دقایق زبانی

کیستان کیست آن پیام‌آور قهرمان که مانند نام خانوادگی‌اش کمر به خدمت مردم بسته است؟ پاسخ: رسول خادم #کیستان #رسول_خادم

https://www.instagram.com/reel/DUAOFFnDF6Q/?igsh=MXhxbjZhcW84NnAxaw== از سقراط پرسیدند: ظلم کی ورمیفته؟ گفت: هروقت اون کسی که مورد ظلم واقع‌نشده، همان‌قدر ناراحت بشه که اون کسی که مورد ظلم واقع‌شده...

و امید زیباترین واژه است.

همراهانی که «یک نویسنده» را انتخاب کردند، در صورت تمایل، می‌توانند این فرسته را بخوانند. 🌱

آمدم بنویسم پدر؛ دل قلم شکست. جوهر آبی‌اش آبی‌تر شد. پرسیدم: چه سخت می‌نویسی؟! انگار نای ادامه نگاشتن نداری. مات شد. رنگ آبی پُرش تار شد. به گمانم آب شد. گفت: می‌نویسم. اما تو چه می‌دانی آسمان دل من چه رنگی است؟! فکر می‌کنی فیروزه‌ای است و بر فرازش خورشیدی تابناک می‌درخشد؟! - چه بگویم؟! به من گفته‌اند پدر یعنی پناه؛ پدر یعنی صلابت؛ پدر یعنی شکوه. تو چه می‌دانی که من از همه این‌ها بی‌خبرم؟! - پدر یعنی دلش پر می‌زند تا تو را به آسمان‌ها ببرد. از آن پروازهای جاودانه! از آن‌ها که پایانش تو باشی و یک جهان عاشقانه! اما چگونه... دست نوازش بر سر قلم کشیدم تا دلداری‌اش دهم. بغض داشت. بغضی فرو خورده! بغضی خاموش! گفتم: من از آسودگی این دنیا پدر می‌خواهم. همان که باشد برای من یک دریا آرامش است. من او را برای بودنش می‌خواهم. برای غربتش. برای تنهایی خلوتش. - می‌گویی روز من است؟ باشد. روزم مبارک. ولی پدرانه می‌گویم: روز من، روز شادمانی توست. و من خندیدم. ✍محمدعلی کاظمی نصرآبادی #روز_پدر

🔷 بشخصه پذیرش پاپ را چندان نمی‌پسندم. اگر بنا بر پذیرش این واژه است، شاید «باب» پیشنهاد دکتر رفیعی درخورتر باشد، مانند پاپا و بابا. 🔷 شاید بی‌ارتباط نباشد تا به اسم Bob انگلیسی نیز اشاره شود. Bob را به‌طور معمول صورت تحبیبی و کوچک‌شدهٔ Robert می‌دانند. ازاین‌رو، ارتباطی با Pope ندارد. 🔷 پس از بررسی نظرسنجی، چند گزینهٔ دیگر هم به ذهنم رسید. به‌نظرم، «پدیشوا» (پدر + پیشوا) بهتر از پدروا و پیشوادر است. افزون‌براین، نوواژه‌هایی با ساختی مشابه «شاهنشاه» (= امپراتور؛ شاهان‌شاه که صورت مقلوب همان شاه شاهان است) نیز ممکن است: پدران‌پدر یا پیران‌پیر یا... . در پایان، شاید پیرپدر یا پیراپدر هم اندیشیدنی باشد.

همراهان، اگر پیشنهادی دارند، بفرمایند تا نظرسنجی شود. پ.ن.: نخست‌پدر را هم افزودم. 🌱

از لحاظ ریشه‌شناختی، واژهٔ «پاپ» (pope) به معنای پدر است. برای معادل پاپ، پیشنهادم «کیش‌پدر» است.

در این نظرسنجی، fictional به معنای تخیلی است و legendary به معنای افسانه‌ای. در فارسی گفتاری، گاهی این دو را مترادف در نظر می‌گیریم که دقیق نیست. در اینجا نباید fictional را داستانی در نظر بگیریم، چراکه نام هر دو شخصیت در داستان‌ها آمده‌اند. گفتنی است معادل اسطوره‌ای نیز mythical است.

جناب‌خان را در انگلیسی fictional puppet character می‌گوییم. در ترجمه هر سه واژهٔ بالا باید دنبال معادل دقیق بود.

گمان می‌کنم دو واژهٔ «نائنگی» و «دشوری» جناب‌خان را نیز به این فهرست باید بیفزاییم.

گفتنی است «رایابستر» (چهارهجایی) پیشنهاد نگارنده است. در حال حاضر، رایاسپهر (چهارهجایی) کاربرد بیشتری دارد، ولی نگارنده بر این باور است رایابستر شفاف‌تر است. 🔷 درست یا غلط، فضای مجازی در فارسی دو معنای متفاوت پیدا کرده است: ۱) فضای برخط که معادل آن online space یا cyberspace است؛ ۲) فضای غیرواقعی یا همان virtual space. در نظرسنجی منظور معنای نخست است.

درگذشت استاد بهرام بیضایی را تسلیت می‌گویم. 🖤