Институт прикладной семиотики АН РТ

4 мая в 13:00 в ИА «Татар-информ» состоится двуязычная пресс-конференция, посвященная планам по развитию машинного переводчика «Татсофт» В мероприятии примут участие: 1. Ринат Гильмуллин, директор Института прикладной семиотики АН РТ, кандидат физико-математических наук. 2. Булат Хакимов, ведущий научный сотрудник Института прикладной семиотики АН РТ, доцент Института филологии и межкультурной коммуникации КФУ, кандидат филологических наук. На сегодняшний день «Татсофт» является высокотехнологичным, наукоёмким IT-продуктом татарстанской разработки мирового уровня, способствующим не только популяризации и сохранению государственных языков РТ, но и достижению технологического суверенитета страны - развитию собственных разработок и взращиванию специалистов в области современных IT-технологий. На татарском сайте ИА «Татар-информ» будет организована онлайн-трансляция пресс-конференции. Представителей СМИ и всех желающих просим присылать свои вопросы заранее на номер +7(927) 037-91-10 в мессенджере WhatsApp. Также желающие смогут задать вопросы в комментариях к онлайн-видео.

Татарская версия ChatGPT набирает все большую популярность! Если Вы еще не пробовали, рекомендуем: https://t.me/tatar_chat_gpt_bot Будем рады вашим комментариям.

2-3 атна дәвамында сезнең ярдәмегез белән Татар Тавышы боты аша https://t.me/TatarVoiceDataBot 18 сәгатьтән артык аудиоязмалар тупланды! Алга таба да шундый ук активлык белән эшне дәвам итсәк, тиз арада кирәкле күләмгә (200 сәгать) ирешербез. Барыгызга да зур рәхмәт!

26 апрельдә татар халкы Габдулла Тукайның туган көнен билгеләп үтә. Шул уңайдан бөек шагыйребез иҗатын информацион технологияләр ярдәмендә тикшерү тарихын искә төшерәбез 📖1996 елда шагыйрьнең тууына 110 ел тулуга багышланган конференциядә Ф.С. Сафиуллина һәм Л.М.Ризванова "Тукай теленең ешлык сүзлеген төзү тәҗрибәсеннән" дигән темага чыгыш ясыйлар. Конференция материалларында басылып чыккан мәкаләдә Г.Тукай теленең статистик күрсәткечләре традицион методлар белән берлектә анализлана һәм яңа нәтиҗәләр ясала. Әлеге мәкаләне Г.Тукай телен статистик метод ярдәмендә тикшерү нигезләрен һәм төп мәсьәләләрен яктырткан программ хезмәт дип әйтергә була. 📖2001 елда Казан дәүләт университетында "Габдулла Тукай шигырьләренең лингвостатистик үзенчәлекләре" исемле диплом эше яклана, Тукай шигырьләренең ешлык сүзлекләре төзелә. Текстларны тикшерү өчен Казан дәүләт университеты һәм Татарстан фәннәр академиясе каршындагы «Шәкли фәһем» лабораториясе тарафыннан ясалган «Лингвистның автоматлаштырылган эш урыны» (АРМ лингвиста) программасы файдаланылган. ☝️Кайбер кызыклы фактлар һәм саннар: ✅Г.Тукайның төрле чорларда язылган шигъри текстларының гомуми күләме - 26323 сүз ✅Тукайда сүз формаларының уртача ешлыгы хәзерге әдәбият белән чагыштырганда түбәнрәк, бу сүз байлыгы, төрлелеге турында сөйли ✅Г.Тукай шигырьләренең төп лексикасы хәзерге әдәбият белән 5о%-тан артык туры килә ✅Иң еш кабатланган гарәп-фарсы алынмалары: дөнья, шагыйрь, милләт, каләм ✅Тукай шигырьләрендә гарәп һәм фарсы телләреннән кергән 180 тотрыклы төзелмә бар ✅Рус алынмалары шигырь текстларының 10% тәшкил итә ✅Шигырьләрдә 447 парлы сүз бар, бу К.Насыйри сүзлегенә караганда 4 тапкыр күбрәк ✅Иң еш кулланылган исемнәр - күз, кеше, күңел, җан 📖Әлеге ретро-мәкаләне тулысынча укый аласыз. Алга таба да шулай татар телендә технологияләр тарихы белән сезне таныштырырбыз. Сүз уңаеннан, мәкаләне сезгә тәкъдим итәр өчен әзерләгәндә, татар хәрефләрен төзәтергә туры килде, чөнки оригинал файлы хәзерге кебек Unicode түгел, ә башка кодировкада иде. Шрифтлар, кодировкалар һәм башка техник мәсьәләләр ул чорда игътибар үзәгендә иде. Бу тарихка мөрәҗәгать итәрбез әле.

Директор института Ринат Гильмуллин и заместитель директора Айрат Гатиатуллин дали интервью «Миллиард.Татар» Подробнее: https://dzen.ru/a/ZEdmDHqSdUKpKtRM

Программные разработки Института прикладной семиотики: 1. Русско-татарский машинный переводчик «Татсофт» ❓Подробнее 2. Национальный корпус татарского языка «Туган тел» ❓Подробнее 3. Веб-портал «Тюркская морфема» ❓Подробнее 4. Электронный Атлас татарских народных говоров. ❓Подробнее 5. Морфологический анализатор татарского языка. ❓Подробнее 6. TurkLang - Международная конференция по компьютерной обработке тюркских языков. ❓Подробнее 7. Татарская клавиатура под iOS. 8. Татарская клавиатура под Android. 🤖Боты: Татсофт - переводчик. Татар чаты – татарская версия ChatGPT. 📩 Краудсорсинг: Татстат - для сбора статистики по переводчику. Татар тавышы - сбор озвучиваний татарских текстов. 👨‍🔬 Наши публикации Институт прикладной семиотики Академии наук Республики Татарстан – официальный сайт