•|بَلوچی لَبْزانْک✍🏻🤍|•

وهدے کہ تو وتی سرجمیں دل ءَ کَسے ءَ را دئیے ءُ پدا تو سرپد بئے کہ آ تئی دل ءَ نہ لوٹیت گُڑا تو پدا وتی دل ءَ دوبر زورت نہ کنئے. پرچا کہ اے پہ مُدامی گار بیت.....!

هنچو چو شئے مُرید ءَ نالاں وتے گَم آں چہ

ھنچیں گم ئے مناں هست گاراں وتے ت‍‌ها چہ

دنیاه ءَ بے سماهاں یار هنچیں بے وپاهاں

درداں دَیَنت ءُ بخش اَنت رند ءَ جُتائے سازنت

هنچیں گَم آں گوں گاراں گَم زندگی ءِ یار آں

دیدگ هیال کِن اَنت بس کمو ترا بچار آں

👤 مِ‍‌هرزانت

📖

تئے زهیرانے سارتیں سَمین ءَ مُرتگیں ارواه منی زِندگ اِنت

📖

🌼حروف زبان بلوچی🌼 حروف الفبای استاندارد زبان بلوچی بیست و پنج حرف می‌باشند. ا(آ)، ب، پ، ت، ٹ، ج، چ، د، ڈ، ر، ڑ، ز، ژ، س، ش، ک، گ، ل، م، ن، و، ہ(ھ)، ء، ی، ے. چند حرف دیگر هستند که در زبان بلوچی استفاده نمی‌شوند و به جایشان از حروف بلوچی کارگرفته می‌شود. ھمچون: «ث، ح، خ، ذ، ص، ض، ط، ظ، ع، غ، ف ءُ ق»، در عوض این‌ها حروف بلوچی نوشته، خوانده و گفته می‌شوند. هم‌آوای حرف «ث»، حرف «س» می‌باشد همچونکه «ثواب» در بلوچی «سواب» نوشته، خوانده و گفته می‌شود. هم‌آوای «ح»، حرف «ه‍» می‌باشد همچونکه «حیران» در بلوچی «ھیران» نوشته، خوانده و گفته می‌شود. هم‌آوای «خ»، حروف «ه‍ و ک» می‌باشند همچونکه «خالی و ناخن» در بلوچی «ھالی و ناکن(ناھن)» نوشته، خوانده و گفته می‌شوند. هم‌آوای «ذ»، حرف «ز» می‌باشد همچونکه «ذکر» در بلوچی «زکر» نوشته، خوانده و گفته می‌شود. هم‌آوای «ص»، حرف «س» می‌باشد همچونکه «صبر» در بلوچی «سبر» نوشته، خوانده و گفته می‌شود. هم‌آوای «ض»، حرف «ز» می‌باشد همچونکه «ضرور» در بلوچی «زرور» نوشته، خوانده و گفته می‌شود. هم‌آوای «ط»، حرف «ت» می‌باشد همچونکه «طاهر» در بلوچی «تاهر» نوشته، خوانده و گفته می‌شود. هم‌آوای «ظ»، حرف «ز» می‌باشد همچونکه «ظهر» در بلوچی «زُه‍ر» نوشته، خوانده و گفته می‌شود. هم‌آوای «ع»، حرف «ا و ء» می‌باشند همچونکه «عارف و نعیم» در بلوچی «آرپ و نئیم» نوشته، خوانده و گفته می‌شوند. هم‌آوای «غ»، حرف «گ» می‌باشد همچونکه «غفور» در بلوچی «گپور» نوشته، خوانده و گفته می‌شود. هم‌آوای «ف»، حرف «پ» می‌باشد همچونکه «فاطمه» در بلوچی «پاتمہ» نوشته، خوانده و گفته می‌شود. هم‌آوای «ق»، حرف «ک» می‌باشد همچونکه «قربانی» در بلوچی «کربانی» نوشته، خوانده و گفته می‌شود. چند حروف دیگر هم هست که در لهجه‌های زبان بلوچی استفاده می‌شوند. حروف «ث، ذ و ف» در لهجه سلیمانی زبان بلوچی استفاده می‌شوند که با حروف عربی فرق دارند. همچونکه در لهجه سلیمانی به «پت یا پسّ»(یعنی پدر) «پث» می‌گویند، به «پاد»(یعنی پا) «پاذ» و به «دپ»(یعنی دهان) «دف». و به همان صورت حروف «خ و غ» در لهجه‌های سلیمانی و رخشانی زبان بلوچی هم استفاده می‌شوند که با زبان‌های عربی، فارسی و پشتو در این حروف مشترک هستند. همچونکه در لهجه رخشانی کلمه «هدا»(یعنی خدا) را «خدا» و در لهجه سلیمانی «خذا» می‌گویند. یا که در لهجه رخشانی کلمه «گپ»(یعنی صحبت) را «غپ» و در لهجه سلیمانی «غف» می‌گویند. این درست است که این حروف در لهجه استاندارد زبان بلوچی نوشته نمی‌شوند اما برای یادگیری لهجه رخشانی به کارگیری این حروف لازم و ضروری می‌باشد. این درس را یاد بکنید و حروف را حفظ بکنید.

آفتاب می شود... شعر:فروغ فرخزاد نگاه کن که غم درون دیده‌ام چگونه قطره قطره آب می شود چگونه سایهٔ سیاه سرکشم اسیر دست آفتاب می شود نگاه کن تمام هستیم خراب می شود شراره‌ای مرا به کام می کشد مرا به اوج می برد مرا به دام می کشد نگاه کن تمام آسمان من پر از شهاب می شود... بلوچی رجانک: روچ بیت شئر:پروگ پره زاد به چار که منے چم ءتوکہ گم چتور پٹ پٹ ء گار بیت چتور منے بَزین ساهگ روچ ء ِدستء َبندیگ بیت بہ چار پهکیں بود ء نہ بود هراب بیت تهی تہ پیچکے منء گَرْکْ کنت منء دں آزمانء ِبارت منءَ وتی تلکء َدور دات بہ چار توامیں آزماں منے ای آس گرء پُر ءِ بیت۔۔۔

(ترجمه فارسی/ پارسی رجانک) ‌‌❖✺❖✺❖✺❖✺❖ *🗒️بــلوچی بُنگیجی* ( آغازین زبان بلوچی) سَید ھـاشمی *📖 وانَــگ 📖* ( خــواندن ) *✺ وانَگ شــرّیں چیــزّے.* ♢( درس خواندن چیزی خوبی است) *✺ مَــردُم کہ وان اَنت آیانی چَـــم ّءُ دل پَـچّ بنت.* ( مردم که درس میخوانند چشم و دل آنها باز میشود) *✺وَتی بَد ءُ نیک ءَ زان اَنت.* ( خوب وبد خود را تشخیص می.دهند) *✺ پَـہ وانَگ ءُ نبیـسّگ ءَ کسی چمدار نہ بنت.* ( برای خواندن و نوشتن محتاج کسی نمی شوند) *✺ وانگیاں وان اَنت ءُ زانتــکار بَنت رُوتـاک وان اَنت ءُ مُلـکانی جـاور ءَ سَـھیگ بَنت.* ( کتابها را میخوانند و آگاه می شوند/ روزنامه می خوانند و از حال و اخبار اطراف خود باخبر می شوند.) *✺ وانندھـانی دیوان ءَ دوگـپّ جَت کن اَنت.* (در جلسہ ای درس خوانده ها می توانند دو کلمه صحبت کنند) *✺چـہ لگتـمالیں زِنـدمانی ءَ وت ءَ زھـین اَنت.* (از زندگیِ پست خودشان را آلایش داده و غربال می کنند) *✺ آزاتی ءِ تْـرِپٌــوک ءُ روژنائیں روچ دَرکــَیت.* ( خورشیدِ تابناکِ آزادی طلوع می کند) *✺پَہ سَــرجمیں مُلک ءَ نوک ءُ نـہ کُٹـّوکـیں زِنـدمــانی بُنگـیج بِیت.* ( برای تمام مملکت زندگیِ نو و تمام نشدنی آغاز( شروع) میشود *🗒️شنگـکار ءُ رجانک:* *📝اَبدُلگپــور گُــردهانی* *🐪🌴بــــلوچستان لـــبزانکی کـــاروان 🐪🌴* بلوچی پریام 📖 پروگرام بلوچی

*📋بــلوچی بُنگیجی* (آغازین زبان بلوچی) سـید ھاشمی *🤝🏻 تِـــپاکـی 🤝🏻* ( اتّـحـــــاد) *✺ چــاپ یـک دسـت ءَ تـوار نـہ کنـت.* ( با یک دست کف صدا نمی دهد) ، (یک دست صدا ندارد) ،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،، *✺ تَـپـر بے دَسـتگ ءَ کار نـہ کنـت.* ( تبر بدون دسته کار نمی کند) ،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،، *✺ تِـپاکی ءِ اے جْوانـیں سـوج اَنت.* (اینها بهترین راهنمایی برای اتحاد هستند) ،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،، *✺ مَـکِـسک تـِپاک اَنت بـیـنَگ جوڑ بِـیت.* *( زنبورهای عسل متحد هستند که عسل درست میشود) ،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،، *مـور تِـپاک اَنت زمـــستان ءَ پـہ وَژدلـی گْوازین اَنت.* ( مورها ها متّحد هستند که زمستان را با آرامش وخوشی میگذرانند.) ،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،، *نـاتـپاکی بـیگْواھـی ءِ بُن اِنت.* ( تفرقه و دودستگی بنیاد و اساس نابود است) ،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،، *ھـرچ راجـے کہ تـپاک اِنت آ کـسی لگـتمـال نـہ اِنت.* ( هرملتی که متّحد است زیر پای کسی له و لگد مال نیست،--/ کسی نمی تواند اورا شکست بدهد.) ،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،، *ھـرکـس کـہ گـوں بْـراتـاں تـپاک نـہ اِنت آئـی ءِ کار شَرّ نـہ بَنت.* (هر کسی با برادرانش متحد نیست، کارهایش به خوبی پیش نمیرود.) (درکارهایش موفق نمی شود) ،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،، *اگاں دنـیا ءِ سـرجمـیں مـردم تـپاک بـہ بـنت ھـچبر جیـڑہ نـہ بیت.* ( اگر تمام مردم دنیا متحد بشوند هیچ وقت جنگ ودرگیری بوجود نمی آید. ) ،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،، *تـپاکـی جْوانی ءُ شَـرّیـانی دوارجـاہ اِنت*. ( اتحاد منزلگاهِ خوبی هاست) ،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،، *📋شنگکار ءُ رَجانک:* *✍🏻 اَبدُلگـپـور گردهانی* *🐪🌴بـــلوچستان لــبزانکی کــاروان🐪🌴* بلوچی پریام 📖 پروگرام بلوچی

*🗒️بــــلوچی بُنگیجی* ❖( آغازین زبان بلوچی) سید ھـاشمی *🌞روچ ءُ شـــپ‌🌑* ( روز و شب) . *✺ رٌوچ روژنـا اِنت ءُ ھـر چـیز گِـــندگ بیت.* ★ روز روشن است و همه چیز دیده می شود. ---------------- *✺ شَـپ تَھـــار اِنت ءُ مَـردُم شپ ءَ چــیزاں پَـہ جْـــوانی دیست نہ کنـت.* ★ شب تاریک است و مردم نمی تواند اشیا ( چیزها )را به خوبی ببیند. -------------------- *✺ روچ ءَ مـردم کـــار کَــن اَنت ءُ شـپءَ آرام.* ‌‌‌★ مردم روزها کار و شبها استراحت می کنند. ------------------- *مُـرگ ءُ دَلـوت ھَــم روچ ءَ کـار کن اَنت ءُ شپ ءَ دَلـوت وَتی بَنجاھـان ءُ مُـرگ وتی کدوکاں آرام کن اَنت.* طیور و دام (مرغ و حیوانات اهلی حلال گوشت) هم روزها مشغول هستند وشبها دام در آغل خود و مرغها هم در خانه ای مخصوص خود استراحت می کنند. -------------------- *✺شپ ءَ مَهلّا وَپْـسگ لوٹ ایت کہ سَباه ءَ چَـہ روچ دَر آیگ ءَ پـیسر بُست بہ بیت. بـلوچ گُش اِیت وپـتگـیں مَــرد ءِ مـیش نَرکار اِیت .* ★ شب باید زودتر خوابید تا صبح قبل از طلوع خورشید از خواب بلند شد. بلوچ ها می گویند کسی که وقت کار بخواب و زود بلند نشود میش او بره ای نر خواهد زائید) ( کارش طبق میلش پیش نخواهد رفت) ---------------------- *✺ روچ ءَ شَـــرّ کـار کنگ لوٹ اِیت.،شـپ ءَ مَھلّا وَپـْسگ ءُ سَـباہ ءَ پگّاہ پـاد آیگ مـردم ءَ جـان وش ءُ زانـتکار کنـت.* ( روز باید خوب کارکرد. شب زود خوابیدن و روز اول صبح زود بلند شدن انسان را سالم و دانا میکند. ----------------------- روژنا ⇦ روشن گِندَگ ⇦ دیدن تهار ⇦تاریک جْوان ⇦ خوب جْوانی ⇦خوبی پہ جْوانی⇦ به خوبی (جَوان/ ورنا) ⇦ جَوان) دیست ⇦ دید ( دیست نہ کنت⇦ نمی تواند ببیند) بُست ⇦بلند شدن دلوَت ⇦حیوانات اهلی هلال گوشت بَنجاه ⇦آغل/ جای بستن حیوانات مَهلا ⇦زود پگاه ⇦صبح زود/اول صبح جان وشّ⇦ سالم ، تندرست زانتکار ⇦ دانا، دانشمند ------------ *📖شنگـکار ءُ رجانک:* *📝 اَبدُلگپــور گُــردهانی* *( ابوسعید/ لاشار)* *🐪🌴بــــلوچستان لـــبزانکی کـــاروان🐪🌴* بلوچی پریام 📖 پروگرام بلوچی

/پارسی رَجانک/ ترجمه فارسی *🗒️بَـــلوچی بُنگیجی* (آغازین زبان.بلوچی) سَـید ھاشُمی *🌴 مَــــــچّ 🌴* ( نخل خرما) *✺ مَـــچّ ءِ نـام ءَ کَے نـہ زانت؟* ( اسم نخل خرمارا کی نمی داند؟!!!) *✺ کُجـام کَـس اِنت کـہ آئـی ءَ مَـچّ نـہ دیسـتَگ ؟* ( آیا کسی هست کہ نخل خرما را ندیده است؟! *✺ ھَـــر جـاگھـے کہ بـلوچ راج ءَ بُنـدر بـَستگ اود ءَ مَــچّ رُسْـتگ.* ( جای که قوم بلوچ اسکان گزیده حتماً آنجا نخل خرما روئیده و سبز شده است) *✺ بـلوچــستان ءَ چُشـیں جـاگھـے نــیست کہ اود ءَ مچّ مہ بیت.* ( درکل بلوچستان همچنین جایی نیست که در آنجا نخل خرما نباشد) ..... *✺ مَـچّ ءِ بَر کہ مـا آئـی ءَ نـاہ گْوَشـیں باز شـَرّیں نـیبگے.* ( ثمره ای نخل خرما که ما به آن ناه ( خرما) می گوئیم میوه ای بسیارخوبی است.) *✺ چَہ نـیبگ ءَ اَبــید اِے پہ بـلوچــاں جْوانـیں توشـگے.* ( بجز از اینکه میوه ای است یک توشه و مواد غذائیِ بسیار خوبی برای بلوچها است ) (توشه ای است که ذخیره شده و کم کم از آن استفاده می کنند) *✺ نـاہ ءَ بـاز جاگہ ءَ ھُــرمـاگ ھَـم گُـش اَنت.* ( بعضی جاه ها به ناه هُرماگ هم می گویند) *✺ چَہ نــاہ ءَ اَبـید مَـچّ دگـہ بـاز کار ھَـم دَنـْت.* (نخل خرما بجز از خرما اعضای دیگرش هم قابل استفاده هستند و کارائی زیادی دارند ) *✺ چـَہ مَـچّ ءِ پِیـشّ ءَ کَــپات ءُ دگـہ اَنچـــیں کـسانیں دَرپ جٌـــوڑ کـنگ بیت.* ( از برگ نخل خرما انواع سبد و کاسه پیشی درست می شود.) *✺ ایـشی ءِ کَـرز پہ لٌــوگ یا پَلّ ءِ بنـــدگ ءَ کـارمرز بیت.* ( چوبهای برگ نخل خرما برای درست کردن خانه های کپری و دیوار های چوبی هم بکار می روند.) *✺ ایــشی ءِ کُــنٹ ءَ بـان ءِ لاپــدار کـــن اَنت.* (از تنه نخل خرما برای گرفتن سقف اتاقها هم استفاده می شود) *✺چَــمّے ( چَہ همے )کُنـــٹ ءَ تَگّــــر ءُ جُــــوّانی ســر ءَ پُھل ھم اَڈّ کن اَنت.* (از همین تنه ای درخت خرما وسیله ای برای تقسیم مسیر آب جو ها درست می کنند و همچنین برای گذر مردم و گذر آب از یک قسمت رودخانه به قسمت دیگر پُلّ درست می کنند. *✺ کـلمــپٌوگ ءَ دریـا ءِ مــردم کارمــرز کن اَنت.* ( از کلمپوگ که قسمت پایین برگ درخت خرما است مردم دریا استفاده می کنند. وقتی که برگها را می برند از ته آنها را نمی برند یک تکه باقی می گذارند تا برای بالا رفتن از درخت خرما خودرا با آن بگیرند و جای پای هم باشد یعنی بصورت پلّه عمل می کند همین تکه را دریا نوردان می کَنند و روی دام ماهیگیری می بنند تا دام زیر آب نرود ) *✺ چَہ ایشـاں اَبـید مَـــچّّ ءِ سُـونـــسّ ،کـانِـزگ ءُ لَمــــپَش ھــر چیـز کارمــرز بـیت.* (بجز از این چیزهایی که ذکر شد از تمام خَس وخاشاکهای تنه درخت هم میتوان استفاده کرد) *✺ بــلوچ نـاہ ءُ شِــیر ءَ شَـــرّ تـریں وراکے زانت* (بلوچ ها خرما و شیر( دوغ) را از بهترین غذا ها می دانند) *🗒️شنـگکار ءُرجانک :* *📝 اَبدُلگپــور گُـــردهانی* *( ابوسعید/ لاشار)* *🐪🌴 بـــلوچستان لـــبزاتکی کــاروان🐪🌴* بلوچی پریام 📖 پروگرام بلوچی

من ءَ بہ سوچ ءُ آس بدیے ماں زلم ءِ انگراں بجن من ءَ گوں ٹوپ ءُ گرکیاں گوں زام ءُ اسپراں بجن من ءَ گوں سانکلاں بہ بند من ءَ گوں پاھو ءَ دْرنج ایے زرد ءِ واھگ انت منی ھمے پمن ہزار گنج!!! پہ راج ءِ ھاترا مراں نہ بیت من ءَ را ھچ رنج کہ بلکیں ھون بنت منی غریب ءِ آزمان ءِ سنج بلے دل ءَ من سدکاں کہ زلم ءُ زور ءِ آکبت پہ تئی کلات ءُ ماڑیاں تباہی انت تباہی انت

زندگی بس هیالانے ت‍‌ها وش اِنت

📖

مَن وَتے سَکّے یے روچاں شَموشاں بَلئے تو کہ اِے روچاں منِی کِرّ ءَ بوتگ ئے هِچ وَڑ ءَ

من روزهای سختمو فراموش میکنم، ولی تویی که اون روزها کنارم بودی رو هرگز... #خدا🫀🥹

ما باور کردیم که خداوند مارا از بالا میبیند اما او در واقع از درون مینگرد ما باور کتگ کہ ھاوند مارا چہ برز ءَ گند اِیت بلے راستین ءَ لوٹ ئے آ مئے اندر ءَ چارگ اِنت 🤍🌱

از هزاران سال پیش زندگی ما بلوچ ها با دریا گره خورده است به همین دلیل ما در نامگذاری جزییات دریایی بسیار با ظرافت عمل کرده ایم که میشود یک فرهنگ لغت جدا برای این جزییات نوشت در این جا به چند مثال از آن ها اشاره می کنیم زِر : دریا ساوڑ : اقیانوس هور : خلیج چول : موج اولام : موج کوچک بندال : موج بزرگ که به صخره های ساحل برخورد میکند تیاب : ساحل بندن : بندرگاه زروان : جزیره اومال : موج کوچکی که هنگام برخورد موج ها به ساحل پدید می آید و حالت برگشتی دارد گراب : کشتی بوجیگ : قایق مخصوص حمل بار یا مسافر ابِّر : نوعی لنج کوچک بوم : نوعی لنج بگله : نوعی لنج امبا : آواز مخصوص ماهیگیران هنگام شکار ماهی رامٹو : پرچم نصب شده در دریا که بیشتر نشانه وجود تور و دام ماھیگیری است الاگی : نوعی طناب برای بستن بادبان کشتی بانڈاری : آشپز و مسئول خرید کشتی برکو : فانوس دریایی بک‍ّّار : انبار ادوات صید ماهی بیوات : صفر چند روزه در دریا برای صید ماهی بیلّ : بالا آمدن آب دریا : مد آپرج : پایین رفتن آب دریا ؛ جزر اولیگ : نوعی پاروی قایق اسپند : حالت روشنی پوست ماهی که در زیر آب دیده میشود بندالی تاچگ : موج سواری کردن بیرج : دو طناب که سکان لنج را کنترل می‌کنند رُگ : مهار حلقه تور ماهیگیری آچار : بادبان انج : طنابی که با آن بادبان را باز و بسته می کنند

باندا کہ سرگِراں سپر ءَ ￴یار زندگی پہ منزلے رسیناں ترا یار زندگی زوراکیں واھگانی بدیں درچک ءِ گُڈگ ءَ بے دستگ ءَ ￴ نہ بیت تپر ءَ ￴ یار زندگی سِیر ءَ بچار وھد ءِ ￵اسیلیں ندارگاں ڈنّ ءَ ￴دمانے یار درا یار زندگی ماں زندمان ءِ ￵مُشکل ءُ ￶گرانیں مُساپتاں دروہ اِت من ءَ را ھم سپر ءَ ￴ یار زندگی یکرندے من پد ءَ تئی نام ءَ ￴ پِدا کُتیں گندئے برستیں دل دوبر ءَ ￴ یار زندگی مارا نہ کازی یے کہ بِدَنت راست ءِ ￵گوائی ءَ کے باریں جنت ھَکّ ءِ ￵ شر ءَ ￴ یار زندگی

چو کس پہ دائما بزّگ نہ بیت ما اِمروز ءَ پیادہ روچے نہ روچے سوار لازُم بیت

Don't let your dreams be dreams. وتی واهگاں مَیل کہ واھگ بہ مان اَنت۔ آرزو ھات را نزار درحد ارزو باقی بمانند