिंटन" से संबंधित कप व ट्रॉफी
◎ नारंग कप
◎ चड्ढा कप
◎ अमृत दीवान कप
⧠ "बास्केटबॉल" से संबंधित कप व ट्रॉफी
◎ बंगलौर व्ल्यूज चेलैन्ज कप
◎ नेहरू कप
◎ फेडरेशन कप
⧠ "ब्रिज" से संबंधित कप व ट्रॉफी
◎ रामनिवास रुइया
◎ चेलैन्ज गोल्ड ट्रॉफी
◎ होल्कर ट्रॉफी
⧠ "पोलो" से संबंधित कप व ट्रॉफी
◎ ऐजार कप
◎ पृथ्वीपाल सिंह कप
◎ राधा मोहन कप
◎ क्लासिक कप
⧠ "गोल्फ" से संबंधित कप व ट्रॉफी
◎ राइडर कप
◎ स्किट कप
◎ इन हिल कप
◎ वाकर कप
1 662
🎓 नेशनल पार्क ~राज्यवार 🎓
🌴राजस्थान
1. केवला देवी राष्ट्रीय उद्यान
2. रणथ्मभोर राष्ट्रीय पार्क
3. सरिस्का राष्ट्रीय उद्यान
4. डैजर्ट राष्ट्रीय पार्क
5. दर्रा राष्ट्रीय पार्क
6. घना पक्षी राष्ट्रीय पार्क
7. केवला देवी राष्ट्रीय पार्क
8. ताल छापर अभ्यारण्य
9. माउंट आबू वाईल्ड लाइफ सैंचुरी
🌴मध्य प्रदेश
1. कान्हा राष्ट्रीय पार्क
2. पेंच राष्ट्रीय पार्क
3. पन्ना राष्ट्रीय पार्क
4. सतपुड़ा राष्ट्रीय पार्क
5. वन विहार पार्क
6. रुद्र सागर झील राष्ट्रीय पार्क
7. बांधवगढ नेशनल पार्क
8. संजय नेशनल पार्क
9. माधव राष्ट्रीय पार्क
10. कुनो नेशनल पार्क
11. माण्डला प्लांट फौसिल राष्ट्रीय पार्क
🌴अरुणाचल प्रदेश
1. नामदफा राष्ट्रीय पार्क
🌴हरियाणा
1. सुलतानपुर राष्ट्रीय पार्क
2. कलेशर राष्ट्रीय पार्क
🌴उत्तर प्रदेश
1. दूदवा राष्ट्रीय पार्क
2. चन्द्रप्रभा वन्यजीव विहार
🌴झारखंड
1. बेतला राष्ट्रीय पार्क
2. हजारीबाग राष्ट्रीय पार्क
3. धीमा राष्ट्रीय पार्क
🌴मणिपुर
1. काइबुल लाम्झो राष्ट्रीय पार्क
2. सिरोही राष्ट्रीय पार्क
🌴सिक्किम
1. खांचनजोंगा राष्ट्रीय पार्क
🌴तरिपुरा
1. क्लाउडेड राष्ट्रीय पार्क
🌴तमिलनाडु
1. गल्फ आफ मनार राष्ट्रीय पार्क
2. इन्दिरा गांधी ( अन्नामलाई ) राष्ट्रीय पार्क
3. प्लानी हिल्स राष्ट्रीय पार्क
4. मुकुरूथी नेशनल पार्क
5. गुनीडे नेशनल पार्क
🌴ओडिसा
1. भीतरगनिका राष्ट्रीय पार्क
2. सिंमली राष्ट्रीय पार्क
3. नन्दनकानन राष्ट्रीय चिड़ीयाघर
4. चिल्का झील अभयारण्य
🌴मिजोरम
1. माउन्टेन राष्ट्रीय पार्क
2. मुरलेन राष्ट्रीय पार्क
3. फांगपुई नेशनल पार्क
4. डाम्फा अभ्यारण्य
🌴जम्मू-कश्मीर
1. दाचीग्राम राष्ट्रीय पार्क
2. सलीम अली राष्ट्रीय पार्क
3. किस्तवाड़ राष्ट्रीय पार्क
4. हैमनिश नेशनल पार्क
5. जैव मण्डल रीजर्व , श्रीनगर
🌴पश्चिम बंगाल
1. सुन्दरवन राष्ट्रीय पार्क
2. बुक्सा राष्ट्रीय पार्क
3. जलधपारा राष्ट्रीय पार्क
4. गोरूवारा राष्ट्रीय पार्क
5. सिंघालिला राष्ट्रीय पार्क
6. नियोरा वैली नेशनल पार्क
🌴असम
1. मानस राष्ट्रीय पार्क
2. काजीरंगा राष्ट्रीय पार्क
3. नामेरी राष्ट्रीय पार्क
4. राजीव गांधी ओरांग पार्क
5. डिब्रूगढ़ शेखोवाल राष्ट्रीय पार्क
🌴आध्र प्रदेश
1. कसरू ब्रह्मानंदा रेड्डी नेशनल पार्क
2. इन्दिरा गाँधी प्राणी विज्ञान पार्क
3. मरूगवामी नेशनल पार्क
4. श्री वेंकटेश्वरम राष्ट्रीय पार्क
5. कावला राष्ट्रीय पार्क
6. नागार्जुन सागर राष्ट्रीय पार्क
7. नेलापत्तु पक्षी राष्ट्रीय पार्क
🌴महाराष्ट्र
1. बोरीवली ( संजय गांधी ) राष्ट्रीय पार्क
2. चांदोली राष्ट्रीय पार्क
3. तबोड़ा राष्ट्रीय पार्क
4. गुग्गामल राष्ट्रीय पार्क
5. नवागांव राष्ट्रीय पार्क
6. तन्सा नेशनल पार्क, थाणे
7. मेलघाट राष्ट्रिय अभ्यारण्य
🌴अण्डमान-निकोबार
1. सैडिल पीक राष्ट्रीय उद्यान
2. महात्मा गाँधी मैरीन ( वंदूर ) राष्ट्रीय उद्यान
3. फोसिल राष्ट्रीय पार्क
4. कैंपबैल नेशनल पार्क
5. गलेथा राष्ट्रीय पार्क
6. माऊंट हैरिट नेशनल पार्क
7. रानी झांसी मैरीन राष्ट्रीय पार्क
🌴हिमाचल प्रदेश
1. पिन वैली पार्क
2. ग्रेट हिमालय राष्ट्रीय पार्क
3. रोहल्ला राष्ट्रीय पार्क
4. किरगंगा राष्ट्रीय पार्क
5. सीमलबरा राष्ट्रीय पार्क
6. इन्द्रकिला नेशनल पार्क
7. शिकरी देवी अभ्यारण्य
🌴गजरात
1. गिर राष्ट्रीय पार्क
2. मरीन राष्ट्रीय पार्क
3. ब्लेक बुक राष्ट्रीय पार्क
4. गल्फ आफ कच्छ
5. वंसदा नेशनल पार्क
🌴उत्तराखण्ड
1. जिम कार्बेट राष्ट्रीय पार्क
2. वैली आफ फ्लावर राष्ट्रीय पार्क
3. नन्दा देवी राष्ट्रीय पार्क
4. राजाजी नेशनल पार्क
5. गोविन्द पासू विहार नेशनल पार्क
6. गंगोत्री राष्ट्रीय पार्क
🌴छत्तीसगढ
1. कांगेर घाटी ( कांगेर वैली ) राष्ट्रीय पार्क
2. इन्द्रावती राष्ट्रीय पार्क
3. गुरू घासीदास ( संजय ) राष्ट्रीय उद्यान
🌴करल
1. साइलेंट वैली राष्ट्रीय पार्क
2. पेरियार नेशनल पार्क
3. मैथीकेतन नेशनल पार्क
4. अन्नामुदाई नेशनल पार्क
5. एर्नाकुलम नेशनल पार्क
🌴कर्नाटक
1. बांदीपुर राष्ट्रीय पार्क
2. नागरहोल ( राजीव गांधी ) राष्ट्रीय उद्यान
3. अंसी राष्ट्रीय पार्क
4. बनेरघाटला नेशनल पार्क
5. कुडूरमुख नेशनल पार्क
6. तुंगभद्रा राष्ट्रीय पार्क
🌴 पंजाब
1. हरिकै वैटलैण्ड नेशनल पार्क
🌴 तेलंगाना
1. महावीर हरीना वनस्थली नेशनल पार्क
2. किन्नरसानी अभ्यारण्य
🌴 गोआ
1. सलीम अली बर्ड सैंचुरी
2. नेत्रावली वन्यजीव पार्क
3. चौरा राष्ट्रीय पार्क
4. भगवान महावीर नेशनल पार्क
🌴 बिहार
1. वाल्मिकी नेशनल पार्क
2. विक्रमसिला गंगटिक डॉल्फिन सैंचुरी
3. कंवर लेक बर्ड सैंचुरी
1 662
प्रमुख अंतर्राष्ट्रीय सीमाएं:–
०मैकमोहन रेखा:
०भारत व चीन के बीच।
०रेडक्लिफ रेखा:
०भारत व पाकिस्तान के बीच।
०डूरंड रेखा:
०पाकिस्तान व अफगानिस्तान के बीच।
०हिंडनबर्ग रेखा :
०जर्मनी व पोलैंड के बीच।
०मैगीनॉट रेखा:
०फ्रांस व जर्मनी के बीच।
०ऑडरनीस रेखा :
०पोलैंड व पूर्वी जर्मनी के बीच।
०मैनरहीम रेखा:
०रूस व फिनलैंड के बीच।
०सीगफ्रिड रेखा -
०फ्रांस व जर्मनी के बीच।
०शून्य रेखा:
०त्रिपुरा व बांग्लादेश के बीच।
०17वां समानांतर रेखा :
०उत्तरी वियतनाम व दक्षिणी वियतनाम के बीच।
०24वां समानांतर रेखा :
०भारत व पाकिस्तान के बीच।
०38वीं समानांतर रेखा -
०उत्तर कोरिया व दक्षिण कोरिया के बीच।
०49वां समानांतर रेखा :
०संयुक्त राज्य अमेरिका व कनाडा के बीच।
०141° पश्चिमी देशांतर रेखा:
०अलास्का(यूएसए) व कनाडा के बीच।
