مکتبة نفس الرسول المصطفی

استفتای مرحوم سید مهنّا بن سنان الحسيني المدني از مرحوم علامه حلی رضوان‌الله علیهما در مورد اظهار تذلّل زائر نسبت به امام معصوم در مشاهد مشرفه و پاسخ علامه مبنی بر اینکه تذلل و خاکساری در مشاهد مشرفه امری مطلوب و دارای ثواب است. ما یقول سیّدنا الامام العلّامة في وضع الإنسان وجهه علی الأرض عند أبواب المشاهد الشريفة، وبوس الأرض، و تمريغ خدّه عليها؟ هل يكون هذا الفعل حرامًا؛ لأنّ هذا يُشبّه بالسجود، و هذا أمرٌ مختصّ بالله سبحانه، و قد بالغ المتصوّفون و أرباب الطريقة في النهي عن هذا و عمّا يقاربه؟ أم يكون مكروهًا؟ أم هو مستحبّ في هذه الأماكن المشرّفه؟ بيّن لنا عن ذلك؟ الجواب: إن قصد فاعلُ ذلك السجودَ لغير الله تعالى كان عاصيًّا، و إن قصد السجود لله تعالى و الشكر على وصوله إلى هذه البقعة المباركة الشريفة ، و التذلّل للإمام بالتقبيل لتربته، كان مُثابًا على ذلك، و لا عبرة بنهي المتصوّفة عن ذلك، فإنّه أولى اعتمادهم في الرقص و التصفيق بالأيدي الذي نهى الله تعالى عنه في كتابه العزيز. 📖 أجوبة المسائل المهنّائية، ص ١٣٨_١٣٩ https://t.me/rasullib

یکی از جدیدترین تحقیق‌ها از کتاب عارضة‌الأحوذي https://t.me/rasoullib

. آخرین چاپ از کتابِ "عُروبَةُ العُلَماء" (با مقدمه برادرزاده مؤلف، نویسنده شناخته‌شده بشار عوّاد معروف) که در یادداشت بالا محقق گرامی جناب استاد رسول جعفریان از آن یاد کرده‌اند. https://t.me/rasullib .

. کتاب "سیرة عمر‌ بن‌ عبدالعزیز" از مؤلفی ناشناخته از قرن سوم هجری https://t.me/rasullib

. این کانال با عنوان "مَکتَبَةُ نَفسِ الرَّسولِ المُصطَفی" با هدف معرفی جدیدترین کتب منتشر شده در حوزه دین‌پژوهی، عقائد، تاریخ، علوم حدیث، تراجم و رجال ایجاد گردیده و مجالی برای انتشار یادداشت‌هایی در این موضوعات می‌باشد. https://t.me/rasullib .

یادداشت استاد محقق جناب رسول جعفریان درباره یکی از کتب کتابخانه

کتاب ایران فی ربیع الاسلام، «ایران در بهار اسلام» بشار عواد معروف (1940/1359ق)، دانشمند عراقی برجسته ـ و اکنون ساکن اردن ـ مصحح آثار مهمی چون تاریخ بغداد، تاریخ الاسلام ذهبی و بسیاری از کتب تراجم و رجال و نیز آثار حدیثی است. او از طریق تصحیح این کتابها، با عالمان ایرانی فراوانی آشنا شده و بسیاری از شهرهای ایران را شناخته است. تصحیح تاریخ الاسلام ذهبی وی باید او را در این فکر انداخته باشد که می شود بر اساس آن کتاب، و آثار مهم رجالی دیگر قرون اولیه، یک تاریخ ایران نوشت. این طرحی بود که سالها پیش استاد شفیعی کدکنی هم از آن سخن می گفت. اکنون بشار به این خواسته جامه عمل پوشانده و یک تاریخ ـ جغرافیا برای ایران بر اساس موادی که در کتابهای مزبور آمده نوشته است. ایران قرون اولیه، تا حد زیادی فرهنگ عربی داشت و گرچه هیچ وقت این زبان، عمومی و مسلط نشد، اما در حوزه های علمی سنی و شیعی، همواره مورد استفاده بود. به علاوه، در آن ادوار، شافعیان و حنفیان در ایران بودند و صرف نظر از منازعات طولانی شان که آسیب زیادی هم به جامعه ایران زد، تسلط مذهبی بر ایران داشتند. شمار زیادی از برجسته ترین عالمان این مذاهب، چنان که می دانیم ایرانی هستند چه این که از نژآد عرب باشند یا ایرانی. در کنار آنها اهل حدیث و حنبلی ها هم به صورت محدود بودند. علاوه بر اشعری ها و در فقه، حنفی ها و شافعی ها، فرقه های دیگر از قبیل کرامیه و فرق مختلف صوفی هم فراوان بودند. منازعات اشعری و ماتریدی هم در ایران وجود داشت. نویسنده کتاب ایران در بهار اسلام «ایران فی ربیع الاسلام» کوشش کرده است از منظر تسنن هم که آن زمان در ایران غلبه داشته، این تاریخ را بنویسد. به علاوه، به استقرار قبایل عربی در ایران نیز ـ کمی بیش از اندازه ـ باور دارد. همان نگاهی که در کتاب عروبة العلماء هست، در این کتاب هم وجود دارد. نویسنده با استفاده از آثاری مانند انساب سمعانی، معجم الادباء، معجم البلدان و آثار جغرافی فراوانی که در قرون اولیه نوشته شده از تاریخ بسیاری از شهرها و روستاها یاد کرده و شرحی از آنها آورده است. کتاب بشار را می توان در کنار دیگر تاریخ های ایرانی که غالبا بر اساس منابع قدیمی تر و بیشتر منابع فارسی نوشته شده، یک اثر تکمیلی دانست. مسلما هنوز هم می توان پایان نامه های متعددی در باره تاریخ ایران بر اساس این منابع نوشت، اما به هر حال، نیازمند تسلطی شبیه دانش و تسلطی هستیم که بشار بر این متون دارد. تاریخ بغداد، اثری شگرف و پر از ایرانیات است و ذیول آن نیز پر از اطلاعات تازه در این باره است. کتابهای فراوانی که در تاریخ شهرهای ایرانی و محدثان آنها بوده،از میان رفته اما مواردی از آنها در منابع رجالی عراق برجای مانده است. اینها همه در این کتاب که 654 صفحه است آمده است. بشار می گفت سالها مشغول جمع آوری بازمانده های تاریخ نیشابور بودم، اما بعدها رها کردم. کتاب ایران فی ربیع الاسلام، شش فصل دارد: فصل اول، ایران و عرب، و اسلام (27 ـ 60)، فصل دوم: شهرهای علمی بزرگ شامل اصفهان، همدان، نهاوند، خراسان، نیشابور، طوس، جوین، اسفراین، بیهق، قومس، جرجان، ری، شیراز و سجستان، (61 ـ 272). فصل سوم انتشار فرهنگ عربی در قرای ایرانی. اینجا بیشتر از نواحی شهرها یاد کرده است (273 ـ 456). فصل چهارم مدارس عربی در ایران (457 ـ 512) فصل پنجم شعرای عربی در ایران (513 ـ 619). فصل ششم کتاب مذاهب اسلامی در ایران تا عصر صفوی (616 ـ 652). هدف فصل اخیر، نشان دادن این است که تسنن در ایران حضور داشته و به تدریج جای خود را به مذهب شیعه داده است. روشن است که بخشی از مطالب این فصل را بر اساس همان کتاب نوشته، هرچند علائق خاص خود را در آن نشان داده است. تا این لحظه بنده یک نگاه کلی به کتاب داشته ام و می توانم بگویم، مواد فراوانی می شود به آن افزود، در باره دیگر جزئیات ارائه شده نیز باید مراجعه و دقت کرد. در روزها 7 تا 11 بهمن 1383 در اردن بودم، و با استاد بشار عواد معروف دیدار کردم. هم در کنفرانس و هم در منزلش. نسخه ای از کتاب الشیعة فی ایران را که ترجمه چاپ اول این کتاب بود را به ایشان دادم. با اشتیاق و در همان جلسه، مرور کرد. در این کتاب در چندین مورد به آن ارجاع داده است. در واقع، از طریق این کتاب، با نحوه شیوع تشیع در ایران آشنا شده و همان وقت هم تأکید کرد که تا این اندازه نمی دانستم مسآله جدی بوده است. من گزارش تفصیلی این سفر را نوشته ام که در مقالات تاریخی دفتر سیزدهم منتشر شده است. در آنجا به تفصیل از استاد بشار و کارهای وی یاد کرده و از گفتگوهایی که داشتیم نوشته ام. بشار عواد معروف، کتاب را به استاد آلمانی خود، ایرانشناس معرو، اشپولر تقدیم کرده که وجه آن هم روشن است.

کتاب تازه بشار عواد معروف در باره تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی و البته امتداد آن تا عصر صفوی. بیشتر جغرافیا ـ رجال برای شهرهای ایران است. با این که این اثر سال 2021 توسط انتشارات دار الغرب الاسلامی انتشار یافته، بنده ندیده بودم. امروز به لطف زحمات جناب حامد کاشانی و کتابخانه ایشان، و دو نفر از دوستان مرتبط (جناب نوروزی و شهسواری)، نسخه ای از آن بدست آمد. شرحی در باره این کتاب ذیلا می نویسم.

تازه‌های کتابخانه همچنین هفته‌ی اول اردیبهشت ۱۴۰۳ @rasoullib

تازه‌های کتابخانه پایان فروردین ۴۰۳