پژوهش‌های تاریخ اسلام

مرکز حوزوی پژوهش های تاریخ اسلام برگزار می‌کند: «سلسله نشست‌های علمی تاریخ و روایت» نشست دوم: اعتبارسنجی روایات و گزاره‌های تاریخی 🎙ارائه دهنده: حجت الاسلام والمسلمین دکتر سید کاظم طباطبایی 🔹 دبیر علمی: حجت الاسلام والمسلمین دکتر حامد قرائتی ✅ محورهای نشست: 🔸 تفاوت گزارش تاریخی و روایت در چیست؟ 🔸 آیا دسته بندی روایات (صحیح، حسن، ضعیف و ...) در پژوهشهای تاریخی کاربرد دارد؟ 🔸 در مقام تعارض گزارش تاریخی و روایت معصومان، کدام ترجیح دارد؟ چگونه و چرا؟ 🏢خیابان شهید فاطمی(دورشهر)، کوچه ۱۵, پلاک۴ ⏰ سه‎ شنبه 15 اسفند ۱۴۰۲ ساعت ۱۶-۱۷:۳۰ 🌐 لینک مشارکت مجازی: https://mmps.ir/mhpt مرکز حوزوی پژوهش های تاریخ اسلام https://chsiqs.ir @chsiqs

مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام برگزار می‌کند: چهارمین جلسه از سلسله‌نشست‌های تاریخ و ماورا ▪️چرایی و چگونگی تأثیر گذاری باورهای کلامی بر تاریخ پژوهی 🎙با حضور: 🔹دکتر جواد سلیمانی امیری (ارائه) 🔸دکتر محسن الویری (ناقد) 🔹دکتر راحله ضائفی (دبیر جلسه) ⏰دوشنبه، ۱۴ اسفند، ساعت:  ۱۶:۳۰-۱۸:۳۰. 🏢مکان: قم، خیابان دورشهر، کوچۀ ۱۵، پلاک ۴. 🔅دوستان خود را از طریق نشانی زیر به کانال مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام دعوت کنید (بازنشر مطالب کانال فقط با ذکر نشانی کانال مرکز و ذکر منبع جایز است): ⬇️⬇️ @chsiqs

#اطلاع‌رسانی_رویداد_تاریخی ▪️مسجد و مناسبات اجتماعی در تاریخ ایران و اسلام با حضور: 🎙دکتر محسن الویری عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام 🎙دکتر جبار رحمانی عضو هیئت علمی پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی 🗓 دوشنبه ۳۰ بهمن ۱۴۰۲ 🕙 ساعت ۱۴ تا ۱۶ 📍پل گیشا، دانشکده علوم اجتماعی 📱پخش زنده‌ی نشست: skyroom.online/ch/ricac/culture پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات @ricac_ac_ir

▪️باور کلامی می‌تواند در علم تاریخ نقش‌آفرین باشد دکتر محسن الویری: 🔹من قبول دارم که در علم تاریخ سند بیشترین سهم را دارد. ولی منحصر کردن روش تاریخ به اسناد مربوط به پارادایم پوزیتیویسم است که دوره آن گذشته است. در بحث‌های تاریخی چه بسا از یک قاعده عقلی استفاده کنیم و یک گزاره تاریخی بنویسیم. 🔹یک مثال عرض کنم. در جریان صلح حدیبیه با پیامبر(ص) شرط شد که وقتی ایشان برای عمرة القضا به مکه می‌آیند بدون سلاح یا با سلاح در غلاف عمره بگذارند. خب این کار ریسک بالایی داشت لذا پیامبر(ص) یک گروه مسلح را نزدیک مکه قرار دادند و بعد رفتند طواف را انجام دادند. من وقتی می‌خواهم این عمرة القضا را گزارش کنم از خودم می‌نویسم پیامبر(ص) در اینجا یک راه ارتباطی سریع با آن نیرورهای مسلح داشتند چون اگر این راه نبود بود، و نبود آن‌ها بی‌اثر بود. اینجا سند نداریم ولی بر پایه قرائن چنین حکمی صادر می‌کنیم. همچنین ما می‌توانیم از گزاره‌های وحیانی در بحث تاریخی استفاده کنیم. مثلاً اگر اسناد تاریخی حکم می‌کند عیسی مسیح در زمان خودش کشته شد، ما می‌گوییم قرآن تصریح دارد که کشته نشده است و بر این پایه حکم می‌کنیم. 🔹نکته بعد اینکه مورخان وقتی با امر قدسی روبرو می‌شوند باید چه کاری انجام دهند. به نظرم اینجا باید تدبیر دیگری داشته باشیم. اولاً این بحث قبل از تعارض شروع می‌شود و ما در مرحله توصیف هم با باورهای کلامی کار داریم. وقتی از جایز بودن دخالت دادن باورهای کلامی در عمل تاریخی با پایبندی به ضوابط تاریخ‌ورزی دفاع می‌کنم، بحث فقط ناظر به زمانی نیست که در بررسی یک شخصیت قدسی به چالش و تعارض برخورد کردم بلکه حتی در گزارش زندگی روزمره یک شخصیت قدسی هم باورهای من حضور دارند و می‌توانند اثرگذار باشند و باید به آن‌ها اعتنا کنم. 🔗پوشۀ شنیداری نشست نقد کتاب «مورخان و امر قدسی» با حضور دکتر حسن حضرتی و دکتر محسن الویری. 🔅دوستان خود را از طریق نشانی زیر به کانال مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام دعوت کنید (بازنشر مطالب کانال فقط با ذکر نشانی کانال مرکز و ذکر منبع جایز است): ⬇️⬇️ @chsiqs

▪️در تعارض باور کلامی با باور تاریخی باور تاریخی رجحان دارد دکتر حسن حضرتی: 🔹وقتی از رابطه کلام و تاریخ صحبت می‌کنیم، از رابطه دو علم صحبت می‌کنیم و در گام نخست باید ببینیم تعریف این دو علم چیست. موضوع کلام دفاع از باورهای دینی است و از روش‌های مختلفی استفاده می‌کند اما تاریخ‌شناسی معرفت به رویدادهای مهم گذشته انسانی است. روشی که این علم دنبال می‌کند روش اسنادی است. تمام تلاشش این است شواهدd معتبر درباره رویدادهای مهم گذشته انسانی ارائه کند. اگر کلام دانشی معطوف به باور و اعتقاد است، تاریخ دانشی معطوف به حقیقت‌جویی است و می‌خواهد ببینید واقعا چه اتفاقی رخ داده است. 🔹این تاریخ‌شناسی بر اساس روشی که دارد، دانشی است که همه چیز را در مورد رویدادهای انسانی طبیعی و قاعده‌مند می‌بیند و این ویژگی مهمی برای این علم است چون شما غیر از این نمی‌توانید ببینید و اسناد این اجازه را به شما نمی‌دهند چون باید این رویدادها را توصیف و تحلیل کنید. از سویی همانطور که اشاره کردم دانش کلام خودش را در حوزه روش به هیچ چیز مقید نمی‌کند. 🔹من اعتقادم بر این است مورخان بخش فراطبیعی ماجرا را باید به علوم دیگران واگذار کنند و نمی‌توانند درباره آن صحبت کنند. مهم این است اگر یک تعارضی به وجود بیاید باید چه کار کرد. یک زمانی یک روایت تاریخی با یک باور کلامی تعارض پیدا می‌کند، اینجا باید چکار کرد؟ باور من این است که اینجا مبنا تاریخ است، کلام نیست چون زیربنای کلام، دانش تاریخ است و کلام بر داده‌های تاریخی استوار شده است. در این ترجیح نزاع علمی شکل می‌گیرد. 🔹من چند دلیل برای این مطلب دارم یکی اینکه اگر ما درباره هر رویدادی مربوط به انسان در گذشته صحبت کنیم که دلالت بر باوری داشته باشد باید از تاریخ عبور کنیم و اگر از تاریخ عبور نکنیم، اصلاً به آن نمی‌رسیم. نکته دوم اینکه در زندگی شخصیت‌های قدسی اصل بر شأن اثباتی آن‌ها است نه شأن ثبوتی آن‌ها یعنی اصل این است آن‌ها بشری زندگی و قاعده‌مند رفتار کنند. این باعث می‌شود اصل را در شناخت آن‌ها بر رویکرد تاریخی بگذاریم. 🔹نکته بعد این است این رویکرد تاریخی که ما از آن دفاع می‌کنیم، ویژگی الگو گرفتن دارد. در شأن ثبوتی الگوگیری وجود ندارد. آنچه پیامبران از ما می‌خواهند، این است که ویژگی‌های اثباتی آن‌ها را الگو قرار دهیم. علت دیگر جهان‌شمول بودن رویکرد تاریخی است یعنی شما با این رویکرد می‌توانید این شخصیت‌های قدسی را به همه دنیا معرفی کنید و در یک سطح گسترده‌تری می‌توانید این شخصیت‌ها را معرفی کنید. نکته دیگر اینکه رویکرد تاریخ رویکرد منعطفی است و تحلیلی که از شخصیت‌های قدسی ارائه می‌کند متنوع است اما در رویکرد کلامی یک ایستایی وجود دارد که قیام امام حسین(ع) و صلح امام حسین(ع) را اراده و خواست الهی می‌داند و پاسخ‌ها پاسخ‌های تکراری است. 🔹بحث این است وقتی مورخان با یک امر قدسی روبرو می‌شوند باید چه کار کنند. امر قدسی از امر دینی عام‌تر است یعنی بخشی از امور قدسی امور دینی هستند. ما امور غیر دینی هم داریم که وجه قدسی دارند، مثلاً نگاه به چنگیز برای مغولان نگاه قدسی است. بنابراین امر قدسی امر عام‌تری است و صرفاً محدود به امور دینی نیست. عرض من این است مورخان در اینجا دو جور عمل کردند یک دسته از مورخان امور قدسی را نادیده گرفتند و گفتند این در حوزه دانش ما نیست و دسته‌ای از مورخان هستند که به امور ماورایی و فراتاریخی هم می‌پردازند مثل ابن اسحاق. 🔗پوشۀ شنیداری نشست نقد کتاب «مورخان و امر قدسی» با حضور دکتر حسن حضرتی و دکتر محسن الویری. 🔅دوستان خود را از طریق نشانی زیر به کانال مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام دعوت کنید (بازنشر مطالب کانال فقط با ذکر نشانی کانال مرکز و ذکر منبع جایز است): ⬇️⬇️ @chsiqs

#معرفی_کتاب ▪️رمان تاریخی «یثرب» 🔹داستان این‌ کتاب دربرگیرندۀ بخشی از تاریخ صدر اسلام است که تأثیر مهمی در دعوت پیامبر اکرم (ص) و گسترش دین اسلام دارد. محور اصلی رمان اتفاقاتی است که پس از هجرت پیامبر به یثرب یا مدینه النبی رخ دادند ▪️دیدگاه دکتر سعید طاووسی درباره این کتاب: 🔹در این کتاب گزارش تاریخی در خصوص بعضی اتفاق‌های جزئی داریم که با تبدیل شدن به داستان، جالب شده است. در ادبیات داستانی ما به دورۀ پیامبر (ص) کم‌توجهی شده و کسانی که در سال‌های اخیر روی این موضوع کار کردند همه به سمت تقابل پیامبر و یهود رفته‌اند. نویسنده مقطع بسیار حساسی را انتخاب کرده و از نظر تاریخی موفق عمل کرده است. ▪️دیدگاه استاد مهران اسماعیلی درباره کتاب: 🔹کتاب در قالب ادبیات داستانی بسیار مبسوط است؛ من تقریباً از سال ۸۰ در دایرةالمعارف قرآن مدخل‌های مختلفی از قبایل یثرب نوشته‌ام. آنجا وقتی دنبال شواهد می‌گشتیم اطلاعات بسیار پراکنده بود. چیزی که باعث شگفتی من شد این بود که در این کتاب همه اینها آمده و دیده شده و این اطلاعات به راحتی در اختیار همۀ نویسندگان نبوده است. این نشان از زحمت بسیار نویسنده برای گردآوری اطلاعات دارد.

▪️زندگی طلبگی در قرن یازدهم بخش‌هایی از زندگی‌نامۀ خودنوشت سید نعمت الله جزائری (5) 🔹در راه اصفهان سرما چنان شدت کرد که نزدیک بود هلاک شویم. شکر خدا به سلامت به اصفهان رسیدیم و به مدرسه‌ای وارد شدیم که چهار حجره بیشتر نداشت. چون می‌خوابیدیم و یکی می‌خواست به قضای حاجت بیرون رود همه را بیدار می‌کرد. گذران زندگی بر ما سخت شد. آنچه از لباس و غیره نزدمان بود فروختیم. غذاهای شور می‌خوردیم تا آب بسیار بنوشیم و گرسنگی را با آب فرو نشانیم. 🔹تا اینکه خداوند بر ما منت گذارد و با استادمان مجلسی که خداوند سلامتی‌اش را مستدام بدارد آشنا شدیم. او ما را به منزلش برد و در آنجا چهار سال بماندیم و دوستانمان را به او معرفی نمودیم و آن جناب اسباب معاش ما را فراهم آورد و ما نزد او حدیث می‌خواندیم. تا اینکه میرزا تقی نامی مدرسه‌ای بنا کرد و مرا مدرس آنجا نمود. 🔹هشت سال در اصفهان بودم و در آنجا تدریس می‎کردم تا از کثرت مطالعه چشمانم ضعیف شد و هرچند مداوا کردند جز زیادت درد اثری نبخشید و با خود گفتم که دوای دردم را خود بهتر می‌دانم و به برادرم گفتم که خیال زیارت مشاهد عالیه دارم. 📚زندگی طلبگی در قرن یازدهم، کامران فانی. 🔅دوستان خود را از طریق نشانی زیر به کانال مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام دعوت کنید (بازنشر مطالب کانال فقط با ذکر نشانی کانال مرکز و ذکر منبع جایز است): ⬇️⬇️ @chsiqs

قاعدۀ تسامح در ادلۀ سنن مجوز پذیرفتن گزارش‌های غیرمعتبر تاریخی است؟ 🔹گاهی برخی این قاعده را دلیلی می‌دانند برای اینکه پژوهشگر بتواند به هر نوع گزارشی از گزارش‌های تاریخی کند. بنا بر مفاد قاعدۀ یادشده، که صحت آن به‌درستی توسط پاره‌ای از پژوهشگران زیر سؤال رفته است (مصباح الاصول، 1: 369)، افراد در عمل به اموری که احتمال می‌رود مستحب باشد به دقت سندی در احادیث نیاز ندارند، بلکه همین که حدیثی عملی را دارای ثواب دانست خداوند آن ثواب را به عامل خواهد داد هرچند آن عمل در واقع مستحب و دارای ثواب نباشد. 🔹چنانکه روشن استقاعدۀ یادشده ارتباطی با پژوهش تاریخی و اثبات قضایای گذشته ندارد. یگانه چیزی که این قاعده اثبات می‌کند وجود ثواب برای اعمالی است که معلوم نیست واقعاً دارای ثواب باشند ... 🔹شایستۀ اشاره است شیخ عباس قمی که از رواج دروغ‌گویی در مجالس مذهبی ناراحت بود یکی از بهانه‌هایی را که منجر به شیوع گزارش‌های غیرمعتبر می‌شود، تمسک به همین قاعدۀ تسامح در ادلۀ سنن می‌داند:

«در مجامع علمای مذهب اکاذیب صریحه ذکر می‌شود و نهی از این منکر میسر نیست. و جمله‌ای از ذاکرین مصائب باک از اختراع وقایع مبکیه ندارند. بسا باشد که اختراع سخنی کند و خود را مشمول حدیث من ابکی فله الجنة می‌داند و به طول زمان همان حرف دروغ شیوعی در تألیفات جدیده پیدا کند. و هرگاه محدث مطلع امین منع از آن اکاذیب نماید نسبت به کتابی مکتوب یا کلامی مسموع دهد یا تمسک به قاعدۀ تسامح در ادلۀ سنن نماید و دست‌آویز نقل‌های ضعیفه قرار دهد که موجب ملامت و توبیخ ملل خارجه خواهد شد» (منتهی الآمال، 2: 1078).

📚 تاریخ‎یار، ص258-259 🔅دوستان خود را از طریق نشانی زیر به کانال مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام دعوت کنید (بازنشر مطالب کانال فقط با ذکر نشانی کانال مرکز و ذکر منبع جایز است): ⬇️⬇️ @chsiqs

▪️بیست و هشتم رجب؛ روز خروج امام حسین (ع) از مدینه به سمت مکه 🔹غروب روز بیست و هشتم رجب ولید مردانی را به سوی امام حسین (ع) فرستاد. امام حسین (ع) فرمود: تا صبح صبر کنید تا شما و ما فکر کنیم. آنها نیز آن شب از او دست کشیدند و به او اصرار نکردند. 🔹امام حسین دو روز مانده به پایان ماه رجب سال 60ق با استفاده از تاریکی شب به همراه فرزندان و برادران و برادرزادگان و بیشتر خانواده جز محمد بن حنفیه از مدینه خارج شد. 🔹امام حسین در حالی از مدینه خارج شد که این آیه را زمزمه می‌کرد: «فَخَرَجَ مِنْهَا خَائِفًا يَتَرَقَّبُ قَالَ رَبِّ نَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ؛ موسی ترسان و نگران از آنجا بیرون رفت در حالی که می‌گفت: «پروردگارا مرا از این گروه ستمکاران نجات بخش»». 🔹و چون وارد مکه شد این آیه را خواند: «وَلَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقَاءَ مَدْيَنَ قَالَ عَسَىٰ رَبِّي أَنْ يَهْدِيَنِي سَوَاءَ السَّبِيلِ؛ و چون به سوی شهر مدین رو نهاد با خود گفت: امید است پروردگارم مرا به راه راست هدایت کند»». 📚ترجمۀ وقعة الطف، ص 91 🔅دوستان خود را از طریق نشانی زیر به کانال مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام دعوت کنید (بازنشر مطالب کانال فقط با ذکر نشانی کانال مرکز و ذکر منبع جایز است): ⬇️⬇️ @chsiqs

گزارش تصویری سومین جلسه از سلسله‌نشست‌های تاریخ و ماورا ▪️نقدی بر کتاب «مورخان و امر قدسی» 🎙با حضور: 🔹دکتر حسن حضرتی (نویسنده) 🔸دکتر محسن الویری (ناقد) 🔹دکتر راحله ضائفی (دبیر جلسه) از همۀ استادان و فرهیختگانی که با حضور در این جلسه زینت‌بخش محفل بودند سپاس‌گزاریم.🌷 🔅دوستان خود را از طریق نشانی زیر به کانال مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام دعوت کنید (بازنشر مطالب کانال فقط با ذکر نشانی کانال مرکز و ذکر منبع جایز است): ⬇️⬇️ @chsiqs

▪️دعوت پیامبر از آغاز آشکار بوده است 🔹در بیشتر کتاب‌های تاریخ اسلام شیعه و سنی دو عنوان «دعوت پنهانی» و «دعوت علنی» به چشم می‌خورد. دیدگاه مشهور مورخان تاریخ اسلام درباره روش دعوت پیامبر چنین است که ایشان پس از بعثت مأمور به دعوت همگان نبود و از این رو تا سه سال دل‌های آمادۀ پذیرش حق را پنهانی و خصوصی به اسلام دعوت می‌کرد. سپس در مرحلۀ دوم رسالت خویش با نزول آیۀ 94 سورۀ حجر مأمور به دعوت عمومی شد. 🔹این نظریۀ مشهور بر اخبار تاریخی و روایات تفسیری استوار است، اما ابهامات فراوانی را در پی دارد و با سیاق آیات، غرض سوره‌های مرتبط و سیر نزول قرآن سازگار نیست. 🔹اگر در واکاوی این نظریه مبتنی بر سه اصل عرضۀ روایات بر قرآن، روش تفسیر تنزیلی و لغت‌شناسی آیات و روایات راه بپیماییم، خواهیم دید پیامبر از ابتدا به تبلیغ توحید پرداخته و بعد از گذشت حدود شش سال از بعثت به تثبیت جایگاه اجتماعی رسالت و اعلام رسمی تشکل مسلمانان مأمور شده است. 🔹این پژوهش نشان می‌دهد دعوت پیامبر از آغاز رسالت ایشان علنی بوده و تقسیم‌بندی دعوت پنهان و آشکار درست نیست. 🔗برای مطالعۀ این مقاله رجوع کنید به: «واکاوی نظر مشهور در خصوص دعوت مخفیانۀ پیامبر (ص) از نگاه قرآن کریم»، نوشتۀ محمدهادی یوسفی غروی و صادقۀ یوسفی، فصل‌نامۀ علمی تخصصی علوم قرآن و حدیث. 🔅دوستان خود را از طریق نشانی زیر به کانال مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام دعوت کنید (بازنشر مطالب کانال فقط با ذکر نشانی کانال مرکز و ذکر منبع جایز است): ⬇️⬇️ @chsiqs

#اطلاع‌رسانی_رویداد_تاریخی ▪️جایگاه سیاسی اجتماعی بانوان در عصر نبوی و پسانبوی 🎙ارائه‌دهنده: دکتر اکبر روستایی 🎙کمیته ناقدین: 🔹دکتر حسین قاضی خانی 🔹 دکتر زهرا روح اللهی امیری 🔹مدیر کرسی: دکتر شهناز کریم زاده ⏰چهارشنبه ۱۴۰۲/۱۱/۱۸ ساعت ۸ 🏢 سالن جلسات علامه طباطبایی (ره) (۲۹-۳) مدرسه عالی حکمت و تاریخ معاونت پژوهش مجتمع آموزش عالی بنت الهدى 🔻لینک شرکت در جلسه: http://Nce.miu.ac.ir/hoda5 @chsiqs

جلسۀ بررسی و نقد این کتاب، امروز دوشنبه 16 بهمن با حضور دکتر حضرتی و دکتر الویری در مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام برگزار خواهد شد. برای اطلاعات بیشتر درباره این جلسه اینجا را ببینید.

▪️معرفی کتاب مورخان و امر قدسی حسن حضرتی و دیگران، به کوشش فاطمه بختیاری چکیده: 🔹دشوارۀ نسبت مورخان با امر قدسی موضوعی است که تاکنون تاریخ‌ورزان ایرانی چندان دربارۀ آن تأمل و مداقه نکرده‌اند. این در حالی است که پژوهشگران تاریخ به‌ویژه در دو حوزۀ مطالعاتی تاریخ اسلام آغازین و تاریخ انقلاب اسلامی به صورت جدّی و ملموس با آن درگیرند. مسکوت گذاشتن این مسئله، مشکلی را حل نمی‌کند. در این میان بیشترین آسیب هم به دانش تاریخ و پژوهش‌های مربوط به آن می‌رسد زیرا ناآگاهی معرفتی دربارۀ حدود و ثغور دانش تاریخ و نیز توانایی‌ها و قابلیت‌های علمی این رشته، میدان را برای ورود نامشروع معارف دیگر در مطالعات تاریخی و به بیراهه کشاندن آنها فراهم می‌کند. تاریخ‌ورز باید نیک آگاه باشد معرفت متعلَّق او توانایی توصیف و تبیین علمی چه موضوعاتی را دارد و اسناد و مدارک تاریخی در این مسیر تا کجا می‌توانند دستگیر او باشند. اشراف به این مشکله‌ها مستلزم برخورداری از درک درست دربارۀ ماهیت معرفت تاریخی و مختصات علمی بررسی‌های تاریخی است. فهرست و صفحات ابتدایی کتاب را می‌توانید از اینجا ببینید. @chsiqs

▪️سرمایۀ حضرت خدیجه از کجا بود؟ آیا پیامبر (ص) اجیر حضرت خدیجه (س) بود؟ استاد یوسفی غروی: 🔹حضرت خدیجه پیش از پیامبر (ص) دو بار ازدواج کرده بود و اصل ثروت ایشان از مال همین دو شوهر بود که با تدابیر و مدیریت درست حضرت خدیجه این مال بیشتر و بیشتر شد تا جایی که گفته‌اند ایشان ثروتمندترین زن قریش بود. حضرت خدیجه خواهری هم به نام «هاله» داشت که از نظر مالی ضعیف بود لذا به نظر می‌رسد اموال حضرت خدیجه ارث پدی‌شان نبوده چراکه در آن صورت خواهر ایشان هم باید ارث می‌برد. 🔹شوهر اول و دوم ایشان هر دو فوت شدند و طلاقی در کار نبود. حضرت خدیجه (س) از شوهر اول خود یک دختر داشت و از شوهر دوم پسر داشت. این دو شوهر هر دو مال‌دار و ثروتمند بودند و ثروت‌شان به حضرت خدیجه (س) رسید. 🔹اما درباره ارتباط حضرت خدیجه (س) با پیامبر (ص) پیش از ازدواج بین شیعه و غیرشیعه اختلاف است. غیرشیعه حضرت رسول (ص) را اجیر حضرت خدیجه حساب می‌کنند. ولی به نظر شیعه بین پیامبر (ص) و حضرت خدیجه (س) قرارداد مضاربه برقرار شده بود؛ یعنی سرمایه از حضرت خدیجه (س) بود و کار از پیامبر (ص). لذا پیامبر (ص) اجیر حضرت خدیجه (س) نبود بلکه مضارب بود و سود تجارت بر اساس توافق بین‌شان تقسیم می‌شد. 📚درسگفتار بافتار تاریخی قرآن، جلسه دوم 🔅دوستان خود را از طریق نشانی زیر به کانال مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام دعوت کنید (بازنشر مطالب کانال فقط با ذکر نشانی کانال مرکز و ذکر منبع جایز است): ⬇️⬇️ @chsiqs

#بازنشر اولین جلسه از سلسه‌نشست‌های تاریخ و ماورا 🎙با حضور: 🔹دکتر محسن الویری (ارائه‌دهنده) 🔸دکتر حمیدرضا مطهری (دبیر علمی) برای شنیدن صوت این جلسه به اینجا مراجعه کنید. 🔻سومین جلسه از سلسله‌نشست‌های تاریخ و ماورا با موضوع نقد کتاب «مورخان و امر» قدسی با حضور نویسنده دوشنبه 16 بهمن در مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام برگزار خواهد شد. برای جزئیات بیشتر اینجا را ببینید. 🔅دوستان خود را از طریق نشانی زیر به کانال مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام دعوت کنید (بازنشر مطالب کانال فقط با ذکر نشانی کانال مرکز و ذکر منبع جایز است): ⬇️⬇️ @chsiqs

مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام برگزار می‌کند: سومین جلسه از سلسله‌نشست‌های تاریخ و ماورا ▪️نقدی بر کتاب «مورخان و امر قدسی» 🎙با حضور: 🔹دکتر حسن حضرتی (نویسنده) 🔸دکتر محسن الویری (ناقد) 🔹دکتر راحله ضائفی (دبیر جلسه) ⏰دوشنبه، 16 بهمن، ساعت: 16-18. 🏢مکان: قم، خیابان دورشهر، کوچۀ 15، پلاک 4. 🔻لینک شرکت مجازی در جلسه: MEET.GOOGLE.COM/PRT-DICO-OBU 🔅دوستان خود را از طریق نشانی زیر به کانال مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام دعوت کنید (بازنشر مطالب کانال فقط با ذکر نشانی کانال مرکز و ذکر منبع جایز است): ⬇️⬇️ @chsiqs

▪️زندگی طلبگی در قرن یازدهم بخش‌هایی از زندگی‌نامۀ خودنوشت سید نعمت الله جزائری (4) 🔹باری نه سال در شیراز بودم و جز خدا کسی نمی‌داند که چقدر سختی و گرسنگی کشیدم. یادم می‌آید که دو روز چهارشنبه و پنجشنبه بود که هیچ چیز جز آب نخورده بودم. چون شب جمعه رسید دیدم دنیا دورم می‌چرخد و چشمانم سیاهی می‌رود. به بارگاه سید احمد بن موسی الکاظم (ع) رفتم و به آرامگاه او رسیدم. قبر را در بغل گرفتم و گفتم من مهمان تو هستم. همانجا ایستاده بودم که سیدی بی آنکه چیزی از او بخواهم قوت آن شب را به من عطا کرد و شکر خدا را بجا آوردم. 🔹از جمله سختی‌هایی که در حین تحصیل کشیدم یکی آن بود که رفیقی داشتم که در کنار شهر منزل داشت و من شب‌ها در خانۀ او می‌خوابیدم. درسی داشتم که آن را آخر شب‌ها زیر چراغ مسجد جامع که طرف دیگر شهر قرار داشت می‌خواندم. نیمه‌های شب برمی‌خواستم، عصایی برمی‌داشتم و از میان بازاری که بین خانه و مسجد وجود داشت می‌گذشتم. چراغی نبود، همه جای بازار تاریک بود و کنار هر دکانی سگی بود به اندازۀ یک گوساله که از دکان نگهبانی می‌کرد. به تنهایی از میان بازار می‌گذشتم. دیوار را می‌گرفتم و کورمال پیش می‌رفتم. چون به دکان‌ها می‌رسیدم شروع می‌کردم به خواندن اشعار با صدای بلند تا سگ‌ها گمان نکنند دزدم و در کنار هر دکانی به صد حیله خود را از دست سگ نگهبان خلاص می‌کردم. 🔹روزگار را چنین می‌گذراندم. در مدرسۀ منصوریه بودم. حجره‌ای داشتم فوقانی. نمی‌خواستم هیچ کس نزدم بیاید. همیشه تنهایی را دوست داشتم. 📚زندگی طلبگی در قرن یازدهم، کامران فانی. 🔅دوستان خود را از طریق نشانی زیر به کانال مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام دعوت کنید (بازنشر مطالب کانال فقط با ذکر نشانی کانال مرکز و ذکر منبع جایز است): ⬇️⬇️ @chsiqs