دقایق زبانی

گمان می‌کنم اسم جدید شهر قمشه را بهتر است با نیم‌فاصله نوشت: شه‌رضا (= شاه رضا / شاهزاده رضا). یکی از دلایلی که بسیاری به‌اشتباه تصور می‌کنند «شهرضا» صورت کوتاه‌شدهٔ «شهررضا» است، صورت نوشتاری معمول آن (= شهرضا) است. #نیم‌فاصله #نگارش

دربارۀ شهرزاد شهرزاد یکی از نام‌های دخترانۀ زیبا و اصیلِ ایرانی است. عموماً تصور می‌شود که این نام از دو جزءِ شهر + زاد تشکیل شده و به معنیِ «زادۀ شهر» است. اما حقیقت چیزِ دیگری است. شهرزاد در اصل چهرآزاد بوده. چهر به معنیِ ذات و طبیعت و سرشت است. بنا بر این شهرزاد یعنی آزاده‌سرشت. #نام‌شناسی

گمان می‌کنم برای اصطلاح Touch wood یا knock on wood در مواردی به‌جای «بزنم به تخته» از اصطلاح «گوش شیطان کر» استفاده کرد. touch wood  UK informal (US knock on wood) said in order to avoid bad luck, either when you mention good luck that you have had in the past or when you mention hopes you have for the future: The deal will be agreed on Wednesday, touch wood. این توافق، گوش شیطان کر، روز چهارشنبه حاصل خواهد شد

فرهنگستان در کنار «موزه» واژهٔ «گنجینه» را نیز ارائه کرده است. نگارنده نیز «دیدنی‌گاه» را دو سال پیش در گروه دکتر پاژین برای موزه پیشنهاد کرده‌ است.

🔸نتایج یک پژوهش در دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا نشان داده که وقتی از هوش مصنوعی سؤال یکسانی با لحن‌های مختلف پرسیده شود، سؤالات بی‌ادبانه نتیجۀ بهتری می‌دهد. در این تحقیق، دقت پاسخ‌های ChatGPT به سؤالات مودبانه در سه زبان ۸۰.۸٪ بود، درحالی‌که وقتی همان سؤالی بسیار بی‌ادبانه پرسیده می‌شد، دقت پاسخ‌ها به ۸۴.۸٪ می‌رسید. خب این البته نظر یک مقالۀ علمی است و شما می‌توانید حرف دانشمندها را قبول بفرمایید. من اما به تخیل رمان‌نویس‌های علمی-تخیلی اعتماد بیشتری دارم و فکر می‌کنم باید به فکر فرداروزی که کار دنیا دست هوش مصنوعی می‌افتد هم باشیم. چند درصد دقت بالا و پایین به دربدری‌اش نمی‌ارزد، آن هم با این موجوداتی که هیچ چیز را از یاد نمی‌برند. ری بردبری ماجرای روباتی را تعریف کرده (در داستان کوتاه «شهر» از کتاب «مرد مصور») که ۲۰هزار سال انتظار می‌کشد تا نوع بشر را از بین ببرد. @ehsanname

به‌نام خدای زبان‌آفربن اگر «فرگشت» را برابر سره برای تکامل در نظر بگیریم، آیا نمی‌توانیم «نیست‌گشت» را برابری سره برای «انقراض» دانست؟ 🔷 پیشنهاد نگارنده «نیست‌گشت» برای انقراض (extinction) و «نیست‌گشته» برای منقرض (extinct) است. مثال‌ها: ۱) نیست‌گشت (= انقراض) دایناسورها در سالیان دور اتفاق افتاده است. ۲) دایناسورها حیواناتی نیست‌گشته (= منقرض‌شده) هستند. ۳) خرس پاندا جزو حیوان‌های رو به/ در لبهٔ نیست‌گشت (= در معرض انقراض) است. #انقراض #نیست‌گشت #نیست‌گشته #سره‌گرایی #نوواژه #extinction #extinct Telegram: https://t.me/language_niceties Instagram: https://instagram.com/language_niceties A. Parsazadeh

اسم این حیوان افسانه‌ای «شیردال» است. دال همان عقاب است. در انگلیسی به آن Griffin می‌گویند.

برخی از ویراستاران با کاربرد «پیرامون» در معنای «درباره» موافق نیستند، چراکه معتقدند پیرامون موضوعی صحبت کردن به معنای دربارهٔ موضوعی صحبت کردن نیست، بلکه پیرامون بیشتر به حاشیهٔ موضوع نزدیک است. 🔷 به نظر نگارنده، کم‌احتمال نیست که «پیرامون» گرده‌برداری از «حَول» عربی در بافتار ادبی و رسمی باشد. أُرِيدُ التَّحَدُّثَ عن / فی/ بخصوص/ حَوْلَ هَذَا الْمَوْضُوعِ. می‌خواهم دربارهٔ / راجع‌به / در خصوص / پیرامون این موضوع صحبت کنم. گذشته از آن، واژهٔ پیرامون در فارسی رسمی پربسامد شده است و به غنای واژگان فارسی افزوده است. از این رو، نگارنده با کاربرد پیرامون در این معنا موافق است. #گرده‌برداری #حول #پیرامون #عربی

«بالگان» را می‌توان برای «اکیپ» نیز در نظر گرفت.

مصوب فعلی فرهنگستان برای league «تیمگان» است. اگر «دسته» را برابر تیم در نظر بگیریم و سردسته را برای کاپیتان، برای league هم می‌توان «دستگان» را در نظر گرفت. #تیمگان #دستگان #لیگ #league

دیدگاه استاد صلح‌جو دربارهٔ دربارهٔ رایج «فکر کردن» برای think در معنای «گمان کردن یا تصور کردن».

#فرهنگ #فرهنگ_و_زبان

هامی برابر میگه: تو ترکیه، وقتی برای کسی آرزوی خیر می‌کنی، پاسخ می‌ده: «هامی برابر»، یعنی ان‌شاءالله برای همه. این گواه درکی عمیق از ماهیت جمعیِ خوشبختیه؛ اینکه سعادت، پدیده‌‌ی اجتماعیه نه فردی. از گفت‌وگوی علی ضیا با موسی غنی‌نژاد @WordTourCh

این بخش را به این فرسته افزودم و بخشی را نیز از این فرسته حذف کردم. 🌱

با توجه به نقد و نظر دوستان، به نظرم، بد نیست نکته‌ای به فرستهٔ بالا افزوده شود. ذهنیت فعلی این است که اگر شخص که نام خانوادگی مانند فرهادی دارد و می‌خواهد به کشور انگلیسی‌‌زبانی مهاجرت کند و در چنین کشوری چندان مشخص نباشد خارجی نیست، املای Farhadi ارجح است. در غیر این صورت، املای Farhadi ترجیح دارد.

Which spelling of the surname seems more anglicized: Farhady or Farhadi? Please strengthen your answer by providing some common spellings of English surnames. Gemini: The spelling Farhady seems more anglicized than Farhadi. This is due to a common transliteration pattern where the long "ee" sound at the end of a non-English name (often represented by an "i" in standard transliteration) is replaced by the letter y to conform to typical English spelling conventions. Comparison of Transliteration The original name (likely Persian, based on Farhad) ends with a vowel sound often transcribed as -i (as in Farhadi). Farhadi: This is the most common and standard modern transliteration. It uses the letter 'i', which often has a distinct, clear vowel sound in its language of origin. Farhady: The use of a final -y in place of -i is a strong indicator of anglicization because it mimics common English surname endings. Common English Surname Endings The preference for a final -y is reinforced by the high frequency of this letter at the end of authentic English surnames, particularly those derived from place names or diminutives (pet forms of names). Examples of very common English surnames that end in -y include: Place-names/Locative: Ackerley, Bradley, Conway, Ellery, Wembley Diminutives/Patronymics: Harvey, Perry, Darby Descriptive: Garry While many names also end in -i (e.g., Ali, Ravi, or names like Bellini which are direct Italian imports), the replacement of a foreign -i with an -y is the specific linguistic trick often used to "naturalize" a foreign surname into an English-speaking environment.

یکی از چالش‌های رایج در میان فارسی‌زبانان نوشتن نام و نام خانوادگی‌شان به انگلیسی است. بدیهی است این چالش بسیار عمیق‌تر از آن است که راه‌حل سرراست، جامع یا قاطعی برای آن یافت. در نظر دارم تا در فرسته‌هایی هرازگاهی به این موضوع بپردازم. 🔷 برای نام یا نام خانوادگی‌ای که مانند «فرهادی» است دو گرایش پربسامد برای ترانویسی وجود دارد: i مانند Farhadi یا y مانند Farhady. با آنکه i رایج‌تر است، ولی به‌نظر می‌رسد y کم‌حاشیه‌تر است، چراکه احتمال بدخوانی با y کمتر است. شاید به این علت باشد که بسیاری از نام‌های روسی مانند Dostoyevsky که به y ختم می‌شوند در انگلیسی رایج‌اند و به صورت /i/ (ایی) تلفظ می‌شوند. گفتنی است i در انتهای چنین واژه‌هایی ممکن است /aɪ/ («آی») خوانده شود. #ترانویسی #transcription