پادکست تاریخ علم و اندیشه

https://castbox.fm/app/castbox/player/id2624698/id508950684 نگاهی عمیق‌تر به نظریه تکامل و تاریخ آن در گفتگوی پادکست پرسه با عرفان خسروی

نسخه صوتی گفتگو با دکتر امیر محمد گمینی، عضو هیات علمی پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران در پادکست در این شب ها منتشر شد و می توانید آن را از پادگیرهای خود دریافت کنید. https://podcasters.spotify.com/pod/show/itnights/episodes/ep-e21d9l3

منابعی برای مطالعه بیشتر در این موضوع: 1. در این ویدئو تصاویری از نسخه های خطی علمی و شواهد تاریخی را آورده ام: https://www.aparat.com/v/CnNTJ 2. این کتاب به زودی منتشر می شه: گمینی. ما چگونه ما نشدیم: نقد و بررسی فرضیۀ افول علم در ایران و عوامل آن. نشر کرگدن. 3. مقاله جمیل رجب در جواب واینبرگ، با عنوان «چه زمانی علوم دوره اسلامی از بین رفت؟» با ترجمۀ حمید بهلول در سال 1397 در مجلۀ نجوم شمارۀ 268 منتشر شده و در وبسایت پژوهشکدۀ تاریخ علم دانشگاه تهران قابل بارگیری است. https://utihs.ut.ac.ir/documents/48952072/0/ragep-Bohlul 4. درباره انگیزه های مذهبی و مابعدالطبیعی در مخالفت با ارسطو در رنسانس و انقلاب علمی قرن هفدهم مطالعۀ دو کتاب زیر را پیشنهاد می‌کنم: - مبادی مابعدالطبیعی علوم نوین نوشتۀ آرتور برت، ترجمۀ عبدالکریم سروش، نشر سروش، 1368. - گذار از جهان‌بسته به کیهان بی‌کران نوشتۀ الکساندر کویره، ترجمۀ علیرضا شمالی، نشر نگاه معاصر، 1387. 5. ظاهراً اولین بار توفیق حیدرزاده مقاله‌ای به فارسی در سال 1375 در شمارۀ 15 و 16مجلۀ وقف میراث جاویدان درباره مدل‌های غیربطلمیوسی منتشر کرد با عنوان «نظام بطلمیوسی و مدل‌های غیر بطلمیوسی پیش کپرنیک». http://mag.waqfi.ir/Article.aspx?articleID=338 6. من در کتاب دایره‌های مینایی: پژوهشی در تاریخ کیهان‌شناسی در تمدن اسلامی، نشر حکمت سینا، به طور مشروح به مدل‌های بطلمیوسی و غیربطلمیوسی نزد منجمان مراغه پرداخته‌ام و جزئیات بحث را بر اساس پژوهش‌های اخیر و اسناد در دسترس آورده‌ام. علاوه بر این، آرای طوسی و شیرازی دربارۀ دلایل سکون زمین و تأثیری که در قرون بعد گذاشت را شرح داده‌ام. 7. درباره رویارویی علمای اصولی با نجوم جدید در دوران قاجار بنگرید به مقاله‌ام با عنوان «علمای امامیه و نجوم جدید در عصر قاجار» در شمارۀ 24 (1397) مجلۀ تاریخ علم. https://jihs.ut.ac.ir/article_72849.html 8. مقاله صلیبا دربارۀ شمس‌الدین خفری (دورۀ صفوی) ترجمه شده و در مجلۀ میراث علمی اسلام و ایران شمارۀ 3 سال 1392 با عنوان «مدل‌های غیربطلمیوسی شمس الدین خفری در اواخر دوره اسلامی» منتشر شده است. http://mirasmaktoob.ir/fa/system/files/nashriat/ME3-Gamini-Khafri.pdf 9. پادکست من با عنوان تاریخ علم و اندیشه: کست‌باکس: https://castbox.fm/app/castbox/player/id2624698 شنوتو: https://shenoto.com/channel/HistoryofScience اپل:https://apple.co/2y8pyFQ اسپاتیفای: https://spoti.fi/2QRr0TG وبقیهٔ پادگیرها: https://pod.link/1501341554 تلگرام: https://t.me/hisofscience 10. وبسایت و کانال پژوهشکدۀ تاریخ علم. https://utihs.ut.ac.ir https://t.me/hisofscie 11. درباره رابطۀ متکلمان اشعری با فلسفه ارسطویی و ابن‌سینایی و وامداری آنها از این فلسفه، کتاب فلسفه در جهان اسلام نوشتۀ پیتر آدامسون با ترجمۀ خوبِ زرین مناجاتی و حنیف امین بِیدُختی (انتشارات شوند) را بخوانید. 12. مدخل «غزالی» دانشنامه استنفورد بهترین منبع کوتاه درباره انتقادات و وابستگی اندیشۀ غزالی به فلسفۀ ابن سینا است. این مدخل را رضا زرین‌کمر ترجمه و انتشارات نگاه معاصر منتشر کرده است. 13. دربارۀ تفاسیر مختلف از آیات کیهان‌شناختی قرآن در طول تاریخ اسلام بنگرید به مقالۀ بسیار عالمانۀ دکتر محمدعلی طباطبایی با عنوان «تفسیر در کشاکش کلام و کیهان‌شناسی: مطالعۀ موردی ”ستون‌های آسمان“» در مجلۀ مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی. https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_7821.html

ویدیو https://youtu.be/076IF9oHh6c

3️⃣2️⃣ https://castbox.fm/app/castbox/player/id2624698/id589906908 نگاهی دوباره به فرضیۀ افول علم گفتگوی پوریا ناظمی از پادکست «در این شب‌ها» با امیرمحمد گمینی دربارۀ فرضیۀ افول علم در دوران اسلامی و نقد و بررسی آن https://podcasters.spotify.com/pod/show/itnights/episodes/ep-e21d9l3 لینک پادپی https://podbay.fm/p/1501341554/e/1682157402 @hisofscience

3️⃣2️⃣

https://castbox.fm/app/castbox/player/id2624698/id589906908

نگاهی دوباره به فرضیۀ افول علم گفتگوی پوریا ناظمی از پادکست «در این شب‌ها» با امیرمحمد گمینی دربارۀ فرضیۀ افول علم در دوران اسلامی و نقد و بررسی آن https://podcasters.spotify.com/pod/show/itnights/episodes/ep-e21d9l3 لینک پادپی https://podbay.fm/p/1501341554/e/1682157402 @hisofscience

تاریخ علم در دانشگاه تهران چگونه شکل گرفت؟ وضعیت این رشته در دنیا چگونه است؟ شبکه دانشگاه تهران، شبکه حکمت و فرزانگی. @ut_internet_tv

فیلمنامۀ سینمایی گلابتون که بر اساس سوژه‌ای از زنده‌یاد جمشید مشایخی نوشته شده است، داستان یک طراح جوان فرش به نام مانی است که دلباختۀ یک دختر فرش‌باف به نام گلابتون می‌شود. اما مانی و گلابتون هیچ‌گاه یکدیگر را ندیده‌اند: آنها از روی نقش و بافت دل به هم باخته‌اند... این فیلمنامۀ سینمایی در سه قسمت با اجرای نویسندۀ آن، محمدمهدی گمینی، از اعضای کانون فیلمنامه‌نویسان ایران تقدیم علاقه‌مندان می‌شود. قسمت اول قسمت دوم قسمت سوم

وقتی که نیچه مرگ خدا را اعلام کرد، منظورش فقط مرگ خدای مسیحی نبود، بلکه منظورش نفی هرگونه مطلق‌اندیشی و آرمان‌گرایی‌ای بود که بالاتر از زندگی قرار گرفته بودند، آرمان‌ها و مطلق‌هایی که به نام دین، علم و اخلاق بر فراز زندگی بشر برافراشته شده و زندگی را از معنایی‌ در خود تهی کرده بودند. به اعتقاد نیچه مسیحیت، علم و اخلاق؛ که سه دستاورد بزرگ بشریت در طول تاریخ هستند، ریشه در آرمان‌گرایی افلاطونی دارند. این‌ها آرمان‌های متافیزیکی‌اند که به زعم نیچه، زندگی را به تباهی کشانده‌اند. یا به عبارت دیگر بر طبق آرمان‌گرایی افلاطونی تنها در صورتی زندگی معنادار است که یا در خدمت دین باشد یا در خدمت اخلاق یا علم. در واقع آرمان‌گرایی صرفاً در آرمان‌هایی دنبال معنا می‌گردد که خارج از زندگی و برتر از زندگی باشند.

#معرفی_کتاب #کمونیسم‌_رفت‌_ما‌_ماندیم‌_و‌_حتی‌_خندیدیم کتاب کمونیسم رفت ما ماندیم و حتی خندیدیم با عنوان اصلی How we survived communism and even laughed اثر اسلاونکا دراکولیچ است. او روزنامه‌نگاری مورد احترام و از گزارشگران و مفسران فرهنگی کرواسی است. نوشته‌های اسلاونکا در بسیاری از مطبوعات جهانی به چاپ رسیده است و کتاب‌های او نیز، همواره با موفقیت روبه‌رو بوده‌اند. کتاب کمونیسم رفت ما ماندیم و حتی خندیدیم، کتابی است که به این موضوعات می‌پردازد: کمونیسم – اروپای شرقی – سیاست و حکومت. اسلاونکا دراکولیچ درباره کمونیسم و محتوای کتابش چنین توضیح می‌دهد: یادم هست انقلاب‌ها چطور در اروپای شرقی شروع شد. اما در کشورهای کمونیستی آدم را جوری بار می‌آورند که خیال کنی تغییر غیرممکن است و از تغییر بترسی و بدگمان باشی، چون هر تغییری فقط وضع را بدتر کرده. من دست به سفر زدم تا این تغییرات بعد از انقلاب را از نزدیک خصوصا در زندگی زنان در کشورهای مختلف ببینیم. زندگی زنان به هیچ وجه زندگی هیجان‌انگیزی نیست و در واقع خیلی هم معمولی و ملال‌آور است؛ اما می‌تواند به همان اندازه تحلیل‌های تئوریک سیاسی پایان‌ناپذیر، وضعیت سیاسی یک مملکت را توضیح دهد. من با زنان در آشپزخانه‌هایشان نشستم و به داستان زندگی‌شان گوش دادم و آنها از زندگی‌شان، از بچه‌هاشان و از مردان‌شان برایم حرف زدند و من دیدم طرح کلی زندگی‌هامان تقریبا عین هم است. همه ما اجبارا زیر فشار یک سیستم کمونیستی زندگی کرده بودیم که همه آدم‌ها را به یکسان خرد می‌کرد. ما زن‌ها چشم‌انداز مشترکی هم در زندگی داشتیم که با چشم‌انداز مردها متفاوت بود. ما «از پایین» به مسائل نگاه می‌کردیم و چشم‌اندازمان ساده و پیش‌پاافتاده بود، اما امر سیاسی یعنی امر پیش‌پاافتاده. کمونیسم رفت ما ماندیم و حتی خندیدیم درباره حکومت‌های کمونیستی اروپای شرقی – مجارستان، لهستان، چکسلواکی، بلغارستان و آلمان شرقی – کتاب‌ها و مقالات زیادی نوشته شده است اما کمتر کتابی وجود دارد که به زندگی زنان در این دوره پرداخته باشد. ولی این کتاب تماما درباره زنان است. درباره سختی‌ها و رنج‌هایی که سیستم کمونیستی به زنان وارد کرده است. اسلاونکا دراکولیچ کتاب خود را تقدیم می‌کند به: همه زنان اروپای شرقی که به سهم خود در رقم خوردن تحولات ۱۹۸۹ مشارکت داشتند. *در سال ۱۹۸۹ حرکت‌های انقلابی منجر به پایان حکومت‌های کمونیستی در اروپای شرقی شد. برای نوشتن این کتاب نویسنده بار دیگر در سال ۱۹۹۰ به کشورهای اروپای شرقی سفر کرده و پای صحبت زنان نشست. زنانی که بیشترشان را نمی‌شناخت اما در عمق وجودش آن‌ها را درک می‌کرد و می‌دانست که چه سختی‌هایی را تحمل کرده‌اند کتاب کمونیسم رفت ما ماندیم و حتی خندیدیم در فصل‌های مختلفی نوشته شده است و در هر فصل اسلاونکا بخشی از وضعیت زنان در جامعه کمونیستی را نشان می‌دهد. گاهی اوقات سرگذشت یکی از این زنان را شرح می‌دهد و گاهی اوقات درباره تجربیات شخصی خودش صحبت می‌کند. اما همان‌طور که خود او هم اشاره می‌کند، این کتاب فقط درباره زنان نیست. اسلاونکا دراکولیچ اعتقاد دارد برای درک وضعیت زنان باید سیستمی را که در پشت این وضعیت عمل می‌کرده دید و شناخت. بنابراین در این کتاب می‌توانید اطلاعات مفیدی پیرامون حکومت‌های کمونیستی به دست بیاورید. نکته مهمی که درباره این کتاب وجود دارد، این است که نویسنده به مسائل جزئی و به قول خودش پیش‌پاافتاده توجه ویژه‌ای نشان داده و در کتاب نیز درباره این مسائل بسیار نوشته است. @azketabrahaeenadarim

ویدیو https://www.aparat.com/v/IdMKk

3⃣1⃣ https://castbox.fm/app/castbox/player/id2624698/id524719627 استفاده و سوءاستفاده از تاریخ علم چگونه سوگیری‌های ایدئولوژیک در روایت تاریخ علم تأثیر می‌گذارند؟ نشست علمی در خانۀ اندیشمندان علوم انسانی مرداد ماه 1401 دبیرجلسه: دکتر مالک شجاعی سخنران: دکتر امیرمحمد گمینی https://podbay.fm/p/1501341554/e/1661332679 @hisofscience

کلاس تاریخ نجوم بطلمیوسی و غیربطلمیوسی در تمدن اسلامی (۱۲ جلسه) مدرس: دکتر امیرمحمد #گمینی، استادیار پژوهشکده تاریخ علم در این درس به آن جنبه از تاریخ نجوم در ایران و جهان اسلامی می‌پردازیم که متمرکز بر ساختار هندسی کیهان‌ بر اساس رصدها و برهان‌های هندسی و طبیعیاتی بود. این مبحث در کتاب‌هایی به عنوان «آثار هیئت» در تمدن اسلامی مطرح بود. علم هیئت درباره‌ی ساختار هندسی افلاک و مدل‌های ترکیب آن‌ها برای حرکت دادن سیارات بحث می‌کرد. در این آثار نشان می‌دادند که چگونه بطلمیوس براساس الگوها و ناهنجاری‌های منظم در حرکات سیارات، مدل‌هایی از افلاک کروی طراحی کرد و چه اشکالات و انتقاداتی به این مدل‌ها وارد بود. این مدل‌ها معمولاً از افلاک حامل و تدویر و خارج مرکز ساخته شده اند و گاهی از ترفندهای هندسی دیگر مثل نقطه‌ی محاذات در افلاک ماه، نقطه‌ی معدل‌المسیر، حرکات نقاط ذروۀ فلک تدویر و اوج و حضیض فلک خارج مرکز در آنها استفاده شده است. بعضی از نویسندگان آثار هیئت چون نصیرالدین طوسی، مؤیدالدین عُرضی و قطب‌الدین شیرازی مفصل‌ترین و جامع‌ترین آثار هیئت را در قرن هفتم هجری تألیف کردند. آثار ایشان هم شامل مدل‌های بطلمیوسی و هم مدل‌های جدیدی بود که برای رفع اشکالات آن مدل‌ها مطرح کرده بودند. ما امروز این مدل‌های جدید را به عنوان مدل‌های غیربطلمیوسی می‌شناسیم. این دوره مناسب چه کسانی است؟ این درس برای مقطع کارشناسی‌ارشد تاریخ علم گرایش نجوم تدریس شده است. مخاطبان این درس باید در حد هندسۀ دبیرستان، هندسۀ اقلیدسی بلد باشند. علاوه بر این کسانی که با نجوم رصدی و موقعیت سیارات و حرکات آنها آشنایی دارند، ارتباط بسیار بهتری می‌توانند با محتوای درس بگیرند، هر چند توضیحات لازم دربارۀ نجوم رصدی پیش نیاز در درس مطرح شده است. برای دسترسی به سخنرانیهای مشابه، پادکست تاریخ علم و اندیشه را بشنوید: @hisofscience https://maktabkhooneh.org/course/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%86%D8%AC%D9%88%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-mk1591/

3️⃣0️⃣ https://castbox.fm/vb/519053539 آیا منجمان یونانی و دوران اسلامی به زمین تخت اعتقاد داشتند؟ دانشمندان قدیم چه دلایلی برای کرویت زمین داشتند؟ آیا همۀ نخبگان قدیم کرویت زمین را پذیرفته بودند؟ مصاحبۀ وبسایت پرسون با امیرمحمد گمینی @hisofscience

متاسفانه بازار شایعات دروغ و نادقیق تاریخ علمی در فضای مجازی پر رونق است. ۱. کرویت زمین اولین بار توسط فیثاغورس و ارسطو مطرح و مستدل شد، نه ابوریحان بیرونی. اراتستن شعاع کرهٔ زمین را بدست آورد و بطلمیوس در مجسطی دلایل بسیاری افزود. تمام دانشمندان و فلاسفه و اکثر فقها و علمای دینی پیش و پس از بیرونی کرویت زمین را می‌دانستند. ۲. هیچ کدام از دانشمندان و فلاسفه جهان اسلام از جمله ابوریحان بیرونی نه قائل به چرخش وضعی و انتقالی زمین بودند و نه برای آن استدلال آورده‌اند. متن شایعه: https://t.me/sut_tw/50323 برای بحث مکفی و منابع مربوطه بنگرید به این مقاله: امیرمحمد گمینی. «بررسی دلایل مرکزیت و سکون زمین در آثار هیئت دورۀ اسلامی»، تاریخ علم. پاییز و وزمستان 1390، شماره پیاپی: 11. صفحه 45-80. https://jihs.ut.ac.ir/article_31987.html شایعه: