پتروبریف | تحلیل صنعت نفت، گاز و پتروشیمی

بر اساس اعلام شرکت پتروچاینا چین، این شرکت در سال آینده پالایشگاه ۴۱۰ هزار بشکه‌ای خود را تعطیل خواهد نمود با بررسی‌های صورت گرفته، واگرایی قابل توجهی در پیش‌بینی‌های بین‌المللی از تقاضای نفت کشور چین تا سال ۲۰۵۰ وجود دارد به عنوان مثال براساس پیش‌بینی ‏اوپک تقاضای نفت چین تا سال ۲۰۴۵ به بیش از ۱۸ میلیون بشکه در روز خواهد رسید اما شرکت DNV نروژ تقاضای نفت خام ‌کشور چین را حدود ۸ تا ۹ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۵۰ تخمین زده است‌‏ ‎ ‏ارزیابی صحیح از آینده، پیامدهای سیاسی و اقتصادی مهمی‌ برای کشور‌های ذی‌نفع خواهد داشت ‌‏لینک گزارشات 👇 OPEC: https://vert.eco/wp-content/uploads/2023/10/ES_WOO_2023.pdf DNV: https://www.dnv.com/news/china-energy-transition-outlook/ @PetroBrief

اولین کوره کراکینگ الکتریکی واحد الفین توسط BASF آلمان راه‌اندازی شد. خوراک ورودی (نفتا، اتان) در کراکرها باید تا دمای بالای ۸۰۰ درجه سانتیگراد گرم شوند که در شرایط فعلی این گرما معمولاً با سوخت‌های فسیلی تامین می‌شود. @PetroBrief https://industrydecarbonization.com/news/basf-starts-the-worlds-first-electric-cracker-furnace.html

🔺جزئیات طرح افزایش تولید بنزین کشور/اهرم قیمتی یا فنی، مسئله این است مهدی محسنی، کارشناس صنعت پالایشی در گفتگو با خبرنگار تابناک با اشاره به اینکه میزان تولید فعلی بنزین در پالایشگاه‌های کشور کافی نبوده و روزانه به طور میانگین ۱۵ تا ۲۰ میلیون لیتر مازاد تقاضای بنزین در کشور وجود دارد، گفت: 🔹در سال گذشته ۵ میلیارد دلار صرف تامین بنزین از طریق واردات و بلندینگ داخلی شده، همین خروج ارز، موجب می‌شود تا طرح‌های افزایش ظرفیت تولید بنزین در کشور از اهمیت بالایی برخوردار باشد. جزئیات بیشتر: tabnak.ir/005J6l

متاسفانه هیچ دید جامعی در خصوص مدیریت انرژی و پيوستگي زنجیره‌های ارزش در کشور وجود ندارد ‏ واحد‌های پالایشی و پتروشیمی به صورت مستمر بایکدیگر تبادل خوراک و یوتیلیتی دارند و مهم سودآوری کل زنجیره هست ‏وقتی که مدیریت (ذی‌نفعان) چند‌تکه شد، به دلیل تعارض منافع به‌جود امده، در قیمت گذاری انواع فراورده و حتی یوتیلیتی هم به مشکل خواهند خورد. چالشی که هم‌اکنون در قیمت گذاری انواع یوتیلیتی در مناطق ویژه پتروشیمی عسلویه و ماهشهر وجود دارد و حتی برخی از شرکت‌های منطقه به فکر احداث یوتیلیتی مجزا در واحدهای عملیاتی خود هستند. @PetroBrief

افزایش ظرفیت تولید بنزین با توسعه زنجیره ارزش نفت کوره ۲/۲ حجم تولید روزانه نفت کوره در پالایشگاه‌های کشور بالغ بر ۶۰ میلیون لیتر می‌باشد و در صورت احداث و بهره‌برداری از واحدهای FCC علاوه بر کاهش تولید نفت کوره با ارزش افزوده کمتر و بهبود اقتصاد پالایشگاه‌ها، حداقل ۱۶ میلیون لیتر (متغیر بسته به نوع خوراک، تکنولوژی و طراحی) به ظرفیت تولید روزانه بنزین کشور افزوده خواهد شد. این حجم فراورده بنزین معادل با حجم بنزین تولیدی در صورت احداث یک پالایشگاه نفت خام ۵۰۰ هزار بشکه‌ای با ضریب پیچیدگی پایین می‌باشد و اهمیت توسعه پالایشگاه‌های فعلی را بیش از گذشته تداعی می‌کند. در واقع بهترین مسیر برای تولید بنزین و رفع کمبود آن، ارتقاء ضریب پیچیدگی پالایشگاه‌های موجود می‌باشد تا ضمن تولید بنزین، اقتصاد پالایشگاه‌ نیز بهبود یابد (حل هر دو مشکل کمبود بنزین و توسعه پالایشگاه‌ها) با توجه به روند گذار انرژی و محدودیت منابع مالی، کشور فرصت آزمون و خطای بنزینی با طرح‌هایی مثل احداث مینی‌ریفاینری‌ها و تولید بنزین از متانول را ندارد. تنها راهکار اصولی و درست، توجه به ظرفیت‌های موجود و اجرای پروژه‌های تبدیلی نفت کوره در پالایشگاه‌های فعلی است که به دلیل تغییر فرمول قیمت بنزین و کاهش تخفیف خوراک نفت خام، به دلیل کاهش سودآوری پالایشگاه‌ها با چالش تامین منابع مالی مواجه شده است. به احتمال زیاد دوران طلایی کرک اسپرد پالایش نفت خام (نیمه دوم سال ۱۴۰۱ و سال ۱۴۰۲) که به دلیل شرایط خاص بازار (جنگ اوکراین) اتفاق افتاده و منجر به افزایش سودآوری پالایشگاه‌های کشور شده بود، دیگر اتفاق نخواهد افتاد. متاسفانه همان دوران مبنای تصمیم گیری قرار گرفته و در سال جاری با تغییر فرمول قیمت بنزین حدود ۱.۳ میلیارد دلار از درآمد پالایشگاه‌های نفت خام کاهش پیدا خواهد کرد که این امر چالش اساسی در پیشبرد طرح‌های افزایش ضریب پیچیدگی پالایشگاه‌ها خواهد بود. براساس یک تصمیم دیگر نیز، تخفیف ۵ درصدی خوراک مشروط به اجرای طرح‌های توسعه‌ای پالایشگاه‌های کشور شده و در صورت تاخیر در اجرای پروژه‌ها، درصد تخفیف خوراک کاهش خواهد داشت. با کاهش تخفیف خوراک که منجر به کاهش سودآوری پالایشگاه‌های نفت خواهد شد، در روند تامین مالی و پیشرفت پروژه‌ها اخلال ایجاد خواهد شد که این امر مجددا منجر به کاهش تخفیف خوراک نفت خام خواهد شد. این سیکل معیوب در پالایشگاه‌ها تکرار شده و به دلیل تغییر فرمول بنزین نیز تشدید خواهد شد. در مجموع بر اساس مطالب بیان شده ضمن توجه جدي در احداث واحدهای FCC براي جبران کمبود توليد بنزین در کشور، نقش سیاست‌گذاری صحیح و هدایت قوای مقننه و مجریه کشور (مجلس شورای اسلامی و وزارت نفت) در حمایت از پالایشگاه‌ها در جهت کاهش ریسک و اصلاح رویه فعلی بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است. @PetroBrief

افزایش ظرفیت تولید بنزین با توسعه زنجیره ارزش نفت کوره ۲/۱ میزان تولید فعلی بنزین در پالایشگاه‌های کشور کافی نبوده و روزانه به طور میانگین ۱۵ تا ۲۰ میلیون لیتر مازاد تقاضای بنزین در کشور وجود دارد که در سال گذشته ۵ میلیارد دلار صرف تامین بنزین از طریق واردات و بلندینگ داخلی گردیده و به همین دلیل طرح‌های افزایش ظرفیت تولید بنزین در کشور از اهمیت بالایی برخوردار است. همچنین در آینده با افزایش سرعت گذار انرژی تقاضا برای فرآورده‌های نفتی (به خصوص فرآورده‌های سنگین) کاهش خواهد داشت که باعث کاهش کرک اسپرد فرآورده‌های نفتی و در مجموع باعث کاهش سودآوری پالایشگاه‌های نفت خواهد شد. به همین دلیل احداث واحدهای FCC که سهم بسزایی در کاهش وزن فراورده‌های سنگین تولیدی دارد، در حفظ روند سودآوری پالایشگاه‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است. ادامه در بخش بعدی … @PetroBrief

🔴 گروه نخبگان و فعالان حوزه انرژي برگزار مي كند: 🔸ناترازي بنزين از توليد تا مصرف 🔺مهمانان ارجمند اين جلسه: جناب آقاي دكتر حسن وفادار، قائم مقام و نائب رئيس اسبق گروه صنعتي ايران خودرو جناب آقاي مهندس مهدي محسني، كارشناس ارشد صنعت پالايشي ⏰ امشب ساعت ٢١.٣٠ لينك ورود به گروه: https://chat.whatsapp.com/Gvropw4PVcB2fciTHj48zy

موسسه ICIS اخیرا در گزارشات خود به مازاد ظرفیت بر تقاضای صنعت پتروشیمی اشاره‌ کرده و به نظر می‌رسد با احداث واحدهای جدید در خاورمیانه و امریکای شمالی (با هزینه تولید پایین) در کنار احداث پتروپالایشگاه‌های بزرگ (در پتروپالایشگاه‌های جدید تا ۴ برابر یک پتروشیمی بزرگ محصولات پتروشیمی تولید خواهند شد) و همچنین رشد نامطلوب اقتصادی چین، صنعت پتروشیمی در آینده به شدت رقابتی خواهد شد در این فضای رقابتی، شرکتی برنده خواهد بود که علاوه بر دسترسی به خوراک ارزان، به تکنولوژی روز دنیا که سهم مهمی در کاهش بهای تمام شده محصولات تولیدی و افزایش قدرت رقابت در سطح جهانی دارد، دسترسی داشته باشد این درحالی است که پتروشیمی‌های کشور علاوه بر استفاده از تکنولوژی‌های قدیمی و تولید محصولات پایه پتروشیمی (با حاشیه سود پایین)، با مشکل عدم تولید در حداقل ۲ ماه سرد سال به دلیل کمبود خوراک گازی (حل کمبود گاز نیاز به سرمایه گذاری ۱۰۰ میلیارد دلاری دارد) مواجه هستند که در نهایت این عوامل در آینده باعث کاهش قدرت رقابت این شرکت‌ها در بازارهای جهانی خواهد شد پتروبریف | تحلیل صنعت نفت، گاز و پتروشیمی @PetroBrief

چالش‌ها : ۱- تحریم‌ (ورود تکنولوژی و تجهیزات‌پیشرفته) ‏۲- تامین مالی (کل سرمایه مورد نیاز نزدیک به ۳.۵ میلیارد دلار در طول ۴ تا ۵ سال) که با توجه به مشکلات اقتصادی و اقتصاد ضعیف پالایشگاه‌های کشور تامین این حجم منابع سخت خواهد بود (این چالش با کاهش تخفیف خوراک نفت خام و تغییر فرمول بنزین نسبت به گذشته عمیق‌تر شده است) اما چالش اصلی و عدم تطابق پالایشگاه‌ها با مدل‌های بین‌المللی، مشکل مالکیتی در پالایشگاه‌های کشور می‌باشد که باعث شده ‌پالایشگاه‌ها در ایران نه یک شرکت ⁧ خصوصی⁩ باشند، و نه یک بنگاه ⁧ دولتی⁩ (نه بر اساس منافع خویش تصمیم گیری می‌کنند و نه بر اساس منافع ملی) که در مجموع باعث بروز بحران در منطق فکری حاکم بر آنها شده است @PetroBrief

مازاد ظرفیت پتروشیمی دنیا بنابر نظر ICIS، صنعت پتروشیمی دنیا با افزایش ظرفیت گسترده پتروشیمی و بدون رشد شدید تقاضای کشور چین، با مازاد بالای عرضه مواجه است ‏از سال ۲۰۲۲، مازاد ظرفیت به ۲۵ درصد نزدیکتر شده و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰ در سطح ۲۵ تا ۳۰ درصد باقی بماند ‏(پیامد : کاهش ظرفیت عملیاتی و‌ مارجین سودآوری) به همین جهت کاهش ظرفیت و تجدید ساختار پلنت‌های قدیمی و غیراقتصادی با گذشت زمان تشدید خواهد شد، به ویژه کراکرهای قدیمی در اروپا (میانگین سنی بالای ۴۵ سال) و شمال شرقی آسیا (میانگین سنی بالای ۳۰ سال) ‏ در‌مجموع شرایط فعلی بازار محصولات پتروشیمی ناپایدار بوده و چشم انداز ظرفیت آتی بسیار متفاوت از امروز به نظر می‌رسد. کراکرهای قدیمی و کوچکتر کاندید اصلی کاهش ظرفیت در‌ دنیا هستند و در آینده بسیاری از شرکت‌ها در یکدیگر ادغام و تملیک خواهند شد @PetroBrief

استراتژی‌های گذار انرژی شرکت‌های فعال در صنعت نفت و گاز ‏تمرکز اصلی بر روی کربن‌کپچرینگ، نیروگاه‌های بادی دریایی، هیدروژن پاک و LNG @PetroBrief

دوران طلایی کرک اسپرد پالایش نفت (نیمه دوم ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲) که منجر به افزایش سودآوری پالایشگاه‌های کشور‌ شده بود و پالایشگاه‌ها حتی در تهاتر فراورده‌های اصلی با نفت طلبکار هم شدند دیگر تکرار نخواهد شد متاسفانه همان دوران مبنای تصمیم گیری قرار گرفت و در فرمول جدید قیمت بنزین، به‌جهت کاهش سودآوری پالایشگاه‌ها، نرخ هر بشکه بنزین بسته به گرید تولیدی ۵ تا ۱۲ دلار به ازای هربشکه کاهش یافت در شرایط فعلی با کاهش جهانی کرک‌اسپردها و همچنین کاهش نرخ بنزین، پالایشگاه‌ها شرایط سختی خواهند داشت @PetroBrief

چالش اصلی در پالایشگاه‌های کشور و عدم تطابق صنعت ⁧پالایش⁩ با مدل‌های بین المللی، موضوع ⁧مالکیت⁩ در این بخش می‌باشد. در واقع پالایشگاه‌ها در ایران نه یک شرکت ⁧خصوصی⁩ هستند، و نه یک بنگاه ⁧دولتی⁩! و این امر باعث یک بحران در منطق فکری حاکم بر آنها شده است پس از انجام ناقص فرایند خصوصی سازی پالایشگاه‌ها، نقش دولت در اداره صنعت پالایش کمتر شد و این صنعت منطق فکری دولتی را که بر مبنای افزایش منافع ملی و مقاوم سازی درونی اقتصاد بود از دست داد. حال دولت با کنار رفتن از نقش تصدی‌گری خود در حلقه میانی زنجیره ارزش صنعت نفت می‌بایست به سیاست گذاری و تنظیم‌گری صحیح این حلقه بپردازد تا با تصویب قوانین و سازوکار‌های مناسب صنعت پالایش را در جهت مناسب هدایت کند. ایفای نقش رگولاتوری دولت در صنعت پالایش نیز خالی از اشکال نیست، زیرا که تاکید مداوم شرکت پالایش و پخش در تامین سوخت و هدایت پالایشگاه‌ها به سمت تولید سوخت بنزین بیشتر، باعث کاهش توان پالایشگاه‌ داران در جهت رقابت پذیری، افزایش تولید فراورده‌های ویژه و خوراک پتروشیمی شده که این موضوع در کنار عدم وصول مطالبات از دولت به حاشیه سود پالایشگاه‌ها آسیب‌های فراوانی وارد کرده است. از طرفی حضور حاکمیت در بخش عمده‌ای از صنعت پالایش باعث جلوگیری از حاکم شدن منطق بنگاه خصوصی که برمبنای افزایش منافع اقتصادی و کاهش هزینه‌ها اداره می‌شوند، شده است. از این رو پالایشگاه‌ها رفتاری منطبق با رفتار یک بنگاه خصوصی ندارند در مجموع پالایشگاه‌ها در ایران نه یک شرکت خصوصی هستند، و نه یک بنگاه دولتی! و این امر باعث یک بحران در منطق فکری حاکم بر آنها شده که نه بر اساس منافع ملی حرکت می‌کنند و نه بر اساس منافع اقتصادی خویش لذا در حال حاضر پالایشگاه‌ها را می‌توان پیمانکار شرکت پالایش و پخش برای تبدیل نفت به سوخت دانست که نه مالکیتی بر نفت ورودی دارد و نه مالکیتی بر فراورده تولیدی از این رو دلیل اصلی عدم تطابق صنعت پالایش با مدل‌های بین المللی موضوع مالکیت در این بخش می‌باشد که باید با تکمیل خصوصی‌سازی به طور صحیح این مسئله را تا حد قابل قبولی حل کرد. البته نقش رگولاتوری شرکت پالایش و پخش در این میان نقش بسیار مهمی خواهد داشت @PetroBrief

براساس دستورالعمل جدید نحوه محاسبه قيمت خوراک و فرآورده‌هاي پالایشگاهي، فرمول نرخ خوراک نفت خام شرکت‌هاي پالایشي همچنان مشابه دو سال اخير است. اما در این ابلاغيه نرخ فروش بنزین براي گریدهاي مختلف بر اساس عدد اکتان و نوع سوخت (یورو و معمولی) دستخوش تغییر شده، به طوري که هم ضرایب قیمت گذاري فرمول تغییر کرده‌اند و هم مرجع فوب خلیج فارس جایگزین نرخ بنزین فوب سنگاپور شده است. با توجه به پایينتر بودن نرخ بنزین خليج فارس نسبت به فوب سنگاپور مي‌توان گفت که فرمول نرخ خوراک دریافتي شرکت‌هاي پالایش نفت ثابت مانده، اما فرمول تعیین نرخ فروش و درامد شرکت‌های پالایشی از محل فروش بنزین به ضرر این شرکت‌ها تمام خواهد شد و بین ۵ تا ۱۲ دلار بسته به گرید بنزین تولیدی قیمت هر بشکه بنزین کاهش خواهد داشت. بدین صورت شاهد کاهش حدود ۲ میلیارد دلاری درامد شرکت‌های پالایشی در سال جاری خواهیم بود ‏ اگر مدت زمان انجام یک پروژه FCC را ۴ سال در نظر بگیریم، این امکان وجود داشت تا با این رقم در تمام پالایشگاه‌های نفت، این واحد را که تاثیر بسزایی در کاهش مازوت تولیدی و افزایش پیچیدگی پالایشگاه‌ها دارد، احداث نمود @PetroBrief

بر اساس مشاهدات میدانی و مطالعات پیش‌بینی رفتار مخزن مبتنی بر مدل‌های شبیه­‌سازی موجود، افت تولید ⁧ گاز⁩ از میدان گازی ⁧ پارس جنوبی⁩ از سال ۱۴۰۴ شروع شده و انتظار می‌رود که تولید روزانه به اندازه ۲۸ میلیون متر مکعب (معادل تولید یک فاز استاندارد پارس‌جنوبی) در هر سال کاهش یابد حدود ۲۰ میلیون تن از مجموع ظرفیت طرح‌های جدید متانول، پیشرفت زیر ۱۰ درصد داشته و در مراحل ابتدایی پروژه هستند. بنظر می‌رسد با توجه به مشکلات کمبود خوراک گازی طبیعی در کشور، احداث تمام طرح‌های برنامه ریزی شده دور از انتظار بوده و این طرح‌ها نیازمند بازنگری اساسی در سطوح کلان مدیریتی صنعت پتروشیمی کشور هستند پینوشت : داده‌های مورد استفاده بر اساس گزارش فرصت‌های سرمایه گذاری صنعت پتروشیمی ایران، منتشر شده توسط شرکت ملی صنایع پتروشیمی استخراج گردیده و مورد ارزیابی قرار گرفته اند.

در بین طرح‌های جدید تعریف شده، طرح‌های تولید متانول و زنجیره پایین دستی آن همچون MTO و MTP با ظرفیت اسمی ۶۰ میلیون تن در سال، تقریبا نیمی از پروژه‌های جدید صنعت پتروشیمی کشور را شامل می‌شوند. پس از آن طرح‌های الفینی و زنجیره ارزش پایین دستی آنها با ظرفیت ۴۸ میلیون تن در سال سهم ۳۷ درصدی از مجموع ظرفیت طرح‌های جدید کشور داشته‌اند. در مجموع با احتساب الفین تولید شده در واحدهای MTO و MTP، زنجیره الفین و صنایع پایین دستی آن بیشترین سهم را در طرح‌های آتی صنعت پتروشیمی کشور به خود اختصاص داده‌اند. عمده خوراک دریافتی طرح‌های جدید برنامه ریزی شده در صنعت پتروشیمی کشور گاز طبیعی در زنجیره ارزش متانول و آمونیاک خواهد بود. به طور مثال بالای ۳۴ میلیون تن ظرفیت جدید تولید متانول در کشور برنامه ریزی گردیده است که در توسعه زنجیره ارزش به ترکیبات الفینی تبدیل خواهند شد. این مقدار متانول به طور تقریبی برابر با ۳۰ میلیارد مترمکعب در سال تقاضای گاز طبیعی می‌باشد (برابر با ظرفیت روزانه ۳ فاز پارس جنوبی) @PetroBrief

کشور چین در حال ارزیابی تبدیل بخشی از واحدهای MTO خود به SAF (نوعی سوخت جایگزین برای جت) می‌باشد ‏احتمالا این تغییر برای برخی از واحد‌های قدیمی‌تر و کم کارآمدتر MTO که اقتصادی نیستند، به کار گرفته خواهد شد (نزدیک به ۲ میلیون تن از ظرفیت فعلی) بنظر می‌رسد با افزایش مالیات کربن در آینده، این واحدها از اهمیت بیشتری برخوردار خواهند داشت ما نیز در کشورمان به دنبال تولید بنزین از متانول هستیم 🤦🏻🤷🏻‍♂️ (این واحد در حالت عادی اقتصادی نبوده و به لطف تخفیف خوراک اقتصادی خواهد شد) Methanol to Olefin Sustainable Aviation Fuel @petroBrief