BioLogic IQ

Ko‘rshapalaklar xavfli viruslarni o’zlari kasallanmasdan tashiydi.   Qanday qilib bu uchuvchi sutemizuvchilar og‘ir kasalliklarni keltirib chiqarishi mumkin bo‘lgan viruslarni tashib yurib, o‘zlari esa kamdan-kam hollarda jiddiy kasallanadi?   Tulane universiteti tadqiqotchilari Stanford universiteti va AQSH Kasalliklarni nazorat qilish va oldini olish markazlari (CDC) olimlari bilan hamkorlikda ushbu savolga javobning bir qismini aniqlagan bo‘lishi mumkin.   Science Advances jurnalida chop etilgan tadqiqotga ko‘ra, dunyodagi eng yirik ko‘rshapalaklar oilasi antitana ishlab chiqarishda ishtirok etuvchi genlarning ikki xil nusxasiga ega. Ushbu maxsus oqsillar immun tizimiga infeksiyalarni aniqlash va ularga qarshi kurashishda yordam beradi. Hozirgacha ma’lum bo‘lgan boshqa barcha sutemizuvchilarda bunday genlarning faqat bitta to‘plami mavjud.   Bu kashfiyot olimlarga immun tizimlari qanday evolyutsiyalashgani va turli hayvonlarning kasalliklarga qanday javob berishini yangicha nuqtayi nazardan o‘rganish imkonini beradi.   Ushbu kashfiyot vesper ko‘rshapalaklari deb ataladigan guruhda amalga oshirildi. Bu guruh Antarktidadan tashqari barcha qit’alarda yashaydigan 500 dan ortiq turni o‘z ichiga oladi. Olimlar uzoq vaqtdan beri ushbu ko‘rshapalaklarning favqulodda evolyutsion muvaffaqiyatiga qiziqib kelishgan. Ularning noodatiy antitana tizimi bu muvaffaqiyatning sabablaridan birini tushuntirib berishi mumkin.   Antitanalar — Y shaklidagi oqsillar bo‘lib, ular ikkita og‘ir oqsil zanjiri va ikkita yengil oqsil zanjiridan tashkil topadi. Insonlarda va boshqa barcha ma’lum sutemizuvchilarda og‘ir zanjirlar bitta genlar to‘plami yordamida ishlab chiqariladi.   Ko‘rshapalaklarning immunitetini o‘rganuvchi tadqiqotchilar an’anaviy ravishda ko‘proq tug‘ma immun tizimiga e’tibor qaratib kelishgan. Frankning ta’kidlashicha, yangi topilma adaptiv immun tizimi — ya’ni antitanalar ishlab chiqarishga mas’ul bo‘lgan qism — ham chuqurroq o‘rganilishi kerakligini ko‘rsatmoqda.   Ko‘rshapalaklarning ushbu viruslar bilan birga yashay olishi va ulardan kasallanmasligini o‘rganish kelajakda olimlarga boshqa turlarning immun javoblarini yaxshiroq tushunishga yordam berishi mumkin. Bu ko’nikma, shuningdek, kasalliklarning hayvonlardan odamlarga o‘tib ketishi (“spillover”) xavfini kamaytirish bo‘yicha samaraliroq strategiyalar ishlab chiqishga hissa qo‘shishi mumkin.   Batafsil: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/09/260901010713.htm