Hacı İlqar İbrahimoğlunun kanalı
Open in Telegram
1 966
Subscribers
-124 hours
-47 days
-2630 days
Data loading in progress...
Similar Channels
Tags Cloud
No data
Any problems? Please refresh the page or contact our support manager.
Incoming and Outgoing Mentions
---
---
---
---
---
---
Attracting Subscribers
September '26
September '26
+5
in 1 channels
August '26
+24
in 1 channels
Get PRO
July '26
+26
in 1 channels
Get PRO
June '26
+24
in 1 channels
Get PRO
May '26
+26
in 1 channels
Get PRO
April '26
+21
in 1 channels
Get PRO
March '26
+33
in 1 channels
Get PRO
February '26
+84
in 1 channels
Get PRO
January '26
+270
in 1 channels
Get PRO
December '25
+180
in 1 channels
Get PRO
November '25
+40
in 1 channels
Get PRO
October '25
+41
in 1 channels
Get PRO
September '25
+27
in 1 channels
Get PRO
August '25
+11
in 1 channels
Get PRO
July '25
+63
in 1 channels
Get PRO
June '25
+29
in 1 channels
Get PRO
May '25
+32
in 2 channels
Get PRO
April '25
+31
in 1 channels
Get PRO
March '25
+130
in 1 channels
Get PRO
February '25
+80
in 2 channels
Get PRO
January '25
+83
in 2 channels
Get PRO
December '24
+18
in 2 channels
Get PRO
November '24
+28
in 1 channels
Get PRO
October '24
+14
in 1 channels
Get PRO
September '24
+29
in 1 channels
Get PRO
August '24
+22
in 1 channels
Get PRO
July '24
+34
in 1 channels
Get PRO
June '24
+42
in 2 channels
Get PRO
May '24
+30
in 1 channels
Get PRO
April '24
+42
in 1 channels
Get PRO
March '24
+121
in 1 channels
Get PRO
February '24
+55
in 1 channels
Get PRO
January '24
+72
in 2 channels
Get PRO
December '23
+43
in 1 channels
Get PRO
November '23
+33
in 1 channels
Get PRO
October '23
+29
in 1 channels
Get PRO
September '23
+27
in 0 channels
Get PRO
August '23
+27
in 0 channels
Get PRO
July '23
+56
in 0 channels
Get PRO
June '23
+34
in 0 channels
Get PRO
May '23
+52
in 0 channels
Get PRO
April '23
+89
in 0 channels
Get PRO
March '23
+135
in 0 channels
Get PRO
February '23
+47
in 0 channels
Get PRO
January '23
+66
in 0 channels
Get PRO
December '22
+25
in 0 channels
Get PRO
November '22
+57
in 0 channels
Get PRO
October '22
+112
in 0 channels
Get PRO
September '22
+170
in 0 channels
Get PRO
August '22
+115
in 0 channels
Get PRO
July '22
+134
in 0 channels
Get PRO
June '22
+93
in 0 channels
Get PRO
May '22
+141
in 0 channels
Get PRO
April '22
+269
in 0 channels
Get PRO
March '22
+479
in 0 channels
Get PRO
February '220
in 0 channels
Get PRO
January '220
in 0 channels
Get PRO
December '210
in 0 channels
Get PRO
November '210
in 0 channels
Get PRO
October '210
in 0 channels
Get PRO
September '210
in 0 channels
Get PRO
August '210
in 0 channels
Get PRO
July '210
in 0 channels
Get PRO
June '21
+35
in 0 channels
Get PRO
May '21
+43
in 0 channels
Get PRO
April '21
+140
in 0 channels
Get PRO
March '21
+17
in 0 channels
Get PRO
February '21
+112
in 0 channels
Get PRO
January '21
+381
in 0 channels
| Date | Subscriber Growth | Mentions | Channels | |
| 08 September | +1 | |||
| 07 September | 0 | |||
| 06 September | +2 | |||
| 05 September | 0 | |||
| 04 September | 0 | |||
| 03 September | +1 | |||
| 02 September | +1 | |||
| 01 September | 0 |
Channel Posts
| 2 | 📌 Ailə qurarkən əsas meyarı itirməmək
Ailə qurmaq həyatın ən mühüm seçimlərindən biridir. Bu seçimdə əsas məsələ — əsas olanla ikinci dərəcəli olanı qarışdırmamaqdır.
Bəzən həm gənclər, həm də valideynlər zahiri görünüşə, maddi vəziyyətə, ailənin adına və ictimai mövqeyə o qədər diqqət yetirirlər ki, insanın özünü görmək çətinləşir.
Əhli-Beyt (ə) məktəbi isə əsas meyarları aydın göstərir.
İmam Cavad (ə) Allah Rəsulundan (s) nəql edir:
إِذَا جَاءَكُمْ مَنْ تَرْضَوْنَ خُلُقَهُ وَدِينَهُ فَزَوِّجُوهُ
“Əxlaqından və dinindən razı olduğunuz bir şəxs sizə elçi gəldikdə, onunla evləndirin.”
📚 əl-Kafi, c. 5, Nikah kitabı, bab 24, h. 3
Buradakı mühüm mesaj budur:
İdeal insan axtarmaqdan əvvəl layiqli insanı tanımağı öyrənmək lazımdır.
Bəs layiqli insanı necə tanımaq olar?
🔹 Din — Allah qarşısında məsuliyyət hissi onun həyatında görünürmü?
🔹 Əxlaq — əsəbiləşəndə, çətinliklə üzləşəndə və fikir ayrılığı yarananda necə davranır?
🔹 Əmanətdarlıq — ona söz, sirr, ailə və gələcək etibar etmək olarmı?
🔹 İffət — özünü və mənəvi sərhədlərini qoruya bilirmi?
🔹 Məsuliyyət — ailə həyatının yükünü daşımağa hazırdırmı?
İmam Rza (ə) pis əxlaqlı bir şəxsin elçiliyi barədə buyurur:
لَا تُزَوِّجْهُ إِنْ كَانَ سَيِّئَ الْخُلُقِ
“Əgər pis əxlaqlıdırsa, onu evləndirmə.”
📚 əl-Kafi, c. 5; Mən la yəhzuruhul-fəqih
Deməli, zahiri dindarlıq kifayət etmir. Din əxlaqda və rəftarda da özünü göstərməlidir.
İmam Sadiq (ə) buyurur:
الْكُفْؤُ أَنْ يَكُونَ عَفِيفاً وَعِنْدَهُ يَسَارٌ
“Uyğun həyat yoldaşı iffətli və maddi imkana sahib olan şəxsdir.”
📚 əl-Kafi, c. 5, “əl-Kufv” babı
Burada söhbət mütləq zəngin olmaqdan deyil, ailənin məsuliyyətini daşımağa qadir olmaqdan gedir.
Bu meyarlar həm gənclərə, həm də valideynlərə ünvanlanır.
Gənclər üçün: hisslər vacibdir, amma seçimdə yeganə meyar deyil.
Valideynlər üçün: övladın yerinə seçim etmək deyil, onun düzgün meyarlarla seçim etməsinə kömək etmək lazımdır.
Və ən mühüm prinsiplərdən biri:
Evlilik iki insanın öz iradəsi və razılığı ilə qurulmalıdır.
Ona görə də mesaj nə “tələsin”, nə də “kim gəldi, razılaşın”dır.
Mesaj budur:
Düzgün insanı düzgün meyarlarla tanıyın.
Qüsursuz insan axtarmayın.
Amma ciddi qüsurları da görməzdən gəlməyin.
Var-dövləti əxlaqdan üstün tutmayın.
Statusu etibardan üstün tutmayın.
Zahiri dindarlığı mənəvi yetkinliklə qarışdırmayın.
Eyni zamanda, qarşınıza imanlı, gözəl əxlaqlı, iffətli, etibarlı və məsuliyyətli bir insan çıxanda sonsuz müqayisələr və “bəlkə daha yaxşısı olar” düşüncəsi ilə layiqli bir fürsəti itirməyin.
Yetkinlik yalnız “yox” deməyi bilmək deyil.
Nəyə “yox”, kimə və nə zaman “bəli” deməyi bilmək də yetkinlikdir.
📚 Mənbələr:
• Şeyx Küleyni — əl-Kafi, c. 5
• Şeyx Səduq — Mən la yəhzuruhul-fəqih
• Şeyx Səduq — Məanil-əxbar
• Əllamə Məclisi — Miratul-uqul
• Tövzihul-məsaili came, nikahla bağlı məsələlər
#Hacıİlqarİbrahimoğlu | 241 |
| 3 |  #Hikmət #İman #Hacıİlqarİbrahimoğlu #Təqva | 253 |
| 4 | 📌 Elm nə zaman həqiqətən diridir?
Əllamə Ayətullahül-üzma Abdullah Cəvadi Amuli (d.b) yeni tədris ilinin başlanması münasibətilə müraciətində elm haqqında mühüm bir sual ortaya qoyur:
İnsanı və cəmiyyəti həqiqətən abad edən elm hansı elmdir?
Onun yanaşmasında elm böyük bir dəyərdir, alim də öz elmi ilə dəyər qazanır. Lakin nə elm öz-özlüyündə son mənzildir, nə də sadəcə çox bilmək insanın kamilliyi deməkdir. Elm insanı həqiqətə, doğru həyata və saleh əmələ aparmadıqda öz əsas məqsədinə çatmır.
Bu baxımdan Əllamə «ər-Rəhman» surəsinin ilk ayələrindəki ardıcıllığa xüsusi diqqət çəkir:
الرَّحْمَٰنُ عَلَّمَ الْقُرْآنَ خَلَقَ الْإِنسَانَ عَلَّمَهُ الْبَيَانَ
«Rəhman. Quranı öyrətdi. İnsanı yaratdı. Ona bəyanı öyrətdi.»
(ər-Rəhman, 1–4)
Əllamə burada dörd mərhələli bir məna xətti görür:
Rəhman → Quranın təlimi → insan → bəyan
🔹 1. Elmdən əvvəl «Rəhman» gəlir
Ayələr «öyrətdi» sözü ilə deyil, «Rəhman» adı ilə başlayır.
Yəni ilahi təlimin əsasında əvvəlcə rəhmət dayanır.
Bu baxışda elm rəhmətdən ayrı və müstəqil bir güc deyil. Elm öz doğru istiqamətini rəhmətin daxilində tapır. Bilik rəhmətdən, insanın xeyrindən və məsuliyyət hissindən ayrıldıqda, insanı və cəmiyyəti abad etmək əvəzinə dağıdıcı qüvvəyə də çevrilə bilər.
Deməli, əsas sual yalnız:
«Nə qədər bilirik?»
deyil.
Bundan əvvəl və bununla yanaşı soruşulmalıdır:
«Bu bilik hansı ruha və hansı məqsədə xidmət edir?»
🔹 2. Quranın təlimi insanın zikrindən əvvəl gəlir
Ayədə:
عَلَّمَ الْقُرْآنَ
— «Quranı öyrətdi»
ifadəsindən sonra:
خَلَقَ الْإِنسَانَ
— «İnsanı yaratdı»
buyurulur.
Əllamə bu ardıcıllıqdan insanın həqiqi insanlıq məqamına çatması baxımından mühüm nəticə çıxarır.
İnsan sadəcə məlumat toplamaqla həqiqi mənada «insan» olmur. İlahi təlim onun düşüncəsini, baxışını və həyat istiqamətini formalaşdırdıqda insan öz həqiqi insanlıq məqamına yaxınlaşır.
Başqa sözlə, təhsilin məqsədi yalnız məlumatlı insan yetişdirmək deyil; insanlığını kamilləşdirən insan yetişdirməkdir.
🔹 3. Hər danışılan söz «bəyan» deyil
Daha sonra buyurulur:
عَلَّمَهُ الْبَيَانَ
— «Ona bəyanı öyrətdi.»
Əllamənin burada çox incə bir vurğusu var:
Hər deyilən söz bəyan deyil, hər yazılan yazı da həqiqi mənada bəyan deyil.
Çünki «bəyan» sadəcə danışmaq və ya sözləri bir-birinə düzmək deyil.
Bu ardıcıllığa əsasən, həqiqi bəyanın arxasında əvvəlcə insan, insanın arxasında Quranın təlimi, Quranın təliminin başında isə Rəhman dayanır.
Yəni sözün dəyəri yalnız onun zahiri gözəlliyi və ya çoxluğu ilə deyil, onu söyləyən insanın daxilində hansı şəxsiyyətin formalaşması ilə ölçülür.
Əgər insanın düşüncəsini həvayi-nəfs, şöhrət və başqalarının təsiri idarə edirsə, onun sözü çox ola bilər, amma hər sözü həqiqi «bəyan» səviyyəsinə yüksəlməz.
🔹 4. Elm də «abad edilməyə» ehtiyac duyur
Əllamə daha sonra İmam Əlinin (ə) çox mühüm bir kəlamını mərkəzə gətirir:
بِالْإِيمَانِ يُعْمَرُ الْعِلْمُ
«Elm imanla abad olur.»
Buradakı «يُعْمَرُ» — “abad olmaq, dirçəldilmək” ifadəsi xüsusi məna daşıyır.
Bir bina baxımsız qaldıqda köhnəldiyi kimi, elm də həyatla, imanla və düzgün əməllə əlaqəsini itirdikdə öz canlılığını və təsir gücünü itirə bilər.
Bilik var, amma insanı dəyişmir.
Elm var, amma əxlaq yaratmır.
Elm var, amma cəmiyyəti abad etmir.
Elm var, amma insan öz yolunu düzgün getmək əvəzinə başqasının yolunu bağlayır.
Əllamənin izahında belə elm abad və canlı elm deyil.
🔹 5. İman elmi necə abad edir?
İman elmin qarşısında dayanan bir anlayış deyil.
Əksinə, iman elmi canlı saxlayır, istiqamətləndirir və onun insan həyatında təsirli olmasına şərait yaradır.
İnsan haqqı bildikdən sonra həmin biliyə uyğun yaşadıqda, saleh əməl də o elmi daha canlı və təsirli edir.
Əllamənin ifadəsi ilə, elm bəzən təkrarla, bəzən isə “təmir”lə diri qalır.
Bu təmir isə iman və saleh əməllə baş verir.
Beləliklə, qarşılıqlı bir münasibət yaranır:
Elm saleh əmələ yol göstərir, saleh əməl isə elmi insanın daxilində yenidən abad və canlı edir.
🔹 6. Faydalı elm insanı, dünyanı və əbədiyyəti tanıdır
Əllaməyə görə həqiqətən faydalı elm yalnız müəyyən bir peşə və ya sahə haqqında məlumatdan ibarət deyil.
İnsan:
özünü tanımalı,
dünyanı tanımalı,
insanla dünya arasındakı münasibəti anlamalı,
və öz əbədi aqibətini tanımalıdır.
Belə elm yalnız müəyyən bir dövrdə istifadə edilən məlumat deyil. O, insanın varlığına və həyatının əsas suallarına toxunan bilikdir.
🔹 Nəticə
Bu yanaşmada həqiqi təhsil belə bir məna xətti üzərində qurulur:
Rəhmət → təlim → insanlaşma → bəyan → iman → saleh əməl → abadlıq
Deməli, təhsilin uğuru yalnız insanın nə qədər məlumat toplaması ilə ölçülmür.
Əsas suallar bunlardır:
Bu elm hansı insanı yetişdirdi?
Onun sözünü nə qədər həqiqi “bəyan”a çevirdi?
Onu daha mərhəmətli və məsuliyyətli etdimi?
Bildiyi həqiqətlər onun əməlində yaşadımı?
Onun biliyi özünü və cəmiyyəti abad etdimi?
Əllamənin bütün bu müzakirəsinin mərkəzində İmam Əlinin (ə) qısa, lakin son dərəcə dərin kəlamı dayanır:
بِالْإِيمَانِ يُعْمَرُ الْعِلْمُ
«Elm imanla abad olur.»
Yəni bizə yalnız çox elm deyil;
canlı elm,
sağlam elm,
insanı yetişdirən elm
və insanla cəmiyyəti abad edən elm lazımdır.
📚 Mənbə: Əllamə Ayətullahül-üzma Abdullah Cəvadi Amulinin (d.b) yeni tədris ilinin başlanması münasibətilə müraciəti.
#Hacıİlqarİbrahimoğlu | 266 |
| 5 | 🟢 Fərdi və ictimai əməlin fərqi
Mərhum Sədr İsfahani minbərdə camaatdan salavat demələrini istədi. Məclisdə hamı birlikdə salavat söylədi.
Sonra üzünü camaata tutub dedi:
— Tutaq ki, burada min nəfər var. Hamınız birlikdə neçə salavat dediniz?
— Min salavat.
Sonra soruşdu:
— Bəs hər biriniz neçə salavat eşitdiniz?
— Min salavat.
Ardınca dedi:
— Deməli, ümumilikdə neçə salavat eşidildi?
— Bir milyon salavat.
Daha sonra belə nəticə çıxardı:
“Fərdi əməllə ictimai əməl arasındakı fərq budur: ictimai əməldə bir insanın etdiyi iş başqalarına da çatır və onun təsiri çoxalaraq geri qayıdır.”
Yəni fərdi əməl bir şəxsdə başlayıb onunla məhdud qala bilər. İctimai əməl isə başqalarına ötürülür, onların iştirakı ilə çoxalır və hər bir iştirakçıya yenidən qayıdır.
📗 Ustad Şəhid Mürtəza Mütəhhəri, “Yaddaşlar”, c. 15, səh. 103
#Hacıİlqarİbrahimoğlu | 288 |
| 6 |  No text... | 305 |
| 7 |  Günə bir #hədis | 310 |
| 8 | 📌 Stulda namaz qılan şəxsin səcdəsi
Əhkamda bu məsələ belə izah olunur:
Sual:
Şəri vəzifəsinə əsasən stulda namaz qılan şəxs səcdə zamanı möhürü əli ilə alnına qoya bilərmi?
Cavab:
Əgər əyilə bilirsə, imkan daxilində səcdənin şərtlərinə riayət etməlidir.
Yəni:
🔹 Möhürü masa və ya ona bənzər bir şeyin üzərinə qoymalıdır.
🔹 Əllərin içini masa və ya ona bənzər bir şeyin üzərinə qoymalıdır.
🔹 Ayaqların iki baş barmağının uclarını yerə qoymalıdır.
🔹 Dizləri hər hansı bir şeyin üzərinə qoymaq isə vacib deyil.
📍 Deməli, hökmün əsas ifadəsi budur:
Əgər əyilə bilirsə, imkan daxilində səcdənin şərtlərinə riayət etməlidir.
#Əhkam | 284 |
| 9 |  Günə bir #hikmət | 284 |
| 10 | 📌 Sükutun rəqəmsal ölçüsü
Əxlaq və təzkiyə baxımından sükut yalnız dillə az danışmaq deyil.
Bu gün insanın sözünün böyük bir hissəsi onlayn aləmdə zahir olur: yazdığı postda, şərhdə, mesajda, verdiyi cavabda, paylaşdığı fikirdə və qoşulduğu mübahisədə.
Yəni insan dili ilə susa bilər, amma rəqəmsal aləmdə fasiləsiz danışa bilər.
Buna görə də dilin müraqibəsi bu gün yalnız ağızdan çıxan sözə nəzarət deyil; onlayn sözə, rəqəmsal reaksiyaya və paylaşmağa da nəzarətdir.
İnsan özündən soruşmalıdır:
Bu sözü yazmağa ehtiyac varmı?
Bu cavab haqq üçündür, yoxsa nəfsin reaksiyasıdır?
Bu paylaşım xeyrə xidmət edir, yoxsa özünü göstərmək istəyindən doğur?
Bu mübahisəyə daxil olmaq qəlbi Allaha yaxınlaşdırır, yoxsa daha da məşğul edir?
Təzkiyə insanı hər düşündüyünü yazmamağa, hər gördüyünə reaksiya verməməyə və hər məclisdə olduğu kimi hər onlayn mühitdə də nəfsini sərbəst buraxmamağa öyrədir.
Bəzən sükut — danışmamaqdır.
Bəzən — yazmamaqdır.
Bəzən — paylaşmamaq və cavab verməməkdir.
Bəzən isə — onlayn səs-küydən geri çəkilib qəlbdə zikr, təfəkkür və hüzur üçün yer açmaqdır.
#Hacıİlqarİbrahimoğlu | 278 |
| 11 | 📌 Ağıl kamilləşdikcə söz azalır
Əmirəlmöminin Əli (ə) buyurur:
«Ağıl kamilləşdikcə söz azalır.»
إِذَا تَمَّ الْعَقْلُ نَقَصَ الْكَلَامُ
📚 Mənbə: Nəhcül-bəlağə, hikmət 71.
#Hacıİlqarİbrahimoğlu | 252 |
| 12 | 📌 Çox danışmaq qəlbi sərtləşdirir
Rəsulullah (s) buyurur:
«Allahın zikrindən kənar çox danışmayın. Çünki Allahın zikrindən kənar çox danışmaq qəlbi sərtləşdirir. Həqiqətən, insanlar arasında Allahdan ən uzaq olan qəlbi sərt olandır.»
لا تُكْثِرُوا الْكَلَامَ بِغَيْرِ ذِكْرِ اللَّهِ، فَإِنَّ كَثْرَةَ الْكَلَامِ بِغَيْرِ ذِكْرِ اللَّهِ قَسْوَةُ الْقَلْبِ، إِنَّ أَبْعَدَ النَّاسِ مِنَ اللَّهِ الْقَلْبُ الْقَاسِي
📚 Mənbə: Şeyx Tusi, əl-Əmali, 1-ci məclis, hədis 1, səh. 3. | 248 |
| 13 | 📌 Sükut — qəlbi təfəkkürə və zikrə açan yol
Ayətullah İbrahim Əmini (r.ə.) «Xodsazi (Nəfsin saflaşdırılması və tərbiyəsi)» kitabında mənəvi tərbiyəyə mane olan amillərdən danışarkən lazımsız söz və artıq danışmaq məsələsinə ayrıca toxunur.
O izah edir ki, faydasız və həddindən artıq danışmaq insanın fikrini pərakəndə edir, diqqətini yayındırır və qəlb hüzuruna mane olur. Buna görə insan dilinə nəzarət etməli, çox danışmaqdan çəkinməli, yalnız lazım olan qədər danışmalı, dilini isə zikr, elm və faydalı sözlə məşğul etməlidir.
Ayətullah İbrahim Əmini (r.ə.) daha sonra Əllamə Təbatəbaini (r.ə.) belə təqdim edir:
“Böyük ustad və rəbbani arif Əllamə Təbatəbai (r.ə.) deyirdi:”
“Mən sükutun çox dəyərli təsirlərini müşahidə etmişəm. Qırx gecə-gündüz sükuta riayət edin; yalnız lazım olan hallarda danışın, təfəkkür və zikrlə məşğul olun ki, sizdə mənəvi saflıq və nuraniyyət yaransın.”
Burada sükut heç danışmamaq demək deyil. Məqsəd dili lazımsız və artıq sözdən qorumaq, yalnız lazım olan qədər danışmaqdır.
Belə sükut sadəcə susmaq da deyil. İnsan artıq sözdən çəkildikcə onun yerini təfəkkür və zikr tutur.
Deməli, sükut özü son məqsəd deyil. O, insanı artıq sözün yaratdığı dağınıqlıqdan qoruyur, qəlbi təfəkkürə və Allahın zikrinə yönəldir.
Əllamə Təbatəbaidən (r.ə.) nəql olunan bu sözlərə görə, belə sükutun bəhrəsi mənəvi saflıq və nuraniyyətdir.
📚 Mənbə: Ayətullah İbrahim Əmini (r.ə.), «Xodsazi (Nəfsin saflaşdırılması və tərbiyəsi)», «Qeyri-zəruri sözlər» bölümü — Əllamə Təbatəbaidən (r.ə.) nəql.
#Hacıİlqarİbrahimoğlu
#Əxlaq | 263 |
| 14 |  #Hikmət #İman #Təqva #Hacıİlqarİbrahimoğlu | 314 |
| 15 |  No text... | 309 |
| 16 |  Günə bir #hədis | 331 |
| 17 | 📌 Namaz zamanı əl, göz və ya qaşla işarə etmək namazı batil edirmi?
Bəzən namaz əsnasında kiməsə nəyisə anlatmaq, onu xəbərdar etmək və ya diqqətini müəyyən bir məsələyə yönəltmək lazım gəlir. Belə halda əl, göz və ya qaşla işarə etməyin hökmü nədir?
Məsələ ilə bağlı hökm belədir:
“Əli, gözü və ya qaşı cüzi şəkildə hərəkət etdirmək, əgər namazdakı sabitlik və aramlığa, yaxud namazın zahiri formasına zidd olmazsa, namazı batil etmir.”
🔹 Gözlə işarə etmək
Başı və üzü çevirmədən yalnız gözlə baxmaq və ya gözlə qısa işarə etmək, əgər namazın aramlığı və zahiri forması pozulmursa, namazı batil etmir.
🔹 Əl və ya qaşla işarə etmək
Başqasına nəyisə anlatmaq üçün əl və ya qaşla edilən cüzi işarə də namazın sabitliyinə, aramlığına və zahiri formasına xələl gətirmirsə, namazı batil etmir.
🔹 Əsas meyar nədir?
Hərəkət cüzi olmalı və namazın sabitlik və aramlığına, yaxud zahiri formasına zidd olmamalıdır.
Əgər hərəkət bu həddi aşaraq namazın aramlığını və zahiri formasını pozarsa, artıq icazə verilən cüzi hərəkət hökmünə daxil olmur.
🔹 Səslə xəbərdar etmək
Namazın ayə və ya zikrlərini başqasını xəbərdar etmək məqsədilə bir qədər uca səslə demək də olar, əgər bu, namazın zahiri formasını pozmursa. Lakin həmin sözlər qiraət və ya zikr niyyəti ilə deyilməlidir.
✅ Nəticə
Namaz zamanı əl, göz və ya qaşla edilən cüzi işarə, əgər namazın sabitlik və aramlığına, yaxud zahiri formasına zidd deyilsə, namazı batil etmir.
Xüsusilə, baş və üz çevrilmədən yalnız gözlə edilən qısa işarə bu hökmə daxildir.
#Əhkam | 300 |
| 18 | 📌 Qəzəbi cilovlamaq — zəiflik deyil
İmam Səccad (ə) buyurur:
مَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِذُلِّ نَفْسِي حُمْرَ النَّعَمِ، وَمَا تَجَرَّعْتُ جُرْعَةً أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ جُرْعَةِ غَيْظٍ لَا أُكَافِي بِهَا صَاحِبَهَا
“Nəfsimi alçaltmaq bahasına ən qiymətli dünya nemətlərinə sahib olmağı istəmərəm. Udduğum heç bir qurtum, məni qəzəbləndirən şəxsə qarşılıq vermədən udduğum qəzəb qurtumu qədər mənə sevimli olmayıb.”
🔹 Əxlaq ustadlarından şərh
Qəzəbi cilovlamaq zəiflik və acizlik deyil. Əksinə, insan qarşılıq verməyə qadir olduğu halda qəzəbinin hökmü ilə hərəkət etmirsə, bu, onun öz nəfsi üzərində hakimiyyətinin göstəricisidir.
Hədisin şərhlərində diqqət çəkilən incə məqam budur: qəzəbi udmaqda izzət, qəzəbin təsiri ilə qarşılıq verməkdə isə insanı zillətə apara biləcək bir təhlükə vardır.
Deməli, həqiqi güc hər qəzəbə cavab vermək deyil; qəzəbləndiyin anda özünə hakim ola bilməkdir.
📚 Şeyx Kuleyni, əl-Kafi, “Kəzmul-ğeyz” babı, h. 1.
#Hacıİlqarİbrahimoğlu | 267 |
| 19 | 📌 Qəzəb — şeytandan olan bir köz
İmam Baqir (ə) buyurur:
إِنَّ هَذَا الْغَضَبَ جَمْرَةٌ مِنَ الشَّيْطَانِ تُوقَدُ فِي قَلْبِ ابْنِ آدَمَ، وَإِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا غَضِبَ احْمَرَّتْ عَيْنَاهُ وَانْتَفَخَتْ أَوْدَاجُهُ وَدَخَلَ الشَّيْطَانُ فِيهِ، فَإِذَا خَافَ أَحَدُكُمْ ذَلِكَ مِنْ نَفْسِهِ فَلْيَلْزَمِ الْأَرْضَ، فَإِنَّ رِجْزَ الشَّيْطَانِ لَيَذْهَبُ عَنْهُ عِنْدَ ذَلِكَ.
“Bu qəzəb şeytandan olan bir közdür; Adəm övladının qəlbində alovlanar. Sizdən biri qəzəbləndikdə gözləri qızarar, boyun damarları şişər və şeytan ona nüfuz edər. Sizdən biri özündə belə bir halın yaranmasından qorxarsa, yerə çəkilsin. Belə etdikdə şeytanın təsiri ondan uzaqlaşar.”
🔹 Əxlaq ustadlarından şərh
Əxlaq ustadları qəzəbin ilk mərhələdə cilovlanmasına xüsusi əhəmiyyət verirlər. Çünki qəzəb gücləndikcə insanın onu ağılın nəzarətində saxlaması daha da çətinləşir.
Qəzəb insanı öz hakimiyyəti altına aldıqda ağılın hökmü zəifləyə, insan dili və davranışı üzərində nəzarəti itirə və sonradan peşman olacağı addımlar ata bilər.
Bununla belə, qəzəb qüvvəsinin özü zəruri bir insani qüvvədir. Problem onun mövcudluğunda deyil, nəzarətsiz və ifrat hala gəlməsindədir. Əxlaqi tərbiyənin məqsədi qəzəbi məhv etmək deyil, onu ağıl və şəriətin ölçüsü altında idarə etməkdir.
Deməli, əsas məsələ qəzəbin yaranmaması deyil; qəzəbin insanın ağlına, dilinə və davranışına hakim olmasına imkan verməməkdir.
📚 Şeyx Kuleyni, əl-Kafi, “Qəzəb” babı, h. 12. | 247 |
| 20 | 📌 Qəzəbi ilk anda dayandırmaq
İmam Baqir (ə) buyurur:
فَأَيُّمَا رَجُلٍ غَضِبَ عَلَى قَوْمٍ وَهُوَ قَائِمٌ فَلْيَجْلِسْ مِنْ فَوْرِهِ ذَلِكَ فَإِنَّهُ سَيَذْهَبُ عَنْهُ رِجْزُ الشَّيْطَانِ
“Kim bir dəstə insana qəzəblənər və ayaq üstə olarsa, dərhal otursun. Belə etdikdə şeytanın çirkin təsiri ondan uzaqlaşar.”
🔹 Qısa şərh
Qəzəbin müalicəsində mühüm bir məqama diqqət çəkir: qəzəbi onun ilk yarandığı anda cilovlamaq daha asandır. Qəzəb şiddətləndikcə onu idarə etmək çətinləşir.
Bu hədisdə göstərilən əməli yollardan biri insanın vəziyyətini dəyişməsidir: ayaq üstədirsə, otursun. Bu dəyişiklik qəzəbin alovlanmasının qarşısını almağa kömək edir.
Deməli, qəzəblə mübarizədə mühüm prinsip budur: qəzəb güclənməmiş onu dayandırmaq və dərhal reaksiya verməmək.
📚 Şeyx Kuleyni, əl-Kafi, “Qəzəb” babı, h. 2.
#Hacıİlqarİbrahimoğlu | 242 |
