تاریخ ایل جاف از قوم باستانی گابیان

بسمه تعالی 📚 ادامه مبحث ایل جاف: 🟦 امیر مهلهل و امیر نظر المستر شدی و سربازانی که در بغداد با آنها بودند بسوی حله رهسپار شدند، علی با آنها جنگید و آنها را شکست داد و امیران و سپاهیان همراه امیر مهلهل پس از آن به بغداد بازگشتند از این زمان به بعد اختلاف و جدایی میان بنی اسد و هم پیمانان جاوانی آنها آغاز گردید زیرا جاوانی ها پس از کسب تجربه هایی دریافتند به صلاح آنهاست که به خلافت عباسی پیوسته و از مخالفت و نافرمانی خلیفه دست بردارند چرا که آنها با پیروی از بنی اسد با عباسیان در افتاده بودند، بنی اسد بر علیه عباسیان با سلجوقیان هم پیمان شدند و با این کار همه آرزوهای خود را برای بازگشت به حله از دست دادند 🟧 در سال ۵۴۷ قمری سلطان مسعود سلجوقی در گذشت و خلیفه برجسته المقتفی لا مر الله به تنهایی بر عراق حکمرانی کرد و محمد بن محمود بن محمد بن ملکشاه بر سلطنت سلجوقی در ایران دست یافت، بنی جاوان همچنان در کنار خلافت عباسی باقی ماندند، خلیفه المتقفی لا مر الله برای مقابله با مسعود بلالی و امیر جوان ارسلان شاه بن سلطان طغرل بیگ بن محمد بن ملکشاه و سپاهی بزرگ گرد آورد، همه جاوانی ها به فرماندهی ضیا الدین بن مهلهل بن ابی عسکر جاوانی که خلیفه حله و اطراف آن را به او اقطاع داده بود، در آن سپاه حضور داشتند 🟩 خلیفه مقتفر نیز همراه با سپاهانش از بغداد بیرون آمد و در براز الروز یا بلد الروز کنونی اردو زد، دو سپاه در سال ۵۴۹ قمری در بجمزی یا بگمزی که در فاصله دو فرسخی بعقوبا واقع است با هم روبرو شده و جنگ میان آنها روی داد، سپاه خلیفه شکست خورد و این شکست باعث شد تا سپاهان وی تا بغداد عقب نشستند علت شکست این بود که طایفه بنی عوف عرب و امیر هندی کرد جاوانی که در سپاه خلیفه بودند، در بحبوبه جنگ خیانت کرده و به سپاه سلجوقی پیوستند، در جنگ بجمزا سپاه خلیفه بر سپاه سلجوقی پیروز گذشتند و این بدان معنی است که حله به امیر مهلهل بن ابی عسکر جاوانی به تیول واگذار گردیده و در حله جاوانی ها بر بنی اسد برتری یافتند اما امیر هندی جاوانی که به خلیفه نیرنگ زده بود، او همان کسی است که ابن معلم شاعر الهرش در موردش سروده است 🟨 در سال ۵۵۲ قمری سلطان محمد بن محمود سلجوقی بغداد را محاصره کرد خلیفه المقتفی لا امر الله در بغداد بود و هر دو طرف با نیروها و تجهیزات جنگی، آمادگی کامل داشتند تا با هر دشمنی بجنگد این حادثه یکی از حوادث سرنوشت ساز در تاریخ می باشد که در نتیجه آن رهایی خلافت عباسی از کابوس قدرت سلجوقی بود که نزدیک به نیم قرن به روی سینه آن زانو زده بود، نیز نتیجه دیگر آن استقلال سرزمین عراق از فرمانروایی قدرتی ستمگر و وکیلی نابکار بود 🟥 پیوستن کردهای جاوانی به خلافت عباسی از جمله عوامل پیروزی ایشان در این جنگ بود به هر حال همچنانکه خلیفه المقتفی وعده داده بود، حکمرانی حله به امیر مهلهل جاوانی واگذار گردید و بنی اسد از حکمرانی آن کنار گذاشته شد و در ازای حمایت فکری، نظامی، عملی از سلجوقیان در ضدیت با خلافت عباسی از قلمرو خلافت عباسی، رانده شدند، و این مجازات برای آنها پسندیده بود چرا که آنها با خلافت هم نژادان عرب خود، مخالفت کرده و در آینده خود را به دیگران سپردند، اینچین حکمرانی بنی اسد به دست خلافت عباسی و هم پیمانان کرد جاوانبش به سر آمد 🟫 از جمله امیران جاوانی که در آن دوران در حله در عرصه جنگ و سیاست گام نهاده و مشهور گشت، امیر ابو الهیج عبدالله بن الحارث بن ورام بود، جمال الدین شرف الکتاب ابن جیا الحلی نویسنده و شاعر متوفی سال ۵۷۹ قمری او را در حالی که جوانی بیش نبوده، ستوده است، ما این قصیده را در ملحق جلد اول از تاریخ بغداد موسوم به مختصر المحتاج الیه در سال ۱۹۵۱ میلادی منتشر کرده ایم و در حاشیه آن گفته ایم ابوالهیج عبدالله از امیران کرد ورامی بوده که عرب شده و در حله بنی اسد زیسته است ⏮⏮ این بحث ادامه دارد ✍ بقلم: محمد دارابی

به نێوی خودا درێژه ی باسی هۆزی جاف 🟦 فه رمانده مه هلل وه فه رمانده نه زه ر ئه لمسترشدی وه ئه و سه ربازانه ی که له به غدا له گه ڵیان بوون به ره و حلله به ڕێکه وتن عه لی له گه ڵ ئه وان به شه ڕهاتوو شکستی پێهینان وه فه رمانده کان و ئه و سوپایه که له گه ڵ فه رمانده مه هلل بوون دوای ئه مه به ره و به غدا گه ڕانه وه له م کاته وه دووبه ره کی و جیایی له نێوان به نی ئه سه د و هاوپه یمانه جاوانی یه کانی ئه وان ده ستیپێکرد چونکه جاوانی یه کان پاش ئه و ئه زمونانه ی که به ده ستیان هێنا بوو درکیان به وه کرد له به رژه وه ندی ئه واندایه که په یوه ست به خه لافه تی عه باسی بنوو وه دست له دژایه تی و نافه رمانی خه لیفه هه ڵگرن چون ئه وان به هۆی فه رمان بە رداری له به نی ئه سه د له‌گه‌ڵ عه باسی یه کان تووشی پێکدادان هاتبوون به نی ئه سه د به دژایه تی له گه ڵ عه باسی یه کان  هاوپه یمانی یان له گه ڵ سه لجوقی یه کان به ستوو وبه م‌هۆیه وه هه موو ئاواتی گه ڕانه وه یان بو‌حلله له دستتدا 🟧 له ساڵی ۵۴۷ کۆچی مانگی سوڵتان مه سعوودی سه لجوقی وه فاتی کردو وه خه لیفه ی دیار المقتفی لامرالله به ته نیایی حوکمڕانی عێراقی کرد وه موحه مه د بن مه حموود بن موحه مه د بن مه ڵکشاه تاج وته ختی حوکمڕانی سه لجووقی له ئێران به دست هێنا جاوانی یه کان وه ک پێشوو له پاڵ خه لیفه ی عه باسی مانه وه خه لیفه المتقفی لامرالله بۆ دژایه تی له گه ڵ مه‌سعوود بیلالی وه فه رمانده ی لاو ئه رسه لان شای کوڕی توغروڵ به گ بن موحه مه د بن مه‌ڵکشاه وه سوپایه کی گه وره ی پێکهێنا هه موو جاوانی یه کان به فه رمانده ری زیا ئه لدین کوڕی مه هللی کوڕی عه سکه ر جاوانی که‌خه لیفه حلله و ده وروبه ری به و سپاردبوو له و سوپایه بونیان هه بوو 🟩 خه لیفه موقته فریش له گه‌ڵ سوپاکه ی له‌به غدا هاتنه ده ر وه له به لاد ئه لڕوز یانوبه راز ئه لڕوزی ئیستاکه ی کۆبونه وه دوو‌سوپا له سالی ۵۴۸ کوچی مانگی له بجمزی یان بگمزی که له دوو فه رسه خی به عقوبه یه ڕو به ڕووی یه کبوونه وه وه شه ڕێک له نێوان ئه واندا دروست بوو سوپای خه لیفه شکستی خوارد وه ئه م شکسته بووه هۆی ئه وه که‌سوپاکه‌ی ئه و تا به غدا پاشه‌کشه بکه‌ن وه هۆکاری ئه م‌شکسته ئه وه بوو که‌هۆزی به نی عه وفی عه ره ب و فه رمانده ی هیندی کوردی جاوانی له گه‌رمه ی شه ڕدا خه یانه ت یان له خه لیفه کردوو په یوە ست به سوپای سه لجوقی بوون له شه ڕی بجمزا سوپای خه لیفه سه رکه وتنی به سه ر سوپای سه لجوقی به ده ست هێنا وه ئه مه به و مانایه که حلله به فه رمانده مه هلل کوڕی ئه بی عه سکه ر جاوانی سێیردرابوو وه له حلله جاوانی یه کان به سه ر به نی ئه سه د دا سه روکه وتن به لام فه رمانده هیندی جاوانی که فێڵی له خه لیفه کردبوو ئه و هه مان که سه یه که ئیبنی موعه لیم شیعری ئه لهرش له باره ی ئه و وتووه 🟨 له ساڵی ۵۵۲ مانگی سوڵتان بن موحه مه د بن مه حموود سه لجوقی به غدای گه مارۆ دا خه لیفه المقتفی لاامرالله له به غدا بوو وه هه ردوو لایه ن به سوپا و چه ک له ئا ماده باشی ته واو بوون تا له گه‌ڵ هه ر دوژمنێکدا شه ڕ بکات ئه م‌ڕووداوه یه کێک له ڕوو داوه چاره نووس سازه کانی مێژوو بوو که ئه نجامی ئه م ڕووداوه ڕزگاری خه لافه تی عه باسی له دێوزمه ی هێزی سه لجوقی بوو که نزیک به نیو سه ده ئه ژنۆی له بانی سینگی ئه وان دانابوو وه ئه نجامی تری ڕزگاری وڵاتی عێراق له ژێر حوکمڕانێکی سته مکار بوو 🟥 په یوه ست بوونی کورده جاوانی کان به خه لافه تی عه باسی یه کێک له هۆکاره کانی سه رکه وتنی عه باسی یه کان له م شه ڕه دا بوو هه ر به وجۆره خه لیفه ی موقتفی وه عدی دابوو حوکمڕانی حلله درابه فه رمانده مه هلل جاوانی وه به نی ئه سه د له حوکمڕانی حلله وه لا نران وه به هۆی پشتیوانی ڕاوێژکاری. نیزامی له سه لجوقی یه کان به دژایه تی له گه ل عه باسی یه کان له سه یته ره ی حوکمڕانی عه باسی یه کان ڕاو نران وه ئه م سیزایه بو ئه وان شیاو بوو چوون ئه وان له گه ڵ خه لافه تی هاو زمانی ونه ته وه یی خۆیان دژایه تی یان کردوو داهاتووی خۆیان ده ست که سانی تر به م‌جۆره کۆتایی به حوکمڕانی به نی ئه سه د هات به ده ستی عه باسی یه کان و کورده جاوانی یه کان 🟫 له و فه رمانده جاوانی یانه که له و سه رده مه دا له سیاسه ت و شه ڕدا هه نگاوی ناو مه یشوور بوو فه رمانده ئه بوو لهیج عه بدوڵا بن ئه لحارث بن وه رام بوو جه مال ئه لدین شه ره ف الکتاب ابن جیاالحلی نوسه رو شاعیر کۆچ کردووی سالی ۵۷۹ مانگی وه سفی له ئه و کردووه که ئه و کات ته نیا لاوێک بوو ئێمه ئه م قه سیده مانه له به شی یه که می مێژووی به غدا ناسراو المحتاج الیه له ساڵی ۱۹۵۱ میلادی بڵاو کردووه وه له پاڵ ئه ودا وتومانه ئه بوولهیج عه بدوڵا له فه رمانده کانی کورد وه رامی بووه که بووه به عه ره ب وه له حلله ئیبنی ئه سه د ژیاوه موحه مه د دارابی وه رگیران.کاوه ئه حمه دی

🏔💦 آبشار کانی رش ریجاب به پیران، در دره اژدها منطقه ریجاب مرز شهرستانهای دالاهو و سرپلذهاب استان کرمانشاه، دومین آبشار بلند ایران و مرتفعترین آبشار پلکانی خاورمیانه، این آبشار، آبشاری سه طبقه است که دو طبقه بالایی آن بسیار بلند و طبقه پایینی کوتاه‌تر، طبقه سوم آبشار در زیر درختان قرار گرفته و از بالا دیده نمی ‌شود، که متآسفانه طبقه سومش در زلزله سال ۹۶ ناپدید شد، و هنوزم هم لایروبی نشده است اختلاف ارتفاع این آبشار در نقطه بالا و پایین طبقه سوم، براساس اندازه‌گیری GPS بیش از ۱۸۰ متر است، این آبشار که در جنوب روستاهای داراب و گوشکری و روبروی آبشار روستای ژالگه منطقه ریجاب واقع شده، سرچشمه آن: چشمه های کانی گاوان، کانی علی صلاین و کانی رش داراب و کانی سورکه گوشکری است، این آبشار با عبور از دره اژدها به روستای پیران منتهی می شود، بطور کلی مسیر دسترسی به آبشار پیران از دو طریق امکان پذیر است مسیر نخست روستای پیران در ۱۰ کیلومتری سرپلذهاب که شما را به پای آبشار می برد و مسیر دیگر روستای ژالگه در منطقه ریجاب میباشد، بهترین زمان برای رفتن به این آبشار فصل بهار و پاییز است 🎥 🏝@Darabsarmast داراب سرمست🏝

🎥 کانی بل چشمه آب معدنی بل در منطقه اورامان در مرز استان كردستان و كرمانشاه و در فاصله بين روستای ناو از استان كردستان و روستای هجيج از استان كرمانشاه و در كنار رودخانه خروشان سيروان چشمه يا آبشار معدنی بل قرار گرفته است اين چشمه از لحاظ شرب و داشتن املاح معدنی بسيار مشهور بوده. چشمه آب معدنی بل به علت قرارگیری در مسير جاده اورامان و رودخانه سيروان و هم‌چنين نزديكى به روستای شگف‌انگيز هجيج از جمله جاذبه‌های گردشگری استان است. تاریخ 1401/8/20 هجری شمسی 🎥 🏝@Darabsarmast داراب سرمست🏝

🎥 آهنگی فوق العاده از زنده یاد حسن زیرک 🗓 ۸ی سەرماوەز، هاوکاتە لەگەڵ ساڵڕۆژی لەدایکبوونی "حەسەن زیرەک" هونەرمەندی مەزنی کوردستان 🗓 ۸ آذر ماە سالروز بە دنیا آمدن بلبل کوردستان استاد حسن زیرک❤️ تولدت مبارک ای کسی که صدای جاودانه ات تا ابد در کوچه و خیابان و مغازه و خانه ها شنیده خواهد شد 🎥 🏝@Darabsarmast داراب سرمست🏝

🎥 کلیپ کوردی دلنشین با صدای هنرمند صلاح داوود 🎥 🏝@Darabsarmast داراب سرمست🏝

🎥 فیلمی از شمشیر و طبیعت آن این فیلم حدودا ۸سال پیش ضبط شده است 🎥 🏝@Darabsarmast داراب سرمست🏝

🎥 مستند ژیوان ژیوار هەورامانات 🎥 🏝@Darabsarmast داراب سرمست🏝

سالگردعروج‌ماندگارماموستاملامحمدربیعی محەممەد ڕەبیعی مشهور به ماموستا ربیعی زادهٔ روستای دراسب از توابع دیواندره است، ایشان مفتی، نویسنده، شاعر، قاری قرآن و گوینده در رادیوهای کوردی کرمانشاه و تهران، و امام جمعه و خطیبِ مسجد جامع شافعی کرمانشاه بود که در ۱۲ آذر سال ۷۵ به دیار حق شتافت ربیعی در ۱۳۴۵ طی مسابقهٔ بین‌المللی قرائت قرآن در پاکستان در میان قاریان ۲۲ کشور جهان، پس از استاد خلیل الحصری، قاری مشهور مصری، موفق به دریافت مقام دوم مسابقه میشود. ربیعی دیوان اشعار خود را به سه زبان کوردی، فارسی و عربی به‌نام چهارفصل منتشر کرد.. کتاب آینهٔ اسلام نخستین اثر ربیعی بود که چاپ شد. کتاب عالیجناب_گوریل نام رمان فارسی از ایشان است که در سال ۱۳۷۲ چاپ شد و هم‌چنین در سال ۱۳۸۵ توسط انتشارات پرتو بیان نشر یافت که در سال ۱۳۸۷ توسط جلال رئوفی به کوردی با نام ماف‌ولاف و سال ۱۳۹۳ توسط عبدالعزیز سلیمی به زبان عربی نیز ترجمه شده ‌است ربیعی داری ۴۳ آثار مکتوب به زبان های کوردی، فارسی و عربی میباشد و میتوان او را پل ارتباطی میان کردستان و کرمانشاه نامید، روحش شاد و یادش گرامیباد 🏝@Darabsarmast داراب سرمست🏝

همراه با ما تاریخ ایل جاف را بدانیم، با ایل ولدبیگی و مناطق  آن آشنا گردیم در کانال های تلگرامی زیر: کانال تاریخ ایل جاف @eiljaff ایل ولدبیگی در گذرزمان @jafvaladbaeigi پیروزه ولدبیگی @pirozaphotoNostalgia سواران ولدبیگی @savaranewaladbegi داراب سرمست @Darabsarmast

به نێوی خودا درێژه ی باسی هۆزی جاف 🟩 له وتنی ڕووداوه کانی ساڵی ۵۱۲ مانگی ئه بولفه ره ج کوڕی جوزی ده ڵێت کۆمه ڵێکی زۆر له  شه ڕکه رانی سوپای ده بیس به دیل گیران دیله کان سێ هه زار که س بوون که له نێوی ئه واندا کۆمه ڵێک له جاوانی یه کان بوونیان هه بوو 🟨 له ساڵی ۵۱۷  کۆچی مانگی به رسه قی به هاوڕێیه تی خه لیفه ئه لمسترشد عه باسی بۆ سه رکه وت کردنی ده بیس به ڕێکه وتن به رسه قی به سوپایه ک پێکهاتوو له خوازیاره جیهادییه کان وه فه رمانده حوکمڕانه کانی وه ک سوله یمان بن‌مه هاره ش عه قیلی قه راوه ش بن‌موسلم عه قیلی وه ئه و عه ره بانه که بۆ به رپا کردنی قال وقاو بانگهێشت کرا بوون له سوپای ده بیس فه رمانده فه خره ئه لدین ئه بو موحه مه‌دعه نته ربن ئه بی عه سکه رجاوانی براکه ی فه رمانده مه هلل جاوانی بونیان هه بوو عه نته ر له گه‌ڵ کۆمه ڵێک له کورده جاوانی یه کانو وه عه ره به کانی به نی ئه سه د بۆبه شی ڕاستی سوپای به رسه قی که خه لیفه مستر شد .وه زیر و گه وره کانی‌تر له پاش ئه وانیان هاوڕێیە تی دە کرد هێرشی برد به ڵام سوپای به رسه قی ئه وانی بە رەو دواوه گه ڕانده وه عه نته ر دووباره بۆ هه مان به شی سوپای به رسه قی هێرشی برد وه  به توندی شکستی به وان هێنا 🟥 له ساڵی ۵۳۰ مانگی کۆمه ڵێک له فه رمانده ناوچه جیا جیاکان به هۆی هه ڵسووکه وتی نه شیاوی سوڵتان مه سعوود وه ترس له ئه و به‌مه به ستی دژایه تی و شه ڕله گه ڵ ئه و له به غدا له ده وری یه ک کۆبوونه وه وه له‌پاڵ خه لیفه وه ستان وه‌کو فه رمانده سه ده قه بن ده بیس حوکمڕانی حلله که ئه وکات ته نیا مێرمنداڵێک بوو وه به م‌هۆیه وه فه رمانده عه نته ربن ئه بی عه سکه ر جاوانی له گه ڵ ئه و بوو وه ئه رکه کانی ئه وی تێده په ڕان وه ئه و رۆکە  ڕاهێنه ری ئه و بوو 🟦 له یه که‌م ساته کانی ۵۳۲ کۆچی مانگی شه ڕێک له نێوان سوڵتان مه سعوود  وه برازاکه ی داوود بن مه حمود که فه رمانده بوز ئابه حوکمڕانی خووزستان وه وه فه رمانده مونکرس حوکمڕانی فارس هاوڕێیه تی ئه ویان ده کرد ڕووی دا له م شه ڕه دا فه رمانده سه ده قه ی کوڕی ده بیس وه ڕاوێژکارە کە ی  ئه وعه نته ر ئه بی عه سکه ر جاوانی ئه م‌دوو سوپایه له به شێک له ناوچه کانی باشووری ئێران به شه ڕ هاتن فه رمانده بوزابه کۆمه ڵێک له فه رمانده کانی وه‌کو‌سه ده قه ی کوڕی ده بیس و مامۆستاکه ی عه نته ر ئه بی عه سکه ری به دیل گرتوو کوشتنی 🟫 پاش کوشتنی سه ده قه ی کوڕی ده بیس سوڵتان مه سعوود حوکمڕانی حلله ی  دایه موحه‌مه د بن ده بیس براکه ی سه ده قه وه فه رمانده زیائه لدین مه هلل بن ئه بی عه سکه ر برای فه رمانده ی کوژراو فه رمانده عه نته ری کرده به ڕێوبه ری ئه رکه کانی فه رمانده موحه مه د بن مه زیدی وه به م کاره مه هلل پێوێست بوو به ئۆردوگای سه لجوقی یه کان وه سوڵتان مه سعوود له زۆربه ی ئه رکه گرینکه کان متمانه ی به و ده کرد 🟧 له ساڵی ۵۴۰کۆچی مانگی له زه مه نی خه لافه تی المقتفی لامرالله فه رمانده بوزابه حوکمڕانی خووزستان به دژایه تی له‌گه‌ڵ سولتان مه سعوود به سوپایه کی هێرشی بو سه ر کاشان برد ئه و کات که ئه م‌ هه واڵه به سوڵتان مه سعود گه یشت ئه و له به غدا بوو وه بۆ ڕوبه ڕو بونه وه  له گه ڵیان به غدای به جێهێشت وه فه رمانده مه هلل جاوانی وه‌ فه رمانده ئه لمستر شدی وه کۆمه ڵێک له خزمتکارانی موجاهدین به هروزی له وێ به جێهێڵا پێش ئه وه ی که سوڵتان مه سعوود به غدا به جێبێڵێت فه رمانده مه هلل ئامۆژگاری ئه وی کرد که‌عه لی بن ده بیس له کۆشکی تکریت ده سبه سه ر بکات عه لی به مه ی زانیو به ره و ئالاویز هه ڵهات عه لی هیندێک که سی له به نی ئه سه د وه کۆمه ڵێکی تری له ده وری خۆی کۆ کرده وه وه به ره و حلله رۆیشت وه دوای شه ڕ له‌گه ڵ براکه ی خۆی موحه مه د و شکست دانی ئه و حلله ی داگیر کردوو به ته نیا بوو به حوکمڕانی حلله ⏮ ئه م باسه درێژه ی هه یه ✍ نوسینی موحه مه د دارابی 🗂 وه رگێڕان بۆ کوردی کاوه ئه حمه دی

بسمه تعالی 📚 ادامه مبحث ایل جاف؛ 🟩 در ذکر وقایع سال ۵۱۲ قمری ابوالفرج ابن جوزی می گوید؛ گروه بسیاری از سپاهیان دبیس اسیر گشتند، اسیران سه هزار نفر بودند که در میان آنها گروهی از کردهای جاوانی نیز وجود داشتند 🟨 در سال ۵۱۷ قمری برسقی به همراه خلیفه المستر شد عباسی به هدف سرکوبی دبیس روانه گشتند برسقی با سپاهی متشکل از داوطلبان جهادی و امیران حکمران از آن جمله سلیمان بن مهارش عقیلی، قراوش بن مسلم عقیلی و اعرابی که برای ایجاد سر و صدا فرا خوانده شده بودند در سپاه دبیس امیر فخرالدین ابو محمد عنتر بن ابی عسکر جاوانی، برادر امیر مهلهل جاوانی قرار داشت عنتر با گروهی از کردهای جاوانی و عربهای بنی اسد بطرف راست سپاه برسقی که خلیفه المستر شد وزیر و دیگر بزرگان همراهش در پشت سر آن قرار داشتند، یورش بردند، اما سپاه برسقی آنها را به عقب راندند عنتر دوباره به همان جناح از سپاهی برسقی یورش برده و آنها را به سختی در هم شکست 🟥 در سال ۵۳۰ قمری گروهی از امیران مناطق مختلف بخاطر بد رفتاری سلطان مسعود و ترس او از و به هدف مخالفت و جنگ با ایشان در بغداد گرد هم آمدند و در کنار خلیفه ایستادند از جمله امیر صدقه بن دبیس حکمران حله که نوجوانی بیش نبود و به همین دلیل امیر عنتر بن ابی عسکر جاوانی همراه او بود و کارهای او را مدیریت می کرد و به اصطلاح آن روزی اتابک و مربی ایشان بود 🟦 در اوایل سال ۵۳۲ قمری جنگی میان سلطان مسعود و برادرزاده اش داوود بن محمود که امیر بوز ابه حکمران خوزستان و امیر منکرس حکمران فارس او را همراهی می کردند ، روی داد در این جنگ امیر صدقه بن دبیس و اتابکش عنتر ابن ابی العسکر جاوانی، این دو سپاه در بخشی از مناطق جنوبی ایران با هم درگیر شدند، امیر بوزابه گروهی از امیران از جمله صدقه بن دبیس و استادش عنتر بن ابی العسکر را اسیر و سپس آنها را گشت 🟫 پس از کشته شدن صدقه بن دبیس، سلطان مسعود حکمرانی حله را به برادرش محمد بن دبیس واگذار کرده و امیر ضیا الدین مهلهل بن ابی عسکر برادر امیر عنتر کشته شده را به عنوان مدیر گرداننده کارهای امیر محمد مزیدی برگزید و با این کار مهلهل به اردوگاه سلجوقیان پیوست و سلطان مسعود در بسیاری از کارهای مهم بر او اعتماد می کرد 🟧 در سال ۵۴۰ قمری در دوره خلافت المقتفی لا مرالله، امیر بوزابه حکمران خوزستان در مخالفت با سلطان مسعود با سپاهی به کاشان یورش برد، هنگامی که این خبر به سلطان مسعود رسید، در بغداد به سر می برد لذا به هدف رویایی با آنها از بغداد بیرون آمد و امیر مهلهل جاوانی و امیر نظر المستر شدی و گروهی از غلامان مجاهد الدین بهروز را در آنجا به جا گذاشت پیش از آنکه سلطان مسعود بخواهد از بغداد برود، امیر مهلهل به او توصیه کرد که علی بن دبیس را قلعه تکریت زندانی کند، علی از این امر اگاه گشت و به الآویز فرار کردند، علی افرادی از بنی اسد و گروههای دیگری را به دور خود گرد آورده و بسوی حله شتافت و پس از جنگ با برادرش محمد و شکست دادن وی، آنها را بتصرف خود در آورده و به تنهایی حکمران حله گردید ⏮⏮ این بحث ادامه دارد ✍ بقلم؛ محمد دارابی

بسمه تعالی 📚 ادامه مبحث ایل جاف؛ 🟧 عماد الدین اصفهانی درباره بشیری و نرگسی می گوید: بشیری و نرگسی دو طایفه کورد بودند که در حله ابن مزید می زیستند و بیش از آنچه شایستگی داشتند به آنها اقطاع داده شده بود و این یعنی آنها از طوایف اصلی جاوانی بودند که سلطان محمد سلجوقی با توجه به نوع سیاستی که به آنها اشاره شد یعنی سرکوب کوردها بوسیله کوردها، آنها را به دیگر جاوانی برتری داده بود و در زندگی شیخ ابو الوفا محمد زاهد ملقب به تاج العارفین، متوفی ابتدای قرن ششم هجری که حتی امروزه آرامگاهش در کناره غربی دجله در کوت مشهور و مشهود است، آمده است؛ که او نرگسی اصل بوده و نرگسی طایفه ای از کردها بوده اند و او گفته است: شب عجم بودم و روز عرب گشتم، عربها چون حرف گ ندارند نرگسی را نرجسی می خوانند 🟩 شیخ شهاب الدین احمد بن عبدالمغنم واسطی اصل، بیان کرده است که پدر شیخ ابو الوفا در اصل علوی و از شاخه حسنی بوده که در میان نرگسی یا بنی گرس که اولی درست تر است و قبیله ای از کوردها می باشند می زیسته است و پدر شیخ با دختر یکی از بزرگان آنها ازدواج نموده است و ابوالوفا مشهور به تاج العارفین کردی به دایی ها و طایفه مادریش نسبت داده شده، انجام گرفته است زیرا پس از زوال خلافت بنی عباس و تا مدت زیادی پس از آن، رسیدگی و نظارت بر بخشیدن نسب شریفه (سادات) کم و کاسته شد، مال اندوزان و دنیا پرستان برای نسب دادن عابدان و زاهدان به علویان ‌و ساختن صفات نیکو و کرامات برای آنها، بر یکدیگر پیشی می گرفتند 🟨 بیشتر کردهای جاوانی ها در حله و در مناطق میانه سرزمین فرات ماندگار شده و همچنان هم پیمان مزیدی بودند 🟥 ابن اثیر در بیان حوادث سال ۵۰۰ قمری می گوید: لذا دبیس گروه بسیاری از عربها و کردهای جاوانی را گرد هم آورده و میان آنها اسلحه و اموال فراوان توریع کرد و برای جنگ آماده شد پس از آن امیر آبه بیگ جیوش اتابک ملک مسعود سلجوقی و ابو الهیجا کورد، حکمران اربیل امیر کرباوی بن خراسان ترکمان، حکمرانی بوازیج به آقسنقر برسقی ملحق شدند 🟫 دبیس از فزونی، همبستگی و اتحاد آن همه سپاه دشمن ترسیده و راه احتیاط و دورتر از روبرو شدن با آنها را در پیش گرفت 🟪 در سال ۵۱۶ قمری سپاه آقسنقر برسقی و سپاه دبیس که جاوانیهای کورد نیز در آن بودند، در کنار نهر بشیر در شرق فرات با هم درگیر شدند در این کارزار سپاه آقسنقر برسقی تار و مار شد، سپس دبیس دستور داد تا گروهی از یارانش به زمینهای اقطاعی دشمن در واسط رفته و آن را به تصرف خود در آوردند، یاران دبیس بسوی واسط شتافتند اما ترکان ساکن واسط مانعشان شدند 🟦 دبیس نیروهایی برای مقابله با آنها فرستاد و فرماندهی آن را بر عهده امیر ضیا الدین مهلهل ابن ابی عسکر جاوانی کورد گذاشت و نزد مظفر بن ابو الجبر حکمران بطلاتح نیز پیکی فرستاد تا مهلهل را در این عملیات همراهی کرده و او را در برابر واسطیها یاری نماید، مهلهل شتاب کرده و چشم به راه مظفر نماید و گمان می برد که خود به تنهایی می تواند واسطی ها را در هم بشکند؛ اما سپاه او شکست سنگینی خورد و نیروهای کورد و بنی اسد که همراه او بودند تار و مار شدند، واسطی ها بر او و گروهی از بزرگان سپاهش دست یافته و اسیر کردند و نزدیک به هزار نفر از نیروهایش در این جنگ کشته شدند ⏮⏮ این بحث ادامه دارد ✍ بقلم؛ محمد دارابی

به نێوی خودا 📚 درێژەی باسی هۆزی جاف 🟧 عیمادئه لدینی ئه سفه هانی له باره ی به شیری ونه رگسی وه ده ڵێت. به شیری و نه رگسی دوو هۆزی کورد بون که له حلله ی ئیبنی مه زید ده ژیان وه زۆرتر له وەی که شیاوی  بون گرینگی یان پێدرابوو وه ئه مه به ومانایه بوو که ئه وان له هۆزی سه ره کی جاوانی بوون که سوڵتان موحه مه دی سه لجوقی به ڕه چاو گرتنی ئه وجۆره سیاسه ته ی که ئاماژه یان پێکرا یانی سه رکوت کردنی کورد به ده ستی کورد ئه وانی به  سە رجاوانی یه کانی تر گرینگی پێدابوون وه له ژیانی شێخ ئه بول وه فاموحه مه د زاهد ناسراو به تاجه ئه لعارفین که له  یه که‌م ساته کانی سه ده ی شه شه می کۆچی وه فاتی کردووه که مه زارگه ی ئه و له که ناری ڕۆژئاوای دیجله له کوت ناسراوه و هه ڵکه وتووه هاتووه که‌ئه و نه رگسی ڕه سه نه  وه نه رگسیچ هۆزێک له کورده کان بووه وه ئه و وتوویه تی شه و عه جه م بوومه وه ڕۆژ بومه عه ره ب عه ره به کان چون پیتی گ  یان نییه به نه رگسی نه رجسی ده ڵێن 🟩 شێخ شه هاب ئه لدینی ئه حمه د بنی عبدولمه نغه م واستی ئه سڵ ووتویه تی که‌باوکی شێخ ئه بولوه فا له ئه ساسدا عه لەوی له به شی حه سه نی بووه له نێو نه رگسی یان به نی نه رگس که یه که می دروست تره وه تیره یه ک له کورده کان بووه ژیاوه وه باوکی شێخ له گه ڵ کچێک که کچی یه کێک له گه وره کانی ئه وان بووه ژیانی خێزانی پێکهێناوه وه ئه بولوه فا ناسراو به تاجه ئه لعارفین کوردی به خاڵۆ کانی و خزمانی دایکی ناسراوه ی پێدراوه چونکه دوای لاوازبوونی خه لافه تی عه باسی وه‌تا‌ماوه یه کی زۆری دوای ئه ویش چاودێری و‌پیاچون له به خشینی ڕه چه له کی شه ریفه یان سادات  که م و کورت بووه وه ڕزیله کان و دونیا دوستان بۆ ڕه چه له ک دان به عیباده ت دوستان و عه لەوی یه کان وه دروست کردنی سیفاتی باش و کرامات بۆ ئه وان ڕکابه ری یه کتری یان ده کرد 🟨 زۆرترین کورده جاوانی یه کان له حلله و له ناوچه کانی ناوه ڕاستی فورات نیشته جێی کران وه ک پێشتر هاوپه یمانی به نی مزید بوون 🟥 ئیبنی ئه سیر له باسی ڕووداوه کانی ساڵی ۵۰۰کۆچی مانگی ده ڵێت چونکه ده بیس کۆمه ڵێکی زۆر له عه ره به کان و کورده جاوانی یه کانی له ده وری یه ک کۆکرده وه  وه له نێوان ئه وان چه ک و سامانی زۆری دابه ش کردو بو شه ڕ ئاماده بوو دوای ئه وه فه رمانده ئابه به یگ جیوش ئه تاب ئه لمولک مه سعوود سه لجوقی وه ئه بولهیجای کورد حوکمڕانی هه ولێر که رباوی بن خوراسان ترکمان حوکمڕانی بوازیچ پێوێست به ئاقسنقر به رسقی بوون 🟫 ده‌بیس له زۆری و یه کگرتویی   سوپای دوژمن ترساو ڕێگای دوورکە وتنی له ڕوده ر ڕوو بونی ئه وانی گرته پێش 🟪 له ساڵی ۵۱۶ کۆچی مانگی سوپای ئا قسنقر به رسه قی وه سوپای ده بیس که جاوانی کورده کانیش له ناو  ئه وان بوون له پاڵ ڕۆباری به شیر له خۆرهه ڵاتی فۆرات ڕوبه ڕوی یه ک بونه وه له م شه ڕه دا سوپای ئاقسنقر به رسه قی تێکشکێنرا دوای ئه وه ده بیس فه رمانی دا تا‌کۆمه‌ڵێک له هاوڕێکانی بو ناو جه رگه ی ناوچه ی دوژمن له واسیت بڕۆن ئه وێ داگیر بکه ن هاوڕێکانی ده بیس به ره و واسیت چون به ڵام تورکه کانی نیشته جێی واسیت ڕێگریان لێکردن 🟦 ده بیس هێزێکی بو به رگری کردن دژی ئه وان نارد وه  فه رمانده زیائه لدین مه هلل کوڕی ئه بی عه سکه ر جاوانی کرده فه رمانده ی ئه م هێزه وه نێردراوێکی نارده لای موزه فه ر بن ئه بولجه بر حوکمڕانی بتلاتح تاکو یارمه تی فه رمانده مه هلل له م شه ڕه به دژی واستی یه کان بدات مه هلل په له ی کردو وه چاوه ڕوانی مو زه فه ری نه کرد وه پێوابوو به ته‌نیایی ده توانێت هه موو واستی یه کان شکست پی بێنێت به لام سوپاکه ی ئه و به خه ستی  شکستی خوارد وه هێزه کانی کورد و به نی ئه سه د که‌له‌گه ڵی بوون کوژران و بریندار بون واستی یه کان ئه و و کومه ڵێکی تر له گه وره کانی سوپاکه یان به دیلی گرتوو وه نزیک به هه زار که س له هێزه که ی له م شه ڕه دا کوژران ⏮ ئه‌م‌باسه درێژه ی هه یه ✍ نوسینی موحه‌مه‌د دارابی 🗂 وه رگێڕان بۆ کوردی؛ کاوه ئه حمه دی

یاران کەردەن ڕێش، یاران کەردەن ڕێش یە جەرگ منەن خاران کەردەن ڕێش یە دیدەی منەن نوور نەمەندەن تێش یە زام منەن زوخاو مەیۆ لێش یە دوود منەن دنیا گرت نەوەر یە سۆز منەن سۆزان دەشت و دەر یە ئاهـ منەن وە ئاسمان یاوا سەقف سەراچە گەردوون شکاوا یە سەدای منەن نەفخ سوور بێزان وەختەن قیامەت مەحشەر ئەنگێزان یە ناڵەی منەن چون نەی مەدۆ دەنگ مەیۆ وە قانوون مەتاونۆ سەنگ یە زاری منەن پۆسە زگارەن عاڵەم جە زاری من بێ قەرارەن یە شین منەن شەوان تا بە ڕۆ چون «قەیس» مەجنوون هام نە بێد و کۆ یە وێڵی منەن جە سوب تا ئێوار دەور مەدۆ نە دەور سارا و سەردیار یە داخ منەن داخان جە داخان داخ کەردەن لالەی هەرد ئێڵاخان هامسەران وەختەن وادەی مەرگم بۆ من جە دووری دۆس گوڵگۆن بەرگم بۆ 📜 هۆنراوە | وەلی دێوانە 🎙 خوێندنەوەی | ئارام مستەوفی 📲 ڕێکخستن | عەدنان بابایی 🌍@eiljaff تاریخ ایل جاف🌏