پزیشکی کوردی

✔ مووی زیادە ( الشعرانية ) Hirsutism 🔸 ئامادەکردنی ( SaFeen W. Hamadameen ) مووی زیادە :- بریتییە لە زیادبوون و گەشەکەردنی موو بە شێوازی ناسروشتی و خۆنەویستی لە خانماندا لە ڕووخسار بەگشتی لە ناوچەکانی سمێڵ و ژێر چەناگە و ڕومەت و سنگ و دەوری ناوک بە تایبەتی، لە کاتی باڵقبوندا دەست پێ دەکات و لەگەڵ هەڵکشانی تەمەن زیاد ئەکات، ئەشێ مووی ئاسایی لە پەلەکان درێژ و بەهێزتربن وەك لە ئافرەتانی ئاسایی. ھۆکارەکانی زیادبوونی موو لە ئافرەتاندا: ۱- تێکچوونی هۆڕمۆنات: لە کاتی باڵق بوون دا لە کچان ھەر دوو ھوڕمۆنی نێرینە و مێینە بە شێوە یەکی هاوسەنگی زیاد دەکات دەبێتە ھۆی دروست بونی مووی بن باڵ و بن ڕان بەڵام ئەگەر ئەو هاوسەنگیە تێک بچێت ئەوا ھۆڕمۆنی نێرینە زیاد دەبێت و موو زۆری دەردەکەوێت. ۲- ھۆکارێکی باوی تر ( PCOS ) کیسی ھێلکەدان: هۆکارێکی گرینگه بۆ تووشبوون بە مووی زیادە لە ئافرەتاندا. ۳- زیادبوونی ھۆرمۆنی کۆرتیزۆن یان بە ھۆکاری ناوەکی وەک ( adrenal )،یان وەرگرتنی دەرمانی کۆرتیزۆن بۆ ماوەیەکی دوور و درێژ. ٤- ھۆکاری شێرپەنچە کە ھۆرمۆنی نێرینە زۆر دەردەکات و موو زیاد دەکات . ٥- قەڵەوی. ٦- ھۆکاری بۆ ماوە یی لە خێزاندا کە ھۆرمۆنی زیاد نییە بە ڵام موو یان زیاد دەکات قژیان دە ڕوتێتەوە. ۷- دەرمان: بەکارهێنانی هەندێک کاریگەری لاوەکی دەرمان کاردەکاتە سەر ئافرەتان بەتایبەت ئەم دەرمانانە وەک ( Anabolic steroids ,Phenytoin ,androgens , Danazol , progestins , Cyclosporine ، Minoxidil ). ڕێکارەکانی چارەسەرکردنی مووی زیادە: یەکەم: لا بردنی موو بە لەیزەر باوترین ڕێگایە بۆ لابردنی مووی زیاده بەتایبەت ئەم دوو جۆرەی لێزەر زۆر بەکاردێن ( Diode Laser ، Alexandrite laser ) . دووەم: بەکارھێنانی کرێم بۆ کەم کردنەوەی موو بەتایبەت ئەم کرێمە زۆر باوە بۆ لابردن و کەم کردنەوەی مووی زیادە: Eflornithine 13.9% , 11.5% ( Florexa ®, Vaniqa ®) Cream two times daily for 2 to 4 months Stop Hair Face Cream 1*1 daily for 1 to 3 months سێیەم: بەکارھێنانی دەرمانی گروپی( Anti-androgens)، ئەم دەرمانانەی سەر بەم گروپەن سوودی باشی هەیە بۆ چارەسەری مووی زیادە : Cyproterone 10mg , 50mg ( Androcur ®) Tablet 1*1 daily for the first 10 days each menstrual cycle for 3 to 6 months Spironolactone 50mg , 100mg ( Aldactone ®) Tablet 1*1 or 1*2 daily for 3 to 6 months چوارەم: بەکارھێنانی دەرمانێک لە گروپی دەرمانی ( Anti-androgen + Progestin ) بە تێکەڵی بەشێوەی کۆڕس بو ماوەی چەند مانگێک بەتایبەت ئەوانەی بەهۆی تێکچوونی هۆڕمۆناتەوە تووشی مووی زیادە بوون نموونە وەک ئەم دەرمانە خوارەوە: Cyproterone 2mg + Ethinylestradiol ( Diane 35 ®, Clairette ®) Tablet 1*1 for 3 months تێبینی/ ئەم دەرمانە بۆ ڕەگەزی مێ بەکاردێت لە حاڵەتەی مووی زیادەی لەش لە ژێر چاودێری دکتۆری پسپۆڕ یان دەرمانسازی شارەزا لە 5 م ڕۆژی سوڕی مانگانە دەست پێ دەکات لە کاتی سووڕی مانگانە دەوەستیت تاکو 3 مانگ بەردەوام ئەبێت. تێبینی/ دەرمانی میتفۆڕمین کاریگەری باشی هەیە بۆ کەم کردنەوەی مووی زیادەی لەش لە کاتی گۆڕانی هۆڕمۆنات لە ڕەگەزی مێدا زۆر جار لەگەڵ دەرمانی ( Diane 35 یان Clairette ) دەنووسرێت، بە پێی حاڵەتەکە دکتۆر دۆز و بڕی دەرمانەکەی بۆ دیاری دەکات زیاتر ڕۆژانە یەک جار یان دوو جار بەکاردەهێنرێت وە بۆ ماوەی 8 تا 12 هەفتە بەکاردەهێنرێت. Metformin ( Glucophage ®) Tablet or Caplet 500mg ٫ 850mg , 1000mg پێنجەم: دکتۆر هەندێک جار سوودی لە دەرمانی دژە دووگیان بوون وەردەگرێت ( Contraceptive pill ) بۆ چارەسەری مووی زیادەی لەش وەک: Drospirenone + ethinyl estradiol ( Yasmin ®, Zahra ®, Diva ®, Warda ®, Allegria ®) Tablet 1*1 daily for 3 months Levonorgestrel + ethinyl estradiol ( Microgynon ® , Femexin ® ,Ovocept ®) Tablet 1*1 daily for 3 months Degestrel + ethinyl estradiol ( Marvilon ®, Ciclomex ®) Tablet 1*1 daily for 3 months Gestodene + ethinyl estradiol ( sanya ®, katya ®) Tablet 1*1 daily for 3 months تێبینی/ ئەم دەرمانانەی دژە دووگیان بوون کەمتر بەکاردەهێنرێت بۆ لابردنی مووی زیادە و زۆر باو نین.