ایرانبان فارس

• پس از واژگونی شاهنشاهی ساسانی، فارس‌ها نقش محوری و تاریخی خودشون رو در برابر موج فتوحات عربی نگه داشتند. درحالیکه برخی گروه‌ها، مانند زرتشتیان متعصب، از ترس سلطه اعراب به شرق ایران، کرمان، مکران یا هند گریختند، بدنه اصلی ملت فارس در دل حوادث باقی ماند و مسیر سازندگی خودش رو ادامه داد. در میان‌رودان، که پیش از اسلام هم بخشی از خاک شاهنشاهی ساسانی و محل پایتخت بود، فارس‌ها همچنان ماندگار شدند. شهرهایی چون بصره و کوفه، نه‌تنها سکونتگاه شمار زیادی از فارس‌ها شدند، بلکه در دوره‌ای زبان فارسی در بازارهای آن‌جا رایج بود. چه‌بسا نیمی از جمعیت این شهرها را فارس‌ها تشکیل می‌دادند. این حضور نیرومند، به‌زودی به پایه‌ای برای نفوذ فرهنگی و تمدنی فارس‌ها در جهان عرب بدل شد. با گسترش اسلام به آسیای میانه، فارس‌ها در قالب سرباز، بازرگان و کارمند دیوانی وارد مناطق شرقی شدند و رفته‌رفته حوزهٔ تمدن و زبان فارسی را جایگزین زبان‌ها و اقوام بومی مانند سغدی‌ها و خوارزمی‌ها کردند. آن‌چه باعث شد این اقوام زبان و هویت مستقل خودشان را از دست بدهند، همین حضور فزایندهٔ فارس‌ها بود که در کنار شکوفایی ادبیات فارسی نو، چیرگی فرهنگی خود را تثبیت کردند. در درون ایران نیز حرکت‌هایی وجود داشت که به گسترش نفوذ فارس‌ها کمک کرد. حاکمان محلی چون اسپهبذ طبرستان، استادکاران و هنرمندان فارس را گرد می‌آوردند و در شهرهای مهم اسکان می‌دادند. در مواردی هم دولت‌ها جمعیت‌های فارس را برای اهداف نظامی یا اداری به نقاطی مانند بلوچستان یا طبرستان کوچ دادند، و به این ترتیب، جمعیت‌های بومی با مردمان فارس جایگزین شدند. همهٔ این روندها، از مهاجرت‌های خارجی تا جابه‌جایی‌های داخلی، نشان می‌دهند که فارس‌ها نه‌تنها از زیر بار هجوم عرب فرار نکردند، بلکه بر موج آن سوار شدند و با هوشمندی، قلمرو زبانی، فرهنگی و سیاسی خود را از میان‌رودان تا فرارود و چه‌بسا چین گسترش دادند. نتیجه این شد که در بسیاری از نقاطی که زبان‌های دیگر ایرانی نابود شدند، این تنها زبان و فرهنگ فارس بود که ماند و برتری یافت.

@ghomfars | ایرانبان فارس 🔗

@ghomfars | ایرانبان فارس 🔗

تاتی را نباید با گویش های تاتی رایج در آذربایجان، قزوین، زنجان که به شاخه ایرانی شمال غربی(تاتی فارسی به جنوب غربی تعلق دارد)اشتباه گرفت (نگا: احسان یارشاطر، دستور زبان گویش‌های تاتی جنوبی، لاهه و پاریس، ۱۹۶۹)

بنا بر سنت‌های تاریخی، تاتی‌زبانان از نسلِ مهاجران و مستعمرانِ نظامیِ جنوب‌غرب ایران‌اند که در دورهٔ ساسانیان در جنوب داغستان اسکان داده شدند (

Yazyki narodov SSSR

، جلد ۱، ص ۲۸۱).

برای یهودیان این ناحیه، زبان تاتی علاوه بر زبان محاوره، یک زبان ادبی نیز به‌شمار می‌آید

• از دید فرهنگی، نفوذ فارسی حتی بارزتر بود. در یک تبادل نامه مشهور در آغاز قرن شانزدهم، شاه اسماعیل یکم، بنیانگذار سلسله بزرگ صفوی ایران، به سلطان سلیم یکم عثمانی به تُرکی نوشت، اما پاسخ سلطان را به فارسی دریافت کرد: چه بسا در استانبول عثمانی، زبان یک جنتلمن فرهیخته و تحصیل‌کرده فارسی بود، نه تُرکی.

@ghomfars | ایرانبان فارس 🔗

اگر با خطا (❌ error ) محدودیت دو فولدر مواجه شدید👈 آموزش رفع خطا

@ghomfars | ایرانبان فارس 🔗

• سنگ‌نوشته‌های داریوش یکم و خشایارشا، که در آنها استان‌های گوناگون شاهنشاهی فهرست شده‌اند، روشن می‌کنند که میان پایان سده ششم و میانه سده پنجم پ.ا.م، فارس‌ها از خویشیِ خود به مردمان آریا «ایرانی» آگاه بودند. داریوش و خشایارشا به دلبستگی خود به تباری که آن را «ایرانی» می‌نامند، می‌بالند: آنها خود را «ایرانی» و «از تبار ایرانی» به چینش ariya و ariya čiça بازنمود میکنند.

@ghomfars | ایرانبان فارس 🔗