آتار

دروت از میان شاعران دوره ملا ها شاید شعرهای کمتری از ملا کاسم داشته باشیم بریم چند بیت از این شعرها رو با هم بخونیم مردے گر مرد ءَ ھکیر ءُ بے توان ءُ پست کنت وت اگاں آ کم گشاد اِنت ھکّ ئےِ اللہ ءَ جست کنت مُردگ ماں کبر ءَ تھاریں دیندار ءَ درست کنت دست ئےِ بنت چو باد لگمان ءُ زبان ئےِ ھشک کنت لانت ءِ توگ ءَ ماں گٹّ ءُ ھر بہ ترند ءُ چُست کنت دوزھ ءَ سد بکّ ئےِ دنت رند ءَ گناھ ئےِ جست کنت تیزیں مگراز ءِ برّوکیں پر وتی انگشت کنت زرّہ زرّہ پہ کساس ءَ اِش چمّانی جست کنت ________________ اے زمانگ آھر اِنت ھر کس وت ءَ را ھان کنت واجھ گوں گلام ءِ زرّ ءَ نیکی ءُ اھسان کنت _______________ ھر کس گوں مھمان ءُ باھوٹاں بدیں تکرار کنت بر سر ءِ زند ءَ وت ءَ چو اگربیں الیار کنت گزّو ءُ چنّوں نشان ءُ ٹیریاں ازھار کنت بان ابولھیر ءِ کدیمی کسّھاں تکرار کنت شمس الدین پرھاد ءِ سِنگ ءَ چیدگے سر بار کنت ساھبی نام ءَ وتیگ ءَ دست ء وت گمسار کنت ________________ پِت اگاں سوجے وتی چکّ ءَ بہ دنت پہ ھلوت ءَ چکّ ھماھین ءَ بد بارت ءُ سبک کنت پت ءَ ________________ آکلاں گوش بدار اِت ھست من ءُ چنتے ھبر مردے آشِک بیت پہ زالے کنت وتا را در پہ در جهت تلیں گنج ءَ وتیّ ءَ کنت پمّائی چیر ءُ سر سانگ ئےِ کنت پہ راه ءِ شرع ءَ پہ جھاز ءُ مال ءُ زرّ کوچگاں دنت ئےِ ڈگاراں ماں دیاتاں ملک ءُ شھر پراہ دپیں ھنگام ءُ جوّ ءُ کھن ءُ کاریز ءُ نھر مولد ءُ چنتے گلام ءُ سنڈل ءُ گونڈیں نپر جو سراں گوں امب ءُ لیمبو، باگ ءُ بوستان ءُ شجر جُلّ ءُ گالی بزم ءُ بالشت گبّ ءُ شاھی بے کدر سھر ءُ سنگھ بے ھساب ءَ سازتگ پہ سیم ءُ زرّ مال پتی ماتی ءُ سرگپتگیں تمام گوں چکّ بھر دنت پہ کبز ءُ کوالہ پہ حضوران ءَ جمھر..... ________________ دور ءُ نوبت پیسر ءِ مردانی شتگ آھری نامرداں دگہ سودایے جتگ ________________ مرد ءَ ماں امروز ءَ چیا گمناک کن ئے یک پت ءُ یک مات ءَ دو چک پیداک کن ئے یکے ءَ مسل ءِ بلبل ءَ ماں باگ کن ئے یکے ءَ دائم ھم کران ء زاگ کن ئے یکے ءَ مال ءُ دولت ءَ گنج دار کن ئے یکے ءَ نادار ءُ گریب ءُ وار کن ئے یکے ءَ ماں کوٹ ءُ ماڑیاں سردار کن ئے یکے پہ اوست ءَ لنکھے چمدار کن ئے یکے ماں امروز ءَ مدام پادار کن ئے یکیں ماں نیلبومّیں زر ءَ اوگار کن ئے یکے ماں شاھی مجلسانی نامدار کن ئے ________________ ھربر کہ راجاں ئکّر ءُ بیر ءُ ھوں بیت برات ھما اِنت کہ سِتک ءُ دل ءَ برات ءَ گون بیت سنّت ءَ بندیت ءُ ھمک کار ءَ شون بیت ________________ شر ھمیش اَت کہ کردگار ءَ کارے کتیں چوٹو ءُ ریشّ ئےِ ھر دو چہ نامرد ءَ زتیں شھرت ءُ شرمسار ءَ ھمک دیوان ءَ شتیں ________________ دنیا استینے بر سر ءِ مردان ءَ شَزیت ساھتے گونڈیں یک رگامے جنت ءُ گوزیت ________________ تو چہ کسّے ءِ آتکگ ءُ نزّیک ءَ نشتگ ئے نیکہ منی آریپیں پت ءَ پیوند بیتگ ئے کیپاں گپتگ یا ھسدّییاں گشتگ ئے راه گزاری یا اشتر ءِ شوھاز آتکگ ئے یا شپانکے ءِ پہ شپی شامے آتکگ ئے تو چہ مردے ئے ءُ پہ چے کارے آتکگ ئے ________________ کوتاہ کن کاسم کہ نادان پہ گشگ سار نہ کنت پنت ھمے بس اَنت ، نسیھت اشترے بار نہ کنت ________________ #اومان_بلوچ #شاعران_بلوچ #انجمن_آتار #بلوچی #ملا_کاسم @anjmn_atar

بریم چنت بیت بوان ایں چہ سلیم ناز دو گام ءَ کس منی ھمراہ نہ بیت اِنت اے دراجیں منزل ءَ کے ھمسپر بیت ________ تو سلیم راج ءَ چون کن ئے سرپد تئی نه کنت دلگوش، زار ءُ پریاتاں _______ گم ندارگ نہ بنت گوں من ءَ زندگی ملک ویران تمام کس نہ اِنت نندگی رھبر ءُ مئے کماش، کرّ ءُ کوراں بزاں اے وڑ ءَ الّم ءَ کیت وازمندگی ________ نشتگ گلباگ ءِ تماہ ءَ گوں گناه ءُ بے سواب ءَ _______ زمانگ نوکتریں رنگاں رجان اِنت چو سیاه مار ءَ منی راج ءَ دجان اِنت تھاری یے جھان ءَ مان شانتگ ھزار بژن، چاردھی ماھے مجان اِنت __________ ھوناں گوں ھوار آجوئی لجانی میار آجوئی بچّاں پہ مرسی سر داتگ دھکان ءِ توار آجوئی __________ ڈیھ ءَ مان رتکگ اَنت اے بدیں لشکراں چکّ ءُ چوریگ جت اَنت بے گناه ، بے میار _______ بستگ اَنت مئے توک ءُ زمزیلاں برات بندیگ اَنت کھریں زندان ءَ ما بلوچ برچا بزگ ءُ وار ایں ملک بھا کرتگ زالمیں ھان ءَ _______ داں کدی سگّیں ما گلامی ءَ ھاکم ءُ زوراک تاچ دے اَنت بور ءَ _______ #سلیم_ناز #انجمن_آتار #اومان_بلوچ #شاعران_بلوچ @anjmn_atar

بریم چنت بلوچی بتل یات بہ گر ایں _آسر کیت مئے وشّیانی روچ _بز ءَ پہ یک زنکے ءَ ھچ نہ بیت _جنکّ باز اَنت بلے ڈکّ ئےِ ملکناز اِنت جست پہ ترس اِنت دل کشّ اِیت ، دست نہ رس اِیت سَید( بزکوھی ) مسیت ءَ نہ ییت ءُ ملا کوہ ءَ نہ روت موری دلاں مزاری جنگ نہ بیت مرگ جیگ ھم ریتّ گیت ھم ریتّ مچّ ءُ بچّ ھورے کہ سر شپ ءَ مہ گوار ایت آھر شپ ھم نہ گوار اِیت ھوری کوری اِنت ھر ءَ برات کن ءُ کار ءَ شر کن زیر ئے پشومان نہ‌زیر ئے پشومان زندگیں مار ءِ پوست جَنَگ نہ بیت @anjmn_atar مفهوم هر کدوم رو ندونستین بگین

دروت دوستانی که تو سراوان هستند فردا جمعه ساعت سه و نیم کارگاه ویراستاری متن های بلوچی رو داریم دوستانی که علاقه دارند پیام بدند استاد : عبدالماجد سپاهیان ( ماجد مساپر )

🔹 بلوچستان در دورهٔ افشاریه ‏━━━━━━≼🔸≽━━━━━━ 🔹 دوران پس از نادرشاه 📃 صفحه ۶ 💠 پس از توافق احمدشاه درانی و نصیرخان بلوچ بود که حضور نصیرخان کلاتی را در لشکرکشی‌های احمد خان به خراسان شاهد هستیم و همچنین در این سال‌ها نصیرخان شروع به گسترش قدرت در نواحی مختلف کرد و نواحی مکران و دزک را فتح کرد و سرانجام تمام بلوچستان در حیطه اقتدار او قرار گرفت. 💠 با گذشت سال‌ها از حکومت نصیرخان بر بلوچستان، به تدریج چهار طایفه بدون داشتن سابقهٔ قبلی حکومت در منطقه، قدرت یافتند و از خان کلات مستقل شدند و قدرت را در بخش غربی بلوچستان به دست گرفتند. از این گروه‌ها، بزرگزاده‌ها در دزک قدرتی کسب کردند و توانستند بر سراوان امروزی و بخش‌هایی از نواحی خاش و پهره (ایرانشهر) حکومت کنند. بُلِیده‌ای‌ها دومین گروهی بودند که حاکمیت خود را بر بخش‌هایی از غرب بلوچستان برقرار کردند و قصرقند و گِه (نیکشهر) و مناطق اطراف این دو شهر را به دست گرفتند. لاشاری‌ها در منطقهٔ کوهستانی لاشار بین بمپور و قصرقند قدرت یافتند. نارویی‌های شیرانی نیز بمپور را پایگاه قدرت خود قرار دادند. 💠 در چنین اوضاعی حکومت زندیه در سال ۱۱۶۵ه.ق. با روی کار آمدن کریم خان زند در بخشی دیگر از ایران تشکیل شد و این دوران مصادف است با اوج قدرت نصیرخان در بلوچستان و ایجاد حکومت مستقل توسط او. بر اساس رسالهٔ «جغرافیا و تاریخ بلوچستان»، در سال‌های سلطنت کریم خان بر ایران «حکام ملک به تسخیر مکران نپرداختند و آن ملک کماکان مطلق‌العنان بود.» #تاریخ 💠 @balochs_history

راجے کہ وتی سرگوست ءَ مہ زانت راجے کہ آیکی وھداں دگنیا ءِ تھ ءَ ئےِ جاگہ نیست ملتی که سرگذشت خود را نداند در آینده هم جایگاهی ندارد @anjmn_atar

اگاں کسے بوتیں، پہ مئے گپاں گوشدارگ ءَ دیوالانی سرا نبشتہ نہ کرت اں. اگر کسی بود، که به ما گوش بده! روی دیوارها نمی‌نوشتیم. @Balochiann

برے برے یک راھے بس پشت کپ اِیت ءُ آ وتی بیر ءِ گِرَگ اِنت

@anjmn_atar

ھما جاگہ ءَ کہ پگر گُلام بنت، اود ءَ گُڑا زمزیل ءُ سانکل ھژدری نہ اَنت! هچے گویرا دنیا ءِ هر آشوب بے جنیں آدم ءَ نا سرجم اِنت... چے گویرا

ھار ءُ ھیرّوپ بہ بات تئی تاکے مہ سرات

چه چنت ھزار پیسر بلوچ ءِ زندانی گوں آپ ءُ دگار ءُ کشت ءُ کشار بندوک بوتگ مروچی بر ایں چنت گال اے پر ءِ تھ ءَ یات بہ گر ایں پَلّ : دیواری که به دور زمین و مزرعه درست میکنند و جنس آن عمدتا از شاخه درخت خرما است پالیز : مزرعه هندوانه یا خربزه پاکار : آنکه برای دیگران کشاورزی میکند و سهمی از محصول به او می‌رسد بیلَه یا بیلو ( bēla ) : زمین آباد پر آبو درخت ( جنگل ) بوگَل : خرمنی که پس از کوبیدن و در معرض باد قرار دادن هنوز هم کاملا از خاشاک پاک نشده و نیاز دارد که دوباره پاک شود بنزه : سرچشمه بلندان‌ : زمینهای بلند و مرتفع بَلّ : زمینی که خاکش برای کشاورزی مناسب است اِشکَن : محل انحراف جوی اصلی از جوی فرعی بڈانک : زمینی که خاک آن نرم یا خیس و شل باشد و پا در آن فرو ریزد آپدِرّ : سیلبند هوشاپ : بندهای خاکی که در مسیر آب درست میکردند تا آب را در خود نگه دارد این آب غالبا برای کشاورزی استفاده میشود آپانسری : مسئول تقسیم آب آپتان بیگ : کم شدن سرعت آب در جوی آب آپ شلنچک : جا به جایی آب ، یا خالی کردن آب از جایی به جای دیگر @anjmn_atar

هچ چیز چش کہ شریداریں دژمنے مردم ءَ گوں ھم تپاک نہ کنت @anjmn_atar

دروت دوستان وھد تیز تیز ءَ گوزان اِنت جاور ءُ چاگرد ءِ رنگ زوت پہ زوت بدل بیت چشیں دور ءُ باری گیش چہ پیسر ءَ پہ وتی مات ( وتی ڈیھ ) پگر بہ‌ زور اِت زہگ گوستگ ءُ دست شتگ بلے چش مہ بیت کہ شہ باندا ماشما وتی بھر ءَ وتی ھکّ ءَ مہ گر ایں اومان

دوستان آموزش زبان بلوچی ویدیوهاش آماده هست با ساده ترین روش خواندن و نوشتن زبان بلوچی رو توضیح دادیم درونت یک بارگزاری شده به زودی همه ی درونت ها در کانال تلگرامگذاشته میشوند

در این چارچوب، تمدن جیرفت را می‌توان نه یک تمدن وارداتی، بلکه مرحله‌ای پیشرفته‌تر از سنت‌های تمدنی بلوچستان دانست که ریشه در مهرگر دارد. تمدن بلوچستان باستان که از بازترین مشخصه های آن تنوع فرهنگی بوده است؛ تنوع قومی،تنوع زبانی،تنوع دینی از شاخص ترین معیار های فرهنگی حوزه تمدنی بلوچستان کهن هستند که امروز بعد از گذشت هزاران سال نیز در جامعه بلوچ نشانه های آن را می‌توان مشاهده کرد فرهنگ بلوچ، بازمانده‌ی زنده‌ی یک تمدن مادر کهن است؛ تمدنی که ریشه در مهرگر دارد و در طول هزاران سال، از طریق کانون‌هایی چون جیرفت، شهر سوخته، بمپور، دزک، کیچ، تیس و گوادر تداوم یافته است. این فرهنگ نه یک پدیده‌ی محدود، بلکه یک سنت تمدنی پیوسته است که توانسته در برابر تغییرات دینی، زبانی، سیاسی و نژادی، هویت خود را حفظ و بازتولید کند.تداوم تمدنی فرهنگ بلوچ بر پایه‌ی گسست شکل نگرفته، بلکه حاصل تداوم است؛ از دوران نوسنگی مهرگر تا دوران تاریخی.برخلاف فرهنگ‌هایی دیگر دنیا که با یک دین یا زبان تعریف می‌شوند، فرهنگ بلوچ: پیشاایرانی، پیشازرتشتی، پیشااسلامی با زبان‌های مختلف (براهوئی،بلوچی،سرایکی،کتری،جدگالی،....حتی نشانه‌هایی از زبان‌های کهن‌تر) و ادیان مختلف(اسلام سنی،شیعه_هندو،زِگری،بکال،گبر) را در خود هضم کرده بدون آنکه هویت تمدنی‌اش فروبپاشد. اخلاق تمدنی به‌جای ایدئولوژی فرهنگ بلوچ بیشتر بر «اخلاق» استوار است تا «ایدئولوژی»: هشر،پتّر،بجّار،میار.....مروّت،غیرت،وفاداری به عهد..... این‌ها عناصر تمدنی‌اند که از دوران مهرگر تا امروز دگرگون شده‌اند اما از بین نرفته‌اند. فرهنگ بلوچ، یک هویت تمدنی کهنِ زنده است؛ برآمده از تمدن مادر مهرگر، شکل‌گرفته در گذرگاه تاریخ و جغرافیا و به وسعت جیرفت تا نیمروز،کیچ،دزک،بمپور،تیس،گوادر،شهرسوخته تا دره سِند و متکی بر اخلاق، تساهل و تداوم، نه بر نژاد، دین یا زبان واحد.بومیان بلوچ را می‌توان وارثان تمدنی دانست که از مهرگر آغاز شد، در جیرفت به اوج پیچیدگی رسید و در قالب فرهنگ بلوچ تاریخی به حیات خود ادامه می‌دهد. مرزبندی‌های سیاسی مدرن و ریشه‌های استعمار، این پیوستگی را در سطح رسمی و ذهنیت عمومی گسسته کرده‌اند. بازشناسی این پیوندها نیازمند پژوهش‌های میان‌رشته‌ای در حوزه‌های باستان‌شناسی، مردم‌نگاری، تاریخ منطقه‌ای و مطالعات پسااستعماری است. 📚منابع (APA) Barth, F. (1961). Nomads of South Persia: The Basseri Tribe of the Khamseh Confederacy. Oslo: Oslo University Press. Bosworth, C. E. (1998). Sistan and Baluchistan. Encyclopaedia of Islam. Leiden: Brill. Jarrige, J. F. (1991). Mehrgarh: Its significance in the prehistory of the Indo-Iranian borderlands. South Asian Archaeology. Jarrige, J. F., & Meadow, R. (1980). The antecedents of civilization in the Indus Valley. Scientific American, 243(2), 122–133. Madjidzadeh, Y. (2003). Jiroft: The Earliest Oriental Civilization. Tehran. Possehl, G. L. (2002). The Indus Civilization: A Contemporary Perspective. Walnut Creek: AltaMira Press. Potts, D. T. (2014). Nomadism in Iran: From Antiquity to the Modern Era. Oxford University Press. Tosi, M. (1986). The archaeological evidence for trade in the Arabian Gulf. In Archaeology in the Middle East. @anjm _atar

جیرفت: تحول درون‌زا، نه گسست تمدنی یافته‌های حوزه هلیل‌رود (جیرفت) نشان‌دهنده؛ تداوم الگوهای سفالی،استمرار نمادهای آیینی،تداوم،فناوری‌های تولید است که در سنت‌های پیش‌تر بلوچستان و مهرگر قابل ردیابی‌اند. به‌ویژه: استفاده از سنگ کلوریت با نقوش نمادین،الگوهای معماری خشتی سازمان سکونتی مبتنی بر مراکز منطقه‌ای نشان می‌دهد جیرفت جهشی در پیچیدگی اجتماعی است. از این منظر، تمدن جیرفت مرحله‌ی از شهری‌شدن سنت مهرگر–بلوچستانی دانست. --- ۵. کلپورگان: موزه زنده جهان، استمرار زندهٔ سنت‌های پیش‌تاریخی حوزه تمدنی بلوچستان (۹هزار سال پ.م) کلپورگان، برخلاف محوطه‌های باستانی، سنت زندهٔ سفالگری در تاریخ بشری را حفظ کرده است که سند زنده و موزه زنده جهانی که در نوع خود در جهان بی نظیر است، که از نظر روش تولید (بدون چرخ)، مواد اولیه و نقش‌مایه‌ها، شباهت‌هایی با سفال‌های پیش‌تاریخی بلوچستان و مهرگر و جیرفت،شهر سوخته،کیچ،دزک،بمپور دارد. این استمرار فرهنگی، کلپورگان را به یک منبع ارزشمند برای مطالعهٔ تداوم سنت‌های باستانی در قالب مردم‌نگاری معاصر تبدیل می‌کند. --- ۶. مردمان بومی بلوچ و مسئلهٔ گسست تاریخی تمدن بلوچستان: منطقهٔ بلوچستان از دیرباز محل سکونت گروه‌ها و اقوام مختلف بومی بلوچ با فرهنگی مشترک بوده است که تنوع در باورها،رنگ ها و زبان ها از شاخص ترین مشخصه های فرهنگی اقوام مختلف بلوچ بوده. با این حال، شکل‌گیری مرزهای سیاسی مدرن در دورهٔ استعمار و پس از آن، این حوزهٔ فرهنگی یکپارچه را به سه بخش سیاسی تقسیم کرد. این تقسیم‌بندی، همراه با سیاست‌های دولت–ملت‌سازی، پیامدهای زیر را به‌دنبال داشته است: - تضعیف روایت‌های تاریخی مشترک میان جوامع بلوچ - نادیده‌گرفتن نقش مردمان بومی در شکل‌گیری تمدن‌های منطقه ای و جهانی - گسست در حافظهٔ تاریخی و هویت فرهنگی بلوچ‌ها - محدود شدن دسترسی به میراث مشترک به‌دلیل مرزبندی‌های سیاسی در نتیجه، بخش‌هایی از تاریخ و هویت مردمان بومی بلوچ‌ در روایت‌های رسمی کم‌رنگ شده و بسیاری از پیوندهای فرهنگی میان مهرگره، شهر سوخته، جیرفت و کلپورگان،بمپور،دِزک،کیچ،تیس، گوادر....در حافظهٔ عمومی فراموش شده است. ----------- فرهنگ بلوچ و منطق تداوم تاریخی: فرهنگ بلوچ را باید محصول تداوم تاریخی تمدن به‌جای گسست تمدنی دانست. این فرهنگ توانسته در مواجهه با تحولات بزرگ از تغییرات اقلیمی گرفته تا ورود ادیان، زبان‌ها و ساختارهای سیاسی جدید—هسته اخلاقی و اجتماعی خود را حفظ کند. عناصر کلیدی این تداوم عبارت‌اند از: ساختار خویشاوندی قبیله‌ای با کارکرد اجتماعی نظام ارزش‌های اخلاقی مبتنی بر مروّت، وفا به عهد،و پناهندگی..... انتقال شفاهی دانش، اسطوره و تاریخ. چندلایگی دینی، زبانی و قومی یکی از شاخص‌ترین ویژگی‌های فرهنگ بلوچ، چندلایگی ذاتی آن است. این فرهنگ در طول تاریخ: باورهای پیشاایرانی، پیشازرتشتی و سپس اسلامی را جذب و هضم کرده و هم‌زمان زبان‌های گوناگون را در بستر فرهنگی خود جای داده اقوام با ریشه‌ها و رنگ‌های متفاوت را بدون حذف هویتی در خود ادغام کرده است این امر نشان می‌دهد که هویت بلوچ بیش از آنکه بر «همسانی» استوار باشد، بر "همزیستی" تاریخی بنا شده است. ---------------- شواهد تداوم تمدنی بلوچستان باستان: *جغرافیای سکونت مداوم؛ حوزه جیرفت، بمپور، دزک، کیچ و شهرسوخته،مهرگر،تیس،گوادر، از مناطق جنوب شرق خاورمیانه و جنوب غربی اسیا هستند که شواهد سکونت پیوسته از پیشاتاریخ تا امروز دارند. *الگوهای معیشتی مشابه؛ کشاورزی–دامداری ترکیبی، کوچ‌نیمه‌ثابت، و بهره‌گیری از رودخانه‌ها در فرهنگ بلوچ تاریخی ادامه یافته است. *ساختارهای اجتماعی مشابه؛ نظام خویشاوندی گسترده، رهبری محلی، و اتکای اجتماعی بر پیوندهای قبیله‌ای، بازتابی از الگوهای کهن سازمان اجتماعی است. *تداوم حافظه فرهنگی؛ اسطوره‌ها، حماسه‌ها و روایت‌های شفاهی بلوچ، هرچند دگرگون، حامل الگوهای کهن قهرمانی و اخلاقی‌اند که با سنت‌های پیشاتاریخی منطقه هم‌خوانی دارند. -------- ۷. نتیجه‌گیری تحلیل داده‌های باستان‌شناختی و مردم‌نگارانه نشان می‌دهد که مهرگر، شهر سوخته، جیرفت، کلپورگان،بمپور،دِزک و کیچ ، نه محوطه‌هایی منفرد، بلکه اجزای یک حوزهٔ تمدنی پیوسته در بلوچستان باستان بوده‌اند.در رویکردهای جدید باستان‌شناسی، به‌ویژه پس از دهه ۱۹۹۰، فرض «جایگزینی کامل جمعیت‌ها» تا حد زیادی کنار گذاشته شده و مفهوم تداوم فرهنگی با دگرگونی تدریجی (Cultural Continuity with Transformation) جای آن را گرفته است. بر این اساس، تمدن‌های بعدی الزاماً حاصل مهاجرت گسترده نیستند، بلکه اغلب نتیجه‌ی تکامل درونی جوامع بومی هستند.