تفسیر عسکری اطروش

پاسخ کوتاهی بر یک مناقشه . برخى از عزيزان با استناد به مقاله «رهیافتی به تفسیر ناصر اطروش با محوریت منابع دست‌نویس»، نوشته دکتر محمدعلی صالحی، پنداشته‌اند که روش و شیوه تفسیری ناصر اطروش به گونه‌ای بسیار متغایر با تفسیر منسوب به امام عسکری(ع) است که این فقیر با ارائه سلسله مقالاتی آن را از ناصر کبیر اطروش دانسته‌ام. . در جواب مناقشه ایشان، اجمالاً چند نکته قابل عرض است: . ۱- اگر هر شخصیتی فقط حق نوشتن بک تفسیر را داشته باشد، ادعای وجود دو یا چند تفسیر با دو یا چند رویکرد برای یک شخصیت، متناقض خواهد شد. با توجه به این که ناصر اطروش مدارس علمی و حوزه تدریس و تألیفات مختلف و متنوع داشته و چند تفسیر به او منسوب است؛ بنابراین ادعای وجود دو رویکرد تفسیری (مثلاً تفسیر اثری و غیر آن)، تهافتی ایجاد نخواهد کرد. (در لینک مقاله پیوست، آثار تفسیری اطروش معرفی شده‌اند). https://jii.nlai.ir/article_2745_3fc871d62897589b75d21a7bff6716b1.pdf . ۲- حتی اگر شخصیتی متقدم، فقط یک تفسیر نوشته بوده؛ اما از آنجایی که ممکن است تفسیر وی ابعاد مختلفی داشته باشد، بنابراین هر باقیمانده جمع‌آوری شده‌ای که منتسب به آن شخصیت باشد، تقریباً غیر قابل رد است؛ زیرا اصل تفسیر وی در دسترس نیست، تا با استناد بر اصل اثر، به راحتی بتوانیم مجادله را حل و فصل نماییم؛ مگر این که شواهد بیرونیِ قوی‌ای، بر عدم انتساب ارائه گردد. به عبارت دیگر، به تناسب ابعاد ذهنی و فکری یک مؤلف، اثری حجیم و چند جانبه خلق می‌شود؛ که در دوره‌های بعدی و به واسطه علایق یا رویکردهای مختلف شاگردان و راویان اثر، بخش‌هایی از آن اثر چندجانبه، در آثار ایشان و یا استنساخ کاتبان، ظهور و بروز پیدا می‌کند. به عنوان مثال دم‌دستی و معاصر، اگر کسی احادیث تفسیر نمونه آیت الله مکارم شیرازی را در تألیفی جداگانه ارایه کند، وجود این اثر انتسابی، گویای این مطلب نیست که تفسیر نمونه، الزاماً تفسیری «اثری» بوده است. به شرح ایضاً، آثار برآمده از منابع متقدم نیز، می‌توانند این وضعیت را داشته باشند. بنابراین، درستی مقاله دکتر صالحی نمی‌تواند منافاتی با ادعای ما در تفسیر عسکری اطروش داشته باشد. . ۳- حال فرض بگیریم که اساساً ناصر اطروش(م۳۰۴ق) یک تفسیر، آن‌هم با یک رویکرد یا جنبه، داشته است؛ اکنون این مستشکل عزیز، مگر رویکرد تفسیری اطروش را به «علم غیب» می‌دانند، تا قضاوت دقیقی کنند که کدام رویکرد تفسیری و انتساب به وی، صحیح است؟ بدان معنی که، چرا ادعای این فقیر برای تفسیر عسکری اطروش اشتباه باشد؟ این عزیز می‌توانند انتساب رویکرد تفسیری اطروش در مقاله دوست گرامی آقای دکتر صالحی را ناصحیح بگیرید😅؛ و بفرمایند با توجه به تحقیقات مفصل آقای کاظم استادی، برداشت جناب دکتر صالحی از تفسیر اطروش ناصواب است.‌ . https://t.me/TafsirHasanAskariUtrush/112

پاسخ کوتاهی بر یک مناقشه . برخى از عزيزان با استناد به مقاله «رهیافتی به تفسیر ناصر اطروش با محوریت منابع دست‌نویس»، نوشته دکتر محمدعلی صالحی، پنداشته‌اند که روش و شیوه تفسیری ناصر اطروش به گونه‌ای بسیار متغایر با تفسیر منسوب به امام عسکری(ع) است که این فقیر با ارائه سلسله مقالاتی آن را از ناصر کبیر اطروش دانسته‌ام. . در جواب مناقشه ایشان، اجمالاً چند نکته قابل عرض است: . ۱- اگر هر شخصیتی فقط حق نوشتن بک تفسیر را داشته باشد، ادعای وجود دو یا چند تفسیر با دو یا چند رویکرد برای یک شخصیت، متناقض خواهد شد. با توجه به این که ناصر اطروش مدارس علمی و حوزه تدریس و تألیفات مختلف و متنوع داشته و چند تفسیر به او منسوب است؛ بنابراین ادعای وجود دو رویکرد تفسیری (مثلاً تفسیر اثری و غیر آن)، تهافتی ایجاد نخواهد کرد. (در لینک مقاله پیوست، آثار تفسیری اطروش معرفی شده‌اند). ‏https://jii.nlai.ir/article_2745_3fc871d62897589b75d21a7bff6716b1.pdf . ۲- حتی اگر شخصیتی متقدم، فقط یک تفسیر نوشته بوده؛ اما از آنجایی که ممکن است تفسیر وی ابعاد مختلفی داشته باشد، بنابراین هر باقیمانده جمع‌آوری شده‌ای که منتسب به آن شخصیت باشد، تقریباً غیر قابل رد است؛ زیرا اصل تفسیر وی در دسترس نیست، تا با استناد بر اصل اثر، به راحتی بتوانیم مجادله را حل و فصل نماییم؛ مگر این که شواهد بیرونیِ قوی‌ای، بر عدم انتساب ارائه گردد. به عبارت دیگر، به تناسب ابعاد ذهنی و فکری یک مؤلف، اثری حجیم و چند جانبه خلق می‌شود؛ که در دوره‌های بعدی و به واسطه علایق یا رویکردهای مختلف شاگردان و راویان اثر، بخش‌هایی از آن اثر چندجانبه، در آثار ایشان و یا استنساخ کاتبان، ظهور و بروز پیدا میکند. به عنوان مثال دم‌دستی و معاصر، اگر کسی احادیث تفسیر نمونه آیت الله مکارم شیرازی را در تألیفی جداگانه ارایه کند، وجود این اثر انتسابی، گویای این مطلب نیست که تفسیر نمونه، الزاماً تفسیری «اثری» بوده است. به شرح ایضاً، آثار برآمده از منابع متقدم نیز، می‌توانند این وضعیت را داشته باشند. بنابراین، مقاله دکتر صالحی نمی‌تواند منافاتی با ادعای ما در تفسیر عسکری اطروش باشد. . ۳- حال فرض بگیریم که اساساً ناصر اطروش(م۳۰۴ق) یک تفسیر، آن‌هم با یک رویکرد یا جنبه، داشته است؛ اکنون این مستشکل عزیز، مگر رویکرد تفسیری اطروش را به «علم غیب» می‌دانند، تا قضاوت کنند که کدام رویکرد تفسیری و انتساب به وی، صحیح است؟ بدان معنی که، چرا ادعای این فقیر برای تفسیر عسکری اطروش اشتباه باشد؟ این عزیز می‌توانند انتساب رویکرد تفسیری اطروش در مقاله دوست گرامی آقای دکتر صالحی را ناصحیح بگیرید😅؛ و بفرمایند با توجه به تحقیقات مفصل آقای کاظم استادی، برداشت جناب دکتر صالحی از تفسیر اطروش ناصواب است.‌ . https://t.me/TafsirHasanAskariUtrush/112

مقاله منتشر شده جدید، در شماره ۲۰ مجله تفسیر‌پژوهی اثری، با عنوان: . مأخذشناسی توصیفی تفسیر منسوب به امام حسن عسکری(ع) . کاظم استادی . فایل مقاله👇 https://quran.azaruniv.ac.ir/article_14734_1ba40db15a649459856f368ed7440249.pdf . چکیده: از گذشته تاکنون، نظرات متضادی دربارهٔ تفسیر منسوب به امام حسن عسکری(ع) بیان شده است؛ عده‌ای کتاب را مخدوش و عده‌ای موضوع می‌دانند، عده‌ای نیز کتاب را به تصریح یا اشاره، معتبر دانسته‌اند. برخی نیز در تحقیقات جدیدی، این اثر را از تألیفات ناصر للحق اطروش (حاکم طبرستان) برشمرده‌اند؛ که بر اثر خطا، به امام یازدهم شیعیان امامیه(ع) منسوب شده است. با توجه به اهمیت کتاب تفسیر عسکری، اکنون لازم است درباره ­این تفسیر ، تحقیقات بیشتر و جدیدتری صورت گیرد. بنابراین پژوهشگران علاقه‌مند به این حوزه، نیازمند به مأخذ‌شناسی برای این تفسیر هستند؛ تا بدانند که چه تعداد آثار مستقل و غیرمستقلی در دهه‌های اخیر دربارهٔ تفسیر منسوب به امام عسکری(ع) نگارش یافته است، و جدای از آن، به چه منابع مرتبط دیگری می‌توانند مراجعه نمایند. در پژوهش حاضر، ضمن طرح مقدماتی، به معرفی توصیفی 46 اثر مستقل و نیز معرفی شناسنامه‌ای 90 اثر مرتبط با تفسیر عسکری پرداخته شده است. . کلیدواژه‌ها: امام حسن عسکری(ع)، کتابشناسی، ناصر اطروش، تاریخ شیعه، آثار شیعه. . https://t.me/TafsirHasanAskariUtrush

مقاله منتشر شده جدید، در شماره ۲۰ مجله تفسیر‌پژوهی اثری، با عنوان: . مأخذشناسی توصیفی تفسیر منسوب به امام حسن عسکری(ع) . کاظم استادی . فایل مقاله👇 https://quran.azaruniv.ac.ir/article_14734_1ba40db15a649459856f368ed7440249.pdf . چکیده: از گذشته تاکنون، نظرات متضادی دربارهٔ تفسیر منسوب به امام حسن عسکری(ع) بیان شده است؛ عده‌ای کتاب را مخدوش و عده‌ای موضوع می‌دانند، عده‌ای نیز کتاب را به تصریح یا اشاره، معتبر دانسته‌اند. برخی نیز در تحقیقات جدیدی، این اثر را از تألیفات ناصر للحق اطروش (حاکم طبرستان) برشمرده‌اند؛ که بر اثر خطا، به امام یازدهم شیعیان امامیه(ع) منسوب شده است. با توجه به اهمیت کتاب تفسیر عسکری، اکنون لازم است درباره ­این تفسیر ، تحقیقات بیشتر و جدیدتری صورت گیرد. بنابراین پژوهشگران علاقه‌مند به این حوزه، نیازمند به مأخذ‌شناسی برای این تفسیر هستند؛ تا بدانند که چه تعداد آثار مستقل و غیرمستقلی در دهه‌های اخیر دربارهٔ تفسیر منسوب به امام عسکری(ع) نگارش یافته است، و جدای از آن، به چه منابع مرتبط دیگری می‌توانند مراجعه نمایند. در پژوهش حاضر، ضمن طرح مقدماتی، به معرفی توصیفی 46 اثر مستقل و نیز معرفی شناسنامه‌ای 90 اثر مرتبط با تفسیر عسکری پرداخته شده است. . کلیدواژه‌ها: امام حسن عسکری(ع)، کتابشناسی، ناصر اطروش، تاریخ شیعه، آثار شیعه. . https://t.me/TafsirHasanAskariUtrush

علامت مؤمن و خصیبی . «زیارت اربعین»، زیارت امام حسین(ع) است در روز اربعین؛ که مشهور است «امام حسن عسکری(ع)»، آن را از نشانه‌های مؤمن برشمرده است: قَالَ(ع): عَلاَمَاتُ اَلْمُؤْمِنِ خَمْسٌ؛ صَلاَةُ اَلْإِحْدَى وَ اَلْخَمْسِينَ وَ زِيَارَةُ اَلْأَرْبَعِينَ وَ اَلتَّخَتُّمُ فِي اَلْيَمِينِ وَ تَعْفِيرُ اَلْجَبِينِ وَ اَلْجَهْرُ بِ‍ بِسْمِ اَللّٰهِ اَلرَّحْمٰنِ اَلرَّحِيمِ. . پیرامون این روایت، تأملاتی، قابل ملاحظه است: الف ـ قدیمی‌ترین منبعی، که حاوی این روایت است، کتاب هدایة الکبری (ص344) اثر حسین بن حمدان خُصَیْبی (متوفی ۳۴۶ق) می‌باشد؛ که روایتی داستان‌وار و بلند را، از شخصِ مجهول (بلکه مهملی) با نام «عيسى بن مهدي الجوهري» نقل نموده است. چند نکته پیرامون این روایت وی، چشم‌گیر است: 1ـ شخص خصیبی، خودش فاسد المذهب است و کتابش نیز به همان نسبت، بی‌‌اعتبار. 2ـ در این روایت بلند، ده خصلت از شیعیان ذکر شده «... وَ شِيعَتَكُمْ بِعَشْرِ خِصَالٍ ...» که البته «زیارت اربعین» در این ده خصلتِ درج شده، وارد نشده است. . ب ـ قدیمی‌ترین منابعی، که عین روایتِ ابتدای مقاله، در آنها موجود است و عبارت «... وَ زِيَارَةُ اَلْأَرْبَعِينَ ...» را نیز دارا هستند؛ کتاب‌های المزار (ج۱، ص۵۳)  منسوب به شیخ مفید (م413ق) و تهذيب الأحكام (ج۶، ص۵۲) شیخ طوسی (م460ق) می‌باشند. چند نکته پیرامون این روایت ایشان، قابل عرض است: 1ـ کتاب المزار، منسوب به شیخ مفید شده، ولی طبق قرائنی، ظاهراً تألیفی متأخر از او می‌باشد؛ یا لااقل اضافاتی از متأخرین در این کتاب، سرایت نموده است. 2ـ در این دو منبع، روایت بدون سند ذکر شده «رُوِيَ عَنْ أَبِي‌مُحَمَّدٍ اَلْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ اَلْعَسْكَرِيِّ(ع)». علمای فرق اسلامی و مخصوصاً شیعی، در بسیاری موارد، وقتی سند روایتی مشکل‌دار بوده است، روایت را (با این که سند دارد) بدون سند درج کرده اند؛ تا فساد سند، گریبان‌گیر متن منقول ایشان نگردد. بنابراین بعید نیست که مصدر المزار یا تهذیب، کتاب الهداية الکبری بوده است، اما فساد مؤلف و شهرت مذهب وی در محافل حدیثی شیعه، باعث شده تا این مؤلفین گرانقدر، سند خصیبی را ذکر ننمایند. بر این اساس و جدای از مسأله سند، چون روایت خصیبی، طولانی است؛ و حاوی مطالب منحرف و مخالفِ «فقه» طوسی یا مفید بوده است، متن روایت توسط ایشان، تقطیع و کوتاه شده، نقل گشته است. 3ـ هر چند که، عبارت «... وَ زِيَارَةُ اَلْأَرْبَعِينَ ...» اضافه بر نقل کتاب خصیبی است؛ پس لازم است مشخص شود که آیا این عبارت اضافی، در نسخ متقدم تهذیب و المزار منسوب به مفید بوده است یا خیر؟ و اگر موجود بوده، این تفاوت با کتاب الهداية الکبری، چگونه تحلیل و تفسیر خواهد شد. . ج ـ چون برخی از نامه‌ها و کتب و نیز روایات «ابی‌محمد حسن بن علی» معروف به ناصر للحق اطروش، اشتباهاً به امام حسن عسکری(ع)، امام یازدهم ما شیعیان منسوب شده‌اند؛ اکنون لازم است دلایلی تبیین شود که اساساً آیا روایت «پنج نشانه مؤمن»، از ناصر کبیر زیدی است یا از امام یازدهم(ع) ما شیعیانِ امامیه. ناصر اطروش در تفسیر عسکری، شبیه این رویه را در تبیین صفات شیعه، اتخاذ نموده است؛ پس بنابراین، بعید نیست که روایت مذکور بالا نیز، از امام زیدیه باشد نه از امام ما. . د ـ در برخی منابع متأخر، همانند کتاب اَلْمَزارُ الْکَبیر (ص352) اثر محمد بن جعفر مشهدی (م۶۱۰ق)، این روایت بالا، بدون اسناد از «عَنْ أَبِي‌هَاشِمٍ اَلْجَعْفَرِيِّ عَنْ أَبِي‌مُحَمَّدٍ اَلْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ اَلْعَسْكَرِيِّ عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ» نقل شده است. همچنین در کتاب عَوالِی اللَّئالی العَزیزیة (ج4، ص37) اثر منسوب به ابن ابی‌جمهور (متوفای بعد از ۹۰۱ ق)، روایت مذکور، نه از امام حسن عسکری(ع)، بلکه از امام صادق(ع) عیناً نقل شده است «وَ رُوِيَ عَنِ اَلصَّادِقِ(ع) أَنَّهُ قَالَ: عَلاَمَاتُ اَلْمُؤْمِنِ خَمْسٌ ...». . https://t.me/TafsirHasanAskariUtrush

https://t.me/kazimustadi/22380 🔵 سلام عليكم وقت بخير خوشحال می‌شوم از ۸ کانال علمی این فقیر، بازدید بفرمایید: ۱- کانال: قرآن و مصحف در این شبکه، مطالب و پژوهش‌هایی پیرامون «قرآن، تفسیر، مصحف و تحریف» منتشر می‌شود. آدرس کانال👇 https://t.me/QuranMushaf2023 . ۲- کانال: دائرة المعارف مهدی(ع) در این شبکه، مطالب و پژوهش‌هایی پیرامون امام زمان (أرواحنا لتراب مقدمه الفداء) و کتاب الغیبة منتشر می‌شود. آدرس کانال👇 https://t.me/MuhammadalMahdi2023 . ۳- کانال: تفسیر عسکری اطروش در این شبکه، مطالب و پژوهش‌هایی پیرامون کتاب تفسیر منسوب به امام حسن عسکری(ع)، امام یازدهم(ع) و ناصر کبیر اطروش منتشر می‌شود. آدرس کانال👇 https://t.me/TafsirHasanAskariUtrush . ۴- کانال: اسرار آل‌محمد(ص) در این شبکه، مطالب و پژوهش‌هایی پیرامون «کتاب منسوب به سلیم بن قیس هلالی» منتشر می‌شود. آدرس کانال👇 https://t.me/SulaymibnQays . ۵- کانال: کتخه شناسی در این شبکه، مطالب و پژوهش‌هایی پیرامون «کتاب‌شناسی، نسخه‌پژوهی، مأخذشناسی، نقد کتاب، تراجم و تصویر نسخ خطی» منتشر می‌شود. آدرس کانال👇 https://t.me/kazemostadiqom . ۶- کانال: ابن‌خاتون و قطب‌شاهیان در این شبکه، مطالب و پژوهش‌هایی دربارهٔ «شیخ محمد خاتون(م۱۰۵۹ق)، آل‌خاتون، اساتید و شاگردان خاتون، قطب‌شاهیان، تشیع حیدرآباد» منتشر می‌شود. آدرس کانال👇 https://t.me/ShaikhMuhammadKhatun . ۷- کانال: و ما ادراک ما الحدیث در این شبکه، مطالب و پژوهش‌هایی پیرامون «حديث، علوم حديث، منابع حديثى و نسخ خطى حديث» منتشر می‌شود. آدرس کانال👇 https://t.me/htidah . ۸- کانال: با من بمان کشکولی از مطالب «علمی، اجتماعی، تفریحی». آدرس کانال👇 https://t.me/kazimustadi . شاد و تندرست باشید🌷

شماره ۲۰۲ مجله آینه پژوهش (مهر و آبان ۱۴۰۲) منتشر شد. مقاله «گزارشی از محتوای کتاب تفسیر عسکری اطروش» را در این شماره (ص۲۲۷-۲۴۶) از کاظم استادی ملاحظه بفرمایید. . فایل مجله👇 https://t.me/TafsirHasanAskariUtrush/100 . https://t.me/TafsirHasanAskariUtrush

مقاله منتشر شده جدید، در شماره ۱۰۸ مجله علوم حدیث: . وضعیت اعتبارسنجی تفسیر منسوب به امام حسن عسکری(ع) . کاظم استادی . فایل مقاله👇 http://hadith.riqh.ac.ir/article_13415_6705193ebdf914949ae975e770276dcc.pdf . چکیده: از گذشته تا کنون، نظرات متضادی پیرامون تفسیر منسوب به امام حسن عسکری(ع) بیان شده است؛ عده‌ای از اندیشمندان کتاب را مخدوش و موضوع می‌دانند، و به آن تصریح نموده‌اند؛ و عده‌ای از علماء نیز کتاب را به تصریح یا استفاده، معتبر دانسته‌اند. با توجه به این مناقشات و مخصوصاً ایراد اشکال به انتساب تفسیر به امامین عسکریین(ع)، این مسأله به وجود می‌آید که: اصالت کتاب تفسیر عسکری چگونه است؟ اعتبار این کتاب در چه وضعیتی قرار دارد؟ آیا دلایلی بر عدم انتساب یا انتساب تفسیر به امامین عسکریین(ع) قابل طرح هستند؟ نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که، این تفسیر به دلایل مختلفی، هم معتبر نیست و هم از امامین عسکرین(ع) نیست؛ همانند: 1ـ مشهور نبودن تفسیر در بین امامیه تا قرن ششم. 2ـ عدم شناسائی تفسیر و راوی آن در فهارس و تراجم متقدم و متأخر. 3ـ مورد «مناقشه» بودن تفسیر، از ابتدای رواج. 4ـ مشکلات رجالی و اسنادی، همانند تفاوت سند نسخه تفسیر در احتجاج با سند نسخه خود تفسیر. 5ـ ناهماهنگی داستان‌های راویان تفسیر با امام عسکری(ع). 6ـ مورد استفاده قرار نگرفتن تفسیر توسط جمهور علمای امامیه. . کلیدواژه‌ها: تفسیر عسکری، حسن بن علی، اطروش احتجاج، امام هادی(ع)، صدوق. . https://t.me/TafsirHasanAskariUtrush

🔵

مقاله منتشر شده جدید، در شماره ۱۹ مجله تفسیر پژوهی: . ترجمه و بررسی رجالی محمد بن قاسم استرآبادی . کاظم استادی . فایل مقاله👇 http://quran.azaruniv.ac.ir/article_14637_3c10cc6172592354ae8c727f51c043dc.pdf . چکیده: تمام کتاب کنونی تفسیر منسوب به امام حسن عسکری(ع) و نیز بخش قابل توجه‌ای از روایات کتاب احتجاج منسوب به طبرسی، به نقل از یک راوی، با نام «محمد بن قاسم جرجانی» یا «محمد بن ابی‌قاسم استرآبادی»، معروف به «ابی‌الحسن جرجانی مفسر» است. این شخص در منابع رجالی و تراجمی شیعه امامیه، مجهول می‌باشد، و اطلاعات قابل توجهی از وی، بیان نشده است؛ پس لازم است این راوی، شناسایی و ترجمه شود. این کار چندین فایده دارد: اول اینکه، تکلیف کتاب تفسیر و بخشی از احتجاج، از نظر هویتِ رجالی راوی آنها روشن می‌شود. دوم اینکه، تاریخ نقل و انتقالات این کتاب‌ها، گویا می‌گردند. سوم اینکه، ممکن است برخی از مناقشات پیرامون این دو کتاب مرتفع، و یا از آن سو، مناقشات جدیدی ایجاد گردند. بنابراین اکنون مهم است پرسیده شود: 1ـ آیا «محمد بن قاسم جرجانی» یا «محمد بن ابی‌قاسم استرآبادی» یک شخصیت هستند؛ و اسامی دوگانه، بر اثر تصحیف ایجاد شده‌اند، یا خیر؟  3ـ چه اطلاعاتی در دیگر منابع غیر رجالی و تراجمی از ایشان وجود دارد؟ 4ـ تاریخ و ترجمه این راوی تفسیر، چگونه است؟ پژوهش حاضر، به وسیلۀ برخی اطلاعات و شواهد جنبی، به بررسی تاریخ و ترجمه ابوالحسن جرجانی مفسر  پرداخته است؛ تا حتی‌الامکان، شرح حال و بررسی رجالی‌ای از وی ارائه دهد. . کلیدواژه‌ها: تفسیر عسکری، ابوالحسن جرجانی، محمدبن ابی‌قاسم، روایات صدوق، زیدیه. . https://t.me/TafsirHasanAskariUtrush

🟣

مقاله منتشر شده جدید، در شماره ۱۰۹ مجله میراث شهاب: . مأخذشناسی پیرامون حسن بن علی عسکری ملقب به ناصر کبیر اطروش . کاظم استادی . فایل مقاله👇 https://t.me/TafsirHasanAskariUtrush/92 . چکیده: حسن بن علی یا ناصر کبیر، از امرای علوی قرن سوم هجری منطقه طبرستان ایران است. طبق منابع و شواهد تاریخی، ناصر کبیر در علوم تفسیر، فقه، کلام و حدیث، از سرآمدان روزگار خود بوده است؛ و مشهورترین اثر وی، تفسیر کبیر است. با توجه به اهمیت تاریخی ناصر اطروش، به عنوان یکی از حاکمان علوی شمال ایران و نیز شخصیت مذهبی و روایی او، و نیز مشخص شدن اینکه تفسیر عسکری کنونی، از آثار به جای مانده از او است، اکنون لازم است پیرامون اطروش، تحقیقات بیشتر و جدیدتری صورت گیرد. بنابراین پژوهش‌گران علاقمند به این حوزه، نیازمند به مأخذ‌شناسی پیرامون ناصر اطروش هستند؛ و باید بدانند که چه تعداد آثار مستقل و غیرمستقلی پیرامون ناصر کبیر در دهه‌های اخیر نگارش یافته؛ و جدای از آن، به چه آثار دیگری می‌توانند به عنوان منابع مرتبط با حیات و ترجمه وی، مراجعه نمایند. در این نوشته، ضمن طرح مقدماتی، به معرفی توصیفی 25 اثر مستقل یا قابل توجه دربارۀ اطروش می‌پردازیم؛ و سپس به معرفی شناسنامه‌ای بیش از 70 اثر دیگر، که می‌تواند ما را در تحقیقات و پژوهش‌هایی با موضوع اطروش یاری نماید، خواهیم پرداخت. . کلیدواژه‌ها: ناصر اطروش، کتابشناسی، تاریخ طبرستان، تاریخ شیعه، آثار شیعه، زیدیه. . https://t.me/TafsirHasanAskariUtrush